Chi phí khi bỏ qua California Prop 65

Nhãn cảnh báo này có thể xuất hiện ở hầu hết mọi nơi — dán trên đồ nội thất, đồ chơi, quần áo, thậm chí cả sản phẩm thực phẩm. Nhãn thường bao gồm một biểu tượng hình tam giác màu vàng với dấu chấm than màu đen bên trong. Hình ảnh này đi kèm với chữ “WARNING” in đậm và thông tin giải thích rằng sản phẩm được dán nhãn có thể khiến người dùng tiếp xúc với các hóa chất mà tiểu bang California xác định là gây ung thư, dị tật bẩm sinh hoặc các tổn thương sinh sản khác. Cuối cùng là một địa chỉ trang web: www.P65Warnings.ca.gov. 

Các nhãn cảnh báo này, trong những năm gần đây đã trở thành yếu tố phổ biến trên bao bì, hộp đựng và thẻ sản phẩm, là kết quả của California Proposition 65. Luật này, do Văn phòng Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California (OEHHA) quản lý, yêu cầu doanh nghiệp phải thông báo cho người dân California nếu sản phẩm của họ có thể khiến người dùng tiếp xúc với hóa chất gây ra các ảnh hưởng sức khỏe nêu trên. Dù quy định này, với tên gọi chính thức là Luật Nước Uống An Toàn và Thực Thi Chất Độc năm 1986 (Safe Drinking Water and Toxic Enforcement Act of 1986), đã tồn tại gần bốn thập kỷ, những năm gần đây đã có một số thay đổi quan trọng. Đặc biệt, yêu cầu cụ thể của pháp luật đã được mở rộng.

Bên cạnh đó, các cơ chế thực thi mà tiểu bang California sử dụng để xử phạt tổ chức vi phạm đã phát triển theo nhiều cách đáng chú ý.

Một hệ quả của những thay đổi gần đây đối với Prop 65 là mức độ rủi ro dành cho các đơn vị cố tình phớt lờ quy định môi trường này hiện nay đã khác rất nhiều so với khoảng mười năm trước.  

Dù nhiều doanh nghiệp hoạt động tại California trước đây thường có thái độ thờ ơ, thậm chí xem nhẹ Prop 65, thì khung pháp lý ngày càng thay đổi của luật đang khiến cách tiếp cận này trở thành chiến lược tuân thủ đầy rủi ro. Doanh nghiệp không sử dụng nhãn cảnh báo theo luật hoặc không kiểm tra sản phẩm để xác định chứa các chất thuộc phạm vi California Prop 65 quy định sẽ tự đặt mình vào nguy cơ lớn hơn nhiều so với dự kiến. Những người phụ trách không chuẩn bị đầy đủ cho doanh nghiệp của mình đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt và cơ chế xử phạt đặc thù của quy định này có thể phải gánh chịu rủi ro nghiêm trọng. 

Sự phát triển của California Prop 65 

Luật Nước Uống An Toàn và Thực Thi Chất Độc năm 1986 bắt đầu có hiệu lực vào năm 1988. Thời điểm đó, danh sách chỉ bao gồm tổng cộng 235 hóa chất, trong đó có các hợp chất như arsen, cadimi và dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT) — thuốc trừ sâu nổi tiếng với nhiều tác động tiêu cực đến con người và môi trường. Quy định yêu cầu doanh nghiệp phải dán nhãn cảnh báo nếu sản phẩm có “mức phơi nhiễm đáng kể” với bất cứ hóa chất nào thuộc danh mục này. Một số hóa chất trong danh sách luôn yêu cầu dán nhãn cảnh báo trong mọi trường hợp, số khác chỉ bắt buộc khi vượt quá “mức an toàn” (“safe harbor”) nhất định. Theo định nghĩa của OEHHA, mức an toàn “là mức tiếp xúc với một hóa chất nhất định mà không cần cảnh báo theo Proposition 65”. Nói cách khác, doanh nghiệp được “bảo vệ” khỏi yêu cầu cảnh báo của Proposition 65 khi hàm lượng hóa chất trong sản phẩm ở mức bằng hoặc thấp hơn ngưỡng này. (Trong hơn 900 hóa chất hiện có trong danh sách, OEHHA đã quy định mức an toàn cho khoảng 300 hóa chất.) Mức phạt tài chính cho hành vi không tuân thủ Proposition 65 có thể lên đến 2.500 USD mỗi ngày cho mỗi vi phạm riêng lẻ. 

OEHHA đã ban hành quy định mới cho Prop 65 vào tháng 8/2016 và thay đổi này có hiệu lực hai năm sau, vào mùa hè 2018. Một số sửa đổi nổi bật nhất là yêu cầu mới đối với nhãn cảnh báo; nhãn hiện tại phải ghi rõ ít nhất tên một hóa chất thuộc danh sách cơ quan này, địa chỉ trang web Proposition 65 của OEHHA, cùng biểu tượng tam giác vàng vốn đã trở thành dấu hiệu quen thuộc trên rất nhiều sản phẩm thương mại. 

Có lẽ quan trọng hơn, cơ quan này cũng đã mở rộng phạm vi doanh nghiệp chịu trách nhiệm dán nhãn cảnh báo.

Các website thương mại điện tử như Amazon hiện phải cung cấp cảnh báo Prop 65 đối với sản phẩm chuyển tới California. Tuy nhiên, để tự bảo vệ mình trước nguy cơ kiện tụng, nhiều website này thực tế dán nhãn cảnh báo cho hầu hết mọi sản phẩm họ bán.

Kết quả là, có thể nói Prop 65 hiện đã bị “bội thực” trên thị trường, khiến hiệu quả cảnh báo suy giảm. Người tiêu dùng ngày càng trở nên bàng quan trước ngôn ngữ và hình ảnh gây lo ngại mà quy định đưa ra, dẫn tới việc bỏ qua thông tin trực quan vốn từng là tín hiệu quan trọng.

Do đó, khi nhiều người tiêu dùng nhìn thấy biểu tượng tam giác vàng đặc trưng trên sản phẩm hoặc trang bán hàng ngày nay, họ gần như không còn để ý. 

Tuy nhiên, dù những thay đổi này giải thích cho sự xuất hiện ngày càng phổ biến của nhãn cảnh báo, chúng không phải nguyên nhân khiến rủi ro cho doanh nghiệp vi phạm ngày càng tăng. Để hiểu được hậu quả tài chính mà các tổ chức phải đối mặt khi không cảnh báo đúng mức về hóa chất độc hại trong sản phẩm, cần bắt đầu từ hệ thống thực thi rộng lớn của Prop 65 được xây dựng dần trong nhiều thập kỷ. 

Sự tự do trong thực thi California Prop 65 

Có thể sẽ gây ngạc nhiên khi biết rằng cả tiểu bang California, OEHHA lẫn Văn phòng Tổng Chưởng lý đều không trực tiếp thực thi Prop 65. Thay vào đó, họ dựa vào hàng loạt tổ chức phi chính phủ, gồm các nhóm bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ môi trường để khởi kiện doanh nghiệp không tuân thủ quy định. Các tổ chức như Center for Advanced Public Awareness, Ecological Rights Foundation và Keep America Safe and Beautiful thực chất hoạt động như các đơn vị giám sát sau thị trường, tìm kiếm doanh nghiệp và sản phẩm không đáp ứng yêu cầu Prop 65 để khởi kiện. 

Bên cạnh các tổ chức phi lợi nhuận và LLC, còn có một nhóm các cá nhân, luật sư, văn phòng luật sư tham gia vào việc truy cứu trách nhiệm doanh nghiệp vi phạm. Đây là những người nộp đơn kiện dựa trên California Prop 65. Tuy nhiên, theo thời gian, nhóm này đã được gắn với một tên gọi khác mang tính mỉa mai hơn: “bounty hunter” (thợ săn tiền thưởng). 

Những cá nhân này xây dựng sự nghiệp và thu nhập của mình từ việc khởi kiện các doanh nghiệp bị cho là vi phạm Prop 65, với quy trình hành động tương tự nhau.

Đầu tiên, họ nhắm vào một sản phẩm cụ thể mà họ tin chắc có vi phạm, thường vì nghi ngờ sản phẩm chứa một hóa chất thuộc Prop 65 nhưng không dán nhãn cảnh báo theo quy định. Tổng Chưởng lý bang California yêu cầu nguyên đơn phải nộp kèm “chứng chỉ chuyên môn” trong hồ sơ kiện, khẳng định đã “tham khảo ý kiến chuyên gia phù hợp, người này đã xem xét dữ kiện, nghiên cứu hoặc tài liệu liên quan tới việc phơi nhiễm với hóa chất nằm trong phạm vi vụ kiện.” Do yêu cầu pháp lý này, các nguyên đơn thường tiến hành kiểm nghiệm độc lập để xác nhận sự hiện diện của hóa chất trong sản phẩm hoặc thực hiện biện pháp khác để chứng minh khiếu nại. 

Khi đã gửi thông báo vi phạm (NOV) và khởi kiện doanh nghiệp, gánh nặng chứng minh sẽ chuyển sang bị đơn, buộc doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không chứa hóa chất ở mức vượt quá quy định của California Prop 65.

Bởi đa số doanh nghiệp không muốn chịu chi phí tài chính lớn do tranh tụng kéo dài, hầu hết các vụ kiện này kết thúc bằng thỏa thuận ngoài tòa và không đưa ra xét xử. 

Như ông Thomas E. Warriner, Phó thư ký Cơ quan Y tế và Phúc lợi California, từng phát biểu năm 1988, khi luật mới đi vào thực thi, tác động của Proposition 65 là “trao quyền cho mọi người dân tiểu bang.” Cơ hội tài chính hấp dẫn do hệ thống thực thi phân tán và tự do của Prop 65 đã tạo ra cả một ngành “thợ săn tiền thưởng”, người thực thi, và những cá nhân/tổ chức chuyên kiếm lợi nhuận từ các thỏa thuận với doanh nghiệp lớn có tiềm lực. (Cũng cần lưu ý, có những cá nhân tận dụng cơ chế thực thi này để yêu cầu bồi thường liên quan đến tổn hại sản phẩm thực sự gây ra). Song, tổng thể, điều luật đã hình thành một hệ sinh thái — hoạt động thiện chí hay không tùy góc nhìn — bảo vệ quy định môi trường và biến Prop 65 thành một quy định đặc biệt rủi ro cho doanh nghiệp vi phạm. 

Sự gia tăng kiện tụng Prop 65 và các nạn nhân của nó

Kinh tế học của việc thực thi và kiện tụng California Prop 65 khá đơn giản. Mức phạt tài chính cho doanh nghiệp vi phạm lên đến 2.500 USD mỗi ngày đối với mỗi sản phẩm không tuân thủ. Nguyên đơn — hay còn gọi là “private enforcer” (người thực thi cá nhân) — nếu thắng kiện sẽ được hưởng 25% số tiền phạt dân sự do tòa án tuyên, cộng khoản bồi hoàn phí luật sư. Điều này rất quan trọng: không phải nguyên đơn hay OEHHA là đối tượng nhận phần lớn số tiền thuộc các vụ kiện California Prop 65. Thay vào đó, các luật sư mới là những người thu lợi chính.

Mỗi năm, luật sư và văn phòng luật thường nhận từ 70 đến 80 phần trăm tổng số tiền được trả từ các vụ dàn xếp liên quan Proposition 65. Lấy ví dụ năm 2018, hơn 35 triệu USD đã được thanh toán qua các thỏa thuận Prop 65.

Trong tổng số này, khoảng 27 triệu USD — tương đương 77% — đã vào túi các luật sư và văn phòng luật đại diện cho nguyên đơn. 

Quy mô và số lượng các khoản chi trả trong các thỏa thuận Prop 65 đã tăng đáng kể trong thế kỷ này. Năm 2002, chỉ hơn 8 triệu USD được giải quyết liên quan đến văn bản quy định này. Hai thập kỷ sau, năm 2022, con số đó đã tăng hơn 200%, gần 26 triệu USD (mức này thực tế đã ổn định trong một vài năm gần đây). Những người thực thi và "thợ săn tiền thưởng" nộp hàng nghìn thông báo Proposition 65 mỗi năm, kết quả là hàng trăm vụ dàn xếp được ký kết. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp bị nhiều nguyên đơn kiện đồng thời, dẫn đến tổng chi trả lớn. Ở những trường hợp khác, doanh nghiệp bị buộc phải chấp nhận thỏa thuận có giá trị lên tới sáu con số chỉ với một nhóm bảo vệ người tiêu dùng duy nhất hợp tác cùng văn phòng luật sư. 

• Năm 2022, Home Essentials & Beyond, Inc., doanh nghiệp chuyên sản phẩm gia dụng đặt trụ sở tại Jersey City, New Jersey, bị ba nguyên đơn kiện vì phơi nhiễm chì. Tổng giá trị các thỏa thuận là 130.000 USD. 

• Cũng trong năm đó, Montalvan’s Sales, nhà phân phối thực phẩm dân tộc có trụ sở tại Ontario, California, phải trả 260.000 USD cho vi phạm liên quan đến chì và hợp chất chì. 

• Năm 2021, Mystic Apparel, công ty may mặc tại New York nay đã ngừng hoạt động, bị khởi kiện bởi Consumer Advocacy Group vì gây phơi nhiễm di(2-ethylhexyl)phthalate (DEHP). Bản án của Tổng Chưởng lý gây chú ý khi tổng tiền dàn xếp lên tới 450.000 USD. 

• Cuối cùng, năm 2017, Dollar Tree, chuỗi siêu thị giảm giá nổi tiếng toàn quốc, phải trả gần 1 triệu USD sau khi một số sản phẩm bán tại cửa hàng chứa DEHP vượt mức an toàn. 

Các khoản bồi thường này có thể chưa đủ để răn đe đối với doanh nghiệp lớn như Dollar Tree. Tuy nhiên, với doanh nghiệp nhỏ, số tiền như vậy có thể gây thiệt hại tài chính rất lớn, thậm chí khó phục hồi. Và vì có quá nhiều cá nhân, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và văn phòng luật có kinh nghiệm giành được các khoản chi trả này, bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động tại California mà vi phạm Prop 65 đều đang tự đặt mình vào nguy cơ kinh tế nghiêm trọng. 

Ý định tích cực, đối tượng thực thi đa dạng và doanh nghiệp dễ tổn thương

Khi được thông qua lần đầu năm 1986, California Proposition 65 hướng tới mục tiêu đáng khen ngợi. Chính quyền California và OEHHA không chỉ muốn trừng phạt doanh nghiệp cho công chúng tiếp xúc với hóa chất độc hại mà còn hy vọng tạo áp lực buộc doanh nghiệp phải thay đổi công thức sản phẩm để duy trì khả năng cạnh tranh và lợi nhuận. Ý tưởng là nhãn cảnh báo sẽ ảnh hưởng xấu tới kinh doanh: để duy trì doanh số và hình ảnh công chúng, các doanh nghiệp buộc phải loại bỏ các chất nguy hại khỏi sản phẩm. 

Trên thực tế, ở một số trường hợp, tiểu bang đã đạt được mục tiêu này. Năm 2013, Coca-Cola đã thay đổi chất tạo màu caramel 4-MEI — một chất có khả năng gây ung thư trong sản phẩm nước ngọt chủ lực — để đáp ứng Prop 65. Nhiều tập đoàn lớn khác, bao gồm Gillette, cũng đã thay đổi công thức sản phẩm để tuân thủ luật. Tuy nhiên, tác động tổng thể của Proposition 65 và việc thực thi phân cấp này còn lớn hơn việc buộc doanh nghiệp lớn tạo ra sản phẩm an toàn hơn.

Quy định này đã tạo ra một “bãi mìn” cho doanh nghiệp ở mọi quy mô, biến cả tập đoàn đa quốc gia lẫn doanh nghiệp vừa và nhỏ thành đối tượng hấp dẫn của kiện tụng.

Doanh nghiệp không dán nhãn cảnh báo đối với sản phẩm chứa một trong hơn 900 hóa chất thuộc danh sách Prop 65 hoặc không tiến hành rà soát để hiểu rõ hồ sơ hóa chất trong sản phẩm sẽ đối mặt với nguy cơ phải chi trả hàng trăm nghìn đô la. 

Vì có quá nhiều nhãn cảnh báo Prop 65 xuất hiện tại các cửa hàng, kệ hàng và kho bãi hiện nay, rất dễ mất cảnh giác trước những tác động sức khỏe nghiêm trọng mà nhãn muốn truyền tải. Điều này khiến đa số người Mỹ bắt đầu xem biểu tượng tam giác vàng kèm dấu chấm than chỉ như một “thủ tục”. Với người tiêu dùng, nhãn cảnh báo có vẻ mơ hồ, thiếu căn cứ và có thể phản ánh chính sách riêng của California hơn là thành phần thực tế của sản phẩm. Tuy nhiên, doanh nghiệp không thể xem nhẹ quy định này như vậy. Để bảo vệ mình khỏi các khoản phạt tài chính đáng kể, doanh nghiệp phải tính đến khả năng bị hàng loạt luật sư, đối tượng thực thi cá nhân và công ty bảo vệ người tiêu dùng nhắm tới khi không chú trọng đúng mức đến California Proposition 65.