Najważniejsze informacje z artykułu:

• Administracja Trumpa rozpoczęła kadencję od agresywnego, konfrontacyjnego podejścia do międzynarodowych relacji handlowych, ogłaszając cła na Kanadę i Meksyk, import stali i aluminium, wszystkie towary pochodzące z Chin oraz sugerując kolejne ograniczenia handlu wobec krajów z całego świata. 
• Wdrożenie strategii dual sourcing w całym łańcuchu dostaw jest jednym z najskuteczniejszych sposobów ochrony przed zmiennością otoczenia handlowego.
• Sztuczna inteligencja może wspierać ocenę ryzyka, mapowanie dostawców, identyfikację nowych partnerów i zarządzanie zapasami — jednak większość firm nie zdołała jeszcze w pełni zoptymalizować jej potencjału w żadnym z tych obszarów. 

Zakłócenia są nierozłączną częścią globalnych łańcuchów dostaw. Podczas gdy niektóre zaburzenia — takie jak sezon huraganów — można przewidzieć niemal co do dnia, inne — np. cła — pozostają dynamiczne i ulegają zmianom wraz z decyzjami administracji oraz realiami geopolitycznymi co kilka lat. Z wieloma z tych zagrożeń firmy zmagają się, w różnych formach, już od dekad. Każdy rok przynosi jednak nowe, unikalne wyzwania w zakresie zarządzania łańcuchem dostaw. 

Miniony rok zdominowały trzy kluczowe wyzwania:

• Likwidacja poważnych wąskich gardeł w łańcuchach dostaw, m.in. na Morzu Czerwonym i Kanale Panamskim.
• Intensyfikacja działań przeciwko pracy przymusowej w USA i na świecie.
• Początek wieloletniego wdrażania przełomowych regulacji ESG (środowiskowych, społecznych i ładu korporacyjnego) w Unii Europejskiej. 

Tymczasem już przez pierwsze dwa miesiące 2025 roku krajobraz ryzyk dla globalnych łańcuchów dostaw znacząco się zmienił. Jest to w dużej mierze konsekwencja nowej administracji w USA oraz zmieniającego się ładu światowego. Mimo bezpośredniego wpływu tych czynników na międzynarodowe relacje handlowe, mogą one również oddziaływać na inne elementy łańcucha dostaw, w tym zaopatrzenie oraz zgodność z wymogami środowiskowymi. 

1. Cła i konflikty geopolityczne

Po dwóch miesiącach 2025 roku, cła i ograniczenia handlowe stały się prawdopodobnie najważniejszym wyzwaniem roku dla łańcucha dostaw. Administracja Trumpa rozpoczęła kadencję od agresywnej, konfrontacyjnej polityki w stosunku do relacji handlowych, ogłaszając cła na Kanadę i Meksyk, import stali i aluminium, wszystkie towary z Chin oraz sugerując kolejne restrykcje wymierzone w państwa z całego świata. 

Po dwóch miesiącach 2025 roku, cła i ograniczenia handlowe stały się prawdopodobnie najważniejszym wyzwaniem roku dla łańcucha dostaw.

Biorąc pod uwagę, jak wiele firm polega dziś na złożonym, globalnym ekosystemie produkcyjnym z udziałem bezpośrednich i poddostawców z całego świata, nowa era protekcjonizmu wprowadza istotny czynnik ryzyka. Wiele firm z USA może wkrótce zmierzyć się z drastycznym wzrostem kosztów wytwarzania, co przełoży się na konsumentów oraz szerszą gospodarkę. 

Wskazówki dotyczące nawigowania ryzyk celnych i handlowych

• Firmy powinny na bieżąco monitorować wszelkie zmiany w regulacjach handlowych. Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie między cłami już obowiązującymi, tymi z ustalonymi terminami wdrożenia a tymi pozostającymi na poziomie groźby lub narzędzia negocjacyjnego. 

• Eksperci ds. łańcucha dostaw powinni zapoznać się ze Zharmonizowaną Taryfą Celną USA (HTS) oraz właściwymi dla produktów organizacji kodami HTS.

2. Brak elastyczności i odporności łańcucha dostaw

To wyzwanie ściśle wiąże się z opisanym powyżej, lecz jest na tyle ważne, by omówić je osobno. Ponieważ otoczenie globalnego handlu dynamicznie się zmienia jak nigdy dotąd, firmy muszą rozwijać elastyczność i odporność swoich łańcuchów dostaw. Częstotliwość i skala zakłóceń na świecie stale rosną, dlatego niezbędna jest gotowość do szybkiego działania — niezależnie, czy chodzi o zmianę dostawców, regionów czy procedur, by skutecznie złagodzić negatywne skutki.

Warto zaznaczyć, że choć elastyczność i odporność łańcucha dostaw często postrzega się jako odpowiedź na czynniki zewnętrzne, są one w istocie przede wszystkim wyzwaniami wewnętrznymi. Osiągnięcie odporności łańcucha wymaga posiadania właściwych informacji we właściwym czasie, czyli ułożenia procesów tak, aby zespół mógł je systematycznie zbierać, rozumieć ich znaczenie i sprawnie podejmować decyzje. Mimo dostępu do danych i nowoczesnych technologii, wiele firm nadal napotyka trudności w tym zakresie. Wynika to m.in. z:

• Braku współpracy między zespołami wewnątrz organizacji
• Braku transparentności po stronie dostawców
• Braku jednego źródła prawdy do gromadzenia i zarządzania danymi
• Braku procesów oceny i raportowania ryzyka

Firmy, które nie wyprzedzą tego wyzwania, bardzo szybko znajdą się w tyle. Prezydent Trump już nałożył dwa nowe cła w wysokości 10% na wszystkie towary z Chin i wiele wskazuje, że to dopiero początek dalszego ciągu tych działań. Do początku 2026 roku cła na wszystkie chińskie produkty mogą osiągnąć poziom 30% — ponad istniejącymi już stawkami sprzed tej administracji. Przedsiębiorstwa, które nie były w stanie szybko przemodelować swoich źródeł zaopatrzenia, poniosą znaczące koszty importu. 

Wskazówki dotyczące nawigowania tego wyzwania

• Mapowanie łańcuchów dostaw pomaga firmom ocenić ekspozycję na istniejące, nieuchronne i przewidywane cła. Teraz jest najlepszy moment, by dokładnie przeanalizować własną sieć zaopatrzenia, schodząc poniżej poziomu tier 1 i badając poddostawców, którzy stanowią o sile ekosystemu elektroniki, motoryzacji i innych branż. 

• Bez względu na to, czy mówimy o dual sourcing, alternative sourcing czy dywersyfikacji łańcucha dostaw, zapewnienie wielu źródeł komponentów i podzespołów pozwala firmom skuteczniej radzić sobie z niepewnością. Wdrożenie strategii dual sourcing w całym łańcuchu dostaw to jedno z najpewniejszych zabezpieczeń przed zmiennością rynku handlowego.

3. Wdrożenie AI 

AI stanowi nowe, potężne narzędzie w świecie zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw (SCRM — Supply Chain Risk Management), o czym szeroko mówił CEO Z2Data Mohammad Ahmad w ostatnim wywiadzie. W miarę, jak wchodzimy głębiej w rok 2025, liderzy powinni strategicznie podchodzić do wykorzystania szerokiego wachlarza możliwości AI w swoich procesach zarządzania łańcuchem dostaw. Sztuczna inteligencja może wspierać ocenę ryzyka, mapować dostawców, wskazywać nowych partnerów i zarządzać zapasami — jednak większość organizacji wciąż nie wdrożyła jej pełnych możliwości w żadnej z tych specjalizacji. 

Należy przy tym pamiętać, że AI jest nadal w początkowej fazie rozwoju zarówno jako technologia, jak i narzędzie biznesowe. Choć możliwości są ogromne, firmy powinny wdrażać AI ostrożnie. Nowe technologie kuszą innowacyjnością, lecz pochopne wdrożenie, bez jasnej oceny powiązania z długofalową strategią, może skutkować kosztownymi błędami. Obecnie trudno ocenić, które rozwiązania okażą się rzeczywistymi zwycięzcami boomu na AI, a które start-upy nie przetrwają nadchodzących lat. Ta niepewność oznacza, że należy dokładnie weryfikować nie tylko technologie, ale też ich dostawców.

Sama adopcja AI to dodatkowe wyzwanie. Nawet najlepiej rozwinięte narzędzia sztucznej inteligencji wymagają odpowiednich nakładów — zarówno w postaci kosztów początkowych, zarządzania personelem, jak i ścisłego planowania strategicznego. Profesjonaliści SCRM nie mogą pozwolić sobie na pominięcie AI, ale wdrożenie nie przyniesie natychmiastowych korzyści. Jednak rok 2025 może stać się przełomowy dla odważnych, innowacyjnych firm, które zdecydują się na trwałą integrację AI z codzienną działalnością. 

Jednak rok 2025 może stać się przełomowy dla odważnych, innowacyjnych firm, które zdecydują się na trwałą integrację AI z codzienną działalnością. 

Wskazówki dotyczące nawigowania tego wyzwania

• Liderzy SCRM powinni od początku określić jasne cele i wskaźniki sukcesu do pomiaru po 6, 12 i 18 miesiącach. Bez konkretnych punktów odniesienia AI może stać się drogim, nieopanowanym narzędziem, oderwanym od priorytetów przedsiębiorstwa. 

• Równocześnie firmy muszą zachować otwartość na zmiany, jeśli wybrana technologia nie spełni założeń w pierwszych zastosowaniach. Jak stwierdził CEO Z2Data Mohammad Ahmad w niedawnym wpisie: „Eksperymentowanie jest niezbędne dla rozwoju, a firmy muszą zachować elastyczność i otwarty umysł, by w pełni wykorzystać narzędzia AI”.

4. Klimat i klęski żywiołowe

Według danych Amerykańskiej Narodowej Agencji Oceanicznej i Atmosferycznej (NOAA), w latach 1980–2024 na terenie USA wystąpiły 403 katastrofy pogodowe i klimatyczne, których straty przekroczyły 1 miliard dolarów każda. Uśredniając na 25 lat daje to około 16 tego typu zdarzeń rocznie. Jednak w ostatnich pięciu latach średnia wzrosła do 23 katastrof rocznie (po uwzględnieniu inflacji). W zeszłym roku, jak podała NOAA, „odnotowano 27 potwierdzonych katastrof pogodowych i klimatycznych o stratach przekraczających 1 miliard dolarów w USA”.

Choć w ostatnich miesiącach huragany, cyklony czy powodzie nie zdominowały nagłówków, nie ma powodu sądzić, że rok 2025 nie przyniesie własnej fali klęsk, paraliżując infrastrukturę, zatrzymując produkcję i zagrażając życiu ludzi. Wpływ huraganu Helene na kluczową kopalnię kwarcu w Spruce Pine w Karolinie Północnej mocno odbił się na globalnej produkcji półprzewodników, obnażając podatność łańcucha dostaw na ograniczenia w krytycznych punktach. 

Firmy muszą mieć świadomość, że ryzyko oraz skala zakłóceń związanych z tymi zjawiskami są dziś wyższe niż kiedykolwiek. Nawet jeśli organizacje nie będą restrukturyzować swoich łańcuchów dostaw wyprzedzająco ze względu na geografię podatną na katastrofy, powinny zachować gotowość do natychmiastowego działania, gdy natura uderzy w ich sieć dostaw. 

Wskazówki dotyczące nawigowania tego wyzwania

• Warto wdrożyć systematyczny system powiadomień o wystąpieniu klęsk żywiołowych i grożących zaburzeniach pogody, by natychmiast wykrywać zagrożenia wpływające na dostawców. Im szybciej firma dowie się o potencjalnych zakłóceniach, tym szybciej będzie mogła wdrożyć działania awaryjne.

• Specjaliści ds. zaopatrzenia i zakupów powinni znać specyfikę klimatyczną i najczęstsze zjawiska pogodowe zachodzące w krajach kluczowych dostawców. Nawet ogólna świadomość zakresu możliwych katastrof pomaga szybciej i efektywniej zareagować na powódź, tajfun czy pożar lasu, gdy zaburzy on łańcuch dostaw. 

Zmienny krajobraz ryzyka wymaga maksymalnej elastyczności

W miarę jak kształtuje się rok 2025, staje się jasne, że geopolitka będzie jednym z głównych czynników tego okresu. USA coraz aktywniej wykorzystuje siłę i pozycję na arenie międzynarodowej, reorganizując relacje handlowe, a narastające napięcia przemodelowują układ sił i relacje dyplomatyczne. Choć trudno precyzyjnie przewidzieć skutki tych przemian dla globalnych łańcuchów dostaw — poza oczywistymi skutkami handlowymi — istnieje duże prawdopodobieństwo pojawienia się kolejnych, pokrewnych zagrożeń w ciągu roku. 

W tej niepewnej rzeczywistości łańcuchów dostaw, firmy dbające o bezpieczeństwo i ciągłość w 2025 roku powinny rozważyć wykorzystanie narzędzi do zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw (SCRM). Platforma Z2Data oferuje w tym zakresie szeroką gamę skutecznych funkcjonalności, takich jak mapowanie komponentów do lokalizacji, szczegółowe profile dostawców czy prognozowanie sankcji. Organizacje dążące do dywersyfikacji łańcucha dostaw i zwiększenia elastyczności wobec potencjalnych ceł znajdą w Z2Data narzędzie do wyszukiwania zamienników komponentów według kraju pochodzenia. 

Pełen zestaw narzędzi Z2Data zapewnia organizacjom zaawansowane mechanizmy detekcji ryzyka, które mogą być kluczowe w tak niestabilnym roku. Aby dowiedzieć się więcej o możliwościach platformy Z2Data i poznać, w jaki sposób może ona wspierać skuteczne ograniczanie nowych ryzyk handlowych, umów bezpłatne demo z naszym ekspertem produktowym.