:quality(85))
Makaleden Öne Çıkanlar:
- Birçok durumda, tedarikçiler ve diğer ithalatçılar tarafından üstlenilen yeni gümrük vergisi maliyetleri, aşağı doğru aktarılıyor ve hem orijinal ekipman üreticileri (OEM'ler) hem de tüketiciler için fiyatları artırıyor. Ancak, bazı şirketlerin kar marjlarını genişletmek için COVID-19 pandemisi sırasında kullanılan yanıltıcı taktikleri tekrar kullandığına dair artan bir algı da mevcut.
- Çoğu durumda, fiyat artışlarını gerekçelendiren gümrük vergilerini veya diğer yeni ekonomik baskıları kullananlar OEM'ler değil, tedarik zincirinin daha üstündeki üreticiler oluyor.
- Neyse ki, OEM’ler ve diğer ABD’li ithalatçıların tedarik zincirlerindeki yanıltıcı gümrük vergisi söylemlerine karşı koymak için kullanabileceği stratejiler var. Ancak tedarikçileri etkili şekilde sorgulayabilmek için, işletmelerin bu iddialara karşı durabilecekleri kritik veri ve içgörülere ihtiyaçları bulunuyor.
2022 yılında, iki yıllık COVID-19 pandemisinin ardından enflasyon ABD ekonomisine damgasını vurdu. Tedarik darboğazları, artan ham madde maliyetleri ve küresel bir konteyner krizi gibi birçok faktör, ürün fiyatlarını yukarı taşıdı. Haziran ayına gelindiğinde enflasyon %9'un üzerine çıktı. 2022 için ortalama %6,5 olan oran, son 40 yılda ABD ekonomisindeki en yüksek seviye olarak kayda geçti.
Sonraki iki yıl içinde, ekonomistler, politika uzmanları ve düşünce kuruluşları verileri detaylıca incelemeye başlayarak 2022 ve 2023’te karşılaşılan nesiller arası enflasyonun özgün nedenlerini anlamaya çalıştı. Araştırmalarda, fiyat artışlarının her zaman yalnızca ham madde, üretim ve nakliye maliyetlerindeki artışlarla açıklanamayacağı ortaya kondu. Başka bir deyişle, Amerikalıların 2022 ve 2023’te karşı karşıya kaldığı fiyat artışlarının en azından bir kısmı, şirketlerin kendi maliyetlerini karşılamaya çalışmasından öteye geçiyordu. Bazı firmalar, yaygın enflasyon anlatısını, kendi giderlerinde gerçek bir artış olmasa dahi fiyatlarını artırmak için bir örtü olarak kullanıyordu.
2022 sonbaharında, bazı şirketlerin kaçan fiyatlar anlatısının arkasına saklanarak karlarını artırmak için bu durumu nasıl kullandıklarını tanımlamak için yeni bir terim sözlüğe girdi: “greedflation” (açgözlülük enflasyonu).
Greedflation Nedir?
“Greedflation” terimi, şirketlerin kârlarını artırmak amacıyla enflasyonu bir sis perdesi gibi kullanarak fiyatlarını yükseltmeleri uygulamasını ifade eder. The Atlantic, greedflation’ı şöyle tanımlar: “Şirket açgözlülüğünün, aşırı kâr marjları yoluyla, pandemi döneminde yaşanan fiyat artışlarının sorumlusu olduğu fikri.” Greedflation’ın etkisinin 2021 sonunda başlayıp 2022'de zirveye ulaşan uzun enflasyon döneminde ne kadar büyük bir faktör olduğu çokça tartışılsa da, son iki yılda yayımlanan birçok çalışma bu olgunun gerçekliğine işaret etmektedir.
- Massachusetts Üniversitesi, Amherst’te görevli birkaç ekonomistin kaleme aldığı 2023 tarihli bir makalede “ABD COVID-19 enflasyonun, mikroekonomik temellere dayanan, esasen satıcıların piyasa gücüyle fiyat artırabildiği satıcı enflasyonu olduğu” savunuldu. UMass ekonomistleri, 2021 ve 2022’de ABD şirketlerince elde edilen rekor kârların, enflasyondaki artışla paralel hareket ettiğini ve şirketlerin bu piyasa dinamiklerini maksimum kâr için kullandığını gösterdiğini belirtti. Makalede, 2020’ler enflasyonu için öne sürülen diğer olası açıklamaların—örneğin talepte kalıcı bir artış veya hızla yükselen maaşlar—istatistiksel olarak daha zayıf olduğu da vurgulandı.
- Aynı yıl, iki düşünce kuruluşu olan IPPR ve Common Wealth tarafından yürütülen kapsamlı bir araştırma da benzer sonuçlar ortaya koydu. Rapor, dünya genelinde 1.300’den fazla şirketin finansal tablolarını analiz etti ve şirketlerin kârlarının “maliyetlerinden çok daha hızlı” arttığını buldu. Dünyanın en büyük bazı şirketlerinin kârları, 2019 ile 2022 arasında %30 oranında yükseldi—ki bu rakamlar greedflation olgusunun güçlü bir işareti olarak okundu.
Günümüzde Elektronik Tedarik Zincirinde Greedflation
Birçok kişi “greedflation”ın pandemi dönemine özgü, büyük makroekonomik trendlerin arkasına saklanan izole bir fahiş fiyatlandırma örneği olmasını ummuş olsa da, gerçekte bu uygulama tam anlamıyla geride kalmış değil. Bu yıl, ABD ve küresel piyasalar, yeni Trump yönetimi tarafından uygulamaya alınan gümrük tarifeleriyle sarsıldı. Çin, Meksika, Avrupa Birliği ve diğer birçok ülkeye karşı belirli aralıklarla uygulanan ithalat vergileriyle, ABD tedarik zincirleri tekrar önemli fiyat baskılarıyla karşı karşıya.
Birçok kişi “greedflation”ın pandemi dönemine özgü, büyük makroekonomik trendlerin arkasına saklanan izole bir fahiş fiyatlandırma örneği olmasını ummuş olsa da, gerçekte bu uygulama tamamen geride kalmış değil.
Tedarikçilerin ve diğer ithalatçıların üstlendiği yeni gümrük vergisi maliyetlerinin, aşağıya doğru aktarılıp hem orijinal ekipman üreticileri (OEM’ler) hem de nihai tüketiciler için fiyatları artırması makul bir beklenti olurdu. Bazı durumlarda bu doğru olsa da, bazı şirketlerin COVID-19 pandemisi sırasında kullandıkları yanıltıcı taktiklerin aynısını şimdi de kâr marjlarını genişletmek amacıyla tekrar kullandığına dair artan bir algı da söz konusu. Ticaret Bakanı Howard Lutnick’e Mart ayında gönderdiği mektupta Senatör Elizabeth Warren, Başkan Trump’ın gümrük rejiminin “büyük şirketlere Amerikalı tüketicilerden fahiş fiyatlar talep etmek için yeni bir bahane verdiği” uyarısında bulundu. Warren, ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell’ın, bir basın toplantısında, kurutucu fiyatlarının yükseldiğini gözlemlemesine rağmen aslında yalnızca çamaşır makinelerine gümrük vergisi uygulandığına dikkat çektiğini ifade etti. Powell, üreticilerin “çoğunluğa uyup [fiyatları] artırdığını” belirtti.
Greedflation olarak nitelendirilen yüksek profilli son örneklerden biri, Sony’nin PlayStation 5 fiyatını artırma kararı oldu. Japon elektronik üreticisi, amiral gemisi oyun konsolunun fiyatını Birleşik Krallık, Avrupa ve Avustralya’da %10’un üzerinde artırdı; gerekçe olarak ise “yüksek enflasyon ve dalgalı döviz kurları dahil zorlu ekonomik ortamı” gösterdi. ABD tarifelerinin adı açıkça geçmemekle birlikte, Sony’nin yeni ortaya çıkacak maliyetlere “önlem almak” için adım attığı—ki bu, artık şirketlerin fiyat artışlarını gerekçelendirirken sıkça kullandığı bir yaklaşım—makul bir varsayım olarak öne çıkıyor.
Ancak çoğu durumda, fiyat artışlarını gerekçelendirmek için gümrük tarifelerini veya diğer yeni ekonomik baskıları kullananlar OEM’ler değil; tedarik zincirinin daha üstündeki üreticiler. Yıl içinde, tedarikçilerin elektronik komponentler ve alt montajlar için yapılan fiyat artışlarını, mal ithalatında gerçekte yeni vergi ödememiş olsalar da, gümrük maliyetleriyle açıklamaya çalıştıklarına dair anekdotlar bildirildi. Elektronik tedarik zinciri, dünyanın en karmaşık ve çok katmanlı üretim ağlarından biri ve bazı 1. kademe tedarikçiler, maliyet artışlarını daha pahalı bir ticaret ortamının doğal sonucu olarak lanse ederek bu karmaşıklığı kendi avantajlarına kullanıyor.
Yıl içinde, tedarikçilerin elektronik komponentler ve alt montajlar için yapılan fiyat artışlarını, mal ithalatında gerçekte yeni vergi ödememiş olsalar da, gümrük maliyetleriyle açıklamaya çalıştıklarına dair anekdotlar bildirildi.
Greedflation ile Mücadelede Alınabilecek Önlemler
Neyse ki, OEM’ler ve diğer ABD’li ithalatçıların tedarik zincirlerindeki yanıltıcı gümrük vergisi söylemlerine karşı kullanabileceği stratejiler var. Ancak tedarikçileri etkili bir şekilde sorgulayabilmek için, işletmelerin bu iddialara karşı durabilecekleri kritik veri ve içgörülere ihtiyaçları bulunuyor.
- Çok Katmanlı Haritalama: Kendi alt katmanlarına görüş sağlayabilen orijinal ekipman üreticileri, doğrudan tedarikçileri tarafından gümrük vergileri, menşe ülke (COO) ve diğer tedarik bilgileriyle ilgili yapılan iddiaları çapraz referansla kontrol edebilir. Örneğin, bir 1. kademe tedarikçi, ABD’nin Çin'e uyguladığı gümrük vergileri nedeniyle elektronik komponent fiyatlarının arttığını söylüyorsa, kapsamlı tedarik zinciri görünürlüğüne sahip bir OEM alt katmanlarını inceleyip tedarikçilerin gerçekten Çin’den malzeme tedarik edip etmediğini doğrulayabilir. Eğer etmiyorsa—veya yalnızca bazı komponentleri Çin’den tedarik edip tüm ürünlerde fiyat artışını gerekçelendiriyorsa—bu veri, güçlü bir koz olarak kullanılabilir. Alt katman tedarik zinciri görünürlüğü, işletmelerin yukarıdaki gümrük vergisi maliyetlerini doğrulamasında ve tedarikçi greedflation’ı önlemesinde en etkili araçlardan biridir.
- Güncel ve Geçmiş Gümrük Vergisi Oranları: Kapsamlı tedarik zinciri şeffaflığının yanı sıra, OEM’ler güncel ve geçmiş gümrük vergisi oranlarını iyi kavrayarak rekabet avantajı elde edebilirler. Trump yönetimi, 2025 boyunca Çin’e karşı zaman zaman yüksek gümrük vergileri uygulasa da, ABD hükümeti halihazırda bazı Çin ithalatlarında—yarı iletkenlerde %50 oranında olmak üzere—Trump yönetimi görevine başlamadan önce de gümrük vergileri yürürlükteydi. Yani tarifeler yalnızca mevcut ABD yönetimiyle başlamadı. Güncel tarifeleri daha geniş bir tarihsel bağlama oturtabilen şirketler, yeni gümrük dalgasından önce zaten ithalat vergisine tabi olan mallardaki fiyat artışlarını sorgulayabilecekler.
Greedflation'ı Z2Data’nın SCRM Yazılımı ile Durdurun
ABD’li ithalatçılar ve orijinal ekipman üreticileri (OEM’ler), yeni bir gümrük tarifeleri döneminde ürünlerin fiyatlarındaki yükselişe hazırlıklı olmak zorunda kalmakla yetinmiyor; aynı zamanda bu jeopolitik gelişmeleri kendi finansal çıkarı için istismar etmeye çalışan tedarikçilere karşı da dikkatli olmak zorunda. COVID-19 pandemisinin son yıllarında, ekonomistler ve diğer uzmanlar tarafından greedflation artık son derece inanılır bir olgu olarak tanımlanıyor ve 2025’te tekrar ortaya çıktığına dair göstergeler var.
Tedarik zinciri risk yönetimi (SCRM) platformu Z2Data, kuruluşlara tedarikçiler tarafından yapılacak fiyat artışı girişimleriyle mücadelede kritik araçlar sunabilir. SCRM yazılımı, OEM’lerin ve diğer firmaların veri, içgörü ve kapsamlı tarihsel bağlamı kullanarak tedarik zincirinin yukarı akışındaki üreticilere karşı kendilerini savunmalarını sağlar.
- 1 milyardan fazla komponent için fiyat verisi
- Komponent maliyetlerinin zaman içinde incelenebilmesini sağlayan kapsamlı fiyat geçmişleri
- Kullanıcılara benzer form-fit-function’a (FFF) sahip parçalar arasında maliyet karşılaştırması olanağı veren çapraz referans arama yetenekleri
- Tedarik zinciri haritalama ve çok katmanlı görünürlük ile işletmelere gümrük vergisi iddialarını doğrulayacak istihbarat sağlama
Z2Data tarafından sunulan istihbarat ve analizler, kuruluşlara 2025’in dinamik tedarik zinciri ortamında ihtiyaç duydukları avantajı sunar. Z2Data platformunun işletmenizin tedarik zincirinde greedflation'ı tespit edip tedarikçi taktiklerine karşı nasıl etkili olabileceğini öğrenmek için bir ücretsiz demo talep edin.
