İlk olarak Aralık 2006'da yürürlüğe giren Kimyasalların Kaydı, Değerlendirmesi, Yetkilendirilmesi ve Kısıtlanması (REACH), Avrupa Birliği tarafından AB'de üretilen, satılan ve ithal edilen ürünlerdeki kimyasal maddelerin kullanımını yönetmek için uygulanan bir güvenlik düzenlemesidir. Çerçeve, 1 Haziran 2007'de yürürlüğe girmiştir ve o tarihten bu yana yıllık olarak Çok Yüksek Endişe Veren Maddeler (SVHC) Listesi'nin büyütülmesi de dahil olmak üzere çeşitli güncellemeler, değişiklikler ve diğer düzenlemeler yaşamıştır. Yönetmeliğin adının ima ettiği gibi, REACH dört ana unsura dayanır: kayıt, değerlendirme, kısıtlama ve yetkilendirme. Öncelikle, AB'li üretici ve ithalatçıların kimyasal maddeleri AB'nin REACH'i yöneten kurumu olan Avrupa Kimyasallar Ajansı'na (ECHA) kaydettirmesini zorunlu kılar. İkinci olarak, düzenleme, ECHA'nın tüm kayıtlı kimyasal dosyalarını düzenli olarak değerlendirmesini, yani uyumluluk kontrollerini yapmasını şart koşar. Son olarak, REACH insan sağlığı için tehlikeli, biyobirikimli veya çevrede kalıcı olduğu tespit edilen maddelerin kullanımını kısıtlar. Bu şekilde kısıtlanan kimyasallar yalnızca ECHA tarafından verilen özel yetkilendirmeler yoluyla kullanılabilir.
REACH, AB'deki kimyasal madde kullanımını çeşitli şekillerde düzenlerken, en belirgin düzenleyici mekanizması kayıt sürecidir. AB'de yılda bir metrik tondan fazla kimyasal madde üreten, satan veya ithal eden şirketlerin bu maddeleri REACH kapsamında kaydettirmesi zorunludur. Bir maddeyi kaydettirmek için kuruluşların, bileşiğe ilişkin çeşitli gerekli bilgileri içeren bir dosya hazırlayıp sunması gerekir. REACH 2007'de yürürlüğe girdiğinden bu yana, binlerce işletme ECHA'ya 20.000'den fazla madde kaydettirmiştir.
ECHA, şirketlerin "tek madde, tek kayıt" ilkesine uymasını gerektirir. Bu, aynı maddeye ilişkin dosya sunma yükümlülüğü olan üretici ve ithalatçıların başvurularını birlikte yapması gerektiği anlamına gelir ve böylece aynı kimyasala dair çoklu dosyaların ECHA veri tabanında çoğalmasının önüne geçilir. Tüm kayıtlar ve ilgili dosyalar ECHA'nın web sitesi üzerinden gönderilir. Bu ortak başvuru modeli, veri tabanını derli toplu tutar ve düzenleyicilerin her bir maddeye ait tam bir resmi, şirketlerin dağınık başvurularına kıyasla, bütüncül şekilde değerlendirmesini sağlar.
AB içinde kimyasal madde üreten veya ithal eden işletmelere raporlama yükümlülüğü getirmesinin yanı sıra, REACH'in tehlikeli maddeleri tanımlamak ve bunların kullanımını AB'nin 27 üye ülkesi genelinde kısıtlamak için sistematik bir süreci bulunmaktadır. Yasal çerçeve, hem ECHA'ya hem de üye ülkelere, gerekli kriterleri karşılaması halinde, belirli bileşiklerin Çok Yüksek Endişe Veren Maddeler (SVHC) Listesine, diğer adıyla Aday Liste'ye eklenmesini önermelerine imkân tanır. Kasım 2024 itibarıyla, REACH Aday Listesi'nde 242 madde yer almaktadır. Bir kimyasal, aşağıdaki kriterlerden birini karşılıyorsa SVHC olarak tanımlanabilir:
Aday Liste'ye ekleme süreci, AB üye ülkelerinden biri ya da bizzat ECHA'nın, yeni bir maddenin SVHC olarak yasal olarak tanınmasına yönelik teklif sunmasıyla başlar. Teklif sunulup ECHA'nın "Sonuca Kadar SVHC Niyetleri Sicili" olarak adlandırılan kaydında yayımlandıktan sonra kişiler, paydaşlar ve diğer ilgili taraflar, madde, kullanımları veya önerilen kısıtlamaya dair 45 gün boyunca görüş bildirebilir. Bu kamu görüşleri, kimyasalın Aday Liste'ye dahil edilmesi konusunda nihai kararı veren ECHA Üye Devlet Komitesi (MSC) tarafından değerlendirilir. Bir madde resmi olarak SVHC olarak tanındığında, ECHA'nın Aday Listesi'ne eklenir. Sonrasında, maddeyi kullanmaya devam etmek isteyen tedarikçilerin yerine getirmesi gereken yasal yükümlülükler şunlardır:
REACH ile Zararlı Maddelerin Kısıtlanması (RoHS) her ikisi de AB tarafından yönetilen çevre mevzuatları olsa da, benzerlikleri büyük ölçüde bununla sınırlıdır. REACH, işletmelere raporlama yükümlülüğü getiren, kapsamlı bir tehlikeli madde listesi tutan ve Yetkilendirme Listesi aracılığıyla belirli kimyasalların kullanımını kısıtlayan karmaşık ve çok yönlü bir direktiftir. RoHS ise çok daha kolay, yalın bir yönetmeliktir. 2006'da yürürlüğe giren başlangıçtaki yasa, tüm AB üye ülkelerinde elektrikli ve elektronik ekipmanlarda (EEE) altı kimyasalın kullanımını sınırlandırmıştır. Beş yıl sonra, 2011'de, AB tarafından 2011/65/AB Direktifi (günümüzde yaygın adıyla "RoHS 2") kabul edilmiştir. Bu direktif, orijinal RoHS'un kapsamını tüm EEE'de dört maddeyi daha kısıtlayacak biçimde genişletmiştir.
| Özellik | REACH | RoHS |
|---|---|---|
| Kapsam | Tüm ürünlerde geniş kapsamlı kimyasal güvenlik mevzuatı | Elektrikli ve elektronik ekipmanlarda (EEE) maddelerin kısıtlanması |
| Mekanizma | Kayıt, değerlendirme, kısıtlama ve izin | Belirtilen maddelerin doğrudan kısıtlanması |
| Kapsanan Maddeler | 20.000+ kayıtlı; 242'si SVHC Aday Listesinde (Kasım 2024) | Altı madde (orijinal); RoHS 2 ile dört ek madde |
| Yürürlüğe Giriş | 1 Haziran 2007'de yürürlüğe girdi | Orijinal RoHS 2006'da; RoHS 2 (Yönerge 2011/65/AB) 2011'de |
| İdaresi | Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) | Avrupa Birliği üye devletleri |
ECHA, genellikle aday listesini yılda iki kez günceller ve yıl boyunca birkaç yeni madde daha ekler. 2024 yılında, kurum yedi yeni kimyasalı SVHC olarak tanımlama kararı almıştır. Bu maddeler, kaplama ve yapıştırıcılardan elektronik komponent ve plastikleştiricilere kadar çok çeşitli alanlarda kullanılır. AB'de bu kimyasal maddelerden herhangi birini dağıtan üretici, ithalatçı ve diğer tedarikçilerin artık Çok Yüksek Endişe Veren Maddelerin (SVHC) kullanımı ile ilgili ECHA gerekliliklerine uyması gerekir.
Türkiye'nin önemli çevre mevzuatı olan ve genellikle "Türkiye REACH" olarak anılan KKDIK, ülkedeki kimyasal maddelerin yönetimi için oluşturulmuş ve Türkiye'de faaliyet gösteren üretici ve ithalatçılar için kimyasal kullanımlarını kaydettirme zorunluluğu getirmiştir. KKDIK, 2017 yılında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürürlüğe konmuştur. Kayıt penceresinin başlangıçta 31 Aralık 2023'te kapanması planlanmış olsa da, hükümet son tarihi birkaç yıl ertelemiştir. 2024 sonu itibarıyla KKDIK, önümüzdeki beş yıl içinde kademeli olarak devreye alınacak olup, kapsam dahilindeki işletmeler için son tarihler 2026, 2028 ve 2030'dur. AB'nin REACH direktifi ile KKDIK arasında birçok benzerlik bulunsa da, işletmelerin bilmesi gereken önemli bir fark vardır: AB mevzuatının aksine, Türkiye'deki yasa kapsamında yer alan şirketlerin kimyasal kayıtlarının nitelikli bir uzman tarafından onaylanması gerekmektedir.
REACH uyumluluğu, malzeme listesi (BOM) düzeyinde başlar ve biter: bir komponentte eşiğin üzerindeki tek bir SVHC bile tüm birleştirmenin uyumsuz olmasına neden olabilir. Z2Data'nın yazılım çözümü, kuruluşların tasarım, tedarik zinciri ve ürünlerinin sürdürülebilirliğini REACH, RoHS ve ilişkili mevzuatlara karşı yönetmelerini sağlar. Kapsamlı bir komponent veri tabanı ve tam malzeme açıklamaları ile desteklenen Z2Data, ekiplerin hangi parçaların SVHC içerdiğini, hangi parçaların temiz olduğunu ve hangi noktaların öncelikli incelenmesi gerektiğini anında görmelerini sağlar.
Kullanıcılar BOM'larını doğrudan Z2Data platformuna yükler
BOM'daki komponentler, Z2Data'daki REACH ve SVHC dokümantasyonu ile eşleştirilir
Hangi komponentlerin SVHC içerdiğini, hangilerinin uygun olduğunu veya hangilerinin dikkat gerektirdiğini anında görebilirsiniz
Kendi belgelerinizi yükleyin veya tedarikçilerle iletişim kurmak için Z2Data ile koordinasyon sağlayın
Z2Data, tüm BOM'unuzda REACH SVHC'leri tam malzeme açıklamaları ile izler ve aday listedeki bir madde eşiği aşan her komponenti işaretler. Takımlar, kaynak dokümantasyonuyla desteklenen ekranda tek seferde uyumlu, uyumsuz ve risk altındaki komponentleri görüntüleyebilir.
Get a Demo
