:quality(85))
Przez długi czas producenci, importerzy i inne firmy postrzegali sourcing oraz zaopatrzenie w sposób prosty i jednowymiarowy. Nawiązanie relacji z jednym dostawcą było niemal zawsze preferowane, ponieważ zapewniało ciągłość, upraszczało łańcuch dostaw i przynosiło szereg korzyści związanych z inwestowaniem w długoterminowe partnerstwo. Ponadto presja na łańcuchy dostaw nie była tak silna, by wymuszać konieczność korzystania z wielu dostawców.
Jednak okres pandemii podważył to wieloletnie podejście. Braki produkcyjne, kryzysy transportowe oraz fale zawirowań, które przetoczyły się przez łańcuchy dostaw w latach 2020 i 2021, uwidoczniły słabości wynikające z powszechnie stosowanej strategii single sourcing.
Firmy z kluczowych sektorów, takich jak energetyka, ochrona zdrowia czy lotnictwo i obronność, doznały poważnych zakłóceń w łańcuchach dostaw w pierwszych dwóch latach lat 20., a średnie roczne straty wśród dużych przedsiębiorstw przekroczyły 180 milionów USD. Od tego czasu przedsiębiorstwa znacząco zmieniły swoje strategie zaopatrzenia. Zgodnie z ankietą opublikowaną przez Deloitte w październiku 2022 r., 63% spółek publicznych zwiększyło poziom stosowania dual i multisourcingu (dla firm prywatnych odsetek był jeszcze wyższy). Nie trudno zrozumieć motywy tej zmiany: organizacje zaczynają dostrzegać ekonomiczną wartość odporności łańcucha dostaw — środka zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM), którego wdrożenie często zaczyna się od odejścia od ryzyk sole sourcingu.
Zgodnie z ankietą opublikowaną przez Deloitte w październiku 2022 r., 63% spółek publicznych zwiększyło poziom stosowania dual i multisourcingu (dla firm prywatnych odsetek był jeszcze wyższy).
Czym jednak dokładnie jest sole sourcing i jak wypada na tle alternatywnych metod zaopatrzenia, takich jak single sourcing czy multisourcing?
Sole sourcing
Choć terminy „sole sourcing” i „single sourcing” są często używane zamiennie, w rzeczywistości opisują one różne sytuacje w łańcuchu dostaw. Z sole sourcing mamy do czynienia, gdy firma współpracuje z jednym dostawcą w zakresie zakupu komponentu, produktu lub surowca, którego nie oferuje żaden inny podmiot. Kupujący nie ma alternatywnych dostawców do wyboru, więc musi współpracować wyłącznie z tym jedynym producentem — niekiedy jest to sytuacja bliska monopolu lub rynku monopolistycznego.
Korzyści
Dostęp do unikalnego, niepowtarzalnego produktu oraz zastrzeżonej technologii i funkcjonalności. W wielu przypadkach model sole sourcingu pojawia się wtedy, gdy jeden dostawca wytwarza coś na tyle cennego i trudnego do skopiowania, że inne firmy nie są w stanie wejść na rynek z konkurencyjnym komponentem.
Mniejszy nakład pracy personelu. Przy sole sourcingu specjaliści ds. strategicznego sourcingu oraz zaopatrzenia nie muszą prowadzić szeroko zakrojonych analiz, poszukiwać i angażować wielu dostawców, ani poznawać struktury szerszego rynku.
Koszty
Uzależnienie od pojedynczego źródła. Jeśli firma może kupować dany komponent lub produkt tylko od jednego dostawcy, jest wysoce narażona na wszelkie zakłócenia po stronie tego producenta. Zamknięcie fabryki, strajk czy problemy ze zgodnością mogą natychmiast i znacząco zagrozić ciągłości łańcucha dostaw odbiorcy.
Brak siły negocjacyjnej. Dostawcy pełniący rolę jedynego źródła danego produktu często określani są mianem monopolistów, bo posiadają wyłączną kontrolę nad konkretnym rynkiem. Dzięki tej pozycji oraz braku konkurencji mogą narzucać ceny, stawiać bariery wejścia na rynek i w szerokim zakresie definiować warunki współpracy.
Znaczenie sole sourcingu obecnie
Jednym z najbardziej wyrazistych przykładów sole sourcingu jest dziś branża produkcji półprzewodników. Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) kontroluje około 55% światowego rynku kontraktowej produkcji układów scalonych oraz aż 90% najbardziej zaawansowanych półprzewodników (chipów używanych m.in. w AI czy komputerach kwantowych). Największe i najbardziej rentowne firmy technologiczne na świecie stosują sole sourcing w relacji z TSMC, ponieważ niewiele innych zakładów potrafi wyprodukować porównywalny produkt.
Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) kontroluje około 55% światowego rynku kontraktowej produkcji układów scalonych oraz aż 90% najbardziej zaawansowanych półprzewodników (chipów używanych m.in. w AI czy komputerach kwantowych).
W tej sytuacji niektóre organizacje zaczęły określać globalny rynek produkcji chipów w bardzo krytycznych słowach. American Economic Liberties Project nazywa TSMC „monopolem produkcyjnym” zdominowującym segment najbardziej zaawansowanych chipów logicznych. Dopóki nie pojawi się alternatywna fabryka zdolna zaoferować produkt konkurencyjny na silnie wyspecjalizowanym rynku zaawansowanych układów, firmy będą kontynuować sole sourcing z TSMC.
Single sourcing
Single sourcing przypomina sole sourcing tym, że również polega na pozyskiwaniu dóbr od jednego dostawcy. Kluczowa różnica polega jednak na tym, że w single sourcing firmy świadomie wybierają konkretnego producenta spośród kilku dostępnych na rynku. Przedsiębiorstwa nie działają więc w warunkach monopolu, a zawsze mają możliwość zwrócenia się do alternatywnych dostawców po lepszą cenę, korzystniejsze warunki czy wyższej jakości produkt.
Historycznie single sourcing uchodził za najdogodniejszą i najkorzystniejszą metodę zaopatrzenia. Jak podsumowuje to Deloitte, strategia single sourcingu była „tradycyjnie uznawana za preferowane podejście do sourcingu”.
Korzyści
Przejrzystość i prostota. Współpraca z jednym dostawcą znacząco odciąża zespoły zaopatrzenia, które często muszą zarządzać bardzo rozbudowaną siecią powiązań w łańcuchu dostaw.
Stabilność cenowa, ciągłość dostaw i inne korzyści. Umowa na wyłączność z konkretnym dostawcą może przynosić wiele benefitów, niedostępnych dla innych firm — na przykład korzystniejsze ceny, gwarantowane dostawy czy preferencyjne traktowanie przy obsłudze i dystrybucji.
Przejrzystość i personalizacja. Wieloletnia współpraca z jednym dostawcą prowadzi do zacieśnienia relacji i wzrostu zaufania, co przekłada się na lepszą komunikację, wyższy poziom przejrzystości i bardziej dopasowaną obsługę. Choć to zalety trudniejsze do zmierzenia, łącznie wpływają one na bardziej efektywne funkcjonowanie producentów.
Koszty
Podatność łańcucha dostaw na zakłócenia. Podobnie jak w sole sourcingu, firmy stosujące single sourcing przyjmują na siebie ryzyka związane z jednym dostawcą. Każde zakłócenie po stronie dostawcy — od problemów produkcyjnych, przez zjawiska pogodowe, po kłopoty finansowe czy cyberataki — będzie miało bezpośredni wpływ na produkcję i ciągłość łańcucha dostaw odbiorcy.
Brak innowacyjności. Z jednej strony stabilne dostawy oznaczają bezpieczeństwo, z drugiej — kontynuacja współpracy z jednym dostawcą przez lata może prowadzić do stagnacji. Firmy mogą przegapić atrakcyjne alternatywy, nowoczesne technologie czy inne innowacje dostępne w danym segmencie rynku.
Znaczenie single sourcingu obecnie
Single sourcing pozostaje jedną z najbardziej powszechnych i aktualnych strategii zaopatrzenia. Częściowo wynika to ze skali i złożoności współczesnych łańcuchów dostaw. Producenci elektroniki mają setki bezpośrednich dostawców i tysiące w kolejnych poziomach podwykonawców (np. producenci samochodów współpracują z około 18 000 dostawców w całym łańcuchu wartości). Przy tej skali firmom często łatwiej utrzymać relację z jednym dostawcą dla danego komponentu czy podzespołu.
Producenci elektroniki mają setki bezpośrednich dostawców i tysiące w kolejnych poziomach podwykonawców (np. producenci samochodów współpracują z około 18 000 dostawcami w całym łańcuchu wartości).
Innymi słowy, zwięzłość i jasność, które uczyniły single sourcing najatrakcyjniejszą strategią zaopatrzenia przez dekady, mogą mieć jeszcze większą wartość w złożonych, rozbudowanych łańcuchach dostaw funkcjonujących na świecie w 2024 roku.
Multisourcing
Multisourcing to strategia polegająca na nawiązaniu relacji z kilkoma dostawcami tego samego bądź bardzo podobnego produktu. W ciągu ostatnich pięciu lat praktyka ta zyskała na znaczeniu — wszystko za sprawą serii zakłóceń wywołanych pandemią koronawirusa, niestabilnością geopolityczną oraz eskalującymi konfliktami handlowymi, które sparaliżowały łańcuchy dostaw i podważyły sens dotychczasowej dominacji modelu single sourcing.
Wraz z rosnącą popularnością multisourcingu, pojawiły się też inne, tożsame pojęcia opisujące podobne praktyki, takie jak dual sourcing, competitive sourcing czy dywersyfikacja łańcucha dostaw.
Korzyści
Zarządzanie ryzykiem. Jeśli zapytać producentów i ich specjalistów od strategicznego zaopatrzenia, dlaczego przechodzą z single na multisourcing, większość wskaże na jeden czynnik (choć wyrażony różną terminologią): ograniczenie ryzyka. Multisourcing pozwala ograniczyć zależności w łańcuchu dostaw, wyeliminować pojedyncze punkty awarii i zredukować inne kosztowne słabości. Jak zauważają naukowcy z University of Tennessee w publikacji z 2017 r.: „Multisourcing pomaga ograniczyć podatność firmy na różne rodzaje ryzyk, np. niedobory, strajki, klęski żywiołowe, niepewność technologiczną, a także wpływa na utrzymanie konkurencyjności wśród dostawców”.
Większa siła negocjacyjna. Multisourcing stymuluje konkurencję między potencjalnymi dostawcami. Współpracując z kilkoma podmiotami przy konkretnym komponencie, firmom łatwiej wynegocjować korzystniejsze ceny, lepsze warunki kontraktowe czy szybsze terminy realizacji — wiedząc, że dostawcy rywalizują o ich biznes.
Koszty
Wyższa złożoność i nakład pracy. Mimo że dual sourcing ogranicza ryzyko i podnosi odporność łańcucha dostaw, wymaga od zespołów zaopatrzenia bieżącego zarządzania większą ilością kontraktów, komunikacji, dokumentacji i wszelkich innych aspektów związanych z relacjami biznesowymi.
Słabsze relacje z dostawcami. Dostawcy świadomi, że klient działa z wieloma podmiotami, mogą czuć się mniej związani partnerską współpracą niż przy układach wyłączności. Może to prowadzić do niższego poziomu zaangażowania, mniejszej przejrzystości i ogólnie ograniczonej jakości obsługi.
Znaczenie multisourcingu obecnie
Multisourcing nabiera szczególnego znaczenia i atrakcyjności w dzisiejszym świecie pełnym ryzyk dla łańcucha dostaw. Przykładowo amerykańskie firmy zaopatrujące się u chińskich producentów elektroniki są niemal cały czas narażone na ryzyko wprowadzenia ograniczeń importowych, podatków zaporowych lub wręcz odcięcia od dostawców. Dla przykładu, cło na chińskie półprzewodniki wzrośnie do 50% w 2025 roku. Firmy utrzymujące relacje z wieloma dostawcami są w stanie szybciej i sprawniej reagować na tego typu zakłócenia.
Dla przykładu, cło na chińskie półprzewodniki wzrośnie do 50% w 2025 roku.
Co więcej, stały wzrost liczby ekstremalnych zdarzeń pogodowych na świecie — w tym huraganów, tajfunów, suszy czy powodzi — tylko potęguje podatność globalnych łańcuchów dostaw. Firmy praktykujące single sourcing w obliczu rosnącej liczby katastrof klimatycznych o wartości miliardów dolarów de facto rezygnują z zabezpieczenia się przed przestojami w produkcji czy poważnymi zakłóceniami wywołanymi takimi zdarzeniami.
Ocena ryzyka dostawców w obliczu zagrożeń branżowych
Rzetelne, przemyślane praktyki sourcingowe są zawsze skutecznym narzędziem zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM), ale warto także dostrzec wartość płynącą z pełnego poznania swoich dostawców. W obliczu ogromnej różnorodności i skali ryzyk pojawiających się obecnie w branży, przedsiębiorstwa powinny dołożyć wszelkich starań, by dokładnie poznać podmioty, z którymi nawiązują współpracę. Obejmuje to zdobycie widoczności wśród potencjalnych partnerów w łańcuchu dostaw, przeprowadzenie ocen ryzyka oraz analizę historii prawnej i finansowej.
Firmy, które chcą kompleksowo minimalizować ryzyko wynikające z wyboru dostawców, coraz częściej korzystają z oprogramowania SCRM, aby osiągnąć swoje cele. Z2Data, wiodąca platforma branżowa, udostępnia klientom szczegółowe profile ponad 150 000 globalnych dostawców. Narzędzie pozwala analizować m.in. wyniki finansowe, zgłoszenia patentowe, zmiany kadrowe czy historię procesów prawnych. Co więcej, Z2Data generuje precyzyjne oceny ryzyka dla dziesiątek tysięcy dostawców. Wykorzystując własny algorytm uwzględniający kryteria takie jak wyniki ESG (Environmental, Social, Governance), przejrzystość danych, kontekst geopolityczny czy wskaźniki finansowe, platforma Z2Data dostarcza klientom pełny, operacyjny obraz zagrożeń ze strony wybranych kontrahentów.
Z2Data, wiodąca platforma branżowa, udostępnia klientom szczegółowe profile ponad 150 000 globalnych dostawców.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i bogactwie informacji analitycznych na temat dostawców dostępnych w platformie, umów bezpłatne demo z jednym z naszych ekspertów produktowych.
