:quality(85))
Chúng ta đang tiến gần đến hai năm kể từ khi Đạo luật Phòng chống Lao động Cưỡng bức người Duy Ngô Nhĩ (UFLPA) có hiệu lực vào ngày 21/06/2022. Luật này được ban hành với hai mục tiêu: buộc các doanh nghiệp Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về các hoạt động lao động cưỡng bức rộng khắp và mang tính hệ thống tại Khu tự trị Tân Cương (XUAR) của Trung Quốc, đồng thời ngăn cản các nhà sản xuất và nhà nhập khẩu Mỹ hợp tác kinh doanh với các công ty này. Tính đến ngày 01/05/2024, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) — đơn vị chịu trách nhiệm thực thi luật — đã tạm giữ hơn 8.000 lô hàng theo UFLPA với tổng giá trị vượt 3,3 tỷ USD.
Vào ngày 05/06, Z2Data đã tổ chức một hội thảo trực tuyến tập trung vào cách xây dựng bộ tài liệu phản hồi UFLPA hiệu quả trong trường hợp bị CBP tạm giữ hàng hóa. Webinar có sự tham gia của hai diễn giả dày dạn kinh nghiệm tư vấn cho doanh nghiệp về tuân thủ, xử lý tạm giữ và các vấn đề liên quan đến luật này:
:quality(85))
- Lindsay Wardlaw, cựu luật sư thương mại quốc tế và hiện là tư vấn tại Amalie Trade Compliance Consulting
- Mary Mikhaeel, chuyên viên cấp cao về vấn đề lao động cưỡng bức và nhân quyền tại Miller & Chevalier.
Dưới đây là tóm tắt bảy biện pháp tuân thủ UFLPA quan trọng do các diễn giả đưa ra tại sự kiện.
1. Xác định sản phẩm có nguy cơ cao nhất bị tạm giữ theo UFLPA
Các doanh nghiệp muốn tăng cường tuân thủ UFLPA cần nhận biết những sản phẩm và nguyên vật liệu nào dễ bị CBP tạm giữ nhất theo quy định. “Điều đầu tiên tôi thấy các doanh nghiệp thực hiện là xây dựng quy trình xác định linh kiện và nhà cung cấp có rủi ro cao,” Mikhaeel chia sẻ. Có rất nhiều nguồn tài liệu hữu ích để doanh nghiệp có thể đánh giá rõ về các loại hàng hóa rủi ro này.
“Điều đầu tiên tôi thấy các doanh nghiệp thực hiện là xây dựng quy trình xác định linh kiện và nhà cung cấp có rủi ro cao.”
Khi UFLPA bắt đầu có hiệu lực năm 2022, Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) và Nhóm Đặc nhiệm Thực thi chống Lao động Cưỡng bức (FLETF) — đơn vị xây dựng chiến lược và triển khai luật — đã sử dụng Danh sách Hàng hóa Sản xuất bởi Lao động Trẻ em hoặc Lao động Cưỡng bức của Bộ Lao động. Danh sách này bao gồm 10 sản phẩm liên quan tới khai thác lao động cưỡng bức ở Tân Cương — bông, may mặc, điện tử và polysilicon nằm trong số đó — và đóng vai trò trọng tâm cho việc xác định ưu tiên của DHS cũng như chiến lược thực thi rộng hơn.
Bên cạnh danh sách của Bộ Lao động, doanh nghiệp và các bên liên quan có thể truy cập miễn phí bảng điều khiển dữ liệu UFLPA của CBP. Công cụ tổng hợp này công khai cung cấp số liệu cập nhật về các lô hàng đã bị tạm giữ theo UFLPA, với các bảng phân tích theo tháng, năm, ngành và nước xuất xứ (phần lớn các lô bị giữ thực tế là từ các nước thứ ba hoặc trung gian như Malaysia và Việt Nam). Kết hợp bảng dữ liệu UFLPA với Data Dictionary của CBP — tài liệu giải thích rõ các loại sản phẩm tiêu biểu đang bị giữ trong danh sách ngành — sẽ giúp doanh nghiệp định hình chính xác nhóm sản phẩm có rủi ro cao.
Cuối cùng, các đơn vị chủ động xây dựng hướng tiếp cận chủ động với luật cần lưu tâm tới luồng thông tin nghiên cứu và điều tra liên tục về tình trạng lao động cưỡng bức tại XUAR. Các tổ chức học thuật và phi chính phủ như Trung tâm Helena Kennedy thuộc Đại học Sheffield Hallam và Human Rights Watch thường xuyên công bố các báo cáo chuyên sâu tiết lộ những mối liên hệ mới với lao động cưỡng bức ở Tân Cương và vạch trần thêm các doanh nghiệp dính líu tới chuỗi cung ứng lao động cưỡng bức của Trung Quốc.
Cuối cùng, các đơn vị chủ động xây dựng hướng tiếp cận chủ động với luật cần lưu tâm tới luồng thông tin nghiên cứu và điều tra liên tục về tình trạng lao động cưỡng bức tại XUAR.
Điều quan trọng là, đây không chỉ là những nghiên cứu thuần túy nằm yên trong văn phòng các tổ chức phi chính phủ và trường đại học nhằm nâng danh tiếng hay gây quỹ cho tương lai. Thực tế, các báo cáo này đã trở thành nguồn tài nguyên thiết yếu cho FLETF khi nhóm liên ngành này cập nhật việc triển khai UFLPA và mở rộng phạm vi điều chỉnh sang nhiều ngành cũng như tổ chức liên quan hơn. Do vai trò then chốt trong chiến lược của DHS và định hướng trong tương lai của UFLPA, các nghiên cứu này có thể đóng vai trò như chỉ dấu cảnh báo quan trọng cho doanh nghiệp, dự báo trước các nhóm sản phẩm, ngành hoặc công ty có khả năng trở thành mục tiêu tiếp theo của các cơ quan liên bang.
Do vai trò then chốt trong chiến lược của DHS và định hướng trong tương lai của UFLPA, các nghiên cứu này có thể đóng vai trò như chỉ dấu cảnh báo quan trọng cho doanh nghiệp, dự báo trước các nhóm sản phẩm, ngành hoặc công ty có khả năng trở thành mục tiêu tiếp theo của các cơ quan liên bang.
2. Mở rộng và nâng cao điều khoản trong hợp đồng với nhà cung cấp
Phạm vi điều chỉnh ngày càng mở rộng và tần suất tạm giữ tăng mạnh trong năm 2024 là cơ hội để doanh nghiệp cập nhật hợp đồng với nhà cung cấp. Các nhà sản xuất và nhập khẩu tại Mỹ nên bổ sung điều khoản cho phép chấm dứt hợp đồng có lý do nếu phát hiện nhà cung cấp sử dụng lao động cưỡng bức. Biện pháp chủ động này mang lại lợi thế và cơ sở pháp lý vững chắc nếu lô hàng bị tạm giữ.
Wardlaw đề xuất doanh nghiệp sửa đổi hợp đồng, bổ sung quyền trả lại hàng hóa cho nhà cung cấp mà không phát sinh chi phí nếu phát hiện hàng được sản xuất bởi lao động cưỡng bức hoặc bị tạm giữ do nghi ngờ liên quan đến vi phạm UFLPA. “Chúng ta cần cân nhắc cập nhật ngôn ngữ hợp đồng để có thêm sự linh hoạt trong tình huống này, đồng thời thông báo rõ mối quan tâm đến đối tác,” cô nói. Wardlaw bổ sung, doanh nghiệp có thể thêm điều khoản nhận diện việc phát hiện liên quan lao động cưỡng bức là “vi phạm nghiêm trọng hợp đồng”, cho phép doanh nghiệp “chấm dứt hợp đồng mà không phải chịu trách nhiệm hay bồi thường thiệt hại.”
Wardlaw đề xuất doanh nghiệp sửa đổi hợp đồng, bổ sung quyền trả lại hàng hóa cho nhà cung cấp mà không phát sinh chi phí nếu phát hiện hàng được sản xuất bởi lao động cưỡng bức hoặc bị tạm giữ do nghi ngờ liên quan đến vi phạm UFLPA.
3. Triển khai lập bản đồ chuỗi cung ứng
Doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều giải pháp khác nhau để tăng xác suất tuân thủ UFLPA, nhưng hiếm biện pháp nào hữu hiệu bằng việc tăng khả năng hiển thị trong chuỗi cung ứng của chính mình. Đơn vị chủ động lập bản đồ độc lập nhà cung cấp trực tiếp, các cấp phụ và truy xuất đến nguyên vật liệu thô sẽ xác định rõ liệu có tiếp xúc với Tân Cương hay bất kỳ một trong 68 doanh nghiệp tại Trung Quốc nằm trong UFLPA Entity List (danh sách các tổ chức bị UFLPA điều chỉnh) hay không.
Đơn vị chủ động lập bản đồ độc lập nhà cung cấp trực tiếp, các cấp phụ và truy xuất đến nguyên vật liệu thô sẽ xác định rõ liệu có tiếp xúc với Tân Cương hay bất kỳ một trong 68 doanh nghiệp tại Trung Quốc nằm trong UFLPA Entity List hay không.
Do chuỗi cung ứng toàn cầu vốn tiềm ẩn nhiều phức tạp với sự tham gia của nhiều quốc gia và tầng lớp nhà cung cấp, việc lập bản đồ chuỗi cung ứng thường rất tốn kém nguồn lực và công sức. Các nhà sản xuất, nhập khẩu Hoa Kỳ có thể chọn cách tự triển khai dự án quy mô lớn này bằng liên hệ trực tiếp tới nhà cung cấp, phát phiếu khảo sát và điều tra thủ công từng mắt xích trong mạng lưới phức tạp này.
Tuy nhiên, cũng có những chiến lược thay thế dựa vào nền tảng công nghệ tiên tiến hơn. Các doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM). Các công cụ phần mềm này tổng hợp, đồng bộ thông tin từ nhiều nguồn dữ liệu, hồ sơ công khai cũng như các điểm dữ liệu khác để hình thành bức tranh truy xuất về sản phẩm và linh kiện từ nhà sản xuất đến nước xuất xứ trên toàn cầu. Khi khai thác giải pháp SCRM, doanh nghiệp thường tiếp cận được bản đồ chuỗi cung ứng đầy đủ, đồng bộ hơn trong thời gian ngắn, từ đó nhanh chóng xác định và phản hồi các lỗ hổng tiềm ẩn về lao động cưỡng bức, giảm thiểu nguy cơ hỗn loạn và tốn kém do CBP đột ngột tạm giữ hàng.
Khi khai thác giải pháp SCRM, doanh nghiệp thường tiếp cận được bản đồ chuỗi cung ứng đầy đủ, đồng bộ hơn trong thời gian ngắn, từ đó nhanh chóng xác định và phản hồi các lỗ hổng tiềm ẩn về lao động cưỡng bức, giảm thiểu nguy cơ hỗn loạn và tốn kém do CBP đột ngột tạm giữ hàng.
Dù lựa chọn phương pháp nào, yếu tố quyết định vẫn là độ chính xác và chi tiết của việc lập bản đồ. “Điều thực sự quan trọng là hiểu được từng thực thể trong chuỗi cung ứng, bao gồm cả các thương nhân và vị trí lưu kho ở các khâu trung gian,” Mikhaeel cho biết. Bản đồ chi tiết và tỉ mỉ như vậy sẽ giúp doanh nghiệp “đánh giá chính xác phần nào là linh kiện có nguy cơ rủi ro cao nhất trong sản phẩm.”
4. Thực hiện “giả lập tạm giữ”
Các doanh nghiệp muốn kiểm thử khả năng phản hồi của nhà cung cấp trực tiếp và cấp phụ trong trường hợp bị CBP tạm giữ có thể cân nhắc biện pháp gọi là “giả lập tạm giữ” (hay còn gọi là đánh giá truy xuất nguồn gốc). Trong quy trình này, nhà nhập khẩu yêu cầu nhà cung cấp tập hợp toàn bộ tài liệu cần thiết nếu hàng hóa bị CBP giữ lại, chẳng hạn hóa đơn, hồ sơ giao dịch, định mức nguyên vật liệu (BOM) và chứng nhận xuất xứ. Một lợi ích của quy trình giả lập này là tạo “bản đồ nhanh” về chuỗi cung ứng. Nhờ đánh giá đó, nhà nhập khẩu có thể theo dõi toàn bộ quy trình sản xuất sản phẩm và xác định có giai đoạn nào trong chuỗi này liên quan tới Tân Cương hoặc công ty Trung Quốc trong UFLPA Entity List.
Các tài liệu này — về mặt giả định, sẽ xây dựng hồ sơ phản hồi và giúp được giải phóng lô hàng — gồm hóa đơn, hồ sơ giao dịch, định mức nguyên vật liệu (BOM) và chứng nhận xuất xứ.
Đánh giá rủi ro tiếp xúc với đầu vào lao động cưỡng bức XUAR không phải là lợi ích duy nhất của kiểm toán truy xuất nguồn gốc. Như Mikhaeel giải thích, hoạt động này còn giúp kiểm thử hiệu quả quy trình chuỗi cung ứng khi cấp bách cần xây dựng hồ sơ phản hồi UFLPA trong 30 ngày. “Cần bổ sung tài liệu gì để doanh nghiệp sẵn sàng khi có tạm giữ?” cô đặt vấn đề. “Đồng thời, nhà cung cấp có sẵn sàng phối hợp và hiểu rõ kỳ vọng ngay từ đầu không?” Hoạt động giả lập này giúp nhà nhập khẩu đánh giá mức độ đáp ứng của nhà cung cấp. Đánh giá kết quả cho thấy các điểm yếu trong lưu trữ hồ sơ, tài liệu và giúp định hướng nhà cung cấp cần cải tiến để củng cố vị thế toàn chuỗi cung ứng về tuân thủ UFLPA.
“Giả lập tạm giữ” là phương pháp hiệu quả giúp nhà nhập khẩu xây dựng thước đo khách quan về năng lực phối hợp của nhà cung cấp.
5. Xác định nước thứ ba bị CBP nhắm tới
Bên cạnh số lượng lô hàng tạm giữ tăng đột biến năm 2024, một điểm đáng chú ý của bảng điều khiển UFLPA là thống kê số vụ theo nước xuất xứ. Qua quan sát dễ dàng thấy phần lớn lô hàng bị CBP dừng lại không xuất phát trực tiếp từ Trung Quốc. Thực tế, Trung Quốc không nằm trong top 3 nước xuất xứ có nhiều lô hàng bị tạm giữ nhất. Malaysia, Việt Nam và Thái Lan đều vượt Trung Quốc, chiếm gần 90% tổng giá trị lô hàng bị giữ của CBP.
Thực tế, Trung Quốc không nằm trong top 3 nước xuất xứ có nhiều lô hàng bị tạm giữ nhất. Malaysia, Việt Nam và Thái Lan đều vượt Trung Quốc, chiếm gần 90% tổng giá trị lô hàng bị giữ của CBP.
Các thống kê này phản ánh thực tế quan trọng cho nhà nhập khẩu muốn tăng cường tuân thủ UFLPA. Phần lớn sản phẩm nhập khẩu vào Mỹ, dù khai thác, chế biến hoặc sản xuất bằng lao động cưỡng bức ở Tân Cương, lại không đi theo tuyến trực tiếp từ Trung Quốc mà thường hoàn thiện hoặc trải qua giai đoạn sản xuất tiếp theo tại nước thứ ba.
Với chuỗi cung ứng toàn cầu phức hợp, nơi linh kiện như tấm pin năng lượng mặt trời, điện tử tiêu dùng hay vi mạch tích hợp có thể phải di chuyển qua nhiều nhà máy ở nhiều nước trước khi đến nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM), điều này rất phổ biến. Tuy nhiên, nhà nhập khẩu Hoa Kỳ cần nhận biết điều này và hiểu rằng dù nước xuất xứ trên giấy tờ là Malaysia hoặc Việt Nam, khả năng đầu vào sản xuất trước đó có liên hệ với Trung Quốc, đặc biệt Tân Cương, vẫn rất lớn. “Sản phẩm từ nước thứ ba rất quan trọng,” Mikhaeel nhấn mạnh. Hãy điều tra kỹ nhóm hàng của bạn, cô nói, “để hiểu được CBP đang nhắm đến nước thứ ba nào.”
6. Đảm bảo phương án tìm nguồn cung ứng thay thế
Một trong những bước chủ động thiết yếu giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro bị CBP tạm giữ là chiến lược SCRM chủ động vốn được áp dụng từ lâu, trước khi UFLPA ra đời. Phương pháp tìm nguồn cung ứng kép — đội/người thu mua xác định, ký hợp đồng thêm nhà cung cấp thay thế cho bất kỳ linh kiện, dịch vụ hay nguyên vật liệu nào — là chìa khóa đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Đây còn là thực hành trọng tâm để xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt, dẻo dai, đủ sức ứng phó đột biến từ các quy định, xung đột thương mại hoặc sự cố ngoài dự báo có nguy cơ ảnh hưởng đến quan hệ với nhà cung cấp. Tìm nguồn kép hiện trở thành trọng tâm trong xu hướng chuỗi cung ứng hiện hành, khi chiến tranh thương mại quay lại và tâm lý phòng ngừa rủi ro, phi toàn cầu hóa gia tăng — tiêu biểu như nearshoring, onshoring, de-risking, hoặc China Plus One. Rộng hơn, đây ngày càng là thực tiễn không thể thiếu trong các chiến lược mua hàng hiện đại.
Đây còn là thực hành trọng tâm để xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt, dẻo dai, đủ sức ứng phó đột biến từ các quy định, xung đột thương mại hoặc sự cố ngoài dự báo có nguy cơ ảnh hưởng đến quan hệ với nhà cung cấp.
Riêng với tuân thủ UFLPA, đảm bảo nguồn cung thay thế rất quan trọng để giảm thiểu ảnh hưởng khi bị CBP tạm giữ hàng. Nếu lô hàng bị nghi liên quan lao động cưỡng bức tại XUAR mà bị CBP dừng lại, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn thay thế chỉ cần tái xuất và chuyển qua nhà cung cấp dự phòng, thay vì loay hoay xử lý khi chỉ phụ thuộc vào một nguồn. Như đã trình bày trong bài phân tích trước về chiến lược tuân thủ UFLPA, khả năng này giúp thích ứng linh hoạt, hiệu quả hơn nhiều thay vì bị động chịu mọi chi phí, rủi ro nếu chỉ dựa vào một nguồn cung ứng.
Nếu lô hàng bị nghi liên quan lao động cưỡng bức tại XUAR mà bị CBP dừng lại, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn thay thế chỉ cần tái xuất và chuyển qua nhà cung cấp dự phòng.
Tìm nguồn thay thế càng đặc biệt quan trọng nếu doanh nghiệp đang phải thương lượng với các nhà cung cấp kém hợp tác, miễn cưỡng tham gia kiểm toán, mô phỏng tạm giữ hoặc các phương án tuân thủ UFLPA khác. Trong các trường hợp bị phớt lờ yêu cầu minh bạch hoặc nâng cao năng lực ứng phó khủng hoảng, Wardlaw khuyên nên chủ động tìm “nguồn cung sạch thay thế.”
7. Tận dụng nhóm ngành nghề để tăng trách nhiệm nhà cung cấp
Nhiều ngành lớn, thị trường rộng có các hiệp hội chuyên ngành hùng hậu, giữ vai trò vận động hành lang, đại diện doanh nghiệp tại Washington, thúc đẩy lợi ích chung về chính sách, thiết lập tiêu chuẩn ngành và khuyến khích sáng tạo, hợp tác nhằm phát triển toàn bộ lĩnh vực. Trong ngành điện tử có thể kể đến Electronic Component Industry Association (ECIA) cho nhà sản xuất linh kiện điện tử, hoặc Semiconductor Industry Association (SIA) cho nhóm doanh nghiệp bán dẫn.
Dù các nhóm ngành đôi khi không được xem là nguồn lực cho doanh nghiệp thúc đẩy tuân thủ UFLPA, thực chất họ có thể đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao tiêu chuẩn tuân thủ thương mại. Nhiều hiệp hội này đại diện cho hàng chục doanh nghiệp với tổng thị phần lên tới hàng chục tỷ USD — cho phép họ gây sức ép lớn đối với nhà cung cấp, các bên tham gia chuỗi cung ứng vốn phụ thuộc doanh thu vào các đơn vị này.
Dù các nhóm ngành đôi khi không được xem là nguồn lực cho doanh nghiệp thúc đẩy tuân thủ UFLPA, thực chất họ có thể đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao tiêu chuẩn tuân thủ thương mại.
Doanh nghiệp muốn tạo động lực để nhà cung cấp trực tiếp và cấp phụ phối hợp tích cực hơn trong nỗ lực tuân thủ UFLPA, đặc biệt các hoạt động đòi hỏi huy động nhiều bên, nên tận dụng sức mạnh tập thể của nhóm ngành. “Bạn có thể đồng hành cùng nhóm ngành gây sức ép yêu cầu nhà cung cấp minh bạch và chịu trách nhiệm cao hơn,” Wardlaw nhận định. Với vị thế đoàn kết, sức mạnh kinh tế tập thể của thành viên, các hiệp hội có khả năng truyền tải sự cấp bách đối với nhà cung cấp — điều khó đạt được đơn lẻ qua từng email khảo sát hoặc cuộc gọi. “Để tạo thay đổi tích cực về lao động cưỡng bức trong thời gian tới, chúng ta cần phối hợp nâng cao yêu cầu hành động cho nhà cung cấp,” cô nêu quan điểm.
Doanh nghiệp muốn tạo động lực để nhà cung cấp trực tiếp và cấp phụ phối hợp tích cực hơn trong nỗ lực tuân thủ UFLPA, đặc biệt các hoạt động đòi hỏi huy động nhiều bên, nên tận dụng sức mạnh tập thể của nhóm ngành.
Khám phá chuyên sâu qua hội thảo UFLPA của Z2Data
Muốn tìm hiểu thêm về cách xây dựng quy trình thẩm định doanh nghiệp với giải pháp quản lý rủi ro chuỗi cung ứng của Z2Data? Đăng ký demo 1-1 cùng chuyên gia sản phẩm của chúng tôi để bắt đầu.
Nếu bạn muốn xem lại nội dung webinar với sự tham gia của Mikhaeel, Wardlaw và Oliver DeThier (Senior Customer Success Manager tại Z2Data), truy cập trang webinar của chúng tôi. Nội dung trình bày gồm:
- Các yếu tố làm phát sinh việc CBP tạm giữ lô hàng
- Xu hướng thực thi mới nhất trong ngành điện tử
- Thực tiễn xây dựng bộ tài liệu thẩm định đầy đủ và hiệu quả
