:quality(85))
Điểm nổi bật của bài viết:
- Quy định ESG đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với các nhà sản xuất, chủ yếu do hàng loạt chỉ thị mới mở rộng tại Liên minh châu Âu.
- Một trong những khía cạnh ấn tượng nhất của trí tuệ nhân tạo cũng đồng thời là nguồn rủi ro lớn nhất: tốc độ phát triển chóng mặt.
- Với sự gia tăng chính sách thương mại bảo hộ mang tính cạnh tranh từ các quốc gia quyền lực trên thế giới, địa chính trị đang trở thành rủi ro ngày càng có tác động mạnh mẽ trong bức tranh quản lý rủi ro chuỗi cung ứng tổng thể.
Mặc dù năm 2024 ổn định hơn đáng kể so với chuỗi năm đầy biến động do đại dịch COVID-19 gây ra, nhưng nó vẫn chưa mang lại sự liên tục như ngành chuỗi cung ứng mong đợi. Việc phong tỏa ở Biển Đỏ đã ảnh hưởng đến các tàu qua kênh đào Suez và gây tác động lên hàng tỷ đô la hàng hóa vận chuyển qua đây mỗi ngày. Công nhân bốc xếp và nhân viên đường sắt từ Đức, Canada đến vùng duyên hải Vịnh Hoa Kỳ đã xảy ra nhiều tranh chấp lao động kéo dài với các nhà tuyển dụng, gây nguy hiểm cho các mắt xích quan trọng trong mạng lưới hậu cần toàn cầu. Các diễn biến địa chính trị lớn tiếp tục bổ sung những biến số mới, phức tạp hóa cách doanh nghiệp tìm nguồn linh kiện và hợp tác với nhà cung cấp.
Khi bước sang năm 2025, câu hỏi khiến nhiều lãnh đạo quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM - Supply Chain Risk Management) trăn trở là liệu ngành có thể quay trở lại trạng thái yên ổn, ổn định tương tự giai đoạn ngay trước đại dịch hay không. Liệu các gián đoạn chuỗi cung ứng và hàng loạt thách thức phát sinh trong những năm gần đây có sẽ dần giảm đi, hay sự bất ổn và biến động trong nửa thập niên vừa qua đã trở thành trạng thái bình thường mới?
Dưới đây là năm thách thức lớn mà các lãnh đạo SCRM cần đặc biệt lưu ý khi bước vào nửa sau của thập kỷ 2020 — giai đoạn đã gây ra bao xáo trộn cho chuỗi cung ứng toàn cầu.
Sự phức tạp của bối cảnh ESG
Các quy định ESG vốn không còn là mối đe dọa mới đối với các nhà sản xuất và nhà cung cấp. Tuy nhiên, đây lại là mối nguy ngày càng lớn, chủ yếu do hàng loạt chỉ thị mới mở rộng tại Liên minh châu Âu. Những quy định như Chỉ thị Báo cáo tính Bền vững Doanh nghiệp (CSRD), Chỉ thị Thẩm tra tính Bền vững Doanh nghiệp (CSDDD) và Đạo luật Thẩm tra Chuỗi cung ứng tại Đức (SCDDA) đều dự kiến sẽ mở rộng phạm vi áp dụng trong thời gian tới, qua đó cưỡng chế nhiều doanh nghiệp hơn thực hiện nghĩa vụ báo cáo một cách hợp pháp.
Mặc dù còn khó dự đoán liệu nhà quản lý tại Hoa Kỳ có bắt kịp tốc độ với EU nhanh đến đâu, nhưng bối cảnh pháp lý ngày càng được định hình rõ rệt giữa 27 quốc gia thành viên EU đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Mỹ có thị trường khách hàng toàn cầu sẽ không có nhiều thời gian để chờ đợi. Năm nay cũng là dấu mốc nổi bật cho các quy định này, khi CSRD triển khai giai đoạn thứ hai của quá trình áp dụng. Kể từ ngày 01/01/2025, mọi doanh nghiệp đáp ứng ngưỡng về “công ty lớn không niêm yết” theo chỉ thị đều phải bắt đầu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ báo cáo theo quy định.
Mặc dù còn khó dự đoán liệu nhà quản lý tại Hoa Kỳ có bắt kịp tốc độ với EU nhanh đến đâu, nhưng bối cảnh pháp lý ngày càng được định hình rõ rệt giữa 27 quốc gia thành viên EU đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp Mỹ có thị trường khách hàng toàn cầu sẽ không có nhiều thời gian để chờ đợi.
Cuộc chơi AI: nhiều rủi ro, nhiều cơ hội
Tốc độ các doanh nghiệp triển khai AI vào hoạt động nội bộ thật đáng kinh ngạc. Chỉ riêng năm 2022, chi tiêu của doanh nghiệp cho AI tạo sinh đã vào khoảng 5 tỷ đô la. Một năm sau đó, con số này tăng bảy lần, lên đến 36 tỷ đô la, và không còn nghi ngờ gì rằng năm 2024 đã chứng kiến mức đầu tư vốn còn lớn hơn nữa bởi tiềm năng của trí tuệ nhân tạo cùng vô số ứng dụng hấp dẫn. Tuy vậy, các công nghệ như AI tạo sinh, AI hội thoại, học máy — chỉ kể đến vài hình thái hiện tại — đang mở ra những năng lực đột phá trong phân tích dự báo, đánh giá rủi ro, nhưng đồng thời mang đến hàng loạt rủi ro đặc thù mới khi vận hành trên thực tế.
Nguyên nhân chủ yếu là bởi một trong những khía cạnh ấn tượng nhất của trí tuệ nhân tạo cũng đồng thời là nguồn rủi ro lớn nhất: tốc độ phát triển chóng mặt. AI đang tiến hóa rất nhanh và công cụ AI triển khai hôm nay có thể sẽ tồn tại trong một bối cảnh hoàn toàn khác — và còn tinh vi hơn — chỉ sau 12 đến 18 tháng. Nếu doanh nghiệp đầu tư lớn cho một nền tảng AI cụ thể, nhưng công nghệ cốt lõi đó bị thay thế bởi những tiến bộ nhảy vọt trong lĩnh vực này trong vòng một năm tới, khoản đầu tư tưởng như thông minh lại trở thành tổn thất ngay lập tức. Dù các doanh nghiệp luôn đề cao “lợi thế tiên phong” và năng lực đón đầu xu hướng trước khi thành xu hướng chủ đạo, việc áp dụng AI sớm cũng chứa đựng không ít bẫy rủi ro thực sự.
Dù các doanh nghiệp luôn đề cao “lợi thế tiên phong” và năng lực đón đầu xu hướng trước khi thành xu hướng chủ đạo, việc áp dụng AI sớm cũng chứa đựng không ít bẫy rủi ro thực sự.
Có ba hướng đi mà lãnh đạo SCRM có thể lựa chọn khi cân nhắc triển khai AI một cách chiến lược hơn. Thứ nhất, doanh nghiệp có thể đầu tư lớn ngay từ bây giờ, “tất tay” với công nghệ hiện có. Thứ hai, tiếp tục tiến trình hiện tại trong khi thử nghiệm các ứng dụng AI tiềm năng cho hoạt động của mình. Cuối cùng, hoàn toàn bỏ qua AI, đi theo lộ trình hiện nay và tin rằng công nghệ này sẽ không bao giờ trở thành yếu tố cốt lõi cho ngành của mình.
Có lẽ không cần phải nói nhiều, lựa chọn sau cùng nên bị loại bỏ, vì nó dễ khiến doanh nghiệp tụt lại phía sau nếu AI thực sự gần trở thành công nghệ then chốt như nhiều chuyên gia dự đoán. Nhưng ngay cả việc chấp nhận AI một cách thiếu kiểm soát cũng rất rủi ro. Một phương án kiên nhẫn, thận trọng, cân bằng giữa việc không bài xích AI nhưng cũng tránh đặt niềm tin quá mức mới là chiến lược hợp lý cho nhiều lãnh đạo SCRM.
Minh bạch chuỗi cung ứng: chìa khóa vạn năng
Trong vòng một đến hai năm qua, khái niệm minh bạch đã trở thành chủ đề trọng tâm trong bối cảnh chuỗi cung ứng. Không chỉ đơn thuần là khả năng hiển thị để khai thác dữ liệu từ chuỗi cung ứng hay các nhà sản xuất, minh bạch đòi hỏi doanh nghiệp phải truyền đạt và công bố dữ liệu đó đến các bên liên quan — bao gồm nhà đầu tư, người tiêu dùng và cơ quan quản lý nhà nước. Trong môi trường toàn cầu ngày càng nhiều quy định yêu cầu doanh nghiệp thực hiện thẩm tra chuỗi cung ứng và báo cáo về tác động ESG, đạt được minh bạch là yếu tố then chốt cho nỗ lực tuân thủ môi trường.
Tuy nhiên, khi các nghĩa vụ pháp lý và kỳ vọng liên quan tiếp tục mở rộng, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược thực hành minh bạch chuỗi cung ứng theo hướng bền vững lâu dài. Khi các tổ chức phát triển hệ thống và quy trình lặp lại để đạt mức minh bạch trong mạng lưới nhà cung cấp, họ cần thừa nhận rằng quá trình thu thập dữ liệu này không phải là dự án giới hạn về thời gian. Thay vào đó, đây là hành trình liên tục, đưa doanh nghiệp từng bước tiến gần đến mục tiêu minh bạch lý tưởng theo thời gian.
Địa chính trị và thương mại gắn chặt với nhau hơn bao giờ hết
Sau hai nhiệm kỳ tổng thống gần nhất tại Hoa Kỳ, việc sử dụng thương mại làm công cụ đối phó đối thủ địa chính trị đã trở thành xu thế khó đảo ngược. Tổng thống Trump áp dụng hàng loạt thuế quan nhằm phát động chiến tranh thương mại với Trung Quốc, và chính quyền Biden nhìn chung đã kế thừa, tiếp tục chiến lược kiểm soát quan hệ thương mại quốc tế với Trung Quốc một cách bài bản, thậm chí quyết liệt. Ở chiều ngược lại, Trung Quốc không chỉ bị động trước các "đòn đánh" kinh tế này. Trong hai năm qua, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã áp đặt nhiều hạn chế với xuất khẩu khoáng sản, bao gồm lệnh cấm xuất gallium, germanium và antimony sang Hoa Kỳ vào tháng 12 vừa qua.
Với sự gia tăng chính sách thương mại bảo hộ từ các quốc gia quyền lực nhất thế giới — cùng các rào cản khắt khe được sử dụng làm công cụ chủ đạo — địa chính trị giờ đây đã trở thành một yếu tố chủ chốt trong bức tranh quản lý rủi ro chuỗi cung ứng. Xét lịch sử của chính quyền tiếp theo và các chiến lược thương mại trước đây của Tổng thống đắc cử Trump, xác suất cao là bốn năm tới sẽ chứng kiến thêm nhiều tranh chấp thương mại và động thái địa chính trị tương ứng. Bên cạnh triển vọng về thêm nhiều mức thuế quan mới từ chính quyền Trump, nhiều doanh nghiệp sẽ bắt đầu chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc, thiết lập nguồn cung ứng tại các quốc gia khác.
Triển khai khung SCRM bền vững
Nhiều dữ liệu trong vài năm gần đây cho thấy doanh nghiệp ở nhiều lĩnh vực khác nhau đang tiến bộ trong việc quản lý rủi ro một cách toàn diện hơn. Theo Fictiv, một đơn vị sản xuất tùy chỉnh, gần 60% doanh nghiệp đang tăng cường các quy trình quản lý rủi ro. Nghiên cứu bổ sung của McKinsey & Company tiếp tục củng cố lập luận về sự cần thiết của nỗ lực SCRM bài bản hơn trên mọi ngành. Một khảo sát năm 2024 của hãng tư vấn này cho thấy gần ba phần tư doanh nghiệp khảo sát đã triển khai chiến lược tìm nguồn cung ứng kép, 60% có khả năng hiển thị sâu với nhà cung cấp cấp một.
Tuy nhiên, các con số chỉ phản ánh một phần thực tế. Nhiều tổ chức — bao gồm các doanh nghiệp đã xây dựng các giải pháp quản lý rủi ro nội bộ — vẫn phụ thuộc vào những phương án ngẫu nhiên để giảm thiểu rủi ro và thường bị động trước các gián đoạn diễn ra trong thời gian thực. Những doanh nghiệp này tiếp tục thiếu một khung SCRM đồng bộ, toàn diện đủ khả năng đối phó với muôn vàn mối đe dọa chuỗi cung ứng khác nhau. Thách thức nổi bật hiện nay với các nhà lãnh đạo là làm sao thiết lập hệ thống cùng quy trình đồng bộ, giúp tổ chức thích ứng nhanh với rủi ro, gián đoạn và thay đổi theo một cách thực sự bài bản.
Một phương án để triển khai hệ thống như vậy là thông qua nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng như Z2Data. Là doanh nghiệp SCRM hàng đầu cung cấp giải pháp trọn gói, Z2Data hỗ trợ các doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro chuỗi cung ứng, xây dựng khả năng chống chịu trên hệ thống tìm nguồn cung ứng. Sử dụng nhiều cơ sở dữ liệu nội bộ quy mô lớn, bao gồm hơn một tỷ linh kiện, hàng chục nghìn nhà cung cấp và địa điểm sản xuất toàn cầu, nền tảng này giúp doanh nghiệp sở hữu trung tâm chỉ huy mạnh mẽ, trực quan để đối phó với môi trường rủi ro luôn biến động.
Phần mềm SCRM cho phép nhà sản xuất trực quan hóa chuỗi cung ứng, khai thác sâu vào hệ thống nhà cung cấp, nhanh chóng đánh giá hệ quả từ các gián đoạn đang diễn ra. Z2Data là khung quản lý rủi ro nâng doanh nghiệp ra khỏi vòng xoáy giải pháp ứng biến chắp vá cho từng sự cố, xây dựng nền tảng phòng ngừa chủ động tổng thể cho chuỗi cung ứng.
Để tìm hiểu thêm về nền tảng Z2Data và cách các công cụ của chúng tôi có thể giúp doanh nghiệp của bạn đối phó hiệu quả với các thách thức lớn trong chuỗi cung ứng năm 2025, vui lòng đăng ký demo miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
