Çatışma mineralleri; süregelen silahlı çatışmaları, insan hakları ihlallerini ve diğer şiddet eylemlerini finanse etmek amacıyla çıkarılıp satılan metaller ve diğer kaynaklardır. Güney Amerika’dan Orta Doğu’ya kadar uzun bir coğrafyada çeşitli ülkelerden elde edilmelerine rağmen, çoğunluğu Kongo Demokratik Cumhuriyeti (DRC) ve komşu ülkeler olan Angola, Ruanda ve Orta Afrika Cumhuriyeti’nde madencilik yoluyla çıkarılmaktadır. Bugün çatışma mineralleri, büyük oranda "3TG" kısaltmasıyla özdeşleştirilmiştir; bu da tantal, kalay, tungsten ve altını ifadeder. Bu dört mineral, çoğunlukla DRC ve çevre Afrika ülkelerinden tedarik edilmekte ve silahlı gruplar madencilik gelirlerini şiddet kampanyalarını finanse etmek ve sivillere şiddet uygulamak için kullanmaktadır. 3TG mineralleri, bu örgütleri finanse etmelerinin ötesinde, bölgede zorla çalıştırma, çocuk işçiliği ve ciddi ekolojik zararlara da yol açmaktadır. Son yıllarda, büyük hükümetler, sivil toplum kuruluşları ve sektör birlikleri küresel tedarik zincirlerindeki çatışma mineralleri sorununu çözmek için ciddi stratejiler geliştirmiştir. ABD Dodd-Frank Yasası ve AB Çatışma Mineralleri Yönetmeliği gibi düzenlemeler, ithalatçıların durum tespiti yapmasını ve belirli raporlama şartlarını yerine getirmesini zorunlu tutarak sorumlu tedarik uygulamalarını teşvik etmektedir.
Avrupa Birliği, 2017 yılında yeni bir çatışma mineralleri yasası kabul etmiştir. Avrupa Komisyonu’na göre, AB Çatışma Mineralleri Yönetmeliği, bu kaynakların AB’ye ihraç edilmesini durdurmak, AB’deki ergitme ve rafinaj tesislerinin çatışma bölgelerinden çıkarılan mineralleri kullanmasını önlemek ve bu bölgelerdeki madencilik çalışanlarının istismar ve sömürüsünü engellemek amacıyla yürürlüğe konmuştur. Yönetmelik 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. AB’ye tantal, kalay, tungsten ve altın ithalatçıları; tedarik uygulamalarının bu tehlikeli, savaşın sürdüğü bölgelerde şiddet ve sömürüye yol açmaması için belirli durum tespiti şartlarını yerine getirmek zorundadır. Bunu sağlamak adına ithalatçılar, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan "Çatışma Bölgeleri ve Yüksek Riskli Alanlardan Sorumlu Tedarik Zincirleri İçin Durum Tespiti Kılavuzu" başlıklı belgede belirtilen beş adımlı çerçeveye uymak zorundadır.
Amerika Birleşik Devletleri, çatışma minerallerini 2010 tarihli Dodd-Frank Wall Street Reformu ve Tüketiciyi Koruma Yasası’nın 1502. Bölümü ile düzenlemektedir. Çatışma Mineralleri Kuralı olarak da bilinen 1502. Bölüm, kapsam dahilindeki şirketlerin bir dizi durum tespiti önlemi almasını zorunlu tutar. Bu önlemler arasında, ürünlerinde kullanılan 3TG minerallerinin DRC veya diğer komşu çatışma bölgelerinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını tespit etmek için makul bir menşe ülke araştırması (RCOI) yapılması ve ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na çatışma mineralleri raporu sunulması yer alır. Eğer RCOI, minerallerin DRC veya komşu ülkelerden tedarik edildiğini ortaya koyarsa; kuruluşun daha sonra hammadde kaynaklarını tespit edip tedarik zincirini kesin olarak belirlemesi gerekir. Çatışma Mineralleri Kuralına uymayan şirketler, SEC tarafından para cezası, yaptırım ve hatta hukuki sonuçlarla karşı karşıya kalabilir.
Başka birçok ülke de 3TG minerallerinin sorumlu şekilde tedarik edilmesine ve etik tedarik zincirinin sürdürülmesine yönelik kılavuzlar oluşturmuştur; fakat bu yönergeler çoğunlukla bağlayıcı değildir. Örneğin Çin, 2015 yılında Sorumlu Mineral Tedarik Zincirleri İçin Durum Tespiti Kılavuzları’nı yayımlayarak şirketlerin tedarik risklerini azaltmalarına ve küresel standartlara uyum sağlamalarına yardımcı olacak bir çerçeve sunmuştur. Kanada, Avustralya ve Japonya gibi ülkeler de kapsamlı durum tespiti uygulamalarına dayalı sorumlu tedariki destekleyen benzer tavsiyeleri benimsemiştir. Aşağıdaki tablo, büyük düzenlemelerin karşılaştırmasını özetlemektedir.
| Ülke / Bölge | Yasa / Çerçeve | Temel Gereklilikler |
|---|---|---|
| Amerika Birleşik Devletleri | Dodd-Frank 1502. Bölüm (2010) | Kapsam dahilinde şirketler için zorunlu: 3TG için menşe ülke araştırması (RCOI), durum tespiti ve SEC’e sunulan çatışma mineralleri raporu |
| Avrupa Birliği | Çatışma Mineralleri Yönetmeliği (2017) | AB’ye 3TG ithalatçıları için zorunlu; OECD’nin beş adımlı durum tespiti, üçüncü taraf denetimi ve AB Durum Tespiti Portalı üzerinden yıllık raporlama. 1 Ocak 2021 tarihinde yürürlüğe girdi |
| Çin | Durum Tespiti Kılavuzları (2015) | Tedarik risklerini azaltıp küresel standartlara uyum sağlamak isteyen şirketlere yardımcı olan, bağlayıcı olmayan bir çerçevedir |
| Kanada | OECD ile uyumlu rehberlik | Bağlayıcı değildir; kapsamlı durum tespitine dayalı sorumlu tedariki teşvik eder |
| Avustralya | OECD ile uyumlu rehberlik | Bağlayıcı değildir; kapsamlı durum tespitine dayalı sorumlu tedariki teşvik eder |
| Japonya | OECD ile uyumlu rehberlik | Bağlayıcı değildir; kapsamlı durum tespitine dayalı sorumlu tedariki teşvik eder |
Güçlü iletkenlik ve yüksek ısıya dayanıklılık gibi avantajlı özellikleri nedeniyle 3TG mineralleri, elektronik komponent üretiminde önemli bir rol oynar. Dört ana çatışma mineraline, bilgisayardan akıllı telefona, ev aletlerinden tıbbi cihazlara kadar pek çok üründe kullanılan en kritik elektronik bileşenlerde rastlanır. Örneğin kalay, dirençler ve şarj edilebilir pillerin üretiminde kullanılırken; tungsten, transistör, diyot ve belirli mikroişlemci tiplerinde ana malzemelerden biridir. Tantalyum ise kapasitörden endüktöre ve bellek yongalarına kadar birçok komponentte bulunur. Birçok elektronik üreticisi, yasal olarak ya AB Çatışma Mineralleri Yönetmeliği’ne ya da Dodd-Frank Yasası’nın 1502. Bölümüne uymak zorunda; bazı firmalar ise OECD’nin “Çatışma ve Yüksek Riskli Bölgelerden Sorumlu Tedarik Zincirleri için Gerekli Özen Kılavuzu”nu gönüllü olarak benimsemiştir.
2008 yılında kurulan Responsible Minerals Initiative (RMI), şirketlerin yasal ve etik mineral tedarikine yönelik yol göstermek amacıyla kılavuz dökümanlar, üçüncü taraf değerlendirmeleri ve diğer kaynaklar sunar. Kuruluşun en popüler araçlarından biri, ithalatçıların tedarik bilgilerini devlet kurumları ve diğer paydaşlara düzenleyerek açıklamasını sağlayan standart bir raporlama şablonu olan Conflict Minerals Reporting Template (CMRT)'dir. Ekim 2024’te RMI, CMRT’nin daha özelleştirilebilir bir versiyonu olan Additional Minerals Reporting Template (AMRT)'yi tanıttı. AMRT, firmaların 3TG dışındaki mineraller için de şablonun alanlarını kullanmasına olanak tanır. Ayrıca RMI, Nisan 2025’te bakır, grafit, lityum ve nikel olmak üzere dört yeni minerali kapsayan Extended Minerals Reporting Template (EMRT)'nin yeni bir versiyonunu sunmayı planlıyor. AB Batarya Yönetmeliği’nin getirdiği yeni gerekliliklere yanıt olarak, yeni EMRT versiyonunda madene özel tesis detaylarının eklenebileceği bir sekme de bulunacak.
Z2Data'nın Responsible Minerals çözümü, malzeme listeniz (BOM) genelinde tantalyum, kalay, tungsten ve altının izini sürer ve her bir komponentin arkasındaki izabe tesislerini haritalandırır. Tedarikçilerinizden gelen CMRT’leri toplayın, doğrulayın ve konsolide edin; böylece çatışma minerali raporlamanız sürekli denetime hazır kalsın.
Get a Demo
