Tác động của các trại lao động bị cáo buộc tại Tân Cương, Trung Quốc

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cùng các cơ quan khác liên quan đến an ninh quốc gia và chính sách thương mại Hoa Kỳ đã cập nhật Khuyến nghị kinh doanh tại Tân Cương (Xinjiang Business Advisory — XBA) vào ngày 13/07. Khuyến nghị này đóng vai trò cảnh báo đối với các doanh nghiệp đa quốc gia hoạt động kinh doanh (trực tiếp hoặc gián tiếp) với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC).

Trong khuyến nghị, Hoa Kỳ cáo buộc rằng các vi phạm nhân quyền đang diễn ra tại khu vực Tân Cương của Trung Quốc và các biện pháp trừng phạt có thể áp dụng đối với các doanh nghiệp không cắt đứt liên hệ với các hành vi vi phạm nhân quyền hiện hữu. Các cáo buộc này được đưa ra mặc dù chưa có chứng cứ xác thực về các vi phạm.

Bối cảnh về các trại lao động bị cáo buộc

Chương trình lao động cưỡng bức bị cáo buộc xuất phát từ kế hoạch do nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn nhằm xóa đói giảm nghèo trên toàn quốc. Kế hoạch này chủ yếu nhắm vào các thành viên của cộng đồng thiểu số Hồi giáo và, theo XBA, "sử dụng biện pháp kiểm soát xã hội phân biệt đối xử, giám sát sâu rộng và một chương trình giam giữ quy mô lớn." Các chương trình giam giữ liên quan đến lao động, mà theo phía Hoa Kỳ, được che giấu dưới danh nghĩa "đào tạo nghề".

Cảnh báo được ban hành

Các doanh nghiệp có bất kỳ liên kết nào đến Tân Cương đã được cảnh báo qua khuyến nghị này rằng Hoa Kỳ sẽ tiếp tục mạnh tay với các doanh nghiệp dính líu đến các hành vi vi phạm nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ, người Kazakhstan, người Kyrgyz và các thành viên khác của cộng đồng thiểu số Hồi giáo trên toàn Trung Quốc.

Khuyến nghị cảnh báo doanh nghiệp và cá nhân cần lập tức chấm dứt mọi liên kết với khu vực Tân Cương, nêu rõ: "...doanh nghiệp và cá nhân không loại bỏ các hoạt động, liên doanh và/hoặc đầu tư liên quan đến Tân Cương có thể đối mặt với rủi ro cao vi phạm luật Hoa Kỳ."

Các ngành công nghiệp liên quan đến Tân Cương

Chính phủ Hoa Kỳ đã xác định nhiều ngành công nghiệp có liên kết với các trại lao động cưỡng bức tại Tân Cương. Danh sách các ngành bao gồm:

‍

Các ngành công nghiệp liên quan đến Tân Cương

Ngành công nghiệp
Nông nghiệp (bao gồm các sản phẩm như bông nguyên liệu, dưa Hami, lê Korla, sản phẩm cà chua, tỏi)
Điện thoại di động
Vật tư vệ sinh
Xây dựng
Bông, sợi bông, vải bông, tách bông, xưởng kéo sợi và các sản phẩm từ bông
Lắp ráp điện tử
Khai thác (bao gồm than đá, đồng, hydrocacbon, dầu mỏ, uranium, kẽm)
Tóc giả và tóc người, phụ kiện tóc
Nhà máy chế biến thực phẩm
Giày dép
Găng tay
Dịch vụ lưu trú
Silicon cấp luyện kim
Mì ăn liền
Sản phẩm in ấn
Năng lượng tái tạo (polysilicon, phôi silicon, tấm wafer, pin mặt trời silic tinh thể, mô-đun pin mặt trời silic tinh thể)
Stevia
Đường
Dệt may (bao gồm các sản phẩm như quần áo, chăn ga, thảm, len, viscose)
Đồ chơi

Thế nào là thực thể bị cấm?

Một thực thể bị cấm là tổ chức đã bị cấm bởi Văn phòng kiểm soát tài sản nước ngoài (OFAC), Cục công nghiệp và an ninh (BIS) hoặc nhận được Lệnh đình chỉ thông quan (Withhold Release Order — WRO).

Các thực thể bị cấm bao gồm các doanh nghiệp hoạt động tại khu vực Tân Cương và các doanh nghiệp bị cáo buộc có hợp tác với khu vực này, dù thông qua chuyển giao lao động cưỡng bức, công nghệ hoặc các liên kết khác.

Cập nhật tiếp theo

Doanh nghiệp có thể bị áp dụng các biện pháp kiểm soát và hạn chế nếu thực hiện kinh doanh với các thực thể bị OFAC, BIS cấm hoặc đã nhận Lệnh đình chỉ thông quan (WRO).

Các biện pháp kiểm soát và hạn chế này có thể bao gồm:

Giữ hàng nhập khẩu để kiểm tra
Áp dụng lệnh trừng phạt
Xử lý theo Đạo luật bảo vệ nạn nhân buôn người (Trafficking Victims Protection Act — TVPA)
Lưu ý: TVPA có thể được áp dụng do nghi ngờ buôn chuyển lao động từ các trại giam giữ tại Tân Cương đến các nhà máy của doanh nghiệp Trung Quốc.

Ví dụ về tác động của thực thể bị cấm đến chuỗi cung ứng

Theo Reuters, một ví dụ về thực thể bị cấm là Hoshine Silicon Industry Co (HSIC), doanh nghiệp hoạt động tại Tân Cương chuyên sản xuất silicon cấp luyện kim — vật liệu thiết yếu cho sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời.

Điểm mấu chốt của các lệnh cấm áp dụng với HSIC là chuỗi cung ứng của doanh nghiệp này rất rộng lớn. Một số khách hàng cấp-1 của HSIC cũng đã bị đưa vào danh sách cấm. Các doanh nghiệp này gồm:

Daqo New Energy
GCL-Poly

Các doanh nghiệp khác cũng là khách hàng cấp-1 của HSIC nhưng hiện chưa bị áp dụng hạn chế xuất/nhập khẩu gồm:

Xinte Energy Co.
East Hope Group
Tongwei Solar Co.
Asia Silicon Company
Dongyue Group Ltd.
Emerson Electric Co.
OCI Company Ltd
Wacker Chemie AG

Và danh sách này chưa dừng lại ở đó. Các công ty như OCI Company Ltd. còn cung cấp cho khách hàng cấp-2 như AU Optronics Corp — đơn vị cung cấp linh kiện cho một số tập đoàn công nghệ tiêu dùng lớn nhất thế giới ở cấp-3.

Như vậy, doanh nghiệp cần thận trọng vì việc một doanh nghiệp lớn như HSIC bị liệt vào lệnh cấm nhập khẩu của Hoa Kỳ có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền rất rộng trong chuỗi cung ứng.

Một ví dụ khác về thực thể không có trụ sở tại Tân Cương nhưng bị cấm do buôn chuyển lao động cưỡng bức là O-Film Technology Co. Ltd. Vào năm 2017, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5, khoảng 700 người Duy Ngô Nhĩ bị cho là đã chuyển từ Tân Cương đến nhà máy của O-Film tại Nam Xương.

Việc xem xét chuỗi cung ứng của O-Film cho thấy tác động lan rộng khi công ty bị Hoa Kỳ đưa vào danh sách cấm.

‍

Supply Chain Connections — Nguồn: ASPI ICPC

Thách thức và xu hướng sắp tới

Hiện tại, Hoa Kỳ đang đẩy mạnh kiểm soát các cáo buộc vi phạm nhân quyền tại Tân Cương. Nhiều doanh nghiệp chắc chắn sẽ được bổ sung vào danh sách cấm của OFAC và BIS, đồng thời các lệnh WRO cũng sẽ được cập nhật. Thách thức đặt ra cho doanh nghiệp là phải liên tục cập nhật và thực hiện thẩm tra chuỗi cung ứng với các doanh nghiệp mới bị cấm.

Yếu tố tiếp theo cần chú ý là độ phức tạp của chuỗi cung ứng của các thực thể bị cấm mới. Các thực thể bị bổ sung vào lệnh cấm xuất/nhập khẩu của Hoa Kỳ không phải là nhà cung cấp nhỏ cấp-4 mà là các nhà sản xuất quy mô toàn cầu với nhiều cấp khách hàng mở rộng.

Một thách thức nữa và có lẽ là khó khăn nhất là vấn đề tiếp cận thông tin. Chính quyền Trung Quốc dùng các thuật ngữ thân thiện hơn như "đào tạo nghề" và "tái giáo dục lao động" để chỉ các hoạt động lao động cưỡng bức. Việc xử lý những thông tin bị che giấu này sẽ kéo dài quy trình đánh giá thực thể bị cấm và chuỗi cung ứng liên quan.