:quality(85))
21 Haziran 2022 tarihinde yürürlüğe giren Uygur Zorunlu Çalıştırmayı Önleme Yasası (UFLPA)’nın üzerinden neredeyse iki yıl geçmiş bulunuyoruz. Bu yasa, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde (XUAR) yaygın ve sistematik zorla çalıştırma uygulamalarından sorumlu Çinli şirketlerin hesap vermelerini sağlamak ve Amerikan üreticilerini ve ithalatçılarını bu şirketlerle iş yapmaktan caydırmak amacıyla yürürlüğe girmiştir. 1 Mayıs 2024 itibarıyla, yasayı uygulamaktan sorumlu kurum olan Gümrük ve Sınır Koruma (CBP), UFLPA kapsamında 8.000’den fazla sevkiyatı alıkoymuştur ve bu sevkiyatların toplam değeri 3,3 milyar ABD Doları’nı aşmaktadır.
5 Haziran’da Z2Data bir webinar düzenledi ve bir sevkiyatın CBP tarafından alıkonulması durumunda etkili bir UFLPA yanıt paketi hazırlamanın yollarına odaklandı. Webinar, firmalara mevzuat uyumu, alıkoymalar ve yasa ile ilgili diğer konularda yol gösteren iki deneyimli konuşmacıyı ağırladı:
:quality(85))
- Lindsay Wardlaw, eski uluslararası ticaret avukatı ve Amalie Trade Compliance Consulting’de danışman
- Mary Mikhaeel, Miller & Chevalier’de zorla çalıştırma ve insan hakları konusunda uzman kıdemli danışman
Aşağıda, konuşmacıların etkinlikte vurguladığı yedi temel UFLPA uyumluluk önlemini özetliyoruz.
1. UFLPA Alıkoyma Riski En Yüksek Olan Ürünleri Tanıyın
UFLPA uyumluluğunu artırmak isteyen şirketler, yasa kapsamında CBP tarafından alıkonulma riski en yüksek olan ürün ve malzemelerin farkında olmalıdır. “Şirketlerin yaptığı ilk şey, yüksek riskli ürünlerini ve tedarikçilerini belirleyecek bir süreç geliştirmek,” diyor Mikhaeel. Şirketlerin, bu yüksek riskli malların neler olduğunu net şekilde anlaması için yararlanabileceği sayısız kaynak var.
“Şirketlerin yaptığı ilk şey, yüksek riskli ürünlerini ve tedarikçilerini belirleyecek bir süreç geliştirmek.”
UFLPA 2022’de ilk yürürlüğe girdiğinde, yasa stratejisinin ve uygulanmasının şekillendirilmesinden sorumlu olan İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) ve Zorla Çalıştırmayı Önleme Görev Gücü (FLETF), Çalışma Bakanlığı’nın Çocuk veya Zorla Çalıştırmayla Üretilen Ürünler Listesi’nden yararlandı. Bu listede zorla çalıştırma ile ilişkili olarak Sincan’dan gelen 10 ürün (pamuk, hazır giyim, elektronik ve polisilikon dâhil) yer alıyor ve DHS’nin öncelikli ürün belirlemeleri ile geniş kapsamlı denetim stratejisine yön veriyor.
Çalışma Bakanlığı listesinin yanı sıra, şirketler ve diğer ilgili paydaşlar CBP’nin UFLPA İstatistik Panosu’na ücretsiz erişebilir. Bu kapsamlı araç, CBP tarafından UFLPA kapsamında alıkonulan sevkiyatlarla ilgili güncel rakamları, ay ve yıl bazlı, sektör ve menşe ülke bazında örneklerle açıkça göstermektedir (UFLPA kapsamında alıkonulan sevkiyatların büyük çoğunluğu aslında Malezya ve Vietnam gibi üçüncü veya aracı ülkelerden ithal edilmektedir). UFLPA Panosu, CBP’nin Veri Sözlüğü ile birleştirildiğinde — ki burada panoda yer alan sektörlerde alıkonulan en belirgin ürünlere net örnekler verilmekte — şirketler en fazla risk altındaki ürünler konusunda güçlü bir fikir sahibi olabilir.
Son olarak, yasaya karşı kararlı ve proaktif bir yaklaşım geliştirmek isteyen firmalar, XUAR’daki zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin sürekli artan araştırma ve raporlama akışının farkında olmalıdır. Sheffield Hallam Üniversitesi Helena Kennedy Merkezi ve Human Rights Watch gibi akademik kurumlar ve sivil toplum kuruluşları, Sincan’da zorla çalıştırmaya dair yeni bağlantıları açığa çıkaran, daha fazla şirketi Çin’in zorla çalıştırma ağlarına dahil eden kapsamlı ifşa raporları yayımlamaya devam etmektedir.
Son olarak, yasaya karşı kararlı ve proaktif bir yaklaşım geliştirmek isteyen firmalar, XUAR’daki zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin sürekli artan araştırma ve raporlama akışının farkında olmalıdır.
Burada kritik olan, bu çalışmaların yalnızca sivil toplum kuruluşlarının ofislerinde ve akademik kurumlarda itibar kazandırmak veya gelecekteki fonları artırmak için yapılan pasif araştırmalar olmadığıdır. Tam aksine, bu raporlar FLETF için değerli kaynaklar olmuş; UFLPA uygulamalarının gelişmesinde ve kapsamının daha fazla sektör ile iş birliği içinde olan kuruluşlara yayılmasında önemli rol oynamıştır. DHS stratejisi ve UFLPA’nın gelecekteki yönüne olan katkılarından dolayı, bu araştırmalar firmalar için uyarı niteliğinde olabilir; hangi ürün, sektör ve şirketlerin federal kurumların odağına girebileceğine dair ipucu olur.
DHS stratejisi ve UFLPA'nın yönü açısından bu araştırmalar, firmalar için hem öngörülü birer gösterge hem de bir uyarı işareti olarak değerlendirilebilir; ileride hangi ürün, sektör ve firmaların federal ajansların merceği altına girebileceğini öngösterir.
2. Tedarikçi Sözleşmelerinizdeki İfadeleri Genişletin ve Güçlendirin
UFLPA’nın kapsamının genişlemesi ve 2024’te alıkoymaların hızla artması, şirketlere tedarikçileriyle olan sözleşmelerini güncellemek için önemli bir fırsat sunuyor. ABD’li üretici ve ithalatçıların, tedarikçilerinin zorla çalıştırma kullandığının ortaya çıkması halinde sözleşmeleri haklı bir nedenle derhal feshetme hakkı veren hükümler eklemeleri faydalı olacaktır. Bu tip önleyici önlemler, alıkoyma durumunda şirketlere ciddi bir pazarlık ve hukuki avantaj sağlar.
Wardlaw, şirketlerin sözleşmelerini, zorla çalıştırma ile üretilmiş veya böyle bir şüpheyle UFLPA kapsamında alıkonulmuş ürünlerin tedarikçiye ücretsiz iadesini mümkün kılacak şekilde revize etmeleri gerektiğini öneriyor. “Sözleşme dilimizi nasıl güncelleyip bu gibi durumlar için esneklik sağlayabilir ve karşı tarafı bu konuda hassas davrandığımıza dair bilgilendirebiliriz, bunu düşünmeliyiz,” diyor. Wardlaw, ithalatçıları daha da koruyacak ek maddelerin sözleşmelere ilave edilebileceğini belirtiyor. Buna örnek olarak, tedarikçinin zorla çalıştırma ile ilişkili olduğunun tespit edilmesinin “sözleşmenin esaslı ihlali” olarak değerlendirilmesi ve bu durumda şirketlerin “herhangi bir tazminat ödemeden derhal fesih hakkına sahip olması” gösterilebilir.
Wardlaw, şirketlerin sözleşmelerini, zorla çalıştırma ile üretilmiş veya UFLPA kapsamında şüpheli gerekçeyle alıkonulmuş ürünleri tedarikçiye ücretsiz iade etme imkanı verecek şekilde gözden geçirmelerini öneriyor.
3. Tedarik Zinciri Haritalaması Yapın
UFLPA uyumluluğu için şirketlerin atabileceği somut adımlar arasında, tedarik zincirinde görüş açısını (görünürlüğü) genişletmek kadar güçlü ve avantajlı çok az önlem vardır. Doğrudan tedarikçiden ham maddeye kadar tüm tedarikçilerini ve alt katmanları (sub-tiers) kapsamlı olarak haritalayan şirketler, hem Sincan’a hem de UFLPA Varlık Listesi’nde yer alan 68 Çinli şirkete maruziyetleri olup olmadığını kesin olarak görebilir.
Doğrudan tedarikçiden ham maddeye kadar tüm tedarikçilerini ve alt katmanları kapsamlı olarak haritalayan şirketler, hem Sincan’a hem de UFLPA Varlık Listesi’nde yer alan 68 Çinli şirkete maruziyetleri olup olmadığını kesin olarak görebilir.
Farklı ülkeler ve çoklu tedarikçi katmanlarını kapsayan son derece küresel yapılı tedarik zincirlerinin doğasındaki karmaşıklık nedeniyle, tedarik zinciri haritalaması zahmetli ve lojistik açıdan çok yorucu bir süreç olabilir. ABD’li üretici ve ithalatçılar, doğrudan tedarikçilere ulaşma, anketler gönderme ve manuel olarak bu devasa ağı aydınlatma yoluyla bu çok boyutlu projeyi kendi başlarına gerçekleştirmeye çalışabilir.
Bununla birlikte, teknolojik kapasiteyi daha etkin kullanan alternatif stratejiler de mevcuttur. Şirketler, bir tedarik zinciri risk yönetimi (SCRM) platformunu kullanmayı da düşünebilir. Bu tür yazılımlar; veritabanlarından, kamuya açık kayıtlardan ve diğer veri noktalarından derlediği bilgileri bütünsel bir tabloya dönüştürerek, ürün ve bileşenlerinizi dünyanın dört bir yanındaki üretim tesislerine ve menşe ülkelerine kadar izleyebilir. Bir SCRM çözümü ile şirketler genellikle tedarik zincirlerinin daha kapsamlı ve bütüncül bir haritasına çok daha kısa sürede, hızlıca ulaşabilir; olası zorla çalıştırma risklerini tespit edebilir, CBP tarafından yaşanabilecek beklenmedik ve maliyetli bir alıkoymanın önüne geçebilir.
Bir SCRM çözümü ile şirketler genellikle tedarik zincirlerinin daha kapsamlı ve bütüncül bir haritasına çok daha kısa sürede ulaşarak, olası zorla çalıştırma risklerini tespit edebilir ve CBP kaynaklı beklenmedik ve maliyetli alıkoymaların önüne geçebilir.
Şirketler hangi yöntemi seçerse seçsin, asıl önemli olan, haritalama çabasında sergilenen doğruluk ve detay düzeyidir. Mikhaeel, “Burada en önemli husus, tedarik zincirindeki her bir aktörü, ticaret yapan aracıları, ürünlerin tedarik zinciri ve üretim süreçleri arasındaki depolama noktalarını eksiksiz olarak ortaya koyabilmektir,” diyor. Bu tür ayrıntılı ve titiz haritalama, şirketlere “bir ürünün en riskli bileşenlerinin nerede bulunabileceğine dair çok daha net bir genel bakış” kazandırabilir.
4. “Simüle Alıkoyma” (Mock Detention) Uygulayın
Doğrudan tedarikçilerinin ve alt katmanlarının UFLPA kapsamındaki potansiyel bir CBP alıkoymasına nasıl cevap vereceklerini test etmek isteyen şirketler, “simüle alıkoyma” (mock detention) adı verilen, izlenebilirlik denetimi olarak da bilinen bir yaklaşımı değerlendirebilir. Bu yöntemde, ithalatçı tedarikçilerine ulaşır ve bir sevkiyatın CBP tarafından alıkonulması halinde gerekli olacak tüm dokümantasyonun toplanmasını ister. Bu dokümanlar; faturalar, işlem kayıtları, malzeme listeleri (BOM) ve menşe belgelerini kapsar. Simüle alıkoymanın avantajlarından biri, aslında tedarik zincirinin hızlı bir haritasını da çıkarmasıdır. Denetim sayesinde ithalatçılar, ürünün üretimindeki tüm aşamaları görebilir ve herhangi bir adımının Sincan veya UFLPA Varlık Listesi’ndeki bir firmadan etkilenip etkilenmediğini anlayabilir.
Bu dokümanlar; bir yanıt paketi hazırlamak ve serbest bırakılmayı sağlamak amacıyla kullanılacak olup, faturalar, işlem kayıtları, malzeme listeleri (BOM) ve menşe belgelerini içerir.
XUAR kaynaklı zorla çalıştırma riskini değerlendirmek izlenebilirlik denetiminin tek faydası değil. Mikhaeel’in açıkladığı gibi, bu tür bir alıştırma aynı zamanda şirketlerin ihtiyaç halinde, 30 gün içinde UFLPA yanıt paketi hazırlama süreçlerinin etkinliğini de test etmelerine imkân tanır. “Dokümantasyon açısından hangi iyileştirmeler yapılmalı ki şirketler, gerçek bir alıkoyma yaşandığında hazır olabilsin?” diye soruyor. “Ayrıca tedarikçiler iletişime açık mı ve beklentileri başından anlıyorlar mı?” Simüle alıkoyma, ithalatçılara tedarikçileri için bir tür performans taban çizgisi sunar ve bu tür bir denetimin sonuçlarının incelenmesi, tedarik zincirindeki tüm paydaşlar için UFLPA uyumunda daha güçlü bir pozisyon sağlamak üzere tedarikçilerin uygulamaya başlaması gereken spesifik kayıt tutma ve dokümantasyon pratiklerini ortaya koyar.
Simüle alıkoyma, ithalatçılara tedarikçileri için bir tür performans taban çizgisi sunmak açısından çok açıklayıcı olabilir.
5. CBP’nin Hedeflediği Üçüncü Ülkeleri Belirleyin
2024’te hızla artan sevkiyat alıkoyma hacminin yanı sıra, CBP’nin UFLPA Panosu’ndan en çok göze çarpan gerçeklerden biri, kurumun alıkoymalarının menşe ülkeye göre yapılan dağılımıdır. Yüzeysel bir bakış, CBP tarafından alıkonulan sevkiyatların çoğunluğunun aslında doğrudan Çin’den gelmediğini ortaya koyar. Hatta Çin, en fazla alıkoymanın yaşandığı ilk üç menşe ülke arasında dahi yer almamaktadır. Malezya, Vietnam ve Tayland, CBP’nin en çok odaklandığı ülkelerin başında gelir — üç ülke birlikte kurumun toplam alıkoymalarının neredeyse %90’ını oluşturur (toplam sevkiyat değeri bazında).
Hatta Çin, en fazla alıkoymanın yaşandığı ilk üç menşe ülke arasında dahi yer almamaktadır. Malezya, Vietnam ve Tayland, CBP’nin en çok odaklandığı ülkelerin başında gelir ve üçü birlikte toplam sevkiyat değeri bakımından CBP alıkoymalarının yaklaşık %90’ını oluşturmaktadır.
Bu istatistikler, UFLPA uyumluluğunu artırmak isteyen ithalatçılar için çok önemli bir gerçeği göstermektedir. Sincan’da zorla çalıştırma kullanılarak çıkarılan, üretilen veya imal edilen malların ABD’ye gelişinde, doğrudan Çin’den gelen bir rota çoğunlukla bulunmamaktadır. Bunun yerine, bu ürünler üçüncü bir ülkede son üretim veya ikinci bir üretim aşamasından geçiyor olabilmektedir.
Güneş panelleri, tüketici elektroniği ve entegre devreler gibi karmaşık ürünlere ait küresel tedarik zincirlerinde çok katmanlı üretim dağılımı artık alışılmış bir durumdur; bir ürün son üreticiye ulaşmadan önce birden çok ülkedeki üretim noktalarına uğrayabilir. ABD’li ithalatçıların şunu bilmeleri gerekir: Ürünün menşe ülkesi Malezya veya Vietnam olarak görünse de, önceki üretim adımlarında Çin ve Sincan’a dayanan girdiler olma olasılığı yüksektir. Mikhaeel, “Üçüncü ülkelerden gelen ürünler gerçekten önemli,” diyor ve “Özellikle CBP’nin hedeflediği hangi üçüncü ülkelerin sizin ürününüzü ilgilendirdiğini analiz edebilirsiniz” diye ekliyor.
6. Alternatif Tedarik Kaynakları Sağlayın
Şirketlerin kendilerini CBP alıkoyma riskine karşı güçlendirmek için atabileceği en önemli önleyici adımlardan biri, UFLPA’dan çok önce var olan kapsamlı bir SCRM stratejisidir. Çift kaynaklı tedarik (dual sourcing)—yani ithalatçıların ve satın alma ekiplerinin belirli bir bileşen, hizmet veya ham madde için alternatif tedarikçi bulması ve bu kaynakları emniyete alması—tedarik zinciri çeşitliliğinin bir parçasıdır. Ayrıca, gelişen mevzuat, ticaret çatışmaları ve tedarikçi ilişkilerini tehlikeye atabilecek benzeri kesintiler nedeniyle aniden değişen koşullara dayanıklı ve esnek bir tedarik zinciri kurmanın da temel uygulamasıdır. Dual sourcing, ticaret savaşlarının yeniden gündeme gelmesi ve küreselleşmeye yönelik artan şüphecilikle hızlanan, nearshoring, onshoring, riskten arındırma (de-risking) ve China Plus One gibi tedarik zinciri trendlerinde de ön plana çıkmaktadır. Genel anlamda, bu strateji birçok şirketin tedarik planında giderek merkezî bir yer edinmektedir.
Ayrıca, gelişen mevzuat, ticaret çatışmaları ve benzeri kesintiler nedeniyle tedarikçi ilişkilerini tehlikeye atabilecek hızlı değişikliklere karşı dayanıklı ve esnek bir tedarik zinciri kurmanın da temel uygulamasıdır.
Özellikle UFLPA uyumluluğu açısından, alternatif tedarik kaynakları oluşturmak, CBP alıkoymasına karşı oluşabilecek olumsuzlukları en aza indirmenin en kritik yoludur. Bir sevkiyat, XUAR’da zorla çalıştırma ile bağlantılı olduğu şüphesiyle CBP tarafından alıkonulursa, çift kaynaklı tedarik ağına sahip şirketler bu malları basitçe ihraç ederek alternatif tedarikçiden tedarik etme kolaylığına sahip olur. Önceki bir yazımızda UFLPA uyumluluğu konusunda aktardığımız gibi, bu esneklik, yalnızca tek bir kaynağa bağımlı ithalatçıların alıkoyma karşısında maliyetli ve riskli bir mücadeleye girişmek zorunda kaldığı senaryodan çok daha avantajlıdır.
Bir sevkiyat, XUAR’da zorla çalıştırma ile bağlantılı olduğu şüphesiyle CBP tarafından alıkonulursa, çift kaynaklı tedarik ağına sahip şirketler bu malları basitçe tekrar ihraç edip alternatif tedarikçiden tedarik sağlayabilir.
Çift kaynaklı tedarik kullanımı, özellikle tedarik zincirindeki şeffaflığı artırmaya, kriz yönetim planlarını güçlendirmeye ve simüle alıkoyma gibi UFLPA uyumluluk stratejilerine katılımı reddeden isteksiz tedarikçilerle karşılaşıldığında hayati rol oynar. Böyle durumlarda—paydaşlara kriz yönetimi planı önerileri ya da şeffaflık çağrıları cevapsız kaldığında—Wardlaw, “Güvenli olan alternatif bir tedarik kaynağına yönelmeniz” gerektiğini belirtiyor.
7. Tedarikçi Denetimini Güçlendirmek için Sektör Birliklerinden Yararlanın
Büyük pazarlara ve ciddi küresel etkiye sahip ana endüstriler, sıklıkla sektörlerinin çıkarlarını temsil eden, güçlü ve iyi finanse edilen meslek birliklerine sahiptir. Bu ticaret birlikleri; Washington’da sektörün çıkarlarına yönelik lobi faaliyetleri yürütmek, sektör içinde standartlar ve kriterler belirlemek ve şirketler arası rekabeti, yenilikçiliği ve genel sektörel gelişimi teşvik etmek için çalışırlar. Elektronik alanındaki örnekler arasında, elektronik komponent üreticileri için Electronic Component Industry Association (ECIA) ve yarı iletken şirketleri için Semiconductor Industry Association (SIA) bulunmaktadır.
Bu sektör birlikleri, ilk bakışta daha sıkı UFLPA uyumunu teşvik etmek isteyen şirketler için doğrudan bir varlık gibi görünmese de, ticaret mevzuatının sıkılaştırılmasında kritik bir rol oynayabilir. Bu yapıların çoğu, pazarda on milyarlarca doları bulan paya sahip çok sayıda şirketi temsil eder. Buna bağlı olarak da tedarikçiler ve diğer tedarik zinciri paydaşları nezdinde çok büyük bir etkiye sahip olabilirler.
Bu sektör birlikleri, ilk bakışta daha sıkı UFLPA uyumunu teşvik etmek isteyen şirketler için doğrudan bir varlık gibi görünmese de, ticaret mevzuatının sıkılaştırılmasında kritik bir rol oynayabilir.
Tedarikçilerinizi ve alt katmanları UFLPA uyumunda daha iş birliğine açık ve şeffaf olmaya teşvik etmek istiyorsanız, sektör birliklerinden bu konuda sağlıklı bir baskı oluşturmalarını talep etmeyi göz önünde bulundurun. Wardlaw, “Tedarikçilerinizden daha fazla şeffaflık ve hesap verebilirlik talep etmek için sektör birliklerinin büyüklüğünden faydalanabilirsiniz,” diyor. Temsil ettikleri şirketlerin dayanışması ve ekonomik güçleriyle desteklenen bu birlikler, bir anket ya da tek bir telefon görüşmesinin ötesinde, tedarikçilere uyumluluk önlemlerine katılmanın aciliyeti ve gerekliliğini açıkça gösterebilir. “Zorla çalıştırma ile mücadelede ilerlemeyi görebilmenin en pratik yolu, daha iyi tedarikçi davranışı için birlik olup bunu talep etmektir,” diye ekliyor.
Tedarikçilerinizi ve alt katmanları UFLPA uyumunda daha iş birliğine açık ve şeffaf olmaya teşvik etmek istiyorsanız, sektör birliklerinden bu konuda sağlıklı bir baskı oluşturmalarını talep etmeyi göz önünde bulundurun.
Z2Data’nın UFLPA Webinari ile Derinleşin
Z2Data’nın tedarik zinciri risk yönetimi çözümüyle nasıl daha iyi bir inceleme süreçleri (due diligence) oluşturabileceğiniz hakkında daha fazla bilgi almak ister misiniz? Başlamak için uzmanlarımızla bire bir demo planlayabilirsiniz.
Mikhaeel, Wardlaw ve Z2Data Kıdemli Müşteri Başarı Yöneticisi Oliver DeThier’in katıldığı webinardan daha fazla görmek isterseniz, webinar kaynakları sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. Sunumda şunlar ele alınıyor:
- CBP sevkiyat alıkoymasında önde gelen tetikleyiciler
- Elektronik sektöründe son denetim trendleri
- Kapsamlı inceleme paketi hazırlamak için en iyi uygulamalar
