:quality(85))
7 Ekim'de, ABD Ticaret Bakanlığı'na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), Çin’in süper bilgisayar, yarı iletken üretim ekipmanları ve askeri kapasitesini geliştirebilecek ve modernize edebilecek yapay zeka gibi belirli teknolojileri satın alma ve üretme yeteneğini daha fazla kısıtlayan bir dizi hedefli ihracat kontrolleri güncellemesini duyurdu.
Çin’in en büyük bellek çip üreticisi Yangtze Memory Technologies Co. (YMTC) ve 30 diğer Çinli kuruluş “entity list”e (varlık listesi) eklendi ve artık yaptırımlara tabi olacaklar. Bu açıklamanın ardından, Apple, iPhone’larında YMTC’nin NAND flash belleğini kullanma planını askıya aldı; KLA Corp. ve Lam Research Corp. ise halihazırda kurulu ekipmanlara verdikleri desteği durdurdu ve YMTC’de yeni ekipman kurulumlarını geçici olarak erteledi.
ASML, yeni kuralları netleştirene kadar ABD’li çalışanlarına Çin’deki herhangi bir çip fabrikasındaki ekipmanların kurulumunu ya da bakımını durdurmalarını bildirdi. Bir diğer ekipman sağlayıcısı Applied Materials, ihracat kısıtlamalarının dördüncü çeyrekte yaklaşık 400 milyon ABD doları tutarında satış yapmalarını engelleyeceğini belirtti. Diğer ABD’li ve Batılı tedarikçiler de Çinli çip fabrikalarıyla ilişkileri kesiyormuş gibi görünüyor. Güney Koreli bellek çipi üreticisi SK Hynix, ABD’den, Çin’deki çip üretim tesisleri için ek bir lisansa gerek olmaksızın ürün alabileceğine dair yetki aldığını duyurdu.
Bu adım, ABD ulusal güvenlik ve dış politikasının bir parçası olarak Çin’in teknolojik büyümesini sınırlamayı amaçlayan önceki ABD düzenleyici hamlelerinin üzerine inşa edilmiştir. Son 5 yılda giderek tırmanan ABD – Çin Teknoloji Savaşı sonucunda, ABD Çin’e yönelik çeşitli yaptırımlar uygulamakta ve 2022 CHIPS and Science Act’nin (CHIPS ve Bilim Yasası) kabulüyle kendi yurt içi üretim yeteneklerini güçlendirmek için milyarlarca dolar yatırım yapmaktadır.
Yeni BIS katmanlı kuralı, Çin ile ilgili teknoloji kontrollerine yönelik bir dizi güncelleme ve eklemeyi içermektedir ve 12 Ekim itibarıyla yürürlüğe girmiş olup 21 Ekim 2022’ye kadar aşamalar hâlinde uygulanacaktır.
Spesifik olarak, bu kural:
- BIS’in Doğrulanmamış Listesi’ne (Unverified List, UVL) kuruluşlar ekledi ve çıkardı. UVL’de listelenen bir taraf/partiler olduğunda, EAR kapsamındaki tüm fiziksel ihracatlar için Otomatik İhracat Sistemi’nde (Automated Export System, AES) Elektronik İhracat Bilgisi (Electronic Export Information, EEI) beyan edilmelidir.
- Belirli ileri düzey ve yüksek performanslı bilgi işlem çipleri ile bu tür çipleri içeren bilgisayar ürünlerini Ticaret Kontrol Listesi’ne (Commerce Control List, CCL) ekledi;
- Çin Halk Cumhuriyeti’nde bir süper bilgisayar ya da yarı iletken geliştirme veya üretim amacıyla gönderilecek ürünler için yeni lisans gereklilikleri getirdi;
- Bazı yurt dışında üretilmiş ileri seviye bilgi işlem ürünleri ve süper bilgisayar amaçlı yurt dışında üretilmiş ürünler üzerinde İhracat İdaresi Yönetmelikleri'nin (EAR) kapsamını genişletti;
- Çin’de bulunan ve entity list’te (varlık listesi) mevcut olan yirmi sekiz kuruluşa gönderilecek yurt dışında üretilmiş ürünler için lisans gerekliliklerinin kapsamını genişletti;
- Bazı yarı iletken üretim ekipmanları ve ilgili ürünleri CCL’ye ekledi;
- Çin’deki yarı iletken üretim “tesislerine” gidecek ürünler için yeni lisans gereklilikleri getirdi. Çinli kuruluşlara ait tesisler için lisans onaylarında “ret eğilimi” (presumption of denial) gösterilecek; çok uluslu şirketlere ait tesislerde ise değerlendirmeler vaka bazında yapılacak. İlgili eşikler şunlardır:
- 18nm hat aralığı veya daha az DRAM bellek çipleri;
- 128 katman veya daha fazla NAND flash hafıza çipleri;
- 16nm ya da 14nm ve altı, non-planar transistor mimarili (ör. FinFET veya GAAFET) logik çipler; - ABD vatandaşlarının belirli Çin’deki yarı iletken üretim “tesislerinde” IC geliştirme ya da üretimine lisanssız destek vermesini kısıtladı;
- Yarı iletken üretim ekipmanları ve ilgili ürünlerin geliştirilmesi veya üretilmesi için ihraç edilecek ürünlerde yeni lisans gereklilikleri ekledi;
- Belirli, sınırlı üretim faaliyetlerine Çin dışı son kullanımlar için izin verilerek, yarı iletken tedarik zincirinde kısa vadeli etkileri en aza indirmek amacıyla Geçici Genel Lisans (Temporary General License, TGL) oluşturdu.
Export Administration Regulations - EAR nedir
ABD Ticaret Bakanlığı tarafından yönetilen Export Administration Regulations (İhracat İdaresi Yönetmelikleri, EAR), “çift kullanımlı” (dual-use) ürünlerin ihracatını düzenler. Bu ürünler arasında, ticari amaçla tasarlanmış fakat askeri uygulamalara da sahip olabilecek (bilgisayar, uçak, patojen gibi) ürünler ve ilgili teknolojiler, teknik veri ve teknik destekler yer almaktadır.
EAR tarafından kontrol edilen ürünlerin listesi (Ticaret Kontrol Listesi/Commerce Control List - “CCL”) burada bulunabilir.
CCL’de, bu kapsamdaki ürünler 10 ana kategoriye ayrılmıştır:
- Nükleer Malzemeler, Tesisler ve Donanımlar, ve Diğer Çeşitli Kalemler
- Malzemeler, Kimyasallar, Mikroorganizmalar ve Toksinler
- Malzeme İşleme
- Elektronik
- Bilgisayarlar
- Telekomünikasyon ve Bilgi Güvenliği
- Lazerler ve Sensörler
- Yönlendirme ve Aviyonik
- Denizcilik
- İtki Sistemleri, Uzay Araçları ve İlgili Donanımlar
Unverified List (UVL) nedir
Unverified List (Doğrulanmamış Liste – UVL), ABD Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS) tarafından yayımlanan ve BIS’in, ihracat yönetmeliği (EAR) kapsamında uygunluk sağlandığını yeterince doğrulayamadığı bazı yabancı kişi, kuruluş veya hükümetleri içeren bir ticaret kısıtlama listesidir. Bu doğrulama, BIS’in ilgili birimi tarafından yapılan rutin son kullanıcı kontrolleri ile belirlenir.
BIS’in Unverified List (UVL) güncellemeleri
UVL’ye eklenenler:
- Beijing Naura Magnetoelectric Technology Co., Ltd.
- Beijing PowerMac Company
- CCIC Southern Electronic Product Testing Co., Ltd.
- Chang Zhou Jin Tan Teng Yuan Machinery Parts Co., Ltd.
- Institute of Mineral Resources, Chinese Academy of Geological Sciences
- Chinese Academy of Science (CAS) Institute of Chemistry
- Chongqing Optel Telecom
- Chongqing Xinyuhang Technology Co., Ltd.
- Dandong Nondestructive Electronics
- DK Laser Company Ltd.
- Foshan Huaguo Optical Co., Ltd.
- GRG Metrology & Test (Chongqing) Co., Ltd.
- Guangdong Dongling Carbon Tech. Co., Ltd.
- Guangxi Yuchai Machinery Co., Ltd.
- Guangzhou GRG Metrology & Test (Beijing) Co., Ltd.
- Jialin Precision Optics (Shanghai) Co., Ltd.
- Lishui Zhengyang Electric Power Construction
- Nanjing Gova Technology Co., Ltd.
- Ningbo III Lasers Technology Co., Ltd.
- Qingdao Sci-Tech Innovation Quality Testing Co., Ltd.
- Shanghai Tech University
- Suzhou Sen-Chuan Machinery Technology Co., Ltd.
- Tianjin Optical Valley Technology Co., Ltd.
- University of Chinese Academy of Sciences
- University of Shanghai for Science and Technology
- Vital Advanced Materials Co., Ltd.
- Wuhan Institute of Biological Products Co., Ltd.
- Wuhan Juhere Photonic Tech Co., Ltd.
- Wuxi Hengling Technology Co., Ltd.
- Xian Zhongsheng Shengyuan Technology Co., Ltd.
- Yangtze Memory Technologies Co., Ltd.
UVL’den çıkarılanlar
- Anhui Institute of Metrology
- Chuzhou HKC Optoelectronics Technology Co., Ltd.
- Hefei Anxin Reed Precision Co. Ltd.
- Hefei Institutes of Physical Science
- Jiutian Intelligent Equipment Co. Ltd.
- Suzhou Gyz Electronic Technology Co. Ltd.
- Suzhou Lylap Mould Technology Co Ltd.
- Wuxi Biologics Co., Ltd.
- Wuxi Turbine Blade Co., Ltd.
Öne çıkan noktalar
İleri düzey bilgi işlem, süper bilgisayar ve yarı iletken alanlarında faaliyet gösteren şirketlerin, yeni kuralı dikkatle incelemesi ve Çin ile olan doğrudan ya da dolaylı tüm ilişkileri veya işlemleri tespit etmek için prosedürler oluşturması gerekir. Özellikle, şirketler tedarik zincirlerinin tamamına, nihai kullanıcı ve ürünlerinin nihai kullanım alanlarına dair tam bir görünürlük sağladıklarından emin olmalıdır.
