:quality(85))
Trong nửa thập kỷ vừa qua — đặc biệt sau đại dịch COVID-19 — ngày càng nhiều doanh nghiệp đã phân bổ nguồn lực và chuyên môn để nâng cao khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng của mình. Họ thực hiện điều này thông qua việc tuyển dụng chuyên gia tìm nguồn cung ứng chiến lược, xây dựng các nhóm chuyên trách phát triển khả năng phục hồi chuỗi cung ứng, đồng thời ứng dụng công nghệ mới được phát triển dành riêng cho quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM).
Những nỗ lực rộng khắp này đã mang lại kết quả ấn tượng. Theo nghiên cứu gần đây của McKinsey & Co., “các doanh nghiệp hiện đang hưởng lợi từ những dự án tăng cường khả năng phục hồi chiến lược được triển khai trong ba năm qua.” 60% tổ chức khảo sát cho biết họ có khả năng hiển thị toàn diện đối với nhà cung cấp trực tiếp, trong khi ba phần tư số người được hỏi cảm thấy họ đã sở hữu đủ nguồn lực nội bộ và hạ tầng để tự quản lý hiệu quả rủi ro chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, ngay cả khi doanh nghiệp đang mở rộng khả năng hiển thị chuỗi cung ứng và tăng cường năng lực phát hiện cũng như ứng phó rủi ro, những thách thức tuân thủ mới và yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ khách hàng cùng các bên liên quan đang tác động tới kỳ vọng đặt ra cho các nhà sản xuất. Một số công ty đang chịu áp lực phải vượt ra khỏi mức độ nhận biết nhà cung cấp và địa điểm sản xuất, đồng thời được yêu cầu hiểu rõ dòng chảy của nguyên vật liệu, linh kiện và sản phẩm qua các mạng lưới hậu cần. Do nhu cầu ngày càng tăng về dữ liệu động, chi tiết và minh bạch, một năng lực mới đang nổi lên tại biên giới của SCRM: truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng.
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng là gì?
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng có thể hiểu là khả năng theo dõi và giám sát nguyên vật liệu, linh kiện và bán thành phẩm khi chúng trải qua các quy trình sản xuất khác nhau để trở thành sản phẩm cuối cùng. Hãng tư vấn BSR định nghĩa truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng là “quy trình xác định nguồn gốc và hành trình của sản phẩm cùng các đầu vào của chúng, từ điểm khởi đầu của chuỗi cung ứng tới khi đến tay người dùng cuối.”
Nói cách khác, truy xuất nguồn gốc chính là lộ trình mà nguyên vật liệu trải qua để trở thành ô tô, điện thoại thông minh, dược phẩm hoặc áo khoác chống thấm. Do tập trung trực tiếp vào hàng hóa, truy xuất nguồn gốc hiệu quả đòi hỏi nhà sản xuất phải thu thập được tài liệu chứng minh chuỗi sở hữu, hồ sơ vận chuyển và lưu kho.
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng khác gì so với khả năng hiển thị và minh bạch?
Có sự giao thoa đáng kể giữa truy xuất nguồn gốc, khả năng hiển thị và minh bạch chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để hiểu đúng về yếu tố đầu tiên, cần làm rõ những khác biệt tinh tế nhưng quan trọng giữa các khái niệm cốt lõi trong SCRM này.
- Khả năng hiển thị chuỗi cung ứng: Khả năng hiển thị chuỗi cung ứng là thuật ngữ tổng quát và bao quát nhất trong ba khái niệm. Thông thường chỉ khả năng truy cập và theo dõi tất cả khía cạnh của chuỗi cung ứng doanh nghiệp, bao gồm nhà cung cấp, phân cấp phụ, địa điểm sản xuất và cả bản thân hàng hóa.
Như đã trình bày trong bài viết trước về chủ đề này, định nghĩa về khả năng hiển thị đã mở rộng song hành với sự phát triển của lĩnh vực quản lý rủi ro. Hiện nay, khả năng hiển thị chuỗi cung ứng cũng có thể bao hàm dữ liệu và thông tin chuyên sâu về khu vực địa lý, quy định, cùng lịch sử tài chính, pháp lý và tuân thủ của nhà cung cấp.
- Minh bạch chuỗi cung ứng: Minh bạch chuỗi cung ứng được xây dựng dựa trên khái niệm hiển thị, đồng thời nhấn mạnh thêm về việc truyền đạt và chia sẻ dữ liệu chuỗi cung ứng tới các đối tác và bên liên quan liên quan. Theo giải thích của Alexis Bateman, giám đốc Phòng thí nghiệm Chuỗi cung ứng Bền vững tại MIT, minh bạch chuỗi cung ứng bao gồm cả hiển thị và công bố. Trong khi khả năng hiển thị yêu cầu “nhận diện và thu thập chính xác dữ liệu từ mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng của bạn,” thì công bố là “truyền đạt thông tin đó, cả nội bộ và bên ngoài, ở mức độ chi tiết như yêu cầu hay mong muốn.”
- Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng: Điểm khác biệt giữa truy xuất nguồn gốc với hai khái niệm trên nằm ở mức độ chi tiết và chiều sâu thông tin. Khi nói về khả năng hiển thị, các chuyên gia mua hàng chiến lược và thu mua thường đề cập đến nhà cung cấp, nhà máy, cơ sở vật chất và bối cảnh pháp lý tại từng quốc gia, khu vực.
Ngược lại, truy xuất nguồn gốc đòi hỏi cái nhìn sâu rộng về hành trình của hàng hóa, từ nguyên liệu thô được khai thác tại một địa điểm đến sản phẩm cuối cùng được tung ra thị trường ở nơi khác. Để minh họa hành trình này, doanh nghiệp cần tới tài liệu, hồ sơ và bằng chứng khác ghi lại sự di chuyển linh hoạt của hàng hóa qua mạng lưới hậu cần phức tạp.
Truy xuất nguồn gốc có ưu thế gì so với khả năng hiển thị và minh bạch chuỗi cung ứng?
Trước đây, khả năng hiển thị và minh bạch chủ yếu được doanh nghiệp sử dụng nhằm nhận diện nguy cơ và giảm thiểu rủi ro. Khả năng hiển thị vững chắc giúp nhận biết điểm yếu tài chính tiềm tàng ở nhà cung cấp trước khi xảy ra phá sản, hoặc chỉ ra tác động của một đợt thiên tai phía bên kia thế giới tới địa điểm sản xuất của nhà cung cấp. Tuy nhiên, khi đối mặt các yêu cầu về quy định môi trường và mục tiêu phát triển bền vững nội bộ, khả năng hiển thị và minh bạch có thể chưa đủ đáp ứng.
Chẳng hạn, một doanh nghiệp muốn chứng nhận sản phẩm của mình hoàn toàn không sử dụng lao động cưỡng bức có thể không thể khai thác đủ thông tin chỉ từ khả năng hiển thị chuỗi cung ứng truyền thống. Sử dụng các biện pháp truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp có thể làm sáng tỏ mọi công đoạn sản xuất, bao gồm cả nhà cung cấp phụ và quy trình lao động của họ. Với mức độ chi tiết mà truy xuất nguồn gốc đòi hỏi, đây trở thành chiến lược vô giá cho các sáng kiến ESG khác nhau, không chỉ nhằm xác thực việc không dùng lao động cưỡng bức mà còn chứng minh chuỗi cung ứng không xung đột và đạt mục tiêu trung hòa carbon.
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng có vai trò quan trọng tới phát triển bền vững đến mức Liên Hợp Quốc đã công bố một báo cáo toàn diện về cách phương pháp này giúp doanh nghiệp thực hiện hoạt động kinh doanh có trách nhiệm và duy trì chuỗi cung ứng đạo đức. “Trong bối cảnh phát triển bền vững,” báo cáo nêu rõ, “truy xuất nguồn gốc là công cụ xác nhận, kiểm chứng các tuyên bố liên quan đến sản phẩm và nguyên vật liệu, đảm bảo thực hành tốt và tôn trọng con người cũng như môi trường trên toàn chuỗi cung ứng.”
Ngành nào hưởng lợi từ truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng?
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng là công cụ căn bản cho mọi doanh nghiệp đang muốn tuân thủ các quy định ESG mới nổi hoặc theo đuổi mục tiêu phát triển bền vững riêng. Một số ngành đặc biệt cần chú trọng biện pháp này nhằm đáp ứng kỳ vọng người tiêu dùng và yêu cầu pháp lý gồm:
- Nông nghiệp
- Sản xuất dệt may
- Ô tô
- Sản xuất điện tử
- Thực phẩm và đồ uống
- Chăm sóc sức khỏe
- Hóa chất
Nền tảng SCRM đóng vai trò thiết yếu trong truy xuất nguồn gốc hiệu quả
Truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng toàn diện không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng yêu cầu tuân thủ tương lai mà còn tăng cường uy tín thương hiệu. Tuy vậy, triển khai không hề đơn giản. Việc truy ngược nguồn gốc, dòng chảy của nguyên vật liệu và sản phẩm xuyên suốt những chuỗi cung ứng phức tạp đòi hỏi phải có hệ thống tài liệu đầy đủ cũng như giao tiếp liên tục với mọi mắt xích trong mạng lưới sản xuất. Với các tổ chức lớn, dồi dào nguồn lực, đây có thể là nhiệm vụ khả thi.
Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp — thậm chí là đa số — việc đảm đương toàn bộ khối lượng công việc hậu cần này có thể nhanh chóng vượt quá năng lực đội ngũ. May mắn thay, nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng như Z2Data có thể hỗ trợ doanh nghiệp một cách thiết yếu trong những nỗ lực truy xuất nguồn gốc phức tạp. Z2Data cung cấp các công cụ như lập bản đồ từ linh kiện tới địa điểm sản xuất, cho phép doanh nghiệp dùng tệp định mức nguyên vật liệu (BOM) của mình để nhanh chóng và chính xác truy vết linh kiện đến nhà máy, khu lắp ráp tại khắp nơi trên thế giới. Ngoài ra, nền tảng còn tự động lập bản đồ các địa điểm sản xuất trong chuỗi cung ứng, mang lại cho doanh nghiệp một cái nhìn trực quan nhiều lớp, từ đó kết nối chuỗi thông tin và xác định hành trình linh kiện từ nguyên liệu thô đến sản phẩm hoàn chỉnh.
Để tìm hiểu thêm về Z2Data và cách nền tảng có thể giúp doanh nghiệp tăng cường nỗ lực truy xuất nguồn gốc chuỗi cung ứng, vui lòng đăng ký demo miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
