Główne punkty artykułu:
- Październikowe porozumienie handlowe pomiędzy USA a Chinami przyniosło umiarkowane złagodzenie napięć między największymi gospodarkami świata, zapewniając potrzebną ulgę wielu branżom amerykańskim. Wciąż jednak pozostaje wiele pytań, co wydarzy się po wygaśnięciu tego porozumienia w listopadzie 2026 roku i jaka będzie przyszłość relacji USA–Chiny.
- W związku z niemal całkowitym zniesieniem ograniczeń eksportowych przez Chiny na kluczowe minerały, których produkcję zdominowały, odbiorcy produktów zawierających te minerały mogą być obecnie spokojni o dostęp do surowców i produktów pochodzących z Chin. Należy jednak obserwować, co stanie się z tymi ograniczeniami w listopadzie 2026 roku, gdy porozumienie przestanie obowiązywać.
- Firmy, które chcą zachować odporność, powinny już teraz podjąć szereg działań. Wszystkie sprowadzają się do jednego wspólnego mianownika: zidentyfikowania powiązań z Chinami w swoich łańcuchach dostaw oraz znalezienia komponentów alternatywnych i dostawców, którzy nie narażają firmy na podobne ryzyka geopolityczne lub związane z surowcami.
Analiza porozumienia handlowego USA–Chiny z 31 października
31 października prezydent USA Donald Trump i prezydent Chin Xi Jinping spotkali się, aby omówić kwestie gospodarcze i negocjować porozumienie handlowe pomiędzy oboma krajami. W wyniku negocjacji obie strony zgodziły się na wycofanie niedawno ogłoszonych ograniczeń handlowych. Chiny zniosły ograniczenia eksportowe na kluczowe minerały, natomiast Stany Zjednoczone zawiesiły tzw. BIS 50% Rule (zasada 50% Biura Przemysłu i Bezpieczeństwa), wśród innych ustępstw po obu stronach. Porozumienie to przyniosło umiarkowaną ulgę dla relacji na linii największych gospodarek i zapewniło wsparcie dla licznych branż amerykańskich. Wciąż jednak wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi — m.in. co nastąpi po wygaśnięciu umowy w listopadzie 2026 roku oraz jaka będzie przyszłość trwających napięć pomiędzy USA i Chinami.
Niniejszy artykuł omawia skutki negocjacji, ustalone punkty oraz — co najważniejsze — konsekwencje dla firm i branż uzależnionych od chińskich surowców krytycznych.
Kluczowe ustalenia październikowego porozumienia USA–Chiny
Pełna lista ustaleń jest dostępna w oficjalnych zestawieniach: Białego Domu USA oraz Ministerstwa Handlu Chin (MOFCOM), gdzie oba rządy dokładnie opisały zakres umowy. Dodatkowo opublikowano oficjalne komunikaty chińskiego MOFCOM oraz w amerykańskim Federal Register. Główne uzgodnienia to następujące punkty:
Ustępstwa Chin
- Zgoda na zawieszenie globalnego stosowania szerokich ograniczeń eksportowych dotyczących pierwiastków ziem rzadkich oraz rozpoczęcie wydawania licencji eksportowych na kolejne surowce, takie jak gal, german czy antymon, które wcześniej były objęte ograniczeniami. W praktyce oznacza to zawieszenie wszelkich kontroli eksportowych na pierwiastki ziem rzadkich wcześniej ograniczanych przez Chiny. Złagodzenie tych restrykcji będzie obowiązywać do 27 listopada 2026 roku.
- Zgoda na zawieszenie lub zniesienie wszystkich środków odwetowych ustanowionych od 4 marca 2025 roku, obejmujących m.in. amerykańskie produkty rolne, takie jak soja i kukurydza.
- Zgoda na określone minimalne zakupy amerykańskiej soi do 2028 roku.
- Podjęcie działań mających na celu wznowienie eksportu z zakładów firmy Nexperia w Chinach.
Ustępstwa USA
- Przedłużenie obowiązywania wyłączeń taryfowych na podstawie sekcji 301 do 10 listopada 2026 roku.
- Zgoda na zawieszenie stosowania tzw. Bureau of Industry and Security (BIS) 50% Affiliates Rule do 9 listopada 2026 roku.
- Wdrożenie procesu znoszenia „taryf na fentanyl” na wybrane towary z Chin, co oznacza obniżenie stawek o 10%, oraz usunięcie 24% taryf wzajemnych nałożonych na towary chińskie.
Znaczenie porozumienia dla firm prowadzących działalność z Chinami
Firmy na całym świecie kupujące produkty zawierające minerały krytyczne mogą odetchnąć z ulgą. Jednocześnie jest to impuls do podjęcia zdecydowanych działań. W związku z niemal całkowitym zniesieniem ograniczeń eksportowych przez Chiny na surowce, których są głównym producentem, odbiorcy produktów zawierających te minerały mogą być pewni dostępu do surowców i produktów z Chin. Pytanie, co stanie się z ograniczeniami w listopadzie przyszłego roku, pozostaje otwarte – to będzie jasne po wygaśnięciu porozumienia.
Firmy mają teraz rok na przygotowania do możliwości powrotu ograniczeń lub pojawienia się nowych przepisów w listopadzie 2026 roku. Choć restrykcje zostały czasowo zawieszone, oba kraje wciąż znajdują się w stanie wysokiego napięcia i ostrej rywalizacji geopolitycznej. Istotnym aspektem tej umowy jest także zobowiązanie się Chin do zakupu ustalonych ilości amerykańskiej soi do 2028 roku. Podobne porozumienie podpisano na początku 2020 roku, jednak ze względu na pandemię COVID-19 i inne trudności Chiny nie zrealizowały uzgodnionych poziomów zakupów, co będzie zapewne dokładnie monitorowane przez przedstawicieli administracji Trumpa. W przypadku niedotrzymania warunków zakupowych przez Chiny pojawia się ryzyko zagrożenia dalszą realizacją pozostałych ustaleń porozumienia.
Firmy mają obecnie rok na przygotowania do ewentualnego powrotu ograniczeń lub pojawienia się nowych przepisów w listopadzie 2026 roku.
Wszystkie te elementy stanowią sygnał ostrzegawczy dla firm, które mają chińskie minerały krytyczne w swoich łańcuchach dostaw. Mimo ostatniego porozumienia, firmy już teraz powinny zidentyfikować punkty podatności i ryzyka oraz rozpocząć proces rekonfiguracji alternatywnych łańcuchów dostaw. Zaniedbanie tych działań oznacza ryzyko poważnych zakłóceń w ciągu najbliższego roku. Przykładowo, General Motors już rozpoczęło proces przenoszenia łańcuchów dostaw poza Chiny, tak aby do 2027 roku całkowicie uniezależnić kluczowe ogniwa zakupowe od rynku chińskiego.
Wszystkie te elementy stanowią sygnał ostrzegawczy dla firm, które mają chińskie minerały krytyczne w swoich łańcuchach dostaw.
Warto podkreślić, że skutki chińskich ograniczeń eksportowych na surowce mineralne nigdy nie zostały w pełni odczute, ponieważ miały one wejść w życie dopiero w listopadzie 2025 roku. Gdyby rzeczywiście zostały wdrożone, nowe ograniczenia byłyby najszersze i najdalej idące, jakie do tej pory wprowadziły Chiny. Możliwe, że firmy pozostające przy dotychczasowym status quo lub te, które wcześniej nie odczuły skutków poprzednich restrykcji eksportowych, doświadczyłyby realnych zakłóceń już na początku listopada, gdyby nie zawarto tego porozumienia.
Nowe porozumienie handlowe przynosi także znaczącą ulgę przedsiębiorstwom współpracującym z podmiotami, które miały się znaleźć w zakresie obowiązywania nowej BIS 50% Affiliates Rule. Choć przepis ten omawiano od 2024 roku, w wersji ostatecznej miał on zacząć obowiązywać natychmiast 29 września 2025 roku, co dla wielu firm i branż okazało się dużym wstrząsem i wywołało niepewność co do dalszego sposobu współpracy z podmiotami objętymi sankcjami. Kryzys wokół Nexperia był częściowo wynikiem wprowadzenia tego przepisu. Wraz z rocznym odroczeniem tej regulacji, firmy zyskały czas na przegląd swoich partnerstw oraz szczegółową analizę nowych zapisów i potencjalnych konsekwencji planowanych przepisów.
Z racji rocznego opóźnienia wprowadzenia nowej BIS 50% rule, firmy i branże zyskały czas na przegląd partnerów i pełną analizę wpływu regulacji, zanim zostanie faktycznie wdrożona.
Firmy działające na rynku amerykańskim mogą też liczyć, że redukcja taryf importowych przełoży się na niższe koszty zakupu. Pomimo obowiązywania podwyższonych ceł na część towarów z Chin przez co najmniej dziewięć miesięcy, dostępne dane z ostatnich miesięcy potwierdzają, że Chiny pozostają największym partnerem handlowym USA. Oznacza to, że niższe stawki taryfowe na Chiny przyniosą natychmiastowe korzyści dla amerykańskich firm.
Jak firmy mogą wzmocnić odporność swoich łańcuchów dostaw?
Firmy dążące do budowania odporności powinny podjąć różnorodne działania, wszystkie jednak sprowadzają się do jednego celu: zidentyfikowania powiązań z Chinami w łańcuchach dostaw oraz poszukiwania komponentów alternatywnych i dostawców, którzy nie generują podobnych ryzyk geopolitycznych lub surowcowych.
Jeśli firmy chcą pozostać odporne, muszą zidentyfikować powiązania z Chinami w swoich łańcuchach dostaw oraz znaleźć komponenty alternatywne i dostawców, którzy nie stanowią źródła podobnych ryzyk geopolitycznych lub surowcowych.
Firmy mogą rozpocząć ten proces od zbierania Full Material Declarations (FMDs, pełnych deklaracji materiałowych), aby określić, jakie minerały występują w ich komponentach. Zidentyfikowanie części zawierających minerały krytyczne to pierwszy krok do określenia zamienników i alternatywnych źródeł zaopatrzenia. Ponadto firmy powinny mapować swoje łańcuchy dostaw możliwie jak najdalej w górę, co pozwoli określić ekspozycję na chińskie elementy w segmentach pośrednich. Należy pamiętać, że choć wielu klientów kupuje części u dostawców spoza Chin, dane relacyjne Z2Data pokazują, że w przypadku wielu komponentów na poziomie tier 2 i tier 3 często występują chińscy dostawcy.
Ostatecznie warto zbudować procedury wewnętrzne dotyczące ryzyka, aby wyznaczyć dopuszczalne progi ryzyka geopolitycznego i surowcowego. Na tej podstawie można wskazać, które komponenty, produkty lub surowce przekraczają ustalone progi ryzyka. Choć zadanie identyfikacji i definiowania ryzyka oraz progów ryzyka może wydawać się rutynowe, przejrzysty proces ułatwi oraz uzasadni wybór alternatywnych dostawców.
Identyfikacja oraz definicja ryzyka i progów ryzyka może wydawać się rutynowa, ale ten proces nie tylko uprości, ale i uzasadni działania związane z poszukiwaniem alternatywnych dostawców.
Choć październikowe porozumienie USA–Chiny przynosi krótkoterminowe korzyści praktycznie wszystkim globalnym firmom i branżom, nie do przecenienia pozostaje znaczenie zachowania należytej staranności, mapowania łańcuchów dostaw oraz identyfikacji alternatywnych komponentów i partnerów. Powrót ograniczeń złagodzonych w tej umowie — w listopadzie 2026 roku lub wcześniej, gdyby wzrosły napięcia bądź umowa zostałaby naruszona — może oznaczać poważne wyzwania dla firm, które nie przygotują się odpowiednio wcześniej. Organizacje mogą zabezpieczyć się przed ryzykiem powrotu regulacji dzięki wdrożeniu sprawdzonych praktyk supply chain risk management (SCRM, zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw), takich jak:
- Zbieranie FMDs
- Mapowanie własnego łańcucha dostaw
- Identyfikacja komponentów alternatywnych wolnych od ryzyka mineralnego lub geopolitycznego
Jak Z2Data może pomóc?
Z2Data to wiodący na rynku dostawca oprogramowania i usług w zakresie zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw, wspierający identyfikację i minimalizację zagrożeń na poziomie komponentów, dostawców oraz produkcji.
Dzięki Z2Data można podjąć działania na rzecz zabezpieczenia łańcucha dostaw, takie jak:
- Zbieranie FMDs od dostawców w celu identyfikacji lokalizacji surowców w komponentach
- Wyszukiwanie alternatywnych dostawców oraz zamienników komponentów
- Uruchomienie zorganizowanej kampanii mapowania własnego łańcucha dostaw
Aby dowiedzieć się więcej o możliwościach Z2Data w zakresie analizy zależności od minerałów krytycznych, umów bezpłatne demo z ekspertem produktowym Z2Data.
