:quality(85))
Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA) là đạo luật nghiêm cấm doanh nghiệp Hoa Kỳ nhập khẩu bất kỳ hàng hóa nào có nguồn gốc từ Khu tự trị Tân Cương-Duy Ngô Nhĩ (XUAR) của Trung Quốc hoặc từ bất kỳ công ty nào tham gia vào các chương trình lao động cưỡng bức do nhà nước tài trợ ở quốc gia này, đang chuyển sang một giai đoạn mới.
:quality(85))
Kể từ những tháng đầu tiên sau khi đạo luật này chính thức áp dụng năm 2022, đã có sự đồng thuận mạnh mẽ từ lưỡng đảng trong việc mở rộng phạm vi thực thi. Cùng lúc đó, các tổ chức nghiên cứu và các tổ chức phi chính phủ (NGO) từ Human Rights Watch đến Trung tâm Công lý Quốc tế Helena Kennedy của Đại học Sheffield Hallam liên tục tiến hành điều tra và công bố các báo cáo tiết lộ thêm về các chuỗi thương mại mới liên quan tới hoạt động lao động cưỡng bức quy mô lớn tại Tân Cương. Những nghiên cứu này đã vạch trần các mối liên hệ mang tính hệ thống đáng lo ngại giữa Tân Cương và một số ngành công nghiệp lớn nhất thế giới, làm thay đổi nhận thức của chúng ta về chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như mức độ gắn kết chặt chẽ của chúng với các vi phạm nhân quyền có tính chất lâu dài và thể chế hóa.
Chính những diễn biến này là lý do chủ yếu khiến Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS), Nhóm Đặc nhiệm Thực thi Lao động Cưỡng bức (FLETF) và Cơ quan Hải quan & Bảo vệ Biên giới (CBP) đã bắt đầu tăng cường các hoạt động thực thi UFLPA trong năm 2024. Kết quả hết sức rõ ràng trên toàn bộ 328 cửa khẩu nhập cảnh của Hoa Kỳ.
Các thay đổi bao gồm:
- Tăng đáng kể cả về tần suất lẫn tổng giá trị lô hàng bị tạm giữ
- Mở rộng đối tượng trọng tâm của CBP vượt ra ngoài các ngành ưu tiên ban đầu như may mặc
- Thêm nhiều loại sản phẩm và vật liệu mới bị cơ quan này giữ lại để xem xét theo UFLPA
Tổng hòa các yếu tố này tạo nên một vài tháng bận rộn đối với UFLPA. Nếu đây là tín hiệu cho thấy điều các doanh nghiệp có thể sẽ phải đối mặt phần còn lại của năm, thì 2024 có khả năng ghi nhận đợt truy quét tình trạng lao động cưỡng bức ngày càng mạnh mẽ trong các chuỗi cung ứng của Hoa Kỳ.
Xu hướng nổi bật trong thực thi UFLPA quý 1/2024
Trong những tháng sau khi bắt đầu triển khai quy định vào tháng 6/2022, cơ quan Hải quan & Bảo vệ Biên giới áp dụng cách tiếp cận thực thi khá thận trọng và có lộ trình tăng dần. Trong sáu tháng đầu tiên UFLPA có hiệu lực, CBP đã tạm giữ khoảng 750 triệu USD hàng hóa nhập khẩu. Đến năm 2024, đơn vị này đã trở nên quyết liệt hơn nhiều trong hoạt động tạm giữ hàng hóa. Chỉ trong quý đầu năm, CBP đã giữ lại hơn 800 triệu USD hàng nhập khẩu theo UFLPA — con số gần gấp ba so với cùng kỳ năm trước. Tháng gần nhất có số liệu công khai, tháng 3/2024, ghi nhận giá trị tạm giữ cao nhất trong bất cứ giai đoạn nào kể từ khi luật có hiệu lực (tháng 2 cũng đứng ở vị trí thứ hai rất sát sao).
Xu hướng quan trọng thứ hai cần chú ý là việc CBP ngày càng tập trung vào ngành điện tử. Mặc dù từ giai đoạn đầu tiên luật đã được FLETF ưu tiên cho lĩnh vực này, năm nay ngành điện tử đã trở thành đối tượng bị kiểm tra vượt trội. Trong tổng số 830 triệu USD hàng nhập khẩu bị CBP giữ lại trong tháng 1, 2 và 3, gần 94% đến từ ngành điện tử. Dù nhiều nguồn tin trong ngành năm qua cho rằng phần lớn việc tạm giữ liên quan đến mô-đun năng lượng mặt trời và thiết bị — ngành này nhập phần lớn polysilicon từ Tân Cương — tuy nhiên các dữ liệu cho thấy CBP cũng đang mở rộng phạm vi sang các sản phẩm điện tử khác.
Mở rộng phạm vi UFLPA: vượt ra ngoài polysilicon, bông và cà chua
Khi UFLPA bắt đầu có hiệu lực mùa hè 2022, FLETF xác định ba lĩnh vực ưu tiên: polysilicon, bông và cà chua. Gần hai năm qua, CBP vẫn chủ yếu ưu tiên các nhóm này, cùng với điện tử, may mặc, giày dép, dệt may và sản phẩm nông nghiệp, chiếm hơn 70% tổng số vụ tạm giữ. Tuy nhiên, nhiều bằng chứng trong năm qua cho thấy các cơ quan chủ trì UFLPA đang tích cực mở rộng thực thi và đưa thêm sản phẩm mới vào phạm vi của luật.
Mùa hè vừa qua, trong một báo cáo cập nhật gửi Quốc hội, DHS và lực lượng liên ngành cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ với NGO và các trung tâm nghiên cứu học thuật để nắm bắt các “khu vực rủi ro tiềm ẩn” liên quan đến lao động cưỡng bức tại Trung Quốc. Các khu vực này bao gồm nhôm, thép, sản phẩm vinyl, pin, đồng, lốp xe và các bộ phận ô tô khác. Dù báo cáo cho biết sẽ “theo dõi” các sản phẩm này để phát hiện nguy cơ lao động cưỡng bức, nội dung cũng phần nào hé lộ về chiến lược và trọng tâm đang phát triển của UFLPA.
Thông tin xác nhận thêm về phạm vi mở rộng của CBP có thể thấy trong các thông báo tạm giữ hàng hóa của đơn vị này. Những mẫu thông báo này cung cấp hướng dẫn cho nhà nhập khẩu về loại tài liệu cần nộp để giải phóng lô hàng bị giữ dưới UFLPA, đồng thời ghi rõ quy định về một số loại hàng hóa cụ thể. Các thông báo này đã được cập nhật nhiều lần nhằm phản ánh hoạt động thực thi mở rộng của CBP, hiện bao gồm nhôm, thép, pin, sản phẩm polyvinyl chloride (PVC), và lốp xe ô tô. Tuy những danh mục sản phẩm mới này chưa được phản ánh rõ trong thống kê thực thi UFLPA chính thức, nhưng CBP dường như đang đặt nền tảng để triển khai các biện pháp kiểm soát đối với các khu vực rủi ro tiềm ẩn đã đề cập trong báo cáo năm 2023.
Thực thi UFLPA mở rộng sắp diễn ra
Xét về nửa sau của năm 2024, một số sự kiện gần đây có thể là dấu hiệu báo trước hoạt động thực thi đạo luật UFLPA sẽ được tăng cường mạnh mẽ hơn nữa.
Tháng 3 vừa qua, Quốc hội Hoa Kỳ đã thông qua dự luật ngân sách bổ sung cho Bộ An ninh Nội địa với một số khoản tăng chi đáng chú ý. Trước tiên, DHS nhận thêm 20 triệu USD so với ngân sách năm trước, nhằm mục đích ngăn chặn lao động cưỡng bức tại các cửa khẩu nhập cảnh. Quốc hội cũng cấp hơn 420 triệu USD cho Văn phòng Thương mại của CBP, vượt yêu cầu của đơn vị này hơn 10 triệu USD. Văn bản luật nêu rõ khoản tăng này được dành để “khôi phục các khoản cắt giảm được đề xuất liên quan đến hoạt động ngăn chặn lao động cưỡng bức của CBP”. Cuối cùng, 20 triệu USD đã được phân bổ riêng cho CBP tuyển dụng 150 cán bộ mới. Dù những khoản hỗ trợ tài chính này có thể không lớn, nhưng đây là dấu hiệu rõ ràng về cam kết của chính phủ liên bang trong việc trao quyền cho các cơ quan gia tăng thực thi UFLPA và mở rộng kiểm soát sang thêm nhiều ngành công nghiệp.
Cùng thời điểm đầu năm nay, CBP đã tổ chức Hội nghị Thúc đẩy Thương mại và An ninh Hàng hóa dành cho giới chuyên môn tại Philadelphia. Tại hội nghị, bà Laura Murphy — cố vấn chính sách của Bộ An ninh Nội địa, nguyên giáo sư nhân quyền tại Đại học Sheffield Hallam, nguồn thông tin chủ chốt về lao động cưỡng bức cho DHS và FLETF — đã phát biểu tại một phiên thảo luận. Khi nói về danh sách đối tượng thuộc UFLPA của CBP, bà đã nêu rõ ràng kế hoạch của cơ quan trong việc hành động quyết liệt hơn để cấm thêm nhiều công ty Trung Quốc xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ. “Chúng tôi thật sự tập trung vào việc tăng cường và mở rộng danh sách đối tượng bị kiểm soát,” Murphy chia sẻ. “Chúng tôi kì vọng có thêm nhiều đơn vị sẽ bị bổ sung vào danh sách trong vài tháng tới.”
Dù những thay đổi này chưa phải là bước ngoặt lớn trong lịch sử UFLPA, nhưng lại là các dấu hiệu quan trọng cho thấy hướng đi của CBP trong việc thực thi luật này tới hết năm 2024 và sang cả 2025. Thống kê công khai của cơ quan này cho thấy quý 1/2024 đã ghi nhận mức kỷ lục về số lượng vụ tạm giữ liên quan UFLPA. Các nguồn ngân sách, thông điệp và thảo luận trên chính trường Washington cùng lúc đều thể hiện rõ xu thế mở rộng thực thi đạo luật, và triển vọng tiếp tục đẩy mạnh dù phải đối mặt với ít lực cản — thậm chí có khả năng vượt tốc độ hiện tại.
