FAR Nedir ve Hangi Sektörler Etkilenir?

ABD federal hükümeti, özel sektör şirketleri için muazzam bir müşteri konumundadır. 2022 mali yılında hükümet, federal sözleşmeler kapsamında neredeyse 700 milyar $ tutarında bir harcamayı taahhüt ederek; askeri uçaklar ve nükleer enerjiyle çalışan denizaltılardan siber güvenlik sistemleri, yarı iletkenler ve bilgi teknolojilerine kadar geniş bir ürün ve hizmet yelpazesinin ödemesini gerçekleştirmiştir. Pek çok kişi federal tedarikçileri öncelikle Savunma Bakanlığı ile ilişkilendiriyor olsa da (Lockheed Martin ve Northrop Grumman bu alanda adeta ev ismi haline gelmiştir), hükümet gıda hizmetleri, altyapı projeleri ve operasyon yönetimi gibi alanlarda da özel sektöre başvurmaktadır. Her yıl gerçekleştirdiği kapsamlı satın alma işlemlerini yönetebilmek için federal hükümet, Federal Acquisition Regulation (FAR) – Federal Satın Alma Düzenlemesi olarak bilinen bir dizi yasa ve kurala dayanmaktadır. 

Federal Acquisition Regulation (FAR) Nedir?

FAR, ABD federal yönetiminin satın alma ve tedarikini konu alan Federal Regulations Kodu’nun (CFR) 48. Başlığı’nın ilk bölümünde kodlanmıştır. Başlangıçta, federal kurumlarca özel şirketlerden ürün veya hizmet alımında yeknesak bir sistem tesis etmek amacıyla oluşturulmuştur. FAR’ın ana odaklarından bazıları; tedarik sürecinde rekabetin sağlanması (daha yaygın deyimiyle ihale süreci), maliyetlerin belirlenmesi ve müzakere edilmesi ile küçük işletmeler ve belirli dezavantajlı gruplara sözleşme verilmesini zorunlu kılan özel programlardır. Yönetmelik 53 kısımdan oluşmakta olup, her bir bölüm kendi alt bölümleri, maddeleri ve fıkraları ile ayrıntılandırılmıştır. FAR, Savunma Bakanlığı, Genel Hizmetler İdaresi ve NASA tarafından ortaklaşa uygulanmaktadır. 

FAR Kapsamındaki Kurumlar Hangileridir?

FAR, tüm yürütme organları için birincil satın alma ve tedarik düzenlemesidir. ABD federal hükümetinde 15 büyük yürütme organı bulunmakta olup (bunlara yürütme departmanları da denir) bunların tamamı FAR’a tabidir. 

• Savunma Bakanlığı (Department of Defense)
• Tarım Bakanlığı (Department of Agriculture)
• Ticaret Bakanlığı (Department of Commerce)
• Eğitim Bakanlığı (Department of Education)
• Enerji Bakanlığı (Department of Energy)
• Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (Department of Health and Human Services)
• İç Güvenlik Bakanlığı (Department of Homeland Security)
• Konut ve Kentsel Kalkınma Bakanlığı (Department of Housing and Urban Development)
• İçişleri Bakanlığı (Department of the Interior)
• Çalışma Bakanlığı (Department of Labor)
• Dışişleri Bakanlığı (Department of State)
• Ulaştırma Bakanlığı (Department of Transportation)
• Maliye Bakanlığı (Treasury Department) 
• Gazi İşleri Bakanlığı (Department of Veterans Affairs)
• Adalet Bakanlığı (Department of Justice) 

FAR’a ek olarak, tüm bakanlık seviyesindeki yürütme organları, sözleşme yetkilileri için tamamlayıcı kurallar işlevini görecek ek yönetmelikler yayımlamıştır. Bu tamamlayıcı düzenlemelere örnek olarak, Defence Federal Acquisition Regulation Supplement (DFARS), Department of Health and Human Services Acquisition Regulation (HHSAR) ve Department of Agriculture’ın Acquisition Regulation’ı (AGAR) verilebilir; bunlar sırasıyla 48. Başlığın 2, 3 ve 4. bölümlerinde bulunmaktadır. 

DFARS Nedir?

Federal hükümetin ve yürütme organlarının yayımladığı tüm tamamlayıcı düzenlemeler içinde, DFARS özellikle öne çıkmaktadır. ABD hükümeti, 2022 mali yılında federal sözleşmelere 694 milyar $ harcamış, bunun 415 milyar $’ı Savunma Bakanlığı (DoD) tedarikçilerine gitmiş ve toplam harcamaların %60’ını oluşturmuştur. Pek çok DoD tedarikçisi, binlerce profesyoneli istihdam eden ve yıllık on milyarlarca dolarlık gelir elde eden büyük firmalardır. 

DFARS: Alt Kısım 252.204-7012

DFARS, yoğun bir mevzuat uyumluluğu demeti barındırsa da, son yıllarda özellikle federal kanunun derinliklerine gömülü, oldukça az bilinen bir madde büyük ilgi çekmiştir. 252.204-7012 alt bölümü, 2017 yılının sonunda yürürlüğe girmiştir. “Korunan Savunma Bilgilerinin Güvenliği ve Siber Olay Bildirimi” başlıklı bu alt bölüm, Savunma Bakanlığı ile çalışmak isteyen tüm tedarikçilerin uyması gereken kapsamlı bir siber güvenlik tedbiri setini açıklamaktadır. Bunlar arasında, Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından belirlenen belirli prosedürel kontrollerin uygulanması yoluyla korunan savunma bilgilerinin (CDI) yeterli şekilde güvenceye alınması; tedarikçi sistemlerini veya CDI’yı etkileyen herhangi bir siber güvenlik olayı ya da kötü amaçlı yazılım ifşasını kapsamlı şekilde inceleme ve bu olayı Savunma Bakanlığı’na bildirme; ayrıca tüm alt yüklenicilere siber güvenlik gereksinimlerinin aktarılması yer almaktadır. 

DFARS 7012 olarak bilinen bu madde, savunma tedarikçileri dünyasında önemli bir dönüm noktası olmuştur. Tam mevzuat uyumluluğunun sağlanması yüz binlerce dolara mal olabilse de, pek çok şirket, bu yeni önlemleri uygulamak suretiyle kârlı DoD sözleşmeleri için rekabet gücünü koruma adına bu maliyeti üstlenmeye isteklidir.

FAR’dan Etkilenen Sektörler 

FAR ve onu takip eden çeşitli tamamlayıcı bölümler, düzenleme kapsamındaki sektörleri net şekilde tanımlamaz. Bunun nedeni, bir şirketin FAR uyumu gerektirip gerektirmediğinin faaliyet gösterdiği sektör ya da sunduğu ürün ve hizmet türünden ziyade, çok daha temel bir kritere dayanmasıdır: Federal hükümetle sözleşmeleri var mı? Kısacası, Yürütme Organı kapsamındaki kurumların büyük çoğunluğundan sözleşme alan şirketlerin, FAR ve/veya tamamlayıcılarına uymaları zorunludur. 

Federal Acquisition Regulation Part 52 Nedir?

FAR’ın şirketler ve hükümet tedarikçisi olmayı hedefleyenler için öncelikli olarak öğrenilmesi gereken kısmı, Part 52’dir. Kısmın “Teklif Şartları ve Sözleşme Hükümleri” başlığı hukuki terimler bütünü gibi görünse de, aslında teklif taleplerinin (RFP), satın almaların ve sözleşmelerin nasıl hazırlanacağına dair son derece değerli yönergeler sunar. Part 52, FAR uyumuna yönelik onay, ücret, ödeme ve fesih başta olmak üzere birçok koşulu kapsamaktadır. Bu şartlar, sözleşme ofislerinin sözleşmelere dahil etmekle yükümlü olduğu maddeler halinde sunulmaktadır. 

Hükümet satın alımları için rekabetçi teklif paketleri düzenlemek isteyen şirketler, Part 52 ve kapsamındaki maddeler hakkında ayrıntılı bilgi edinmelidir. FAR’ın büyük bölümü esasen federal çalışanlar ve sözleşme yetkilileri için yazılmış ve kodlanmış olsa da, bu bölüm potansiyel tedarikçilere yönetmelik kapsamındaki tüm alımlara ilişkin gerekliliklere dair eşsiz bir perspektif sunar. 

Part 19: Küçük İşletmelerin Mutlaka Bilmesi Gereken Bölüm

ABD’deki tüm şirketlerin %99’undan fazlası küçük işletmelerden oluşmakta olup, bu kuruluşlar ülkedeki yeni işlerin çoğunu yaratmaktadır. FAR’ın 19. bölümü, Amerikan ekonomisinin bu kritik bileşenini desteklemeye yöneliktir. Bu sayede, sözleşme yetkililerinin, küçük işletmelerin hükümet sözleşmeleri için rekabet edebilmesi ve federal tedariklerden daha geniş ölçekte faydalanabilmesi adına uyması gereken mevzuat yükümlülükleri açıklanmıştır. 19. bölüm; küçük işletmelerce gerçekleştirilebilecek sözleşmelerin planlanması ve geliştirilmesi ile ana yüklenicilerin (çoğunlukla büyük şirketler) küçük işletmelerle alt sözleşmeler yapmalarının teşvik edilmesi gibi çeşitli yöntemleri detaylandırmaktadır. Ayrıca, “küçük işletme için ayrılan” sözleşmeler veya alımlar olarak bilinen ve yalnızca küçük işletmelere özel ayrılan sözleşme mekanizmalarını da ortaya koymaktadır. 

Ayrılmış sözleşmeler, FAR’ın yürütme organlarını küçük işletmelere sözleşme vermeye yönelten en belirgin stratejilerindendir. 19. bölümde detaylandırılan uygun kuruluşlar arasında; hizmetten malul gazilere ait küçük işletmeler, ekonomik açıdan dezavantajlı kadınlara ait küçük işletmeler, genel olarak kadınlara ait küçük işletmeler ve ABD’de “tarihsel olarak az kullanılan iş bölgelerinde” (historically underutilized business zones) yerleşik olan HUBZone küçük işletmeleri bulunmaktadır (Small Business Association, HUBZone haritası sunar). Ayrılmış sözleşmeler tam ya da kısmi olabilir. Tam ayrılmış sözleşme, tamamı küçük işletmelere revize edilen bir sözleşme veya tedariktir. Kısmi ayrılmış sözleşmeler ise birden fazla şirkete, en az bir küçük işletme içerecek şekilde bölünebilen, daha küçük parçalara ayrılmış sözleşmelerdir. 

Şirketler FAR’dan Nasıl Rekabet Avantajı Elde Edebilir? 

Kârlı hükümet sözleşmelerinin, Washington’la uzun süredir ilişkisi olan ve prestijli bağlantılara sahip büyük şirketlerin tekelinde olduğuna dair yaygın bir inanç vardır. Federal hükümetin en büyük tedarikçileri listelerinde öne çıkan büyük sermayeli ve sektörün öncüsü firmalar bu görüşü destekler niteliktedir. Ancak, paylaşılacak çok büyük bir bütçe mevcut ve FAR’ı uygulayan kurumlar, daha küçük işletmelerin de sözleşme kazanabilmesi için yönetmelikte özel protokol ve süreçler oluşturmada büyük çaba göstermiştir. 

Bu kuruluşlar için FAR, hükümete bağlı yürütme kurumlarının teklif taleplerini ve diğer çağrılarını nasıl yayımladığı ile sözleşme yetkililerinin bu talepleri hazırlarken uyması gereken belirli talimatları anlamak açısından değerli bir yol haritası sunar. Belirli bölümler, şirketlere uyum süreçlerini gösteren ve potansiyel tedarikçinin sözleşme yükümlülüklerini ve sorumluluk kapsamını kavradığını ilgili ajanslara kanıtlayan rekabetçi teklifler derlemek için çerçeveler sağlayabilir. 

Son olarak, FAR’dan sonra gelen birçok bölümde yer alan tamamlayıcı yönetmeliklerin incelenmesi; her kurumun kendine özgü beklentilerini anlamak açısından kritik bir strateji olabilir. Bu departmanlar nihayetinde birer devlet bürokrasisidir ve karmaşık kural ağlarını yorumlayıp gezinebilmek, etkili bir teklif süreci yürütmek ve başarılı bir tedarikçi olmak için zorunludur.