Liên minh châu Âu (EU) đã ban hành "Quy định về khoáng sản xung đột", nhằm giải quyết vấn đề khoáng sản xung đột. Quy định này được thông qua vào năm 2017 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2021.
Quy định về khoáng sản xung đột hướng đến thúc đẩy thực hành tìm nguồn cung ứng có trách nhiệm và ngăn ngừa doanh nghiệp đóng góp vào các cuộc xung đột cũng như vi phạm nhân quyền thông qua chuỗi cung ứng của mình. Đây là một phần trong nỗ lực toàn cầu nhằm giải quyết vấn đề khoáng sản xung đột và đảm bảo khoáng sản được khai thác, thu mua một cách có trách nhiệm, đạo đức. Quy định này áp dụng cho tất cả nhà nhập khẩu EU đối với thiếc, tantali, vonfram và vàng có nguồn gốc từ khu vực chịu xung đột và khu vực có rủi ro cao, không phân biệt quy mô hay ngành nghề.
Doanh nghiệp tại EU nhập khẩu thiếc, tantali, vonfram và vàng (3TG) từ khu vực chịu xung đột và khu vực có rủi ro cao phải tuân thủ Quy định về khoáng sản xung đột của EU.
Nhà nhập khẩu bắt buộc thực hiện thẩm định để xác định các rủi ro trong chuỗi cung ứng của mình và thực hiện các biện pháp phòng ngừa, không thu mua khoáng sản có khả năng tài trợ cho các nhóm vũ trang hoặc góp phần vào vi phạm nhân quyền.
Quy trình thẩm định bao gồm nhiều bước, như thiết lập hệ thống quản trị doanh nghiệp vững chắc, nhận diện cũng như đánh giá rủi ro trong chuỗi cung ứng, đồng thời triển khai các hành động giảm thiểu rủi ro. Doanh nghiệp cũng phải báo cáo về các hoạt động thẩm định và cung cấp thông tin về chuỗi cung ứng của mình cho Ủy ban châu Âu.
Doanh nghiệp phải thực hiện thẩm định theo các tiêu chuẩn quốc tế được công nhận, ví dụ như Hướng dẫn của OECD về thẩm định trách nhiệm trong chuỗi cung ứng khoáng sản từ khu vực chịu xung đột và khu vực có rủi ro cao. Ngoài ra, toàn bộ quy trình thẩm định phải được ghi chép và sẵn sàng cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu.
OECD Guidance yêu cầu nhà nhập khẩu phải:
Để tuân thủ quy định, doanh nghiệp cần phải thực hiện quy trình thẩm định bao gồm các bước sau:
- Thiết lập hệ thống quản trị doanh nghiệp vững chắc: Doanh nghiệp cần ban hành chính sách về tìm nguồn cung ứng khoáng sản có trách nhiệm và đảm bảo chính sách này được truyền đạt đến nhà cung cấp, các bên liên quan. Đồng thời cần phân công trách nhiệm quản lý quy trình thẩm định và bố trí đầy đủ nguồn lực cho quá trình này.
- Xác định và đánh giá rủi ro trong chuỗi cung ứng: Doanh nghiệp cần xác định các nhà luyện kim, tinh luyện trong chuỗi cung ứng của mình và đánh giá các biện pháp thẩm định của họ. Doanh nghiệp cũng cần xác định rủi ro khi thu mua 3TG từ khu vực chịu xung đột, khu vực có rủi ro cao và đánh giá mức độ nghiêm trọng của các rủi ro đó.
- Thực hiện hành động giảm thiểu rủi ro: Doanh nghiệp phải giảm thiểu các rủi ro đã xác định, ví dụ như phối hợp với nhà cung cấp để cải thiện phương pháp thẩm định, hoặc chấm dứt quan hệ với nhà cung cấp không đáp ứng yêu cầu của quy định.
- Báo cáo về hoạt động thẩm định: Doanh nghiệp phải báo cáo về các hoạt động thẩm định đã thực hiện, bao gồm các bước xác định và giảm thiểu rủi ro trong chuỗi cung ứng. Đồng thời cung cấp thông tin về nước xuất xứ của 3TG đã nhập khẩu, cùng các nhà luyện kim, tinh luyện trong chuỗi cung ứng của mình.
Yêu cầu với từng nhóm doanh nghiệp
Quá trình sản xuất hàng hóa thường liên quan đến nhiều bên, nhiều nhà cung cấp khác nhau trong chuỗi cung ứng. Do đó, EU phân chia các doanh nghiệp này thành hai nhóm dựa trên chức năng.
Những doanh nghiệp khai thác, chế biến nguyên liệu thô được gọi là “doanh nghiệp thượng nguồn”.
EU xếp loại doanh nghiệp thượng nguồn bao gồm:
- Doanh nghiệp khai thác mỏ.
- Thương nhân nguyên liệu thô.
- Nhà luyện kim.
- Nhà tinh luyện.
Phân loại thứ hai áp dụng cho các doanh nghiệp tiếp tục chế biến kim loại thành thành phẩm sau giai đoạn thượng nguồn. Các doanh nghiệp bán sản phẩm cho doanh nghiệp khác, chính phủ hoặc cá nhân cũng được phân loại là doanh nghiệp hạ nguồn.
Cách đảm bảo khoáng sản được tìm nguồn cung ứng một cách có trách nhiệm
Nhà nhập khẩu tại EU cần xây dựng hệ thống nội bộ và quy trình để cung cấp thông tin về nước xuất xứ của khoáng sản, khối lượng nhập khẩu và thời điểm khoáng sản được khai thác.
Ngoài ra, nhà nhập khẩu khoáng sản và kim loại phải:
- Liệt kê tên giao dịch và loại khoáng sản nhập khẩu, và;
- Cung cấp tên và địa chỉ của nhà cung cấp.
Khi khoáng sản có nguồn gốc từ khu vực chịu xung đột hoặc khu vực có rủi ro cao, nhà nhập khẩu còn phải cung cấp những thông tin sau:
- Mỏ nơi khoáng sản được khai thác;
- Nơi khoáng sản được tập kết, giao dịch và tinh luyện; và;
- Các loại thuế, phí, tiền bản quyền đã nộp.
Cách tuân thủ quy định
Doanh nghiệp thực hiện thẩm định sẽ đánh giá trước các rủi ro liên quan đến việc thu mua nguyên liệu thô từ khu vực bất ổn hoặc chịu xung đột. Mỗi quốc gia thành viên EU đều có cơ quan có thẩm quyền, chịu trách nhiệm thu nhận và thẩm tra các báo cáo về khoáng sản xung đột do doanh nghiệp nộp. Cơ quan có thẩm quyền cũng có thể tiến hành kiểm tra, đánh giá toàn diện đối với doanh nghiệp để xác minh tính chính xác và đầy đủ của thông tin đã báo cáo.
Ủy ban châu Âu đồng thời đảm nhiệm vai trò giám sát việc thực thi Quy định về khoáng sản xung đột. Ủy ban chịu trách nhiệm công bố danh sách các nhà luyện kim, nhà tinh luyện đã được kiểm toán và xác thực là tuân thủ các yêu cầu thẩm định của quy định. Danh sách này được cập nhật hàng năm và công bố trên trang web của Ủy ban châu Âu.
Doanh nghiệp không tuân thủ Quy định về khoáng sản xung đột có thể bị xử phạt hoặc chịu các biện pháp chế tài khác do cơ quan có thẩm quyền áp dụng. Các biện pháp này có thể bao gồm phạt tiền, công khai khiển trách, hoặc thậm chí đình chỉ hay thu hồi giấy phép kinh doanh. Vì vậy, doanh nghiệp phải tuân thủ quy định và gửi đầy đủ, chính xác các báo cáo khoáng sản xung đột cho cơ quan có thẩm quyền.