Czego Państwo nie wiedzą o greedflation w łańcuchu dostaw elektroniki

Najważniejsze informacje z artykułu:

• W wielu przypadkach nowe koszty ceł, ponoszone przez dostawców i innych importerów, są przenoszone dalej w łańcuchu dostaw, powodując wzrost cen zarówno dla producentów oryginalnego wyposażenia (OEM), jak i konsumentów. Coraz częściej pojawiają się jednak opinie, że niektóre firmy stosują te same nieuczciwe praktyki, co podczas pandemii COVID-19, aby zwiększyć swoje marże zysku. 

• To nie zawsze OEM-y wykorzystują cła lub inne presje ekonomiczne jako powód podwyżek cen — często są to producenci wyżej w łańcuchu dostaw. 

• Na szczęście OEM-y i inni importerzy z USA mają do dyspozycji strategie, które pozwalają skutecznie sprzeciwić się nieuczciwym narracjom dotyczącym ceł w swoim łańcuchu dostaw. Aby jednak efektywnie weryfikować działania dostawców, niezbędne są odpowiednie dane i analizy, które pozwolą podważyć przedstawiane przez nich argumenty. 

W 2022 roku, po dwóch latach pandemii COVID-19, inflacja zaczęła dotykać amerykańską gospodarkę. Niedobory towarów, rosnące koszty materiałów i globalny kryzys transportowy — to tylko niektóre czynniki, które wpłynęły na gwałtowny wzrost cen produktów. W czerwcu inflacja przekroczyła poziom dziewięciu procent. Średnio 6,5% w roku 2022 było najwyższym wskaźnikiem inflacji dla gospodarki USA od ponad 40 lat. 

W ciągu następnych dwóch lat ekonomiści, eksperci i think tanki zaczęli dogłębnie analizować dane, by ustalić konkretne przyczyny rekordowej inflacji z 2022 i 2023 roku. W niektórych przypadkach badacze odkryli, że wzrosty cen nie zawsze można było wytłumaczyć wyłącznie wyższymi kosztami materiałów, produkcji czy transportu. Innymi słowy: przynajmniej część podwyżek, z którymi musieli zmierzyć się Amerykanie w 2022 i 2023 roku, nie wynikała bezpośrednio z konieczności pokrycia własnych kosztów przez firmy. Niektóre przedsiębiorstwa wykorzystywały wszechobecną narrację o inflacji jako pretekst do podnoszenia cen — nawet jeśli nie było to uzasadnione wzrostem ich wydatków. 

Jesienią 2022 roku do powszechnego słownika weszło określenie próbujące oddać zjawisko wykorzystywania przez firmy szeroko akceptowanej narracji o inflacji do zwiększania własnych zysków: „greedflation”.

Czym jest greedflation?

Pojęcie „greedflation” opisuje praktykę polegającą na wykorzystywaniu inflacji przez korporacje jako zasłony dymnej dla podnoszenia cen w celu maksymalizacji zysków. The Atlantic definiuje greedflation jako „ideę, że chciwość korporacji, poprzez nadmierne marże, odpowiada za wzrosty cen z okresu pandemii”. Choć toczy się ożywiona debata na temat tego, w jakim stopniu greedflation przyczynił się do przedłużającego się okresu wysokiej inflacji zapoczątkowanej pod koniec 2021 i kulminującej w 2022 roku, szereg publikacji naukowych z ostatnich dwóch lat świadczy o realności tego zjawiska. 

• Artykuł z 2023 roku przygotowany przez ekonomistów z University of Massachusetts Amherst wskazuje, że „inflacja COVID-19 w USA to w przeważającej mierze inflacja wywołana przez sprzedawców, wynikająca z mikroekonomicznych przesłanek, czyli możliwości podnoszenia cen przez firmy posiadające siłę rynkową”. Autorzy wskazali na rekordowe zyski amerykańskich korporacji w latach 2021–2022, które rosły równolegle z inflacją, co silnie sugeruje, że firmy wykorzystywały te warunki rynkowe do maksymalizacji zysków. Artykuł zwraca uwagę, że inne potencjalne przyczyny inflacji w latach 20. XXI wieku — np. trwały wzrost popytu czy gwałtownie rosnące płace — były statystycznie mniej istotne. 

• Kompleksowe badanie przeprowadzone przez dwa think tanki, IPPR i Common Wealth, w tym samym roku potwierdziło te ustalenia. Raport analizował sprawozdania finansowe ponad 1300 firm z całego świata i wykazał, że ich zyski „rosły znacznie szybciej niż koszty”. Zyski niektórych największych korporacji na świecie zwiększyły się o 30% w latach 2019-2022, co wyraźnie wskazuje na zjawisko greedflation. 

Greedflation w elektronicznym łańcuchu dostaw obecnie

Choć wielu mogło mieć nadzieję, że „greedflation” dotyczył wyłącznie czasów pandemii — był odosobnioną sytuacją żerowania na konsumentach w cieniu globalnych trendów makroekonomicznych — praktyka ta niestety nie odeszła w przeszłość. W tym roku zarówno rynki USA, jak i globalne wstrząsane są przez politykę celną nowej administracji Trumpa. Okresowo wprowadzane cła na import z Chin, Meksyku, Unii Europejskiej i innych krajów zmuszają amerykańskie łańcuchy dostaw do ponownego mierzenia się z istotną presją kosztową. 

Choć wielu mogło mieć nadzieję, że „greedflation” dotyczył wyłącznie czasów pandemii — był odosobnioną sytuacją żerowania na konsumentach w cieniu globalnych trendów makroekonomicznych — praktyka ta niestety nie odeszła w przeszłość.

Wydaje się logiczne, że nowe koszty ceł, ponoszone przez dostawców i innych importerów, są przenoszone dalej w łańcuchu dostaw, podwyższając ceny zarówno dla OEM-ów, jak i konsumentów. I chociaż w niektórych przypadkach faktycznie tak jest, rośnie przekonanie, że część firm stosuje te same nieuczciwe praktyki, które pojawiały się podczas pandemii COVID-19, by zwiększać swoje marże. W liście do sekretarza handlu Howarda Lutnicka przesłanym w marcu senator Elizabeth Warren ostrzegła, że polityka celna prezydenta Trumpa może „dawać dużym korporacjom nowe preteksty do zawyżania cen dla amerykańskich konsumentów”. Warren powołała się na prezesa Rezerwy Federalnej Jerome’a Powella, który wskazał podczas konferencji prasowej, że ceny suszarek poszły w górę, mimo iż cła dotyczyły wyłącznie pralek. Producenci — stwierdził Powell — „po prostu poszli za tłumem i podnieśli ceny”.

Głośnym przykładem zjawiska określanego jako greedflation jest decyzja Sony o podwyżce cen konsoli PlayStation 5. Japoński producent elektroniki podniósł cenę swojego flagowego produktu o ponad 10% w Wielkiej Brytanii, Europie i Australii, powołując się na „trudne otoczenie gospodarcze, w tym wysoką inflację i wahania kursów walut”. Chociaż cła USA nie zostały wprost wymienione, możliwe jest, że Sony podejmuje działania wyprzedzające przed nowymi kosztami — co stanowi obecnie często stosowaną narrację przy uzasadnianiu podwyżek cen. 

W wielu przypadkach jednak to nie OEM-y wykorzystują cła czy inne pojawiające się presje ekonomiczne jako powód do podwyżki cen — to producenci wyżej w łańcuchu dostaw. Już w tym roku pojawiły się doniesienia o dostawcach uzasadniających podwyżki cen komponentów elektronicznych i podzespołów kosztami ceł, nawet gdy klient OEM doskonale wie, że nie zapłacił żadnych nowych podatków importowych za te towary. Elektroniczny łańcuch dostaw należy do najbardziej złożonych i wielowarstwowych sieci produkcyjnych na świecie, a niektórzy dostawcy na poziomie tier 1 wykorzystują tę złożoność, prezentując wzrosty cen jako konsekwencję droższego otoczenia handlowego. 

Już w tym roku pojawiły się doniesienia o dostawcach uzasadniających podwyżki cen komponentów elektronicznych i podzespołów kosztami ceł, nawet gdy klient OEM doskonale wie, że nie zapłacił żadnych nowych podatków importowych za te towary.

Jak przeciwdziałać greedflation

Na szczęście OEM-y oraz inni importerzy z USA mają do dyspozycji strategie pozwalające skutecznie przeciwstawiać się nieuczciwym narracjom dotyczącym ceł w swoim łańcuchu dostaw. Aby jednak efektywnie weryfikować działania dostawców, firmy muszą dysponować danymi i analizami niezbędnymi do podważenia tych stwierdzeń. 

• Mapowanie wielopoziomowe: Producenci oryginalnego wyposażenia mający możliwość wglądu w swoje dalsze poziomy łańcucha dostaw mogą porównywać deklaracje bezpośrednich dostawców dotyczące ceł, kraju pochodzenia (COO) i innych informacji o źródłach zaopatrzenia. Przykładowo, jeśli dostawca poziomu 1 informuje o podniesieniu cen komponentów z powodu ceł USA na Chiny, OEM dysponujący pełną widocznością łańcucha dostaw może zweryfikować w poddostawcach, czy rzeczywiście pozyskują towar z Chin. Jeśli nie — lub jeśli tylko część komponentów pochodzi z Chin, a firma wykorzystuje to jako pretekst do podniesienia cen wszystkich elementów — dostępne dane stają się silnym argumentem w negocjacjach. Widoczność poddostawców w łańcuchu dostaw to jedno z najskuteczniejszych narzędzi do weryfikacji kosztów ceł oraz do walki z greedflation ze strony dostawców. 

• Bieżące i historyczne stawki celne: Poza wszechstronną widocznością łańcucha dostaw, OEM-y mogą uzyskać przewagę konkurencyjną dzięki dogłębnej znajomości aktualnych i historycznych stawek celnych. Chociaż administracja Trumpa okresowo nakładała wysokie cła na Chiny w 2025 roku, rząd USA już wcześniej stosował cła na wiele chińskich towarów — m.in. 50% stawkę na półprzewodniki — zanim nowa administracja objęła władzę w styczniu. Cła nie są zjawiskiem nowym. Firmy, które potrafią interpretować obecne cła w szerszym kontekście historycznym, są w stanie skutecznie zakwestionować podwyżki cen na towary, które już wcześniej były objęte dodatkowymi opłatami importowymi. 

Zarządzanie greedflation z oprogramowaniem SCRM Z2Data

Oprócz zarządzania nową erą ceł i podwyżek cen, które mogą się z tym wiązać, importerzy z USA i OEM-y muszą być czujni względem dostawców próbujących wykorzystać te zawirowania geopolityczne dla własnych korzyści finansowych. Podsumowując końcową fazę pandemii COVID-19, ekonomiści i specjaliści uznali greedflation za realne zjawisko; są także dowody na jego ponowny wzrost w roku 2025.

Platforma do zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw (SCRM) Z2Data umożliwia organizacjom skuteczne przeciwdziałanie podwyżkom cen narzucanym przez dostawców. Oprogramowanie SCRM wspiera OEM-y oraz pozostałe firmy w efektywnym wykorzystaniu danych, analiz oraz kontekstu historycznego do obrony przed nieuczciwymi praktykami producentów wyżej w łańcuchu dostaw.

• Dane cenowe dla ponad 1 miliarda komponentów.

• Kompleksowe historie cenowe umożliwiające analizę kosztów komponentów w czasie.

• Możliwości wyszukiwania referencyjnego, pozwalające porównywać koszty podobnych komponentów pod względem formy, dopasowania i funkcji (FFF).

• Mapowanie łańcucha dostaw i widoczność wielopoziomowa, dające biznesowi narzędzia do weryfikacji rozliczeń celnych.

Analizy i insighty oferowane przez Z2Data dają organizacjom przewagę negocjacyjną w dynamicznym otoczeniu łańcucha dostaw roku 2025. Dowiedz się, jak platforma Z2Data może pomóc Państwa firmie zidentyfikować greedflation w swoim łańcuchu dostaw i skutecznie przeciwdziałać tym praktykom dostawców — umów demo z jednym z naszych ekspertów produktowych.