:quality(85))
Kernpunten samengevat:
- De Corporate Sustainability Due Diligence Directive, ook bekend als CSDDD en CS3D, is een nieuwe EU-richtlijn die organisaties verplicht om negatieve gevolgen voor mensenrechten en milieu in hun activiteiten te identificeren en om maatregelen te ontwikkelen om deze gevolgen te beperken.
- EU-bedrijven met 1.000 werknemers en een netto-omzet van ten minste EUR 450 miljoen zijn verplicht te voldoen aan de nieuwe CSDDD-eisen.
- Specifieke kwesties die de CSDDD wil aanpakken zijn onder meer kinderarbeid, gedwongen arbeid, ongelijke behandeling op de arbeidsmarkt, gebruik van POP’s, vervuiling, emissies en ontbossing.
- EU-lidstaten hebben twee jaar vanaf de inwerkingtreding van de CSDDD om de richtlijn op te nemen in nationale wetgeving.
Wat is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD)?
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is een nieuwe EU-wet die EU- en niet-EU-bedrijven verplicht aan bepaalde drempels te voldoen om negatieve impact op mensenrechten en milieu te identificeren, te beperken of te herstellen, wanneer deze samenhangen met hun bedrijfsvoering en toeleveringsketens.
Wat betekent CSDDD?
CSDDD staat voor Corporate Sustainability Due Diligence Directive en wordt soms afgekort als CS3D. De naam van deze wetgeving verwijst naar de due diligence-verplichtingen die door de richtlijn worden opgelegd en die zich richten op duurzaamheidsvraagstukken binnen de ESG-gebieden (environmental, social, governance).
Hoe is de reikwijdte van de CSDDD veranderd sinds het eerste voorstel?
In december 2023 bereikten de Raad van de EU en het Europees Parlement een voorlopige overeenkomst over de tekst van de CSDDD — een belangrijke politieke mijlpaal die een vlot wetgevingsproces voor het komende jaar deed vermoeden. In de eerste maanden van 2024 echter, stuitte de EU-wet echter op stevige weerstand bij diverse EU-landen.
In januari en februari uitten grote EU-landen zoals Duitsland en Italië, maar ook een groepje kleinere lidstaten waaronder Finland, Hongarije en Estland, hun twijfels over de zware lasten die de richtlijn bedrijven zou opleggen. Deze groeiende weerstand leidde tot maanden van politiek spanningsspel — met onder meer uitgestelde stemmingen en een mislukte stemming op 28 februari — waardoor er serieuze twijfel ontstond of de historische wet ooit van kracht zou worden. Na weken van intensieve onderhandelingen tussen de EU-lidstaten werd de CSDDD echter gered van de ondergang. Op 24 april keurde het Europees Parlement de wetgeving goed. Een maand later werd de Corporate Sustainability Due Diligence Directive definitief door de EU aangenomen.
In januari en februari uitten grote EU-landen zoals Duitsland en Italië, maar ook een groepje kleinere lidstaten waaronder Finland, Hongarije en Estland, hun twijfels over de zware lasten die de richtlijn bedrijven zou opleggen.
Door het politieke spanningsveld tussen EU-lidstaten is de CS3D in diverse opzichten afgeslankt. Desondanks blijft de richtlijn zeer impactvol. De invoering van CS3D markeert een grote paradigmaverschuiving in de rol die ESG binnen overheidsregulering speelt.
De invoering van CS3D markeert een grote paradigmaverschuiving in de rol die ESG binnen overheidsregulering speelt.
Voor grote organisaties die actief zijn in de EU zal deze wet ongetwijfeld grote interne aanpassingen vereisen. Zij zullen hun due diligence-processen, risicobeheersing en klimaatmaatregelen moeten uitbreiden om aan de vele eisen van de ESG-regelgeving te voldoen. Ook al is de huidige reikwijdte beperkter dan eerder voorgesteld, vergis u niet: de richtlijn heeft nog steeds scherpe tanden en kan nalatige bedrijven stevig sanctioneren.
CSDDD vs. ESG vs. CSRD: wat is het verschil?
CSRD, ESG, CSDDD… Met zoveel nieuwe duurzaamheidsinitiatieven wereldwijd is het steeds eenvoudiger om de afkortingen en initialismen door elkaar te halen. Waar staan ze voor?
CSRD, ESG, CSDDD… Met zoveel nieuwe duurzaamheidsinitiatieven wereldwijd is het steeds eenvoudiger om de afkortingen en initialismen door elkaar te halen. Waar staan ze voor?
“ESG” staat voor environmental, social, and governance en is géén overheidsregelgeving, maar een raamwerk om bedrijfsduurzaamheid te beoordelen en te evalueren. De drie pijlers beslaan allerlei thema’s rond ethisch en duurzaam ondernemen, variërend van decarbonisatie, reductie van gevaarlijk afval, biodiversiteitsverlies, eerlijke beloning, gedwongen arbeid tot corporate governance.
“CSRD” is de afkorting van de Corporate Sustainability Reporting Directive. De CSRD is een EU-regelgeving, sinds 2023 van kracht, die bepaalde EU-bedrijven verplicht tot uitgebreide rapportage in 12 categorieën (bekend als de European Sustainability Reporting Standards of ESRS). De eerste bedrijven onder CSRD-rapportageverplichting rapporteren in 2025, met deadlines tot en met 2029.
Wat zijn de specifieke due diligence-verplichtingen onder de CSDDD?
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive introduceert tal van nieuwe verplichtingen voor bedrijven actief in de EU. Organisaties die aan bepaalde criteria voldoen, zullen negatieve mensenrechten- en milieueffecten die verband houden met hun bedrijfsactiviteiten moeten identificeren en daartegen maatregelen nemen of schade herstellen.
Onder de nieuwe wet moeten organisaties die aan bepaalde criteria voldoen, negatieve mensenrechten- en milieueffecten die verband houden met hun bedrijfsactiviteiten identificeren en daartegen maatregelen nemen of schade herstellen.
Waaruit bestaat de verplichting van CSDDD?
De richtlijn verplicht betrokken ondernemingen tot zes stappen voor due diligence, gebaseerd op de Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling). Het OESO-advies omvat:
- Identificeren en beoordelen van negatieve impact, niet alleen in de eigen activiteiten maar ook in de gehele toeleveringsketen en bij zakenpartners.
- Ontwikkelen en implementeren van specifieke maatregelen om deze negatieve impact te voorkomen, te beperken of te herstellen.
- Integreren van de due diligence-processen in bedrijfsbeleid en interne managementsystemen.
- Continue monitoring van genomen maatregelen en hun effectiviteit.
- Communiceren over de aanpak van negatieve effecten.
- Samenwerking met externe herstelmaatregelen wanneer van toepassing, inclusief toegang en transparantie voor derde partijen.
Wat zijn ‘negatieve effecten’ volgens de CSDDD?
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive bestrijkt een reeks thema’s die onder de drie centrale ESG-pijlers vallen. De Raad van de Europese Unie noemt in de wettekst enkele tientallen voorbeelden van negatieve effecten op mensenrechten en milieu. Deze worden meestal als ‘verboden’ gedefinieerd waarop bedrijven in scope van CS3D zich niet mogen inlaten, of als ‘rechten’ die bedrijven verplicht moeten waarborgen.
Specifieke mensenrechtenkwesties die in de wetgeving worden behandeld zijn onder meer:
- Goede arbeidsomstandigheden
- Eerlijke beloning
- Passende huisvesting
- Gedwongen arbeid
- Kinderarbeid
- Slavernij, lijfeigenschap en mensenhandel
- Ongelijke behandeling op de arbeidsmarkt
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive behandelt daarnaast diverse milieueffecten binnen de scope van het raamwerk:
- Biologische diversiteit
- Gebruik van Persistent Organic Pollutants (POPs)
- Invoer, uitvoer en verwerking van gevaarlijk afval
- Vervuiling
- Emissies
- Ontbossing
Naast deze negatieve effecten stelt de CS3D-regelgeving dat bedrijven binnen scope een klimaattransitieplan moeten ontwikkelen en implementeren. Volgens de wetgeving moeten deze plannen “ervoor zorgen, middels best efforts, dat het bedrijfsmodel en de strategie van de onderneming verenigbaar zijn met de transitie naar een duurzame economie en met beperking van de opwarming van de aarde tot 1,5 °C in lijn met het Akkoord van Parijs.” Dergelijke plannen moeten aansluiten op de Europese Klimaatwet (2021), die als doel stelt dat alle 27 lidstaten uiterlijk in 2050 klimaatneutraliteit bereiken.
De richtlijn omschrijft de klimaateisen bewust als een “inspanningsverplichting en geen resultaatsverplichting”. Wel dienen toezichthouders de transitieplannen van betrokken bedrijven te beoordelen en te monitoren; tegelijkertijd erkent de CS3D dat niet elk bedrijf zijn doelstellingen zal halen.
Wat is de reikwijdte van de Corporate Sustainability Due Diligence Directive?
De reikwijdte was één van de grootste strijdpunten in de onderhandelingen van begin dit jaar. De uiteindelijke wet weerspiegelt substantiële concessies. In de oorspronkelijk overeengekomen versie door de Raad van de EU en het Europees Parlement zouden alle EU-bedrijven met minstens 500 werknemers en een jaaromzet boven EUR 150 miljoen hieronder vallen. Ook niet-EU-bedrijven met minstens EUR 150 miljoen jaaromzet binnen de EU zouden destijds onder de richtlijn vallen.
Op wie is de CSDDD van toepassing?
In de officieel aangenomen versie uit mei is die drempel verhoogd naar 1.000 werknemers en een netto-omzet van ten minste EUR 450 miljoen voor EU-bedrijven. Voor niet-EU-ondernemingen actief in de lidstaten geldt een omzetdrempel van EUR 450 miljoen (zonder eisen aan werknemerstaal).
In de officieel aangenomen versie uit mei is die drempel verhoogd naar 1.000 werknemers en een netto-omzet van ten minste EUR 450 miljoen voor EU-bedrijven.
In grote lijnen zijn er vier groepen binnen de reikwijdte:
- EU-bedrijven met minstens 1.000 werknemers en een totale omzet boven EUR 450 miljoen (inclusief moederbedrijven hiervan).
- EU-bedrijven die franchise- of licentieovereenkomsten in de EU zijn aangegaan, minimaal EUR 22,5 miljoen aan royalty’s incasseren en een jaarlijkse wereldwijde omzet hebben van meer dan EUR 80 miljoen.
- Niet-EU-bedrijven die franchise- of licentieovereenkomsten in de EU zijn aangegaan, minimaal EUR 22,5 miljoen aan royalty’s incasseren en een jaarlijkse EU-omzet hebben van meer dan EUR 80 miljoen.
- Niet-EU-bedrijven met een jaarlijkse omzet van minstens EUR 450 miljoen binnen de EU (voor deze groep geldt geen werknemersdrempel).
Tot slot moeten bedrijven gedurende twee opeenvolgende jaren voldoen aan één van bovenstaande criteria voordat zij binnen de scope van de CS3D vallen.
Wat is de tijdslijn voor implementatie van de CSDDD?
EU-lidstaten hebben twee jaar vanaf de inwerkingtreding van de CSDDD om de richtlijn op te nemen in nationale wetgeving.
EU-lidstaten hebben twee jaar vanaf de inwerkingtreding van de CSDDD om de richtlijn op te nemen in nationale wetgeving (dit proces wordt door de EU aangeduid als “transpositie”). De formele goedkeuring door de Europese Raad vond plaats op 24 mei, waardoor landen de wetgeving naar verwachting in 2025 en 2026 zullen codificeren. De EU voert een gefaseerde implementatie van de CS3D door vanaf 2027, gespreid over drie jaar en met toenemende compliance-verplichtingen voor de vier hierboven beschreven categorieën.
Wat zijn de gevolgen bij niet-naleving van de Corporate Sustainability Due Diligence Directive?
De richtlijn verplicht lidstaten een “toezichthoudende autoriteit” aan te wijzen die toezicht houdt op de uitvoering van de CS3D en de naleving bewaakt bij betrokken bedrijven. Deze autoriteiten handhaven de due diligence-verplichtingen en het klimaattransitieplan uit de richtlijn. Maatregelen omvatten sancties en boetes die “effectief, evenredig en afschrikwekkend” zijn. Volgens de richtlijn geldt een maximale boete van minimaal 5% van de totale wereldwijde omzet van het overtredende bedrijf (gebaseerd op de opbrengsten uit het voorgaande jaar).
Volgens de richtlijn geldt een maximale boete van minimaal 5% van de totale wereldwijde omzet van het overtredende bedrijf (gebaseerd op de opbrengsten uit het voorgaande jaar).
Naar financiële sancties kunnen bedrijven die de CSDDD overtreden ook civielrechtelijk aansprakelijk worden gehouden. Ondernemingen kunnen aansprakelijk worden gesteld als zij “opzettelijk of door nalatigheid” hun verplichtingen onder de richtlijn niet zijn nagekomen en dat tot schade bij een natuurlijke of rechtspersoon heeft geleid. Potentiële slachtoffers moeten ten minste vijf jaar de tijd krijgen om schadeclaims in te dienen.
Wat kunnen bedrijven doen ter voorbereiding op de Corporate Sustainability Due Diligence Directive?
De eerste stap voor bedrijven met activiteiten in de EU is bepalen of zij binnen de scope van de CSDDD vallen. Door de nieuwe drempels die in kwartaal 1 van 2024 door de lidstaten zijn overeengekomen, is het aantal bedrijven dat door de richtlijn wordt geraakt sterk verminderd: van bijna 17.000 naar circa 5.500 bedrijven, volgens sommige schattingen.
Valt een bedrijf boven één of meerdere drempels voor CS3D-dekking, dan zijn er diverse stappen mogelijk ter voorbereiding:
- Allereerst kan men het OESO Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct-raamwerk integreren in de bedrijfsvoering, omdat dit model direct de basis vormt voor de verplichtingen uit de richtlijn.
- Ten tweede zou het bedrijf een klimaattransitieplan moeten ontwikkelen dat voldoet aan de ontwerpvereisten van de CSDDD. Dit houdt onder meer in: integratie van tijdsgebonden emissiedoelen met specifieke mijlpalen voor 2030 en elke vijf jaar tot 2050; uitwerking van decarbonisatiestrategieën of onderliggende hefbomen voor emissiereductie; en een gedetailleerde beschrijving van de financiële investeringen en toewijzingen achter het klimaattransitieplan.
- Tot slot kunnen bedrijven zonder bestaand framework een geïntegreerd supply chain-risicobeheerplatform implementeren. Dergelijke systemen — vaak een combinatie van beleid, interne processen en externe platforms — stellen bedrijven in staat interne en externe risico’s te inventariseren, transparantie te creëren met leveranciers, zakenpartners en andere stakeholders in de toeleveringsketen, en passende risicobeperkende maatregelen te treffen. Deze acties helpen bedrijven negatieve effecten onder CS3D te identificeren en terug te dringen.
