Thuế quan đề xuất của Trump đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc

Những gì chúng ta biết ngay bây giờ

Ngày 25/11, Tổng thống đắc cử Donald Trump công bố kế hoạch áp dụng hàng loạt mức thuế quan mới ngay trong những ngày đầu nhiệm kỳ, nằm trong chương trình nghị sự ưu tiên nước Mỹ. Dựa trên nhiều bằng chứng từ nhiệm kỳ đầu tiên, rõ ràng Trump không ngần ngại sử dụng các công cụ bảo hộ nhằm đem lại lợi ích tốt hơn cho Hoa Kỳ trên nhiều lĩnh vực. Những tuyên bố gần đây cho thấy chính quyền sắp tới của ông sẽ tiếp tục hướng đi tương tự để tìm kiếm lợi thế. Báo cáo này phân tích các mức thuế quan hiện tại có thể bị ảnh hưởng bởi các thay đổi đề xuất, cũng như tác động của các thay đổi này đối với linh kiện và nhà sản xuất.

Tổng quan về môi trường thuế quan hiện hành

Tính đến tháng 01/2025, có rất nhiều mức thuế quan đang áp dụng đối với nhiều loại hàng hóa Trung Quốc. Trong giai đoạn hai năm 2018 - 2019, Tổng thống Trump đã công bố bốn đợt áp thuế lên Trung Quốc. Đợt đầu tiên có hiệu lực tháng 07/2018, chính phủ áp mức thuế 25% trên 34 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc. Tháng tiếp theo, thêm 16 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc tiếp tục bị áp thuế suất 25%. Đến tháng 09, chính quyền áp mức thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nữa. Cuối cùng, tháng 08/2019, Trump công bố đợt áp thuế thứ hai ở mức 10% cho thêm 300 tỷ USD hàng nhập khẩu khác từ Trung Quốc. 

Tháng 05/2024, chính quyền Tổng thống Biden và Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã rà soát các mức thuế nhiệm kỳ trước theo Mục 301, và quyết định giữ nguyên. Ngoài ra, Tổng thống Biden còn tăng thuế trên 18 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Các biện pháp này tăng thuế suất thép và nhôm lên 25%; bán dẫn lên 50%; xe điện lên 100%; và pin, linh kiện pin, cùng khoáng sản quan trọng lên 25%. Các mức tăng bắt đầu có hiệu lực lần lượt vào tháng 09/2024, tháng 01/2025 và tháng 01/2026. 

Doanh nghiệp có thể truy cập danh sách đầy đủ các mức thuế hoạt động này qua Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), tại phần China Section 301. USTR đã công bố bốn danh sách thuế quan khác nhau, cùng một tài liệu thứ năm là “đánh giá bốn năm” bổ sung các động thái thuế bổ sung do chính quyền Biden thực hiện với Trung Quốc. 

Do danh mục hàng hóa Trung Quốc chịu thuế hiện nay quá lớn để liệt kê hết, cần lưu ý rằng nhiều mặt hàng bị tăng thuế từ tháng 09 đến tháng 01 bao gồm xe điện, tế bào năng lượng mặt trời, pin xe điện và bán dẫn.

Các mức thuế quan tiềm năng mới đối với Trung Quốc, Mexico và Canada

Đầu năm nay, Trump sử dụng nhiều bài đăng trên Truth Social tuyên bố sẽ sử dụng quyền lực hành pháp để áp thuế lên Trung Quốc, Canada và Mexico. 

Hai bài đăng vào thứ Hai ngay trước Lễ Tạ ơn nêu rõ kế hoạch của ông:

• “Ngày 20/01, là một trong các Sắc lệnh đầu tiên, tôi sẽ ký toàn bộ các tài liệu cần thiết để đánh thuế 25% lên TẤT CẢ sản phẩm từ Mexico và Canada vào Hoa Kỳ, và chấm dứt tình trạng biên giới mở vô lý hiện nay,” Trump phát biểu.

• “Ma túy đang tràn vào đất nước chúng ta, chủ yếu từ Mexico, ở mức chưa từng thấy,” Trump nói. “Cho đến khi họ chấm dứt, Mỹ sẽ tiếp tục áp thêm thuế 10% lên TẤT CẢ sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, ngoài các mức thuế đã áp dụng khác.”

Theo hai bài đăng, Trump dự kiến áp mức thuế 25% lên toàn bộ sản phẩm vào Mỹ từ Canada và Mexico. Ngoài ra, Tổng thống đắc cử cũng công bố mức thuế mới 10% đối với hàng nhập từ Trung Quốc “bổ sung lên các mức thuế hiện hữu.” Điều này có nghĩa mức thuế đề xuất mới sẽ cộng thêm vào các khoản thuế nhập khẩu đang áp dụng với hàng hóa Trung Quốc. 

Trump từng áp nhiều đợt thuế lên hàng trăm tỷ USD hàng hóa Trung Quốc trong nhiệm kỳ trước, bao gồm thuế với pin năng lượng mặt trời, máy giặt, thép, nhôm. Bốn năm qua, chính quyền Biden tiếp tục duy trì các biện pháp thương mại trừng phạt này. Riêng năm 2024, Tổng thống Biden đã ban hành hoặc tăng thuế với các sản phẩm Trung Quốc như bán dẫn, xe điện, pin và ống tiêm y tế. Hàng loạt mức thuế mới cũng bắt đầu có hiệu lực vào ngày 01/01/2025. 

Cách thức hoạt động của thuế quan

Về cơ bản, thuế quan là khoản thuế mà chính phủ liên bang áp lên các hàng hóa nước ngoài nhập khẩu vào nước mình. Dù nghe có vẻ đơn giản, thực tế vẫn có nhiều tranh cãi về việc ai thực sự phải trả thuế quan. Doanh nghiệp nhập khẩu luôn là bên chịu trách nhiệm nộp thuế quan cho chính phủ nước sở tại. 

Vì nhà nhập khẩu phải trả thêm 10%, 25%, thậm chí 50% cho từng mặt hàng hay linh kiện, sản phẩm cuối cùng bán ra cho người tiêu dùng trong nước thường sẽ có giá cao hơn do tác động của thuế quan. Đây là ý các nhà kinh tế nói khi cho rằng chi phí thuế quan thường “chuyển sang người tiêu dùng.”

Mục đích và chiến lược phía sau thuế quan

Thuế quan có một số vai trò chính. Trước hết, đây là nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Dù thuế quan không phải nguồn thu quan trọng cho các nước giàu như Mỹ, chúng giữ vai trò lớn hơn ở các nước đang phát triển. 

Bên cạnh vai trò nguồn thu, thuế quan là công cụ cốt lõi để các nước bảo vệ ngành sản xuất trong nước trước cạnh tranh nước ngoài. Đó là lý do Trump ủng hộ thuế quan trong nhiệm kỳ đầu, cũng như lý do Biden giữ lại nhiều rào cản thương mại này và bổ sung các biện pháp kiểm soát trên những ngành và vật liệu chiến lược. 

Cuối cùng, thuế quan còn nhằm xử lý hoặc chống lại các thực tiễn thương mại không công bằng từ quốc gia khác, ví dụ hành vi bất hợp pháp hoặc hạ giá xuất khẩu để chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. Trong thông báo tại Nhà Trắng công bố thuế quan mới tháng 05/2024, chính quyền Biden nêu rõ lý do siết chặt các rào cản thương mại: “Các hoạt động thương mại không công bằng của Trung Quốc liên quan chuyển giao công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo đang đe dọa doanh nghiệp và lao động Mỹ. Trung Quốc còn làm ngập thị trường toàn cầu với hàng xuất khẩu được trợ giá phi lý.”

Ai phê duyệt thuế quan và quy trình áp dụng

Dù Hiến pháp từng trao cho Quốc hội quyền “điều tiết thương mại với quốc gia nước ngoài”, nhiều đạo luật trong thế kỷ qua đã chuyển phần lớn quyền lực này sang nhánh hành pháp. Hiện nay, Tổng thống cùng đội ngũ chính quyền là bên chịu trách nhiệm chính áp thuế quan với các quốc gia cụ thể dựa trên lý do nêu ở phần trên. 

Dù tổng thống có quyền thiết lập thuế quan, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) chịu trách nhiệm đưa tuyên bố đó thành luật. USTR đóng vai trò thiết yếu trong điều hành thương mại quốc tế nói chung, tiến hành nghiên cứu và điều tra định kỳ để làm cơ sở đề xuất các chính sách thuế quan và thương mại mới. 

Cuối cùng, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới (CBP) là đơn vị trực tiếp tại biên giới Mỹ thực thi thuế quan và các rào cản thương mại. Nhân viên CBP cùng cán bộ các cơ quan liên bang khác hỗ trợ quá trình thực thi sẽ là người thu trực tiếp khoản thuế quan từ nhà nhập khẩu, đảm bảo tuân thủ thương mại tại Hoa Kỳ. 

Harmonized Tariff Schedule (HTS) là gì?

Theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ, Harmonized Tariff Schedule “gồm một cấu trúc phân cấp để mô tả toàn bộ hàng hóa thương mại nhằm phục vụ quy định thuế suất, hạn ngạch và các thống kê.” Trên thực tế, HTS là một cơ sở dữ liệu lớn mà các cơ quan liên bang tham chiếu để xác định mức thuế đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. 

Mỗi mặt hàng nhập khẩu được gán một mã HTS 10 chữ số dựa theo phân nhóm sản phẩm, thành phần vật liệu và công dụng, và mã này có thể tra cứu trong cơ sở dữ liệu HTS. Hiện có hơn 19.000 mã HTS được các cơ quan sử dụng để xác định mức thuế suất, hạn ngạch và các chi phí liên quan tới hàng hóa nhập khẩu. 

Tổng số linh kiện bị ảnh hưởng

Phân tích dữ liệu của Z2Data trên toàn bộ linh kiện trong cơ sở dữ liệu cho thấy có 6,6 triệu linh kiện điện tử có thể bị tác động bởi các mức thuế mới dự kiến đối với hàng hóa Trung Quốc. Số liệu này bao gồm hơn 760 loại hàng hóa đặc thù.

• 6,6 triệu linh kiện điện tử đang hoạt động 
• 764 loại hàng hóa đặc thù 

Để xem thông tin phân tích chi tiết tất cả các linh kiện có thể bị tác động bởi mức thuế mới của Tổng thống đắc cử Trump — bao gồm linh kiện bị động, bán dẫn và phân loại hàng hóa đặc thù — vui lòng tải báo cáo tác động đầy đủ của chúng tôi. 

Nhận diện linh kiện dễ bị ảnh hưởng bởi thuế quan cùng Z2Data 

Khi chuyển giao sang chính quyền tổng thống mới, mức độ bất ổn liên quan đến thương mại và lệnh trừng phạt đang ở mức cực kỳ cao. Bất ổn lớn đồng nghĩa rủi ro cao hơn cho nhà sản xuất, và doanh nghiệp cần hiểu rõ điểm dễ bị tổn thương sẽ phải có khả năng hiển thị tối đa về chuỗi cung ứng. 

Với Z2Data, chúng tôi hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi nguồn gốc linh kiện nhờ các công cụ như part-to-site mapping (liên kết linh kiện – địa điểm), giúp doanh nghiệp sử dụng định mức nguyên vật liệu (BOM) để kết nối linh kiện với nhà sản xuất và địa điểm toàn cầu một cách liền mạch. Tính năng Sourcing Status trên công cụ Supply Chain Watch cũng là công cụ thiết yếu giúp doanh nghiệp quản lý tuân thủ thương mại, cung cấp khả năng hiển thị về sự phụ thuộc địa điểm và quốc gia, đồng thời hỗ trợ nhận diện linh kiện chịu tác động bởi thuế quan hoặc rào cản thương mại khác.