:quality(85))
Những điểm nổi bật tổng quan:
- Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp, còn gọi là CSDDD hoặc CS3D, là một chỉ thị mới của Liên minh châu Âu (EU) yêu cầu các tổ chức xác định tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường do hoạt động của họ gây ra và xây dựng các biện pháp giảm thiểu những tác động đó.
- Các doanh nghiệp EU có 1.000 nhân viên và doanh thu thuần tối thiểu 450 triệu EUR bắt buộc phải tuân thủ yêu cầu mới của CSDDD
- Những vấn đề cụ thể mà CSDDD hướng tới giải quyết bao gồm lao động trẻ em, lao động cưỡng bức, đối xử không công bằng trong tuyển dụng, sử dụng các hợp chất POPs, ô nhiễm, phát thải và nạn chặt phá rừng.
- Các quốc gia thành viên EU có hai năm kể từ khi CSDDD có hiệu lực để đưa chỉ thị này vào luật pháp quốc gia.
Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp (CSDDD) là gì?
Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp (CSDDD) là một luật mới của Liên minh châu Âu yêu cầu các doanh nghiệp trong và ngoài EU đáp ứng các ngưỡng nhất định nhằm xác định, giảm thiểu hoặc khắc phục tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường liên quan tới hoạt động của họ và chuỗi cung ứng.
CSDDD có ý nghĩa gì?
CSDDD là viết tắt của Corporate Sustainability Due Diligence Directive (Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp). Đôi khi, chỉ thị này còn được viết tắt là CS3D. Tên của bộ luật này đề cập đến các yêu cầu thẩm định trách nhiệm do chỉ thị áp đặt, tập trung vào các vấn đề phát triển bền vững trong lĩnh vực ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp).
Phạm vi của CSDDD đã thay đổi như thế nào kể từ khi đề xuất?
Vào tháng 12/2023, Hội đồng EU và Nghị viện châu Âu đã đạt được thỏa thuận tạm thời về nội dung ngôn ngữ của CSDDD — một rào cản chính trị quan trọng mà nhiều người kỳ vọng sẽ mở đường cho quá trình lập pháp thuận lợi vào năm sau. Tuy nhiên, trong những tháng đầu năm 2024, dự luật này gặp phải phản ứng dữ dội từ một số quốc gia EU.
Trong tháng 1 và 2, các quốc gia EU lớn như Đức và Ý, cùng một số quốc gia thành viên nhỏ hơn như Phần Lan, Hungary và Estonia bắt đầu bày tỏ sự dè dặt về gánh nặng lớn mà chỉ thị này sẽ đặt lên các doanh nghiệp. Sự phản đối ngày càng tăng với luật này đã dẫn đến nhiều tháng diễn biến chính trị căng thẳng — bao gồm hàng loạt lần hoãn bỏ phiếu tại Hội đồng EU và thất bại thông qua vào ngày 28/02 — khiến nhiều nhà quan sát nghi ngờ liệu dự luật lịch sử này có còn cơ hội được thông qua. Tuy nhiên, sau nhiều tuần thương lượng căng thẳng giữa các quốc gia thành viên EU, CSDDD đã được cứu khỏi nguy cơ đổ vỡ. Ngày 24/04, Nghị viện châu Âu thông qua bộ luật này. Một tháng sau đó, EU hoàn tất việc phê duyệt Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp.
Trong tháng 1 và 2, các quốc gia EU lớn như Đức và Ý, cùng một số quốc gia thành viên nhỏ hơn như Phần Lan, Hungary và Estonia bắt đầu bày tỏ sự dè dặt về gánh nặng lớn mà chỉ thị này sẽ đặt lên các doanh nghiệp.
Là hệ quả của diễn biến chính trị gay gắt giữa các quốc gia thành viên EU, CS3D đã được điều chỉnh, thu hẹp lại ở nhiều điểm quan trọng. Tuy nhiên, bất chấp các thay đổi đó, chỉ thị này vẫn là một bộ luật có tác động sâu rộng. Việc thông qua CS3D thực chất đánh dấu một bước chuyển biến lớn trong vai trò mà ESG nắm giữ trong quy định quản lý nhà nước.
Việc thông qua CS3D thực chất đánh dấu một bước chuyển biến lớn trong vai trò mà ESG nắm giữ trong quy định quản lý nhà nước.
Đối với các tổ chức quy mô lớn hoạt động tại EU, dự luật này gần như chắc chắn sẽ buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc nội bộ trên diện rộng. Doanh nghiệp sẽ cần mở rộng quy trình thẩm định trách nhiệm, biện pháp quản lý rủi ro và nỗ lực giảm nhẹ tác động biến đổi khí hậu để đáp ứng hàng loạt yêu cầu của quy định ESG này. Dù phạm vi ban đầu của CS3D có thể nhỏ hơn dự kiến, nhưng không nên đánh giá thấp: chỉ thị vẫn giữ tính răn đe mạnh mẽ, đủ để xử lý các doanh nghiệp vi phạm pháp luật.
CSDDD, ESG, CSRD: Khác biệt ở đâu?
CSRD, ESG, CSDDD... với rất nhiều sáng kiến phát triển bền vững mới xuất hiện khắp thế giới, việc nhầm lẫn các thuật ngữ viết tắt ngày càng trở nên phổ biến. Vậy chúng đại diện cho điều gì?
CSRD, ESG, CSDDD... với rất nhiều sáng kiến phát triển bền vững mới xuất hiện khắp thế giới, việc nhầm lẫn các thuật ngữ viết tắt ngày càng trở nên phổ biến. Vậy chúng đại diện cho điều gì?
“ESG” là viết tắt của environmental, social, and governance (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp) và thực chất không phải là một quy định của chính phủ. Thay vào đó, đây là một khung đánh giá và đo lường độ bền vững của doanh nghiệp. Ba trụ cột chính của ESG bao gồm nhiều vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh có đạo đức và bền vững như giảm phát thải carbon, giảm chất thải nguy hại, suy giảm đa dạng sinh học, trả lương công bằng, lao động cưỡng bức và quản trị doanh nghiệp.
“CSRD” là viết tắt của Corporate Sustainability Reporting Directive (Chỉ thị báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp). CSRD là quy định của EU có hiệu lực từ năm 2023, yêu cầu một số doanh nghiệp EU phải tuân thủ tiêu chuẩn báo cáo khắt khe trên 12 hạng mục khác nhau (được gọi là Tiêu chuẩn báo cáo phát triển bền vững châu Âu — ESRS). Đợt báo cáo đầu tiên đối với các doanh nghiệp nằm trong phạm vi CSRD sẽ phải nộp vào năm 2025, với các kỳ hạn kéo dài tới năm 2029.
Các nghĩa vụ thẩm định trách nhiệm cụ thể của CSDDD là gì?
Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp đưa ra hàng loạt nghĩa vụ mới cho các doanh nghiệp hoạt động tại EU. Theo luật mới này, các tổ chức đáp ứng các ngưỡng nhất định sẽ cần xác định mọi tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường liên quan đến hoạt động của mình và xây dựng biện pháp giảm thiểu hoặc khắc phục các tác động đó.
Theo luật mới này, các tổ chức đáp ứng các ngưỡng nhất định sẽ cần xác định mọi tác động bất lợi về nhân quyền và môi trường liên quan đến hoạt động của mình và xây dựng biện pháp giảm thiểu hoặc khắc phục các tác động đó.
CSDDD yêu cầu gì?
Chỉ thị yêu cầu các doanh nghiệp thuộc phạm vi điều chỉnh phải triển khai sáu bước thẩm định trách nhiệm dựa trên Hướng dẫn thẩm định trách nhiệm cho hoạt động kinh doanh có trách nhiệm của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct. Hướng dẫn của OECD bao gồm các bước tổng thể sau:
- Xác định và đánh giá tác động bất lợi, không chỉ tác động từ hoạt động của chính doanh nghiệp mà còn trên toàn bộ chuỗi cung ứng và đối tác kinh doanh.
- Xây dựng, triển khai các biện pháp cụ thể để phòng ngừa, giảm thiểu hoặc cải thiện các tác động bất lợi này.
- Lồng ghép đầy đủ quy trình thẩm định trách nhiệm vào chính sách và hệ thống quản lý nội bộ.
- Liên tục giám sát, theo dõi hiệu quả của các biện pháp giảm thiểu theo thời gian.
- Truyền đạt cách thức xử lý các tác động bất lợi.
- Hợp tác thực hiện biện pháp khắc phục bên ngoài khi cần thiết, bao gồm cung cấp quyền truy cập và minh bạch cho các bên liên quan bên ngoài.
“Tác động bất lợi” của CSDDD được hiểu như thế nào?
Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp bao phủ nhiều vấn đề nằm trong ba trụ cột chính của khung ESG. Trong văn bản luật, Hội đồng Liên minh châu Âu liệt kê hàng chục ví dụ về những gì được coi là tác động bất lợi đến môi trường và nhân quyền. Các tác động này thường được mô tả dưới dạng “lệnh cấm” mà doanh nghiệp thuộc CS3D không được phép tham gia, hoặc “quyền” cần bảo vệ.
Các vấn đề nhân quyền cụ thể được đề cập trong luật, bao gồm nhưng không giới hạn ở các lĩnh vực sau:
- Điều kiện lao động thuận lợi
- Trả lương công bằng
- Nhà ở phù hợp
- Lao động cưỡng bức
- Lao động trẻ em
- Nô lệ, nông nô và buôn bán người
- Đối xử không công bằng trong tuyển dụng
CSDDD cũng đề cập đến hàng loạt tác động môi trường thuộc phạm vi khung ESG:
- Đa dạng sinh học
- Sử dụng các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy (POPs)
- Nhập khẩu, xuất khẩu và xử lý chất thải nguy hại
- Ô nhiễm
- Phát thải
- Chặt phá rừng
Bên cạnh việc giải quyết các tác động bất lợi này, quy định CS3D còn yêu cầu tất cả doanh nghiệp thuộc phạm vi chỉ thị phải xây dựng, triển khai kế hoạch chuyển đổi khí hậu. Theo quy định, các kế hoạch này nhằm “đảm bảo, bằng những nỗ lực tốt nhất, mô hình kinh doanh và chiến lược của doanh nghiệp phù hợp với chuyển đổi sang nền kinh tế bền vững và kiểm soát sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 °C theo Thỏa thuận Paris.” Kế hoạch chuyển đổi khí hậu này cũng cần phù hợp với Luật Khí hậu Châu Âu European Climate Law thông qua năm 2021, đặt mục tiêu cho 27 quốc gia thành viên đạt trung hòa carbon vào năm 2050.
Đặc biệt, chỉ thị này xác định yêu cầu chuyển đổi khí hậu là “nghĩa vụ về phương tiện chứ không phải kết quả.” Dù CS3D quy định các cơ quan giám sát cần xem xét, đánh giá và theo dõi kế hoạch chuyển đổi khí hậu của từng doanh nghiệp, luật cũng thừa nhận khả năng một số doanh nghiệp không đạt mục tiêu đã đề ra.
Phạm vi của Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp là gì?
Phạm vi của CSDDD là một trong những điểm thảo luận chính trong các cuộc đàm phán cấp cao diễn ra quý I năm nay, và phiên bản cuối cùng của luật đã phản ánh những thỏa hiệp đáng kể ở khía cạnh này. Phiên bản chỉ thị mà Hội đồng EU và Nghị viện châu Âu thống nhất tạm thời vào năm trước từng dự kiến bao phủ tất cả doanh nghiệp EU có ít nhất 500 nhân viên và doanh thu thường niên trên 150 triệu EUR. Ngoài ra, các doanh nghiệp ngoài EU có doanh thu thường niên trong EU từ 150 triệu EUR trở lên cũng sẽ thuộc phạm vi điều chỉnh.
Ai thuộc phạm vi điều chỉnh của CSDDD?
Theo phiên bản luật chính thức được thông qua vào tháng 5, ngưỡng này đã được nâng lên 1.000 nhân viên và doanh thu thuần tối thiểu 450 triệu EUR đối với các công ty EU. Đối với các doanh nghiệp ngoài EU hoạt động tại các quốc gia thành viên, ngưỡng được nâng lên thành 450 triệu EUR, không áp dụng điều kiện về số lượng nhân viên.
Theo phiên bản luật chính thức được thông qua vào tháng 5, ngưỡng này đã được nâng lên 1.000 nhân viên và doanh thu thuần tối thiểu 450 triệu EUR đối với các công ty EU.
Tổng quan, phạm vi luật bao gồm bốn nhóm đối tượng sau:
- Các doanh nghiệp EU có ít nhất 1.000 nhân viên và tổng doanh thu trên 450 triệu EUR (bao gồm cả công ty mẹ của các doanh nghiệp này).
- Các doanh nghiệp EU ký hợp đồng nhượng quyền hoặc cấp phép tại EU và thu phí bản quyền từ 22,5 triệu EUR trở lên, đồng thời có doanh thu toàn cầu mỗi năm vượt 80 triệu EUR.
- Các doanh nghiệp ngoài EU ký hợp đồng nhượng quyền hoặc cấp phép tại EU và thu phí bản quyền từ 22,5 triệu EUR trở lên, đồng thời có doanh thu tại EU vượt 80 triệu EUR mỗi năm.
- Các doanh nghiệp ngoài EU có tổng doanh thu hàng năm tại EU từ 450 triệu EUR trở lên (không áp dụng điều kiện về nhân viên cho nhóm này).
Cuối cùng, doanh nghiệp bắt buộc phải đáp ứng tiêu chí của một trong các nhóm trên trong hai năm liên tiếp để nằm trong phạm vi của CS3D.
Lộ trình triển khai CSDDD ra sao?
Các quốc gia thành viên EU có hai năm kể từ khi CSDDD có hiệu lực để đưa chỉ thị này vào luật pháp quốc gia.
Các quốc gia thành viên EU có hai năm kể từ khi CSDDD có hiệu lực để đưa chỉ thị này vào luật pháp quốc gia (quy trình pháp lý này của EU gọi là “chuyển đổi luật”). Do luật được Hội đồng châu Âu chính thức thông qua và ban hành vào ngày 24/05, các nước sẽ tiến hành đưa quy định vào luật nội địa trong giai đoạn 2025-2026. EU sẽ thực hiện triển khai CS3D theo từng giai đoạn, bắt đầu từ năm 2027 trong ba năm, và cuối cùng áp đặt nghĩa vụ tuân thủ lên từng nhóm như đã nêu trên.
Hậu quả khi không tuân thủ Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp là gì?
Chỉ thị về phát triển bền vững yêu cầu các quốc gia thành viên chỉ định một “cơ quan giám sát” để thực thi áp dụng CS3D và giám sát việc tuân thủ tại các doanh nghiệp thuộc phạm vi. Các cơ quan quản lý này chịu trách nhiệm cưỡng chế thực hiện nghĩa vụ thẩm định trách nhiệm và triển khai kế hoạch chuyển đổi khí hậu. Cơ quan có thể sử dụng các biện pháp xử lý như phạt hành chính, tiền phạt “hiệu quả, cân đối và có tính răn đe.” Theo quy định của chỉ thị, mức phạt tối đa phải không nhỏ hơn 5% tổng doanh thu toàn cầu của doanh nghiệp vi phạm (dựa trên doanh thu năm liền trước).
Theo quy định của chỉ thị, mức phạt tối đa phải không nhỏ hơn 5% tổng doanh thu toàn cầu của doanh nghiệp vi phạm (dựa trên doanh thu năm liền trước).
Bên cạnh hình phạt tài chính, doanh nghiệp vi phạm CSDDD còn có thể chịu trách nhiệm dân sự. Trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể bị truy cứu khi “cố ý hoặc vô ý vi phạm nghĩa vụ” theo chỉ thị và từ đó gây thiệt hại cho cá nhân hoặc pháp nhân. Bất kỳ nạn nhân nào bị vi phạm — tức là người có thể khởi kiện — đều được đảm bảo ít nhất năm năm để nộp đơn yêu cầu bồi thường và truy cứu trách nhiệm dân sự.
Các doanh nghiệp có thể làm gì để chuẩn bị cho Chỉ thị thẩm định trách nhiệm phát triển bền vững doanh nghiệp?
Bước đầu tiên các doanh nghiệp có hoạt động tại EU cần thực hiện là xác định mình có thuộc phạm vi CSDDD hay không. Các ngưỡng mới mà các quốc gia thành viên thống nhất trong quý I/2024 đã giảm đáng kể số doanh nghiệp nằm trong phạm vi chỉ thị, với một số ước tính phạm vi giảm từ gần 17.000 doanh nghiệp xuống còn khoảng 5.500.
Nếu doanh nghiệp đáp ứng một hoặc một số ngưỡng để thuộc phạm vi CS3D, doanh nghiệp có thể thực hiện các bước sau để chuẩn bị tuân thủ luật hiệu quả:
- Đầu tiên, tích hợp vào hoạt động các nguyên tắc Hướng dẫn thẩm định trách nhiệm cho hoạt động kinh doanh có trách nhiệm của OECD — chính khung này đã trực tiếp góp phần xây dựng nghĩa vụ thẩm định trách nhiệm của chỉ thị.
- Thứ hai, doanh nghiệp nên bắt đầu xây dựng kế hoạch chuyển đổi khí hậu phù hợp với yêu cầu về thiết kế của CSDDD. Yêu cầu này bao gồm tích hợp mục tiêu phát thải có kỳ hạn xác định với các mốc cụ thể cho năm 2030 và các giai đoạn 5 năm kế tiếp đến năm 2050; chiến lược giảm carbon hoặc các “đòn bẩy” giúp doanh nghiệp giảm lượng phát thải khí nhà kính; và phần mô tả chi tiết về khoản đầu tư tài chính cho kế hoạch chuyển đổi khí hậu.
- Sau cùng, doanh nghiệp chưa triển khai có thể áp dụng hệ thống quản lý rủi ro chuỗi cung ứng toàn diện. Các hệ thống này — thường là sự kết hợp giữa chính sách, thực tiễn và nền tảng bên thứ ba — giúp doanh nghiệp đánh giá rủi ro nội bộ và bên ngoài, tăng cường minh bạch với nhà cung cấp, đối tác kinh doanh và các bên liên quan khác trong chuỗi cung ứng, đồng thời xây dựng biện pháp giảm thiểu rủi ro phù hợp. Tổng thể, những hành động này giúp doanh nghiệp nhận diện và giảm bớt nhiều tác động bất lợi mà họ sẽ phải xử lý theo quy định của CS3D.
