ประเทศใดที่โลกพึ่งพาสำหรับการประกอบและบรรจุภัณฑ์ชิป

จุดเด่นของบทความ

• กระบวนการส่วนปลายของการประกอบ ทดสอบ และบรรจุภัณฑ์ (ATP) กำลังกลายเป็นการลงทุนที่น่าสนใจยิ่งขึ้นสำหรับประเทศที่ไม่ได้มีบทบาทสำคัญในห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ในอดีต
• สามประเทศในอาเซียน ได้แก่ มาเลเซีย ไทย และฟิลิปปินส์ ติดอันดับห้าอันดับแรกของการผลิต ATP สำหรับวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล (อ้างอิงจากจำนวน MPN ทั้งหมด)
• สำหรับเซมิคอนดักเตอร์แบบดิสครีต—ชิปที่ทำหน้าที่อิเล็กทรอนิกส์พื้นฐาน เช่น ไดโอด ทรานซิสเตอร์ และ MOSFETs—จีนในปัจจุบันมีสัดส่วนที่สูงผิดปกติในกระบวนการประกอบและบรรจุภัณฑ์
• ในแง่ของการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ สหรัฐอเมริกายังคงเป็นประเทศสำคัญด้าน country of diffusion (COD) สำหรับวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล CPU และวงจรรวมสำหรับเชื่อมต่อสัญญาณ
• แม้ส่วนแบ่งตลาด ATP ทั่วโลกจะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง แต่ศูนย์กลางยังคงอยู่ที่เอเชีย ประเทศที่เติบโตเร็วที่สุดในธุรกิจนี้คือมาเลเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ และชาติอื่น ๆ ในเอเชียใต้

ไม่ว่าจะวัดด้วยเกณฑ์ใดก็ตาม อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ระดับโลก เติบโตอย่างน่าทึ่งในช่วงทศวรรษ 2020 ในปี 2019 ยอดขายทั่วโลกทั้งหมดอยู่ที่ประมาณ 412 พันล้านดอลลาร์ ตามข้อมูลของ Semiconductor Industry Association (SIA) ผ่านไปห้าปีจนถึงปี 2024 รายได้ทั่วโลกแตะ 630 พันล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้นกว่า 50% ในระยะเวลาเพียงครึ่งทศวรรษ และการเติบโตนี้ยังไม่มีแนวโน้มชะลอตัว SIA คาดการณ์ว่าปี 2025 จะทำสถิติใหม่อีกครั้ง โดยยอดขายจะเกิน 700 พันล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 11% จากปี 2024

ความสนใจใหม่ต่อการประกอบและบรรจุภัณฑ์เซมิคอนดักเตอร์

เงินทุนและชื่อเสียงส่วนใหญ่ในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ถูกผูกกับการผลิตชิป (มักเรียกว่า “การผลิตส่วนต้น” และกระบวนการที่เกี่ยวข้อง) แต่การเติบโตในระดับพุ่งทะยานและความสำคัญทางภูมิรัฐศาสตร์ที่เพิ่มขึ้นของอุตสาหกรรมนี้ กำลังเสริมบทบาทของกระบวนการผลิตในส่วนอื่น ๆ ตามไปด้วย

กระบวนการส่วนปลายของการประกอบ ทดสอบ และบรรจุภัณฑ์ (ATP) จึงกลายเป็นทางเลือกที่น่าสนใจยิ่งขึ้นสำหรับประเทศต่าง ๆ ในการเข้าสู่อุตสาหกรรมผลิตเทคโนโลยีขั้นสูง เปิดโอกาสให้ประเทศที่ไม่เคยมีบทบาทสำคัญในห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ได้เข้ามามีส่วนร่วมในภาคส่วนที่มีมูลค่าสูงนี้

ด้วยเหตุนี้ ปัจจุบันเราจึงเห็นหลายประเทศหันมาลงทุนใน ATP ขณะที่รัฐบาลแต่ละประเทศเล็งเห็นโอกาสสำหรับประชาชนของตนในการแบ่งส่วนตลาดชิปมูลค่ากว่า 700 พันล้านดอลลาร์

สถานภาพ ATP ทั่วโลกในปัจจุบันเป็นอย่างไร

ด้วยการขยายตัวอย่างรวดเร็วของอุตสาหกรรมชิป ความแข็งขันของทั้งภาครัฐและภาคเอกชน และการเกิดขึ้นของฐานการผลิตเทคโนโลยีชั้นสูงนอกกลุ่มประเทศที่เคยมีอิทธิพลหลักแล้ว ATP ทั่วโลกในวันนี้มีหน้าตาอย่างไร เพื่อหาคำตอบนี้ Z2Data ได้วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อติดตามว่าเซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญที่สุดในโลกถูกประกอบ ทดสอบ และบรรจุภัณฑ์ที่ใดบ้างในปัจจุบัน

เมื่อต้นปีนี้ Z2Data ได้เผยแพร่บทความข้อมูลเกี่ยวกับ สถานที่ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญ 10 อันดับแรกของโลก สำหรับบทความนี้ เราได้นำเสนอข้อมูลย้อนกลับเกี่ยวกับว่าชิปสำคัญเหล่านี้เข้าสู่กระบวนการผลิตส่วนปลายที่ไหนบ้าง โดยชิ้นส่วนต่าง ๆ ในรายงานนี้อ้างอิงจากฐานข้อมูลภายในของเรา

การวิเคราะห์นี้เปิดเผยความเข้าใจใหม่ที่สำคัญ ส่วนหนึ่งเป็นการต่อยอดจากข้อค้นพบเดิม ขณะที่บางประเด็นเปิดมุมมองใหม่เกี่ยวกับการผลิตชิปและห่วงโซ่อุปทานที่เป็นสากลสูงในปัจจุบัน

“เซมิคอนดักเตอร์ที่สำคัญที่สุด” ของโลกมีอะไรบ้าง

ในการดึงข้อมูลนี้ เราได้จำกัดขอบเขตชนิดของเซมิคอนดักเตอร์ทุกประเภทเหลือเพียง 10 ประเภทที่สำคัญที่สุดสำหรับอุตสาหกรรมหลัก ๆ เช่น อิเล็กทรอนิกส์ ยานยนต์ เทคโนโลยีการแพทย์ อวกาศและกลาโหม และ AI โดยประเมินจากยอดขายทั่วโลก ความหลากหลายของการใช้งาน และความซับซ้อนในการผลิต จากนั้นวิเคราะห์แต่ละประเภทตาม ประเทศที่ประกอบ (COA) หรือที่ซึ่งชิปถูกประกอบ ทดสอบ และบรรจุภัณฑ์ เพื่อติดตามภาพรวม ATP ทั่วโลกในวันนี้

10 ประเภทที่ได้ ได้แก่

• วงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล
• เซมิคอนดักเตอร์แบบดิสครีต (ไดโอด ทรานซิสเตอร์ MOSFETs)
• CPU (central processing units)
• Field-Programmable Gate Arrays (FPGAs)
• วงจรรวมสำหรับเชื่อมต่อสัญญาณ
• หน่วยความจำ DRAM
• หน่วยความจำ Flash/EEPROM
• วงจรรวมจัดการพลังงาน
• RF/Wireless ICs
• ไมโครคอนโทรลเลอร์ (MCUs)

ข้อค้นพบสำคัญที่หนึ่ง: ไทย มาเลเซีย และฟิลิปปินส์คือผู้นำ ATP

รัฐบาลระดับชาติของประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แสดงออกอย่างชัดเจนถึงความต้องการเสริมบทบาทในอุตสาหกรรมการผลิตเซมิคอนดักเตอร์โลก มาเลเซียมีการลงทุนอย่างสูง ใน ATP ผ่านโครงการเชื่อมโยงต่าง ๆ รวมถึงยุทธศาสตร์เซมิคอนดักเตอร์แห่งชาติ และแผนแม่บทอุตสาหกรรมใหม่ 2030 ส่งผลลัพธ์อย่างมีนัยสำคัญ: ปัจจุบันมาเลเซียรับผิดชอบ 13% ของตลาด ATP ทั่วโลก ฟิลิปปินส์เองก็มีการสนับสนุนระดับรัฐบาลไม่ต่างกัน ผ่านยุทธศาสตร์ I3S (Inclusive Innovation Industrial Strategy) และสามารถครองส่วนแบ่งตลาด ATP ทั่วโลกได้ 10% เช่นกัน

ข้อมูลด้านล่างเป็นภาพสะท้อนความโดดเด่นของมาเลเซีย ฟิลิปปินส์ และไทยในตลาด ATP ทั่วโลก โดยเฉพาะในกลุ่มวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัลและไมโครคอนโทรลเลอร์

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล

1. มาเลเซีย
2. ไทย
3. จีน
4. ฟิลิปปินส์
5. ไต้หวัน

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล

สามประเทศอาเซียน มาเลเซีย ไทย และฟิลิปปินส์ ติด 5 อันดับแรกของการผลิต ATP สำหรับวงจรรวมอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล (จากจำนวน MPN ทั้งหมด) ทั้งนี้ทั้งสามประเทศถือครองสองในสามของ MPNs ทั้งหมดใน 5 อันดับแรก และมากกว่าครึ่งของซัพพลายเออร์ในกลุ่มนี้

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับไมโครคอนโทรลเลอร์ (MCUs)

1. ไต้หวัน
2. ไทย
3. จีน
4. ฟิลิปปินส์
5. มาเลเซีย

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับไมโครคอนโทรลเลอร์ (MCUs)

ไมโครคอนโทรลเลอร์เป็นชิ้นส่วนที่ประกอบยากในเชิงเทคนิคเนื่องจากจำนวนขาและ BGA ที่สูง จึงต้องอาศัยความเชี่ยวชาญเฉพาะทางจากผู้ผลิตส่วนปลาย ถึงกระนั้น ผู้นำอาเซียนยังครองสถานะ COA กว่าครึ่งของไมโครคอนโทรลเลอร์ในกลุ่มผู้ผลิต 5 อันดับแรก ไทย มาเลเซีย และฟิลิปปินส์ยังเป็นที่ตั้งของซัพพลายเออร์เฉพาะกลุ่มจำนวนมากสำหรับหมวดนี้ แสดงให้เห็นว่ากำลังสร้าง ecosystem ATP ที่แข็งแกร่งและเติบโตได้ในอนาคต

ข้อค้นพบสำคัญที่สอง: จีนครอง ATP สำหรับชิปดิสครีต

จากบทความก่อนหน้านี้ที่ระบุว่าจีนกำลังกลายเป็นผู้นำในการผลิตเซมิคอนดักเตอร์แบบดิสครีต ข้อมูลในครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าความเป็นผู้นำดังกล่าวขยายถึงการผลิตส่วนปลายเช่นกัน สำหรับเซมิคอนดักเตอร์แบบดิสครีต—ชิปที่ทำหน้าที่อิเล็กทรอนิกส์พื้นฐาน เช่น ไดโอด ทรานซิสเตอร์ และ MOSFETs—จีนในปัจจุบันรับผิดชอบสัดส่วนการประกอบและบรรจุภัณฑ์ที่มากอย่างมีนัยสำคัญ

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับดิสครีต 

1. จีน
2. ไต้หวัน
3. ฟิลิปปินส์
4. สหรัฐอเมริกา
5. ไทย

ประเทศที่ประกอบ (COA) อันดับต้น ๆ สำหรับดิสครีต 

ในบรรดา 5 ประเทศผู้นำ ATP สำหรับดิสครีต จีนมี MPN กว่าครึ่งของทั้งหมวด มากกว่าประเทศที่เป็นอันดับสองอย่างไต้หวันหลายเท่าตัว เมื่อพิจารณาถึงความเป็นผู้นำในการผลิตชิปดิสครีตของจีน ข้อมูลนี้สะท้อนถึงการพัฒนา ecosystem แบบพึ่งพาตนเองในประเทศ ส่งผลให้กลุ่มอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูงที่ต้องใช้ชิปดิสครีตจำนวนมากและต่อเนื่อง เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์ ยังยากที่จะลดการพึ่งพาห่วงโซ่อุปทานจากจีน

ข้อค้นพบสำคัญที่สาม: สหรัฐและยุโรปพึ่งพาเอเชียในกระบวนการผลิตส่วนปลาย

เมื่อพูดถึงการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ สหรัฐอเมริกายังคงเป็น country of diffusion (COD) สำคัญสำหรับสินค้าประเภทอนาล็อก/มิกซ์ซิกนัล CPU และวงจรรวมสำหรับเชื่อมต่อสัญญาณ แม้อเมริกาจะมีบทบาทรองบางส่วน แต่ยุโรป เช่น เยอรมนี ไอร์แลนด์ และฝรั่งเศส ก็ยังมีชื่ออยู่ในแผนที่การผลิตส่วนต้นของโลก อย่างไรก็ตามสำหรับ ATP สหรัฐกลับมีอิทธิพลน้อยกว่ามาก และประเทศยุโรปแทบจะไม่มีบทบาทเลย

ในบรรดาสินค้าสำคัญ 10 หมวดที่วิเคราะห์ สหรัฐติดอันดับ TOP 5 ในฐานะผู้ผลิตส่วนปลายใน 4 หมวดเท่านั้น และเป็นอันดับ 5 แบบห่างไกลใน 2 หมวด (FPGA และหน่วยความจำแฟลช/EEPROM) ขณะที่ประเทศในยุโรปไม่มีประเทศใดติด TOP 5 COA เลย

ประเภทสินค้าที่สหรัฐติดอันดับผู้ผลิต ATP สำคัญ

1. ดิสครีต (ไดโอด ทรานซิสเตอร์ MOSFETs Thyristors)
2. RF/Wireless ICs
3. Field-Programmable Gate Array (FPGAs)
4. หน่วยความจำ (Flash, EEPROM)

ประเภทสินค้ากับ COA ของสหรัฐ

วิธีการวิเคราะห์การผลิตเซมิคอนดักเตอร์ของ Z2Data

เมื่อคัดเลือก 10 หมวดสินค้าเซมิคอนดักเตอร์สำคัญที่สุด อิงจากยอดขาย การใช้งาน และความซับซ้อนของการผลิตแล้ว เราดึงข้อมูลหมายเลขชิ้นส่วนที่ผลิตอยู่ (MPNs) สำหรับทั้ง 10 หมวด จากนั้นจัดกลุ่มตามสถานที่ประกอบ (COA) ต่อมาคัดเหลือ 5 อันดับประเทศที่ประกอบมากที่สุดในแต่ละหมวดสินค้า

ทั้งนี้ ควรกล่าวเสริมอีกครั้งว่าชิ้นส่วนในรายงานนี้อิงตามฐานข้อมูลภายในของเรา และอาจไม่สะท้อนรายการสินค้าครบถ้วนของแต่ละประเทศ

การวิเคราะห์นี้มีความหมายต่อผู้ผลิตอุปกรณ์ดั้งเดิม (OEMs) อย่างไร

ข้อมูลที่นำเสนอและวิเคราะห์ในรายงานนี้ รวมถึงข้อค้นพบหลักทั้งสาม ขึ้นอยู่กับความตั้งใจที่จะส่งเสริมความเข้าใจในห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ระดับโลกในเชิงลึกและเฉพาะด้านมากขึ้น สำหรับวิศวกร ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดซื้อ และฝ่ายบริหารความเสี่ยงห่วงโซ่อุปทาน รายงานนี้จึงเป็นฐานความรู้เพื่อพัฒนาแนวทางกลยุทธ์การลงทุนในอนาคตให้มีข้อมูลรอบด้านยิ่งขึ้น

เข้าใจความสัมพันธ์พึ่งพาได้อย่างแม่นยำและชัดเจนยิ่งขึ้น

ผู้บริหารและผู้เชี่ยวชาญด้านจัดซื้อทุกวันนี้ให้ความสนใจอย่างมากกับการระบุจุดพึ่งพาสำคัญในห่วงโซ่อุปทาน ไม่ว่าจะเป็นประเทศ ภูมิภาค ซัพพลายเออร์ หรือแม้แต่แหล่งผลิตเฉพาะ สำหรับองค์กรที่จัดซื้อชิปใน 10 หมวดดังกล่าว รายงานนี้ชี้ชัดว่าเอเชียมีความสำคัญสูงสุดในด้านการผลิต ATP

ประเทศตะวันตก ทั้งสหรัฐและยุโรป ส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาจีน ไต้หวัน และกลุ่มอาเซียนที่กำลังเติบโตสำหรับการผลิต ATP เซมิคอนดักเตอร์ แม้ส่วนแบ่งตลาด ATP โลกจะเปลี่ยนแปลงแต่จุดศูนย์กลางยังอยู่ที่เอเชีย โดยประเทศที่เติบโตเร็วในภาคนี้ได้แก่ มาเลเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ และชาติเอเชียใต้ตลอดจนกลุ่มนี้ ความพึ่งพาของฝั่งตะวันตกที่สูงต่อภูมิภาคนี้ โดยเฉพาะในกระบวนการส่วนปลาย อาจส่งผลต่อแนวโน้มการสร้างฐานการผลิตภายในประเทศและใกล้ประเทศ (onshoring/nearshoring) จึงเป็นความท้าทายต่อเป้าหมายสหรัฐในการสร้าง ecosystem เซมิคอนดักเตอร์ภายในประเทศที่ลดการเชื่อมโยงกับเอเชีย ส่วนยุโรปยังตามหลังภูมิภาคอื่น ๆ มากและยังไม่มีแนวทางลดความเสี่ยงที่ชัดเจนต่อการพึ่งพาไต้หวัน จีน และมาเลเซียในขณะนี้

ตระหนักถึงโอกาสใหม่ในทั้ง ATP และการผลิตส่วนต้น

ประเทศที่กำลังผงาดขึ้นเป็นฐานสำคัญของ ATP วันนี้ อาจมีโอกาสรับการเติบโตใน “การผลิตส่วนต้น” หรือการผลิตแผ่นเวเฟอร์ในอีก 10 ปีข้างหน้า ประเทศอาเซียนที่กล่าวถึงในรายงานนี้ ทั้งมาเลเซีย ไทย ฟิลิปปินส์ ต่างพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการผลิต ทุนมนุษย์ และองค์ความรู้สถาบันเพื่อรองรับการประกอบ ทดสอบ และบรรจุภัณฑ์ชิปตามความต้องการของโลก การพัฒนาเหล่านี้อาจกลายเป็นฐานให้เกิดการผลิตส่วนต้นในอนาคต ที่สำคัญ ผู้เล่นหน้าใหม่เหล่านี้เริ่มมีความสัมพันธ์กับผู้ผลิตชิประดับโลก เช่น Intel, Infineon, GlobalFoundries และ Texas Instruments ซึ่งจะเป็นฐานสำคัญสำหรับการพัฒนาในปีต่อ ๆ ไปด้วย

ยกระดับการมองเห็นห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ด้วย Z2Data

ตลอดปี 2025 ประธานาธิบดีสหรัฐ Trump ขู่ว่าจะจัดเก็บภาษีนำเข้าชิปต่างประเทศในอัตราสูง สร้างความวิตกให้กับผู้ผลิตอุปกรณ์ดั้งเดิม (OEMs) และผู้นำเข้าชิปในสหรัฐ แม้นโยบายภาษีครอบคลุมชิปต่างชาติจะยังเป็นเพียงภัยคุกคามที่ยังไม่ได้ประกาศบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบ แต่แต่ละองค์กรก็เร่งปรับยุทธศาสตร์จัดซื้อ ห่วงโซ่อุปทาน และการกำหนด COO เพื่อลดภาระภาษีต่อชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์อย่างสุดความสามารถ

แพลตฟอร์มการบริหารความเสี่ยงห่วงโซ่อุปทาน (SCRM) Z2Data คือโซลูชันครบวงจรที่ช่วยองค์กรในการรวบรวม วิเคราะห์ และขับเคลื่อนข้อมูลเชิงลึกที่สำคัญของห่วงโซ่อุปทานอย่างรอบด้าน

Z2Data นำเสนอข้อมูลและอินเทลลิเจนซ์เชิงลึกเกี่ยวกับห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ ครอบคลุมแต่ไม่จำกัดเพียง:

• การเชื่อมโยงแต่ละชิ้นส่วนกับสถานที่ผลิต
• การมองเห็นห่วงโซ่อุปทานแบบหลายชั้น
• การค้นหาพารามิเตอร์
• ข้อมูลที่สะอาดและมาตรฐานเดียว
• ที่ตั้งการผลิตส่วนต้นและ ATP
• ประเทศต้นทาง (COO) และ COD สำหรับแต่ละหมวดสินค้าเซมิคอนดักเตอร์
• โปรไฟล์ข้อมูลชิ้นส่วนกว่า 1 พันล้านรายการ
• ข้อมูลไขว้เปรียบเทียบละเอียด

สำหรับธุรกิจที่จัดซื้อเซมิคอนดักเตอร์จากประเทศต่าง ๆ เช่น จีน ไต้หวัน มาเลเซีย และฟิลิปปินส์ Z2Data มีฐานข้อมูลและแผนที่ซัพพลายเชนพร้อมสนับสนุนกลยุทธ์การบริหารความเสี่ยงครบถ้วน ดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับเครื่องมือ SCRM และประโยชน์ที่องค์กรของคุณจะได้รับด้านการจัดหาเซมิคอนดักเตอร์ COO และ COD หรือนัดหมายขอเดโมฟรีกับผู้เชี่ยวชาญผลิตภัณฑ์ของเราได้ทันที