:quality(85))
Điểm nổi bật của bài viết:
- Xây dựng minh bạch với các nhà cung cấp ở cấp phụ vẫn là một thách thức liên tục và ngày càng trở nên khó khăn hơn khi các chuỗi cung ứng trở nên rộng và phức tạp hơn trong thập kỷ qua.
- Khi xem xét sự chênh lệch rõ rệt giữa số lượng trung bình nhà cung cấp cấp một và quy mô cấp phụ của OEM, không quá bất ngờ khi khả năng hiển thị của nhiều doanh nghiệp bị sụt giảm đáng kể sau cấp một.
- Doanh nghiệp không có khả năng hiển thị toàn diện ở cấp phụ sẽ mất đi tính linh hoạt và khả năng phản ứng, buộc phải chấp nhận một tư thế quản lý rủi ro thụ động, phòng thủ, phụ thuộc vào xử lý khủng hoảng theo cách hỗn loạn, kém hiệu quả và tốn kém.
Ngày nay, rất ít doanh nghiệp xem ổn định chuỗi cung ứng là điều hiển nhiên. Sau đại dịch COVID-19, tình trạng thiếu hụt bán dẫn toàn cầu và hàng loạt khủng hoảng khác đã làm tê liệt chuỗi cung ứng trong thập kỷ này, hầu hết các tổ chức giờ đây đều nhận ra rằng mạng lưới sản xuất của họ vốn rất mong manh. Hơn nữa, ngày càng có nhiều nghiên cứu và bằng chứng kết luận rằng các cấp phụ chính là nguồn gốc chủ yếu gây ra gián đoạn chuỗi cung ứng. Theo SupplyChainBrain, hơn một nửa các sự cố này xảy ra ở cấp 2 hoặc sâu hơn, và các nghiên cứu gần đây cho thấy con số này thậm chí còn cao hơn.
Hơn nữa, ngày càng có nhiều nghiên cứu và bằng chứng kết luận rằng các cấp phụ chính là nguồn gốc chủ yếu gây ra gián đoạn chuỗi cung ứng.
Để xác định, đánh giá và giảm thiểu các sự cố ở cấp phụ, các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) trước hết cần thiết lập khả năng hiển thị với các nhà cung cấp ở cấp phụ. Dù có nhiều lợi thế, mức độ minh bạch này vẫn chưa phổ biến. Theo một nghiên cứu năm 2024 của McKinsey, chỉ có 30% doanh nghiệp đạt được minh bạch chuỗi cung ứng vượt ngoài cấp một, và các nghiên cứu bổ sung trong những năm gần đây càng minh họa rõ rệt mức độ sụt giảm khả năng hiển thị ở các doanh nghiệp sau lớp nhà cung cấp trực tiếp.
Bức tranh không hoàn chỉnh về khả năng hiển thị này đặt ra một câu hỏi đơn giản: nếu khả năng hiển thị chuỗi cung ứng ở cấp phụ quan trọng đến vậy cho mục tiêu giảm thiểu và ngăn chặn gián đoạn, tại sao vẫn còn ít doanh nghiệp thực hiện nó?
Tại sao khả năng hiển thị chuỗi cung ứng thường dừng lại ở cấp một
Trong nhiều trường hợp, các nhà cung cấp cấp một của một doanh nghiệp là điều hiển nhiên: đó là những doanh nghiệp mà OEM hợp tác trực tiếp, đặt hàng, thảo luận về hàng tồn và thời gian giao hàng, liên hệ khi phát sinh chậm trễ hoặc các vấn đề trong quá trình vận chuyển. Nhà cung cấp cấp phụ — gồm các nhà sản xuất cung cấp linh kiện cho các nhà cung cấp trực tiếp (cấp hai), những doanh nghiệp cung cấp cho nhà sản xuất cấp hai (cấp ba), v.v. — thuộc một phân khúc hoàn toàn riêng biệt. Xây dựng minh bạch với nhóm nhà sản xuất gián tiếp này là một thử thách kéo dài và ngày càng phức tạp khi các chuỗi cung ứng tiếp tục mở rộng trong thập niên vừa qua.
Thiếu phối hợp với nhà cung cấp trực tiếp
Đối tượng đầu tiên mà doanh nghiệp hướng tới khi tìm kiếm khả năng hiển thị cấp phụ là các nhà cung cấp trực tiếp. Về lý thuyết, các nhà sản xuất này nắm được thông tin về doanh nghiệp cung ứng cho họ, đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng để khai thác minh bạch đa cấp.
Thực tế, chỉ vài cuộc gọi cho nhà cung cấp cấp một hiếm khi mang lại dữ liệu cần thiết để hoàn chỉnh bản đồ chuỗi cung ứng cấp phụ. Nhà sản xuất trực tiếp không phải lúc nào cũng sẵn sàng chia sẻ thông tin về nguồn cung ứng của họ, có thể do lo ngại về tuân thủ quy định, rủi ro ESG (môi trường, xã hội, quản trị doanh nghiệp), hoặc các nguy cơ tiềm ẩn đối với hoạt động bền vững của chính họ. Ngay cả khi nhà sản xuất trực tiếp không có e ngại gì về nhà cung cấp cấp phụ, các doanh nghiệp nhỏ thường không đủ nguồn lực vận hành để dành thời gian và nguồn lực thu thập dữ liệu nhà cung cấp.
Nhà sản xuất trực tiếp không phải lúc nào cũng sẵn sàng chia sẻ thông tin về nguồn cung ứng của họ, có thể do lo ngại về tuân thủ quy định, rủi ro ESG hoặc các nguy cơ tiềm ẩn đối với hoạt động bền vững của chính họ.
Kết quả là, hợp tác với nhà cung cấp trực tiếp hiếm khi đủ để đạt được khả năng hiển thị đa cấp trong chuỗi cung ứng. Những bên liên quan này có thể giúp OEM làm rõ một phần bản đồ nhà cung cấp cấp phụ, nhưng yếu tố quy định, văn hóa bảo mật và nguồn lực hạn chế khiến giải pháp này chưa bao giờ toàn diện cho bài toán minh bạch chuỗi cung ứng ở cấp phụ.
Nhà cung cấp cấp phụ muốn giữ ẩn danh
Không chỉ các nhà cung cấp trực tiếp mà cả các doanh nghiệp ở cấp phụ cũng thường không muốn tiết lộ thông tin về những nhà sản xuất khác trong chuỗi cung ứng. Họ có thể ưu tiên sự thiếu minh bạch đã tồn tại trong các cấp phụ suốt nhiều thập kỷ. Bởi lẽ, minh bạch nâng cao trong chuỗi cung ứng đồng nghĩa với việc bị giám sát chặt chẽ hơn, buộc các nhà sản xuất cấp phụ tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật, thực hiện kiểm tra nhân quyền kỹ hơn và tích hợp yếu tố ESG — những điều mà khi còn ẩn danh, họ không bị ràng buộc thực hiện.
Bởi lẽ, minh bạch nâng cao trong chuỗi cung ứng đồng nghĩa với việc bị giám sát chặt chẽ hơn, buộc các nhà sản xuất cấp phụ tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật, thực hiện kiểm tra nhân quyền kỹ hơn và tích hợp yếu tố ESG — những điều mà khi còn ẩn danh, họ không bị ràng buộc thực hiện.
Do hưởng lợi từ sự thiếu minh bạch, nhà sản xuất cấp phụ có thể chủ động giữ lại một số loại dữ liệu hoặc tích hợp điều khoản bảo mật vào hợp đồng với nhà cung cấp trực tiếp. Đây đều là rào cản mang tính cấu trúc mà OEM phải tìm cách xử lý và vượt qua nếu muốn xây dựng khả năng hiển thị ở cấp phụ.
Bùng nổ độ phức tạp trong chuỗi cung ứng
Chuỗi cung ứng của nhiều ngành công nghiệp đã phát triển đến mức đa tầng, đa chiều khiến ngay cả chuyên gia thu mua cũng không xác định nổi mình đang làm việc với bao nhiêu nhà cung cấp. Theo hãng tư vấn Hackett Group tại Miami, trung bình doanh nghiệp Hoa Kỳ làm việc với 3.000 nhà cung cấp cho mỗi 1 tỷ đô la chi tiêu. Dữ liệu này có tính quy mô cao, minh họa rõ quan hệ giữa mức độ phức tạp của chuỗi cung ứng và quy mô tổ chức.
Hiện nay, các doanh nghiệp lớn thường chỉ làm việc với một hoặc hai trăm nhà cung cấp cấp một — con số đủ kiểm soát và giám sát mà không tạo gánh nặng hậu cần quá lớn. Tuy nhiên, mở rộng ra toàn bộ các cấp nhà cung cấp, số lượng đó tăng theo cấp số nhân. Theo McKinsey, một nhà sản xuất ô tô trung bình có tới 18.000 nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng, còn doanh nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng thì hợp tác với khoảng 12.000 nhà sản xuất.
Theo McKinsey, một nhà sản xuất ô tô trung bình có tới 18.000 nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng, còn doanh nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng thì hợp tác với khoảng 12.000 nhà sản xuất.
Khi xét đến sự chênh lệch lớn giữa số lượng nhà cung cấp cấp một và quy mô các cấp phụ của OEM, không lấy làm lạ khi khả năng hiển thị của nhiều doanh nghiệp bị suy giảm mạnh sau cấp một.
Thiếu công nghệ và chuyên môn nội bộ
Với quy mô và độ phức tạp của chuỗi cung ứng ngày nay, doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào trao đổi với nhà sản xuất trực tiếp để đạt được khả năng hiển thị toàn diện. Doanh nghiệp cần công nghệ và chuyên môn để nhận diện quan hệ chuỗi cung ứng, truy xuất sản phẩm và linh kiện ngược dòng, cũng như xử lý lượng lớn tài liệu cung cấp thông tin về cấp phụ.
Không phải doanh nghiệp nào — nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) — đều có năng lực này trong nội bộ. Hệ quả là nhiều công ty chấp nhận thực trạng thiếu minh bạch chuỗi cung ứng cùng toàn bộ rủi ro đi kèm. Những doanh nghiệp chủ động quản lý rủi ro có thể cân nhắc tận dụng phần mềm quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM). Công cụ như Z2Data tận dụng cơ sở dữ liệu lớn, đội ngũ nghiên cứu giàu kinh nghiệm và AI để mở rộng khả năng hiển thị cho khách hàng. Khi ứng dụng SCRM, doanh nghiệp sẽ từng bước cải thiện minh bạch chuỗi cung ứng, từ đó thiết lập dữ liệu và bối cảnh phù hợp cho các biện pháp quản lý rủi ro đặc thù.
Những doanh nghiệp chủ động quản lý rủi ro có thể cân nhắc tận dụng phần mềm quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM).
Doanh nghiệp đang phải trả giá gì cho lỗ hổng cấp phụ
Khả năng hiển thị chuỗi cung ứng không chỉ là dữ liệu tĩnh, mà còn là thông tin thực tiễn, năng động, giúp định hướng quyết định tìm nguồn cung, chiến lược SCRM và nỗ lực thẩm định. Doanh nghiệp thiếu khả năng hiển thị toàn diện sẽ mất đi tính linh hoạt và khả năng đáp ứng. Họ bị buộc vào trạng thái quản lý rủi ro thụ động, xử lý gián đoạn ở thời gian thực, phụ thuộc vào xử lý khủng hoảng theo cách hỗn loạn, thiếu hiệu quả và tốn kém. Tệ nhất, thiếu minh bạch cấp phụ đồng nghĩa doanh nghiệp có nguy cơ bị động trước các sự cố chưa từng lường trước — dẫn tới đứt gãy sản xuất, mất doanh thu và tổn hại danh tiếng.
Tệ nhất, thiếu minh bạch cấp phụ đồng nghĩa doanh nghiệp có nguy cơ bị động trước các sự cố chưa từng lường trước — dẫn tới đứt gãy sản xuất, mất doanh thu và tổn hại danh tiếng.
Tình trạng thiếu hụt chuỗi cung ứng khó lường
Theo dõi nhà cung cấp cấp phụ giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro khi chúng mới nhen nhóm, trước khi trở thành gián đoạn nghiêm trọng. OEM và các công ty không nắm được danh tính nhà cung cấp cấp hai, cấp ba sẽ không thể phát hiện kịp thời các vấn đề tiềm ẩn. Việc nhà máy đóng cửa, đình công lao động, thiên tai đều có thể làm gián đoạn sản xuất, dẫn đến thiếu hụt, nhưng doanh nghiệp có lỗ hổng cấp phụ sẽ không kịp nhận diện chuỗi nguyên nhân. Kết quả, thay vì chủ động phát hiện trước rủi ro và giảm thiểu, họ buộc phải chờ thông báo từ nhà cung cấp vào phút cuối, khiến bản thân rơi vào thế bị động.
Rủi ro ESG và bền vững
Ai cũng hiểu rằng các nhà cung cấp ở cấp phụ thường có tỷ lệ không tuân thủ tiêu chuẩn ESG (phát thải carbon, quản lý chất thải, đối xử lao động, tuân thủ tiêu chuẩn lao động quốc tế) cao hơn. OEM nắm được các cấp phụ của mình sẽ có khả năng giám sát các rủi ro ESG, từ đó chủ động vận động thay đổi hoặc chuyển sang đối tác sản xuất có đạo đức và tuân thủ tốt hơn. Những tổ chức không có khả năng hiển thị cấp phụ gần như không có biện pháp phòng ngừa cho các rủi ro ESG ở tầng sâu. Do vậy, bản thân họ luôn đối mặt với khả năng dính líu bê bối ESG — từ lao động cưỡng bức tại Trung Quốc, khoáng sản từ vùng xung đột, đến các doanh nghiệp bất hợp pháp hoạt động trong các cấp phụ.
Rủi ro không tuân thủ trong tương lai
Không chỉ những lo ngại về ESG và tổn thất danh tiếng, các doanh nghiệp còn cần phát hiện các rủi ro tuân thủ trong chuỗi cung ứng cấp phụ. Khi các quy định ESG toàn cầu dần trở thành hiện thực — và thậm chí liên tục mở rộng phạm vi — các tổ chức chịu điều chỉnh sẽ phải thực hiện thẩm định toàn chuỗi cung ứng.
Minh bạch cấp phụ, nói cách khác, sẽ sớm trở thành yêu cầu bắt buộc đối với một số doanh nghiệp thuộc phạm vi các chỉ thị như Chỉ thị báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp (CSRD), Chỉ thị thẩm định phát triển bền vững doanh nghiệp (CSDDD), và Đạo luật thẩm định chuỗi cung ứng của Đức. Không dừng ở một biện pháp quản lý rủi ro, khả năng hiển thị cấp phụ sẽ trở thành thành tố cốt lõi trong tuân thủ quy định.
Không dừng ở một biện pháp quản lý rủi ro, khả năng hiển thị cấp phụ sẽ trở thành thành tố cốt lõi trong tuân thủ quy định.
SCRM bị động hơn
Như đã phân tích, thiếu khả năng hiển thị cấp phụ khiến doanh nghiệp hạn chế nghiêm trọng khả năng phát triển và triển khai quản lý rủi ro mang tính chủ động. Nếu không nhìn thấy toàn bộ nhà cung cấp, doanh nghiệp không thể nhận diện các rủi ro tuân thủ, ESG, tài chính, địa chính trị mà mình đang đối mặt. Kết quả là một khuôn khổ SCRM cơ bản, chỉ phản ứng bị động trước sự cố phát sinh. Nếu thiếu dữ liệu cấp phụ phù hợp, OEM không thể xây dựng chương trình quản lý rủi ro phù hợp với từng đặc thù chuỗi cung ứng của chính mình.
Z2Data dẫn đầu về khả năng hiển thị cấp phụ, thúc đẩy SCRM chủ động
SCRM chủ động chỉ thực sự đạt được nhờ dữ liệu chuỗi cung ứng và khả năng hiển thị mà dữ liệu này mang lại — đặc biệt là khả năng hiển thị đến từng cấp phụ. Các công cụ SCRM hiện đại cho phép lập bản đồ chuỗi cung ứng sâu vào mạng lưới sản xuất, giúp OEM và doanh nghiệp có góc nhìn toàn diện về chuỗi cung ứng ngược dòng.
Khả năng phân tích cấp phụ của Z2Data được vận hành bởi công nghệ nền tảng, xử lý hàng triệu điểm dữ liệu để xác định mối quan hệ đã được xác thực giữa nhà cung cấp trực tiếp và các thực thể ở cấp phụ. Nhờ nghiên cứu toàn diện này, Z2Data mang đến năng lực lập bản đồ cấp phụ “chuẩn ngành” ngay khi triển khai, làm tiền đề cho các phân tích chuỗi cung ứng hỗ trợ xây dựng chiến lược mới và tăng cường khả năng chống chịu lâu dài. Sức mạnh phân tích cấp phụ của Z2Data dựa trên tập hợp nguồn dữ liệu đáng tin cậy đa dạng:
- Website doanh nghiệp
- Báo cáo pháp lý công ty
- Báo cáo phát triển bền vững
- Dữ liệu thương mại chính thống
- Đưa tin từ các hãng truyền thông uy tín
- Khảo sát nhà cung cấp nội bộ của Z2Data
Để tìm hiểu thêm về Z2Data và giải pháp lập bản đồ chuỗi cung ứng cấp phụ giúp doanh nghiệp mở rộng khả năng hiển thị vượt cấp 1, nhìn sâu vào từng lớp đối tác, hãy đăng ký dùng thử miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
