:quality(85))
Tóm tắt bài viết:
- Thỏa thuận thương mại tháng 10 giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã giúp giảm nhẹ căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, mang lại sự hỗ trợ cần thiết cho nhiều ngành công nghiệp tại Mỹ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về những diễn biến sau khi thỏa thuận này hết hiệu lực vào tháng 11/2026, cũng như về hướng đi tiếp theo của căng thẳng thương mại Mỹ-Trung.
- Khi Trung Quốc nới lỏng hầu như toàn bộ hạn chế xuất khẩu đối với các khoáng sản quan trọng mà nước này chi phối sản lượng, khách hàng sử dụng sản phẩm chứa những khoáng sản này hiện có thể yên tâm tiếp cận khoáng sản thô và các sản phẩm liên quan từ Trung Quốc. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ số phận các hạn chế này sẽ thế nào sau tháng 11/2026, khi thỏa thuận hết hiệu lực.
- Đối với các doanh nghiệp muốn duy trì sức chống chịu, có rất nhiều nhiệm vụ cần thực hiện ngay lúc này. Tuy nhiên, tất cả đều xoay quanh một chủ đề chung: xác định các liên kết với Trung Quốc trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp, đồng thời tìm kiếm linh kiện và nhà cung cấp thay thế không mang lại rủi ro địa chính trị hoặc khoáng sản tương tự.
Phân tích thỏa thuận thương mại Mỹ - Trung ngày 31/10
Ngày 31/10, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã gặp gỡ để thảo luận các vấn đề kinh tế và đàm phán thỏa thuận thương mại song phương. Kết quả từ các cuộc đàm phán là cả hai phía đều nhất trí rút lại những hạn chế thương mại mới công bố gần đây. Trung Quốc đã nới lỏng các hạn chế xuất khẩu đối với khoáng sản quan trọng, còn Hoa Kỳ đình chỉ Quy tắc 50% của BIS (Bureau of Industry and Security), cùng một số nhượng bộ khác từ cả hai phía. Thỏa thuận này đem lại sự giảm nhẹ nhất định đối với căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới và hỗ trợ thiết thực cho nhiều ngành tại Hoa Kỳ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi về những gì sẽ xảy ra sau khi thỏa thuận này hết hiệu lực vào tháng 11/2026 và về hướng đi tiếp theo của căng thẳng Mỹ-Trung.
Bài viết này phân tích kết quả đàm phán, các nội dung được hai quốc gia thống nhất và, quan trọng hơn cả, là các tác động dành cho các công ty và ngành công nghiệp phụ thuộc vào khoáng sản quan trọng từ Trung Quốc.
Các điểm chính của thỏa thuận Mỹ-Trung tháng 10 là gì?
Danh sách đầy đủ các nội dung thỏa thuận có thể tham khảo qua các tài liệu chính thức từ Nhà Trắng Mỹ và Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM), nơi cả hai chính phủ đã trình bày chi tiết phạm vi thỏa thuận. Ngoài ra, các thông báo chính thức cũng đã được công bố bởi MOFCOM Trung Quốc và trên Federal Register Hoa Kỳ. Các điểm chính mà mỗi phía đã chấp thuận gồm:
Nhượng bộ từ phía Trung Quốc
- Đồng ý đình chỉ áp dụng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu liên quan đến đất hiếm trên phạm vi toàn cầu và bắt đầu cấp phép xuất khẩu bổ sung cho các loại khoáng sản đất hiếm như gallium, germanium và antimony trước đây từng bị hạn chế. Thực tế, điều này đình chỉ toàn bộ các kiểm soát xuất khẩu đối với khoáng sản đất hiếm mà Trung Quốc từng hạn chế. Việc nới lỏng này sẽ kéo dài đến ngày 27/11/2026.
- Đồng ý đình chỉ hoặc gỡ bỏ tất cả các biện pháp thuế trả đũa đã công bố kể từ ngày 04/03/2025, bao gồm nhiều mặt hàng nông sản Hoa Kỳ như đậu nành và ngô.
- Đồng ý mua tối thiểu một lượng nhất định đậu nành Hoa Kỳ đến năm 2028.
- Sẽ thực hiện các biện pháp nhằm đảm bảo nối lại hoạt động thương mại từ các nhà máy của Nexperia tại Trung Quốc.
Nhượng bộ từ phía Hoa Kỳ
- Gia hạn thời hạn miễn trừ thuế mục 301 đến ngày 10/11/2026.
- Đồng ý đình chỉ việc thực thi Quy tắc 50% Affiliates của BIS (Bureau of Industry and Security) đến ngày 09/11/2026.
- Sẽ tiến hành gỡ bỏ "thuế fentanyl" (đánh trên một số hàng hóa Trung Quốc), tương đương mức giảm thuế 10%, đồng thời gỡ bỏ mức thuế đối ứng 24% đã áp đặt lên hàng hóa Trung Quốc.
Thỏa thuận này mang ý nghĩa gì đối với doanh nghiệp đang hợp tác với Trung Quốc?
Các doanh nghiệp trên toàn cầu đang thu mua sản phẩm chứa khoáng sản quan trọng có thể tạm thời yên tâm. Tuy nhiên, đây cũng nên được xem là động lực để hành động quyết đoán. Khi Trung Quốc nới lỏng gần như toàn bộ hạn chế xuất khẩu đối với những khoáng sản mà nước này giữ vai trò thống trị sản xuất, khách hàng sử dụng sản phẩm chứa các khoáng sản đó hiện có thể yên tâm tiếp cận nguồn khoáng sản thô và sản phẩm liên quan từ Trung Quốc. Tuy nhiên, điều vẫn cần theo dõi là số phận các hạn chế này vào tháng 11 sang năm, sau khi thỏa thuận kết thúc.
Các doanh nghiệp hiện có một năm để chuẩn bị cho khả năng các hạn chế có thể quay trở lại — hoặc xuất hiện các quy định thay thế vào tháng 11/2026. Dù các hạn chế đã được tạm thời đình chỉ, hai quốc gia vẫn song song tồn tại trong trạng thái căng thẳng cao với sự cạnh tranh địa chính trị khốc liệt. Một nội dung khác cũng cần lưu ý là Trung Quốc cam kết mua một lượng đậu nành Hoa Kỳ tối thiểu đến năm 2028. Cam kết tương tự đã được ký đầu năm 2020, nhưng do những thách thức từ đại dịch COVID-19 cùng các vấn đề khác, Trung Quốc đã không hoàn thành mức cam kết mua hàng, điều có khả năng sẽ bị giới chức chính quyền Trump giám sát chặt chẽ. Nếu Trung Quốc không thực hiện đúng cam kết mua hàng, toàn bộ thỏa thuận thương mại còn lại có thể bị đẩy vào tình thế rủi ro.
Các doanh nghiệp hiện có một năm để chuẩn bị cho khả năng các hạn chế có thể quay trở lại — hoặc xuất hiện các quy định thay thế vào tháng 11/2026.
Tổng thể, tất cả những điểm này là tín hiệu cảnh báo đối với các doanh nghiệp có khoáng sản quan trọng từ Trung Quốc trong chuỗi cung ứng. Dù vừa có thỏa thuận mới, doanh nghiệp cần xác định điểm dễ tổn thương và rủi ro ngay từ bây giờ, đồng thời bắt đầu cấu hình lại chuỗi cung ứng thay thế. Nếu không, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt nguy cơ gián đoạn hỗn loạn và rủi ro cao chỉ trong vòng một năm. Một số công ty như General Motors đã bắt đầu quá trình chuyển chuỗi cung ứng ra khỏi Trung Quốc, với kỳ vọng tách rời hoàn toàn một phần mạng lưới thu mua khỏi Trung Quốc vào năm 2027.
Tổng thể, tất cả những điểm này là tín hiệu cảnh báo đối với các doanh nghiệp có khoáng sản quan trọng từ Trung Quốc trong chuỗi cung ứng.
Một lưu ý quan trọng về các hạn chế khoáng sản của Trung Quốc là tác động đầy đủ của các kiểm soát xuất khẩu này thực tế chưa từng được cảm nhận, bởi các biện pháp này dự kiến mới có hiệu lực vào tháng 11/2025. Nếu các biện pháp mới được thực thi, đây sẽ là các hạn chế xuất khẩu rộng nhất và mạnh nhất từ trước đến nay mà Trung Quốc từng áp dụng. Có khả năng các doanh nghiệp từng quen với hiện trạng hoặc chưa từng cảm nhận ảnh hưởng từ các hạn chế xuất khẩu trước đó có thể đã đối mặt với gián đoạn từ đầu tháng 11, nếu không có thỏa thuận thương mại mới này.
Thỏa thuận này cũng mang lại sự hỗ trợ đáng kể cho các doanh nghiệp hợp tác với những đơn vị dự kiến sẽ chịu ảnh hưởng từ Quy tắc 50% Affiliates mới của BIS. Dù Quy tắc 50% đã được bàn thảo từ năm 2024, nhưng quy định tạm thời cùng hiệu lực ngay vào ngày 29/09/2025 đã gây bất ngờ lớn, khiến hàng loạt doanh nghiệp và ngành công nghiệp bối rối, chưa kịp xoay chuyển để tránh các thực thể sắp bị trừng phạt. Khủng hoảng Nexperia là ví dụ điển hình, phần nào do Quy tắc 50% của BIS kích hoạt. Việc quy tắc này được hoãn lại một năm sẽ giúp doanh nghiệp và ngành nghề có thời gian bổ sung để rà soát đối tác cũng như đánh giá sâu hơn tác động thực tế nếu quy tắc chính thức áp dụng.
Việc hoãn áp dụng Quy tắc 50% của BIS thêm một năm giúp doanh nghiệp và các ngành nghề có thời gian bổ sung để vừa sàng lọc đối tác vừa phân tích sâu tác động thực tế nếu/quy tắc được triển khai.
Tương tự, đối với các doanh nghiệp đang hoạt động tại Hoa Kỳ, việc giảm thuế nhập khẩu có thể giúp giảm đáng kể chi phí nhập khẩu. Tuy mức thuế cao đã áp lên một số mặt hàng từ Trung Quốc suốt ít nhất chín tháng qua, có nhiều bằng chứng từ dữ liệu thương mại mới nhất cho thấy Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ. Điều này đồng nghĩa mức thuế nhập khẩu mới giảm cho hàng hóa từ Trung Quốc sẽ mang lại lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp Hoa Kỳ.
Doanh nghiệp nên làm gì để tăng cường khả năng phòng ngừa rủi ro chuỗi cung ứng?
Để duy trì năng lực thích ứng, doanh nghiệp có thể triển khai nhiều biện pháp. Tuy nhiên, tất cả đều xoay quanh chủ đề: xác định các liên kết đến Trung Quốc trong chuỗi cung ứng, cũng như tìm kiếm linh kiện và nhà cung cấp thay thế không mang rủi ro địa chính trị hoặc rủi ro khoáng sản.
Để doanh nghiệp duy trì khả năng thích ứng, cần xác định các liên kết đến Trung Quốc trong chuỗi cung ứng và tìm kiếm linh kiện, nhà cung cấp thay thế không mang rủi ro địa chính trị hoặc khoáng sản.
Doanh nghiệp có thể bắt đầu tiến trình này bằng việc thu thập Bản kê khai thành phần vật liệu đầy đủ (FMD) để đánh giá khoáng sản sử dụng trong linh kiện. Xác định các linh kiện chứa khoáng sản quan trọng là bước đầu tiên để tìm kiếm linh kiện thay thế cũng như các nguồn cung ứng thay thế. Ngoài ra, doanh nghiệp nên vẽ bản đồ chuỗi cung ứng càng sâu lên các cấp trên càng tốt, để xác định mức độ phơi nhiễm linh kiện Trung Quốc ở các cấp nhà cung cấp phụ. Lưu ý: nhiều khách hàng dù mua linh kiện từ các nhà cung cấp ngoài Trung Quốc, dữ liệu mối quan hệ của Z2Data cho thấy với nhiều linh kiện, nhà cung cấp cấp hai hoặc cấp ba vẫn là các nhà cung cấp Trung Quốc.
Cuối cùng, doanh nghiệp nên thiết lập quy trình nội bộ về quản lý rủi ro để xác định các ngưỡng rủi ro địa chính trị và khoáng sản chấp nhận được. Sau đó, tiến hành nhận diện các linh kiện, sản phẩm hoặc hàng hóa vượt quá mức rủi ro cho phép đã đặt ra. Việc xác định và định nghĩa rủi ro cùng ngưỡng rủi ro nghe có vẻ cơ bản, nhưng thực tế sẽ giúp quy trình tìm kiếm nhà cung cấp thay thế vừa đơn giản hóa vừa có cơ sở vững chắc.
Việc xác định và định nghĩa rủi ro cùng ngưỡng rủi ro nghe có vẻ cơ bản nhưng quy trình này vừa giúp đơn giản hóa vừa tạo cơ sở vững chắc cho việc tìm kiếm nhà cung cấp thay thế.
Dù thỏa thuận thương mại tháng 10 giữa Mỹ và Trung Quốc giúp hầu hết doanh nghiệp và ngành công nghiệp toàn cầu hưởng lợi trong ngắn hạn, việc thận trọng, vẽ bản đồ chuỗi cung ứng cũng như xác định linh kiện và chuỗi cung ứng thay thế là điều không thể bỏ qua. Nếu các hạn chế mà hai phía tạm nới trong thỏa thuận này được khôi phục vào tháng 11/2026 — hoặc sớm hơn nếu căng thẳng leo thang, quan hệ biến động, hay thỏa thuận bị phá vỡ — nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng nghiêm trọng là rất rõ ràng đối với các doanh nghiệp chưa sẵn sàng. Doanh nghiệp có thể củng cố khả năng phòng ngừa rủi ro khi các quy định trở lại bằng cách triển khai một số biện pháp quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM), bao gồm:
- Thu thập FMD
- Vẽ bản đồ chuỗi cung ứng
- Xác định linh kiện thay thế không chịu rủi ro khoáng sản hoặc địa chính trị
Z2Data hỗ trợ như thế nào?
Z2Data là phần mềm và dịch vụ quản lý rủi ro chuỗi cung ứng hàng đầu ngành, giúp doanh nghiệp xác định và giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng ở cấp linh kiện, nhà cung cấp hoặc nhà máy sản xuất.
Với Z2Data, doanh nghiệp có thể chủ động bảo vệ chuỗi cung ứng của mình thông qua các bước sau:
- Thu thập FMD từ nhà cung cấp để xác định thành phần vật liệu trong linh kiện
- Tìm kiếm nhà cung cấp thay thế và linh kiện thay thế
- Khởi động chiến dịch bài bản để thiết lập bản đồ chuỗi cung ứng
Để tìm hiểu thêm cách Z2Data giúp doanh nghiệp có được thông tin cần thiết về sự phụ thuộc khoáng sản quan trọng, hãy đăng ký dùng thử miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
