Điểm nổi bật của bài viết:

• Chính quyền Trump đã bắt đầu nhiệm kỳ với cách tiếp cận mạnh mẽ và đối đầu trong quan hệ thương mại quốc tế, công bố thuế quan đối với Canada và Mexico, nhập khẩu thép và nhôm, tất cả hàng hóa từ Trung Quốc, đồng thời gợi ý về nhiều biện pháp hạn chế thương mại khác nhắm đến các quốc gia trên toàn cầu. 
• Phát triển tìm nguồn cung ứng kép trong toàn bộ chuỗi cung ứng là một trong những biện pháp vững chắc nhất chống lại biến động trong bối cảnh thương mại.
• AI có thể giúp doanh nghiệp đánh giá rủi ro, lập bản đồ nhà cung cấp, xác định nhà cung ứng mới và quản lý hàng tồn kho cùng nhiều năng lực khác, nhưng hầu hết doanh nghiệp vẫn chưa tận dụng tối ưu tiềm năng của AI ở bất kỳ lĩnh vực chuyên biệt nào kể trên. 

Gián đoạn là một yếu tố không thể tách rời của chuỗi cung ứng toàn cầu. Một số rủi ro — như mùa bão — có thể dự đoán được như đồng hồ, trong khi những yếu tố khác — như thuế quan — lại biến động, với các chính quyền mới và tình hình địa chính trị thúc đẩy các thay đổi mới sau mỗi vài năm. Nhiều yếu tố này là rủi ro mà doanh nghiệp đã phải đối mặt dưới nhiều hình thức suốt hàng thập kỷ. Tuy nhiên, mỗi năm lại mang đến những thử thách đặc thù riêng của chuỗi cung ứng. 

Năm ngoái được định hình bởi ba thách thức lớn:

• Tắc nghẽn nghiêm trọng trên các trục chính của chuỗi cung ứng, bao gồm cả tại Biển Đỏ và kênh đào Panama.
• Các chiến dịch xử lý lao động cưỡng bức tại Mỹ và quốc tế.
• Giai đoạn đầu của quá trình triển khai nhiều năm đối với quy định ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp) mang tính cách mạng tại Liên minh châu Âu. 

Tuy nhiên, chỉ trong hai tháng đầu năm 2025, bức tranh rủi ro cho chuỗi cung ứng toàn cầu đã thay đổi đáng kể. Nguyên nhân lớn đến từ chính quyền tổng thống Hoa Kỳ mới, cùng với trật tự thế giới đang chuyển dịch. Và dù những biến động này chắc chắn sẽ tác động đến quan hệ thương mại quốc tế, chúng cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều biến số khác trong chuỗi cung ứng, bao gồm tìm nguồn cung ứng, thu mua và tuân thủ môi trường. 

1. Thuế quan và xung đột địa chính trị

Chỉ sau hai tháng đầu năm 2025, thuế quan và hạn chế thương mại đã nổi lên là thử thách lớn nhất trong chuỗi cung ứng năm nay. Chính quyền Trump đã bắt đầu nhiệm kỳ với cách tiếp cận mạnh mẽ và đối đầu trong quan hệ thương mại quốc tế, công bố thuế quan đối với Canada và Mexico, nhập khẩu thép và nhôm, tất cả hàng hóa từ Trung Quốc, đồng thời gợi ý về nhiều biện pháp hạn chế thương mại khác nhắm đến các quốc gia trên toàn cầu. 

Chỉ sau hai tháng đầu năm 2025, thuế quan và hạn chế thương mại đã nổi lên là thử thách lớn nhất trong chuỗi cung ứng năm nay.

Khi rất nhiều doanh nghiệp phụ thuộc vào hệ sinh thái sản xuất toàn cầu phức tạp với các nhà cung cấp trực tiếp và cấp dưới trên khắp thế giới, kỷ nguyên bảo hộ mới này tạo ra một yếu tố rủi ro nghiêm trọng. Nhiều công ty Hoa Kỳ sẽ sớm phải đối mặt với chi phí sản xuất tăng đáng kể, kéo theo tác động lan tỏa đến người tiêu dùng và toàn bộ nền kinh tế. 

Gợi ý đối phó với thách thức về thuế quan & thương mại

• Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến thương mại. Cần nhận diện rõ sự khác biệt quan trọng giữa các loại thuế quan đã có hiệu lực, các biện pháp đã xác định ngày triển khai và các đe dọa hoặc chiến thuật đàm phán chưa thành hiện thực. 

• Các chuyên gia chuỗi cung ứng nên tìm hiểu về Biểu thuế HTS của Hoa Kỳ (Harmonized Tariff Schedule) và mã HTS tương ứng với sản phẩm của tổ chức mình.

2. Thiếu linh hoạt và khả năng phục hồi chuỗi cung ứng

Thách thức này có liên quan chặt chẽ đến nội dung nêu trên, nhưng cũng đủ cấp bách để cần được trình bày riêng biệt. Khi bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng biến động mạnh mẽ nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây, doanh nghiệp phải phát triển tính linh hoạt và khả năng phục hồi trong chuỗi cung ứng của mình. Tần suất và mức độ nghiêm trọng của các gián đoạn toàn cầu đang tăng lên. Kết quả là, các doanh nghiệp phải duy trì sự linh hoạt để thích ứng nhanh với những biến động đột ngột, bao gồm thay đổi nhà cung cấp, khu vực hoặc quy trình để giảm thiểu tác động bất lợi.

Cũng cần lưu ý, trong khi năng lực linh hoạt và phục hồi chuỗi cung ứng thường được xem như phản ứng với các yếu tố bên ngoài, thì trên thực tế đây chủ yếu là thách thức nội bộ. Đạt được sự phục hồi chuỗi cung ứng phụ thuộc vào việc có thông tin phù hợp vào đúng thời điểm. Điều này đòi hỏi cần cấu trúc lại các quy trình nội bộ theo cách cho phép thành viên đội ngũ có thể thu thập thông tin một cách hệ thống, hiểu rõ mức độ liên quan và ra quyết định dứt khoát. Dù khối lượng dữ liệu và công nghệ ngày nay rất dồi dào, nhiều công ty vẫn gặp khó khăn ở khâu này. Các yếu tố góp phần gồm:

• Thiếu sự phối hợp nội bộ giữa các nhóm
• Nhà cung cấp thiếu minh bạch
• Chưa có nguồn dữ liệu tập trung duy nhất cho việc thu thập và quản lý dữ liệu
• Thiếu quy trình đánh giá và báo cáo rủi ro

Các doanh nghiệp không chủ động đón đầu thách thức này sẽ nhanh chóng bị tụt lại phía sau. Tổng thống Trump đã áp đặt thêm hai mức thuế 10% đối với toàn bộ hàng hóa Trung Quốc và có thể đây mới chỉ là khởi đầu của chuỗi biện pháp tiếp theo trong tương lai gần. Đến đầu năm 2026, mức thuế toàn diện lên tới 30% có thể được áp dụng cho tất cả hàng hóa Trung Quốc, vượt xa các mức thuế tồn tại trước đó. Doanh nghiệp thiếu năng lực ứng phó kịp thời để cơ cấu lại nguồn cung sẽ phải gánh chịu chi phí nhập khẩu nặng nề. 

Gợi ý đối phó với thách thức này

• Lập bản đồ chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp nhận biết mức độ tiếp xúc rủi ro của mình với các thuế quan đang hiện hành, sắp tới và có khả năng sẽ áp dụng. Hiện tại là thời điểm lý tưởng để tìm hiểu kỹ mạng lưới nguồn cung, bao gồm cả các nhà sản xuất phụ trợ vốn chiếm phần lớn trong hệ sinh thái điện tử và ô tô (cũng như các ngành khác). 

• Dù gọi là tìm nguồn cung ứng kép, nguồn thay thế hay đa dạng hóa chuỗi cung ứng, việc chủ động bảo đảm nhiều phương án linh kiện và bán thành phẩm sẽ mang lại lợi thế lớn cho doanh nghiệp. Phát triển tìm nguồn cung ứng kép trong toàn chuỗi cung ứng là một trong những biện pháp hiệu quả nhất trước biến động thương mại.

3. Tích hợp AI 

AI đang là nguồn lực mạnh mẽ mới trong lĩnh vực quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM), vấn đề mà CEO Z2Data Mohammad Ahmad gần đây đã phân tích sâu. Khi tiến sâu vào năm 2025, các lãnh đạo cần chiến lược hóa cách ứng dụng hàng loạt chức năng của AI nhằm quản lý chuỗi cung ứng. AI có thể hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá rủi ro, lập bản đồ nhà cung cấp, nhận diện nhà cung ứng mới và quản lý kho hàng cùng nhiều năng lực khác, nhưng phần lớn doanh nghiệp vẫn chưa khai thác triệt để tiềm năng này ở từng mảng chuyên biệt. 

Tuy nhiên, cần nhận ra rằng AI vẫn còn ở giai đoạn sơ khai cả về mặt công nghệ lẫn công cụ hỗ trợ doanh nghiệp. Dù cơ hội là rất lớn như đã nhắc ở trên, doanh nghiệp nên tiếp cận AI một cách thận trọng. Công nghệ mới luôn hấp dẫn với những tiềm năng đầy hứa hẹn, nhưng việc vội vàng ứng dụng mà không hiểu rõ sự phù hợp với chiến lược dài hạn có thể gây ra sai lầm tốn kém. Hiện tại, chưa thể khẳng định giải pháp nào sẽ bứt phá trên thị trường AI, cũng như những công ty khởi nghiệp nào sẽ đối diện nguy cơ phá sản trong vài năm tới. Sự bất định này đòi hỏi phải đánh giá kỹ không chỉ công nghệ mà cả doanh nghiệp đứng sau giải pháp.

Quá trình triển khai AI cũng kéo theo thách thức khác. Việc tích hợp hiệu quả ngay cả những công cụ AI tối ưu nhất luôn cần nguồn lực, từ chi phí triển khai ban đầu, quản lý nhân sự (HRM) đến các yêu cầu chiến lược. Các chuyên gia SCRM không thể bỏ qua AI, nhưng cũng không thể kỳ vọng triển khai sẽ mang lại kết quả tức thì. Dù vậy, năm 2025 có thể là thời điểm các doanh nghiệp chủ động, quyết đoán chuyển mình tích hợp AI vào hoạt động quản lý chuỗi cung ứng một cách thiết yếu và bền vững. 

Dù vậy, năm 2025 có thể là thời điểm các doanh nghiệp chủ động, quyết đoán chuyển mình tích hợp AI vào hoạt động quản lý chuỗi cung ứng một cách thiết yếu và bền vững. 

Gợi ý đối phó với thách thức này

• Lãnh đạo SCRM cần xác lập mục tiêu rõ ràng và KPI đo lường thành công sau 6, 12, 18 tháng. Nếu thiếu các tiêu chí cụ thể, AI dễ trở thành công cụ đắt đỏ và khó kiểm soát, không gắn với định hướng hay ưu tiên thực tế. 

• Mặt khác, doanh nghiệp cần sẵn sàng thay đổi hướng đi nếu công nghệ không mang lại hiệu quả ở các tình huống ứng dụng ban đầu. Như CEO Z2Data Mohammad Ahmad nhận định gần đây: “Thử nghiệm là yếu tố cần thiết trong quá trình trưởng thành, và doanh nghiệp phải giữ tư duy cởi mở, linh hoạt nếu muốn tối ưu cho AI.”

4. Biến đổi khí hậu và thiên tai

Theo Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), từ 1980 đến 2024 đã ghi nhận 403 sự kiện thiên tai có liên quan đến khí hậu và thời tiết gây ra thiệt hại trên 1 tỷ đô la tại Mỹ. Bình quân trong 25 năm, có khoảng 16 thảm họa trên 1 tỷ đô la/năm. Tuy nhiên, tần suất các sự kiện này đang tăng nhanh. Trong 5 năm gần đây, trung bình mỗi năm có 23 sự kiện như vậy (đã điều chỉnh CPI). Riêng năm ngoái, NOAA cho biết “có 27 thiên tai khí hậu và thời tiết được xác nhận gây thiệt hại trên 1 tỷ đô la tại Hoa Kỳ.”

Dù bão, xoáy thuận và lũ lụt chưa chiếm trọn các tiêu đề báo chí gần đây, không có gì đảm bảo rằng 2025 sẽ không tiếp tục có những thảm họa thiên nhiên khiến cơ sở hạ tầng tê liệt, nhà máy đóng cửa và đe dọa đến tính mạng con người. Ảnh hưởng của bão Helene đối với mỏ thạch anh then chốt tại Spruce Pine, Bắc Carolina đã tác động nghiêm trọng đến ngành sản xuất bán dẫn toàn cầu, cho thấy sự mong manh của những chuỗi cung ứng tập trung ở các điểm nghẽn lớn. 

Doanh nghiệp cần nhìn nhận thực tế rằng rủi ro và quy mô gián đoạn từ các sự kiện này vẫn ở mức rất cao. Ngay cả khi tổ chức không chủ động tái cấu trúc chuỗi cung ứng để tránh khu vực dễ bị thiên tai, doanh nghiệp vẫn cần sẵn sàng ứng phó nhanh khi thiên nhiên gây ra xáo trộn lớn. 

Gợi ý đối phó với thách thức này

• Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm, có tổ chức giúp doanh nghiệp biết khi thiên tai hoặc sự kiện thời tiết có nguy cơ tác động đến nhà cung cấp. Càng sớm nắm bắt nguy cơ gián đoạn, doanh nghiệp càng nhanh triển khai phương án dự phòng kịp thời.

• Chuyên gia tìm nguồn cung ứng và thu mua nên am hiểu về các sự kiện khí hậu và thời tiết xảy ra thường xuyên nhất tại nước đặt trụ sở nhà cung cấp chủ chốt. Hiểu biết cơ bản về phạm vi các rủi ro thiên tai giúp đội ngũ phản ứng hiệu quả, linh hoạt hơn khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn do lũ lụt, bão lớn hay cháy rừng. 

Cảnh báo rủi ro biến động đòi hỏi tối đa hóa tính linh hoạt

Khi năm 2025 dần đi vào quỹ đạo, có thể nhận thấy địa chính trị sẽ là một đặc điểm định hình quan trọng của năm. Không chỉ Mỹ gia tăng quyền lực bằng việc tái cấu trúc quan hệ thương mại quốc tế, mà hàng loạt căng thẳng mới cũng đang thay đổi cục diện ngoại giao và vùng ảnh hưởng. Dù khó dự đoán toàn bộ tác động của những thay đổi này đối với chuỗi cung ứng ngoài những hệ quả trực tiếp về thương mại, nhiều rủi ro liên quan khác có khả năng sẽ xuất hiện trong năm. 

Trước bối cảnh chuỗi cung ứng đầy bất ổn như vậy, doanh nghiệp mong muốn thiết lập khả năng bảo đảm và liên tục vận hành trong năm 2025 nên cân nhắc các giải pháp mà công cụ quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) mang lại. Nền tảng Z2Data cung cấp nhiều phương thức hiệu quả để nhận diện điểm yếu của chuỗi cung ứng, như lập bản đồ linh kiện tới địa điểm sản xuất, hồ sơ nhà cung cấp chi tiết và dự báo lệnh trừng phạt. Đối với doanh nghiệp mong muốn đa dạng hóa chuỗi cung ứng và nâng cao khả năng thích ứng trước nguy cơ thuế quan, Z2Data có bộ công cụ tìm kiếm đối chiếu linh hoạt hỗ trợ chuyển đổi khỏi các quốc gia xuất xứ cụ thể. 

Bộ giải pháp toàn diện của Z2Data hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực phát hiện rủi ro—điều có thể trở nên tối quan trọng khi bước sâu vào một năm đầy biến động. Để tìm hiểu thêm về nền tảng Z2Data và cách thức các công cụ của chúng tôi giúp doanh nghiệp của bạn chủ động giảm nhẹ rủi ro thương mại mới nổi, vui lòng đăng ký demo miễn phí cùng chuyên gia sản phẩm.