UFLPA Nedir & Mevzuatın Kapsamı

23 Aralık 2021 tarihinde yasalaşan Uyghur Forced Labor Prevention Act (UFLPA), Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi (XUAR) başta olmak üzere, zorla çalıştırma ile üretilen malların Amerika Birleşik Devletleri’ne ithalatını yasaklamak için 21 Haziran 2022 tarihinde ABD’de yürürlüğe girmiştir. 

UFLPA Neden Uygulamaya Alındı?

Son birkaç yılda, araştırmacılar ve ABD hükümeti, Çin Halk Cumhuriyeti’nin (ÇHC) Çin’in batısındaki Sincan bölgesinde azınlık grupları kontrol etmek ve onları kendi ideolojisine göre yönlendirmek amacıyla zorla çalıştırma sistemine başvurduğunu ve bu uygulamaya devam ettiğini tespit etmiştir. 

2021 itibarıyla, bölgede yaşayan, çoğunluğu Müslüman ve Türk kökenli bir etnik grup olan bir milyondan fazla Uygur ve diğer etnik-dini azınlık gruplar gözaltına alınmıştır. ABD Dışişleri Bakanlığı’na göre, Sincan genelinde etnik ve dini kimlikleri silmek amacıyla kurulmuş ve devlet tarafından yönetilen 1.200’e kadar kamp bulunmakta, bu kamplarda yetkililer tutukluları şiddet, istismar, işkence ve benzeri yollarla çalışmaya zorlamaktadır. Çin hükümeti bu iddiaları reddederek, Sincan’daki gözaltı merkezlerinin aşırıcılık ile mücadele ve mesleki eğitim odaklı olduğunu ileri sürmektedir.

Çin’in zorla çalıştırma sistemine ilişkin raporlar ve incelemeler 2020’li yılların başında ortaya çıkmış ve geniş çaplı uluslararası dikkat çekmiştir. İnsan hakları kuruluşları, araştırmacı gazeteciler, uluslararası organizasyonlar ve hatta mağdurlar, Sincan’daki zorla çalıştırmaya dair kanıtlar sunmuş ve bu da dünya genelinde hükümetlerden somut adımlar talep edilmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, ABD Uygur zorla çalıştırmasına karşı bir kampanya başlatarak 2021 yılında UFLPA’yı yasalaştırmış ve UFLPA uygulamasına 2022’de resmi olarak geçilmiştir.

UFLPA’nın kapsamı nedir?

UFLPA, 1930 tarihli Gümrük Tarifeleri Yasası’nın 307. Bölümü’nün (19 U.S.C. § 1307) CBP (ABD Gümrük ve Sınır Koruma) tarafından uygulanmasını destekler. Bu bölüm, tamamen ya da kısmen zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatını yasaklamaktadır. Buna göre UFLPA, Çin’in Sincan bölgesinde tamamen ya da kısmen çıkarılan, üretilen veya imal edilen malların ile UFLPA Stratejisi kapsamında UFLPA Varlık Listesi’nde yer alan belirli kuruluşlar tarafından üretilen malların ithalatının 19 U.S.C. § 1307 kapsamında yasaklandığına dair aksi ispat edilebilecek bir karine oluşturur ve bu tür mallar Amerika Birleşik Devletleri’ne giremez.

UFLPA Stratejisindeki öncelikli sektörler ve endüstriler nelerdir?

ABD hükümeti, UFLPA stratejisinin başlangıcı olarak üç öncelikli sektörü belirlemiştir: Pamuk, domates ve polisilikon. UFLPA Stratejisi ayrıca giyim ve silika bazlı ürünleri — alüminyum alaşımları, silikonlar ve polisilikon için ham maddeler dahil — uygulama anlamında öncelikli sektörler arasında tanımlamaktadır. 

Ocak 2023’te ABD Gümrük ve Sınır Koruma (CBP), UFLPA uygulamasını genişletmeye başlayarak alüminyum ürünleri ve polivinil klorür (PVC) için de el koyma bildirimleri yayımlamıştır. CBP, UFLPA kapsamındaki 76. bölüm (Alüminyum ve alüminyumdan mamul eşyalar) altında yer alan mallar ile toplu olarak otomotiv tedarik zincirindeki alüminyum ürünlerini hedef almaktadır. 

Forced Labor Enforcement Task Force (FLETF — Zorla Çalıştırma Uygulama Gücü), şirketlerin tedarik zincirlerini izleme ve bu sektörlere yönelik özel rehberlik ve durum tespiti çalışmaları geliştirmesini önermektedir. Yakın gelecekte daha fazla öncelikli sektörün ekleneceği öngörülmektedir. 

UFLPA’dan Hangi Endüstriler Etkileniyor?

CBP, UFLPA kapsamındaki inceleme ve uygulamalarına tabi tutulan gönderi sayısını kamu ile gerçek zamanlı olarak paylaşmakta ve UFLPA istatistiklerini sunmaktadır. Ayrıca, UFLPA uygulamalarından en çok etkilenen endüstriler ise şu şekilde belirlenmiştir:

• Elektronik
• Endüstriyel ve İmalat Malzemeleri
• Giyim, Ayakkabı ve Tekstil
• Tarım ve Hazır Ürünler
• Tüketici Ürünleri ve Seri Pazarlama
• Eczacılık, Sağlık ve Kimya
• Demir Dışı Metaller
• Makine
• Otomotiv ve Havacılık

Ayrıca, güneş enerjisi endüstrisi de etkilenmiştir; el konulan 806 milyon ABD doları üzerinde ithalatın büyük kısmı 2023 itibarıyla güneş panellerinden oluşmaktadır. Bu durum, ek güneş enerjisi kapasitesinde bir önceki yıla kıyasla %17’lik bir düşüşe yol açmış ve ABD’nin yenilenebilir enerji yatırımlarına odaklanmasını da etkilemiştir. 

“Karineyi çürütme” süreci nedir?

İthalatçıların, CBP’ye, uygulama stratejisinin durum tespiti ve kanıt gerekliliklerine uyduklarını ve malların tamamen ya da kısmen zorla çalıştırma ile üretilip üretilmediğinin tespitine yönelik CBP taleplerine tam olarak yanıt verdiklerini gösterebilmesi gerekir. Eğer ithalatçı bu gereklilikleri karşılar ve malların üretiminde zorla çalıştırma kullanılmadığına dair açık ve ikna edici kanıt sunarsa, CBP istisna tanımaktadır. 

Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ne uygulanan mevcut Withhold Release Order’ların (WRO) UFLPA ile ilişkisi nedir?

UFLPA’nın uygulanması ve aksi ispat edilebilen karinelerin yürürlüğe girmesi, 21 Haziran 2022 ve sonrasında ithal edilen malları kapsar. 21 Haziran 2022’den önce ithal edilen ve mevcut WRO (Serbest Bırakmama Emri) kapsamındaki mallar ise, WRO/Bulgu süreci üzerinden değerlendirilir. 

21 Haziran 2022 ve sonrasında ithal edilen, daha önce Sincan ile ilgili bir WRO kapsamına giren mallar ise, UFLPA prosedürlerine tabi tutulur ve bu çerçevede alıkonur, ülkeye girişine izin verilmez veya haczedilir. 

21 Haziran 2022 öncesinde Sincan ile ilgili bir WRO kapsamında alıkonulan gönderiler ise, 19 C.F.R. §§ 12.43-12.44 maddelerinde belirtilen WRO süreci uyarınca değerlendirilmeye devam edecektir.

UFLPA İstatistik Paneli

CBP, Mart 2023’te bir panel yayımlayarak UFLPA inceleme ve uygulamalarına tabi gönderilere ilişkin güncel istatistikler paylaşmaya başlamıştır.