Wprowadzenie do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw

Skrót SCRM oznacza zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw (Supply Chain Risk Management) i odnosi się do systematycznego podejścia do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw poprzez identyfikację podatności, wrażliwych punktów oraz zagrożeń na każdym etapie łańcucha, a także opracowywanie strategii ograniczających te zagrożenia — niezależnie od tego, czy dotyczą dostawcy, jego produktu i jego subkomponentów, czy samego łańcucha dostaw.

Podstawowe informacje o łańcuchu dostaw

Rozpocznijmy od samego łańcucha dostaw, który stanowi punkt wyjścia w SCRM. Łańcuch dostaw to sieć powiązań pomiędzy firmą a jej dostawcami, tworzona w celu produkcji i dostarczania produktu do odbiorcy końcowego.

Sieć ta składa się z wielu działań, osób, podmiotów, danych i zasobów. Łańcuch dostaw obrazuje także kolejne etapy dostarczania produktu lub usługi od stanu początkowego do klienta.

Kto uczestniczy w łańcuchu dostaw?

Łańcuch dostaw to sekwencja procesów niezbędnych do zaoferowania produktu lub usługi klientowi. Wśród działań można wymienić przetwarzanie i transport surowców, przewóz tych produktów oraz ich dystrybucję do odbiorców końcowych.

Łańcuch dostaw obejmuje producentów, dostawców, magazyny, firmy transportowe, centra dystrybucyjne oraz detalistów.

Elementy składowe łańcucha dostaw

Do elementów łańcucha dostaw zalicza się wszystkie funkcje rozpoczynające się przyjęciem zamówienia i kończące realizacją zamówienia klienta. Działania te obejmują opracowanie produktu, marketing, operacje, sieci dystrybucji, finanse oraz obsługę klienta.

Rola SCRM w łańcuchach dostaw

Zarządzanie ryzykiem w łańcuchu dostaw stanowi kluczowy element procesu biznesowego. SCRM obejmuje liczne powiązania, które wymagają wiedzy oraz doświadczenia.

Prawidłowo wdrożony SCRM pozwala obniżyć całkowite koszty firmy i zwiększyć jej rentowność. Zerwanie jednego ogniwa może jednak wpłynąć negatywnie na pozostałą część łańcucha i wygenerować znaczące koszty.

‍

Nie dziwi więc, że aż 89% firm koncentruje się na planowaniu łańcucha dostaw na rok 2022, zgodnie z badaniem APQC.

Dwa główne ryzyka w łańcuchu dostaw

Do najważniejszych wyzwań współczesnych łańcuchów dostaw zalicza się ryzyko zakłóceń oraz ryzyko związane z planowaniem i prognozowaniem popytu.

Ryzyko zakłóceń

Zakłócenia definiuje się jako zewnętrzne lub makroskalowe zdarzenia, które przerywają ciągłość łańcucha dostaw. Katastrofy naturalne, wydarzenia geopolityczne czy pandemie to przykłady wydarzeń makroskalowych mogących prowadzić do przerw w łańcuchu dostaw.

Choć tego typu zdarzenia występują rzadko, mogą powodować znaczne opóźnienia w prowadzeniu działalności. Dla przykładu, uderzenie pioruna wywołało pożar produkcyjny w zakładzie Royal Philips Electronics (producenta Nokii) w marcu 2000 r., niszcząc miliony mikroczipów.

Mimo to Nokia odnotowała jedynie niewielki spadek produkcji dzięki strategii wielodostawców oraz szybkiej reakcji. Natomiast Ericsson, inny klient zakładu Philips zajmujący się telefonami komórkowymi, doświadczył znacznych zakłóceń w związku z brakiem alternatywnych źródeł mikroczipów.

Przykład ten pokazuje, jak istotne jest posiadanie systemu SCRM umożliwiającego dywersyfikację źródeł produktów i unikanie nadmiernej zależności od jednego dostawcy lub producenta.

Supply Chain Watch od Z2Data zapewnia wgląd w potencjalne komponenty alternatywne pozyskiwane od wielu dostawców, jak również pozwala mapować łańcuch dostaw aż do poziomu sub-tier.

Nawet jeśli zakłócenie pojawi się u dostawcy z niższego poziomu (o którym Państwo mogą nie wiedzieć), zostaną Państwo odpowiednio ostrzeżeni i wspomożeni w proaktywnym rozpoczęciu relokacji do innych zakładów produkcyjnych, dostawców czy produktów.

Ryzyko związane z planowaniem i prognozowaniem popytu

Ocena popytu oraz ryzyka prognozowania stanowi najwyższy priorytet dla firm wchodzących w rok 2022, według APQC.

‍

Prognozowanie pozwala firmom prawidłowo ocenić rynek oraz przeanalizować własny łańcuch dostaw względem wymagań rynkowych. Przedsiębiorstwa, które nie korzystają z wyspecjalizowanego prognozowania łańcucha dostaw, ryzykują błędną ocenę popytu, a w rezultacie nadpodaż lub niedobór produktów na rynku. Niedokładne prognozowanie cykli życia produktów wewnętrznych również pogłębia te zagrożenia.

Niewielka zmiana w popycie może znacząco wpłynąć na podaż. Jeśli nie posiadają Państwo elastycznego łańcucha dostaw (z punktu widzenia produkcji oznacza to możliwość szybkiego pozyskania dużych ilości towaru), lub dysponują Państwo powielającymi się dostawcami (nadmiernie redundantne założenia popytu), bądź niezwykle precyzyjnymi prognozami popytu, Państwa zasoby są szczególnie narażone na tzw. efekt bicza (bullwhip effect). Polega to na tym, że podczas gdy zapotrzebowanie klienta wydaje się stabilne, zmienność popytu narasta, im dalej przesuwamy się w górę łańcucha dostaw.

Aby zminimalizować ryzyko błędnych prognozowań, jedną z możliwości ograniczenia zagrożeń prognozowania jest zwiększenie elastyczności produkcji, realizacji zamówień oraz reakcji na cykl życia produktu.