:quality(85))
Năm 2022 là một cột mốc quan trọng đối với các quy định về chuỗi cung ứng bán dẫn. Vào tháng 10, Cục Công nghiệp và An ninh (Bureau of Industry and Security) của Hoa Kỳ đã ban hành một gói các biện pháp kiểm soát xuất khẩu rộng lớn, chưa từng có tiền lệ đối với công nghệ và thiết bị sản xuất bán dẫn xuất khẩu sang Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC). Trong khi năm 2023 không xuất hiện các quy định chấn động có ý nghĩa lịch sử lớn như vậy — mặc dù đã có các thay đổi quan trọng đối với các biện pháp kiểm soát năm 2022 — vẫn có nhiều luật và chỉ thị mới có ảnh hưởng sâu rộng được ban hành hoặc lần đầu tiên đưa vào nhận thức công chúng.
Dưới đây là tổng hợp các quy định tác động đến chuỗi cung ứng bán dẫn, để lại ấn tượng mạnh nhất đối với các chuyên gia trong ngành suốt 12 tháng vừa qua.
1. Quy định: Quy định về pin của EU (EU Batteries Regulation)
Ngày có hiệu lực: 08/2023
Phạm vi áp dụng: 27 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu
Nội dung quy định: Được Ủy ban Châu Âu đề xuất lần đầu vào tháng 12/2020, Quy định về pin của EU là một phần của loạt sáng kiến Thỏa thuận Xanh Châu Âu đầy tham vọng.
Như đã đề cập trong bài viết của chúng tôi về Quy định pin EU, Ủy ban Châu Âu thông qua quy định này nhằm giảm dấu chân carbon của pin, hạn chế phụ thuộc vào các chất độc hại, đồng thời áp dụng tiêu chuẩn tái chế và tái sử dụng phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn của EU.
Để đạt được mục tiêu đó, quy định đặt ra nhiều nghĩa vụ pháp lý mới đối với nhà sản xuất pin. Tiêu biểu có: khai báo dấu chân carbon, yêu cầu đạt tiêu chuẩn CE, chính sách thẩm định (due diligence), và mục tiêu quản lý cuối vòng đời (EOL) theo mô hình trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (extended producer responsibility, EPR). Khai báo dấu chân carbon — áp dụng cho pin xe điện, pin LMT và pin công nghiệp sạc lại có dung lượng lớn hơn 2 kWh — yêu cầu nhà sản xuất báo cáo lượng khí thải carbon toàn vòng đời (ngoại trừ giai đoạn sử dụng) cho từng mẫu pin tại mỗi nhà máy sản xuất.
Quy định này cũng bổ sung năm loại pin vào danh sách sản phẩm EU bắt buộc phải đạt chứng nhận CE, gồm: pin di động, công nghiệp, EV, LMT và SLI. Do yêu cầu CE đã tồn tại từ lâu đối với các nhóm pin này, nhà sản xuất phải tiến hành đánh giá sự phù hợp CE, trong đó có yêu cầu cung cấp dữ liệu về tỷ lệ vật liệu tái chế có trong pin cũng như xây dựng hệ thống quản lý pin (BMS) để theo dõi tình trạng sức khỏe và tuổi thọ của pin.
Tiếp theo, quy định đặt ra tiêu chuẩn thẩm định (due diligence policy) mới với các nhà sản xuất và nhà nhập khẩu pin có doanh thu ròng tối thiểu 40 triệu EUR. Doanh nghiệp vượt ngưỡng này và tìm nguồn nguyên vật liệu thô đặc thù — đặc biệt là coban, lithium, nickel, và graphite tự nhiên — phải thực hiện chính sách thẩm định phù hợp tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng hệ thống giảm thiểu rủi ro nhằm nhận diện nguy cơ xã hội và môi trường trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Cuối cùng, quy định mới đặt ra trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), áp dụng hai yêu cầu quản lý cuối vòng đời đối với nhà sản xuất pin: phải đảm bảo tỷ lệ tối thiểu vật liệu tái chế trong sản phẩm và chịu trách nhiệm thu gom một tỷ lệ nhất định pin thải (góp phần giảm lượng rác pin vào bãi chôn lấp và hệ thống xử lý chất thải).
2. Quy định: Đề xuất cấm PFAS của ECHA
Ngày công bố: Một đề xuất đã được công bố vào tháng 2 cho lệnh cấm có thể có hiệu lực sau 18 tháng hoặc thông qua lộ trình giai đoạn.
Phạm vi áp dụng: 27 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu
Nội dung quy định: Vào tháng 2, Cơ quan Hóa chất Châu Âu (ECHA) đã công bố đề xuất cấm hàng nghìn chất per- và polyfluoroalkyl (PFAS). Đề xuất này do cơ quan có thẩm quyền quốc gia tại Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Đức và Hà Lan chủ trì.
Hạn chế mới được đề xuất nhằm cấm hơn 10.000 PFAS (hiện có khoảng 15.000 PFAS được biết đến). ECHA đưa ra hai kịch bản thực thi: một là áp dụng lệnh cấm hoàn toàn sau 18 tháng giai đoạn chuyển tiếp; hai là thực hiện theo lộ trình từng bước, đi kèm với các ngoại lệ có thời hạn cho những mục đích sử dụng đặc biệt. Ngoài ra, mô hình thứ hai quy định một số trường hợp hiếm hoi có thể được hưởng ngoại lệ không thời hạn.
ECHA đã mở đề xuất hạn chế này cho giai đoạn tham vấn công chúng kéo dài sáu tháng, từ ngày 22/03 đến 25/09. Như bài phân tích trước của chúng tôi đã nêu, có khoảng 5.600 ý kiến phản hồi công khai, trong đó hơn 4.400 ý kiến từ các doanh nghiệp, cá nhân và tổ chức. Nhiều chuyên gia trong ngành bày tỏ lo ngại về hệ quả của lệnh cấm đối với quá trình sản xuất của họ.
Hiện tại, giai đoạn tham vấn đã kết thúc, hai ủy ban của ECHA sẽ xem xét các ý kiến và hình thành quan điểm cuối cùng về lệnh cấm. Ủy ban Đánh giá Rủi ro (RAC) sẽ quyết định tính phù hợp của đề xuất trong việc giảm rủi ro cho cá nhân và môi trường, còn Ủy ban Phân tích Kinh tế Xã hội (SEAC) chịu trách nhiệm đánh giá tác động kinh tế xã hội tiềm năng khi áp dụng hạn chế. Khi các ý kiến này được thông qua và gửi lên Ủy ban Châu Âu, ECHA cùng các quốc gia thành viên sẽ ra quyết định cuối cùng về lệnh cấm.
3. Quy định: Luật Thẩm định Chuỗi Cung ứng của Đức (SCDDA)
Ngày có hiệu lực: Giai đoạn đầu có hiệu lực ngày 01/01/2023. Giai đoạn hai bắt đầu vào ngày 01/01/2024.
Phạm vi áp dụng: Đức
Nội dung quy định: Điểm khởi đầu hợp lý nhất là định nghĩa phạm vi áp dụng và nội dung chính của luật với doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh. Kể từ ngày 01/01 năm nay, các doanh nghiệp đặt trụ sở chính, địa điểm kinh doanh chính, văn phòng hành chính, địa chỉ đăng ký hoặc chi nhánh tại Đức — và có tối thiểu 3.000 nhân viên tại Đức — phải tuân thủ SCDDA. Đến ngày 01/01/2024, phạm vi mở rộng cho các công ty có ít nhất 1.000 nhân viên tại Đức. (Đáng chú ý, khoảng 600 doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh từ ngày 01/01/2023, và gần 3.000 doanh nghiệp sẽ chịu sự điều chỉnh vào năm 2024.)
Luật Thẩm định Chuỗi cung ứng của Đức đặt ra một loạt nghĩa vụ thẩm định cụ thể với doanh nghiệp thuộc phạm vi áp dụng. Theo Bộ Lao động và Xã hội Liên bang Đức, luật dựa trên 11 công ước quốc tế về nhân quyền được công nhận, nhằm đưa ra yêu cầu hoặc cấm đoán đối với hành vi doanh nghiệp để ngăn chặn vi phạm quyền lợi pháp lý được bảo vệ. Các công ước này liên quan đến các chủ đề như nô lệ và lao động trẻ em, an toàn lao động và điều kiện làm việc, quyền tiếp cận thực phẩm và nước sạch, bình đẳng trả lương, v.v.
Để tuân thủ 11 quyền nhân quyền này, doanh nghiệp phải thực hiện 8 nghĩa vụ:
- Triển khai hệ thống quản lý rủi ro đảm bảo tuân thủ nghĩa vụ thẩm định, được “tích hợp vào toàn bộ các quy trình kinh doanh liên quan”.
- Bổ nhiệm nhân sự/phụ trách nhân quyền chịu trách nhiệm giám sát hệ thống quản lý rủi ro.
- Tiến hành phân tích rủi ro hàng năm với hoạt động nội bộ và nhà cung cấp trực tiếp nhằm kiểm tra nguy cơ vi phạm quyền nhân quyền. Các phân tích bổ sung có thể cần thiết nếu doanh nghiệp thay đổi lớn chuỗi cung ứng dẫn đến tăng nguy cơ rủi ro.
- Xây dựng tuyên bố chính sách nêu rõ quy trình quản lý rủi ro, mô tả rủi ro tiềm ẩn theo phân tích, xác định kỳ vọng với nhân viên và nhà cung cấp.
- Thực hiện biện pháp phòng ngừa khi phát hiện rủi ro, dù trong hoạt động nội bộ hay hoạt động của nhà cung cấp trực tiếp.
- Thực thi biện pháp khắc phục nếu phát hiện hoặc sắp phát sinh vi phạm công ước bảo vệ nhân quyền.
- Thiết lập cơ chế tiếp nhận khiếu nại để nhân viên có thể phản ánh khi quan sát thấy rủi ro hoặc vi phạm.
- Tiến hành tài liệu hóa và báo cáo liên tục xác nhận thực hiện nghĩa vụ thẩm định. Báo cáo này nộp hàng năm cho Văn phòng Liên bang về Kinh tế và Kiểm soát Xuất khẩu Đức (BAFA) và công khai trên website công ty.
Doanh nghiệp vi phạm nghĩa vụ thẩm định có thể bị xử phạt hành chính tối đa 8 triệu EUR hoặc 2% doanh thu toàn cầu hằng năm.
4. Quy định: Chỉ thị Thẩm định Phát triển bền vững Doanh nghiệp (CS3D)
Ngày có hiệu lực: Chỉ thị được đề xuất ban đầu bởi Ủy ban Châu Âu vào tháng 2/2022. Ngày 14/12 năm nay, Nghị viện Châu Âu và Hội đồng EU đã đạt được đồng thuận tạm thời về ngôn ngữ quy định.
Phạm vi áp dụng: 27 quốc gia thành viên Liên minh Châu Âu
Nội dung quy định: Chỉ thị Thẩm định Phát triển bền vững Doanh nghiệp có nhiều điểm tương đồng với Luật Thẩm định Chuỗi cung ứng của Đức, nhưng có những khác biệt quan trọng về nghĩa vụ cụ thể. Phạm vi CS3D — vấn đề được đàm phán nhiều trong năm qua — được xây dựng phức tạp gồm nhiều nhóm đối tượng: các doanh nghiệp thành lập tại EU có hơn 500 nhân viên và doanh thu toàn cầu vượt 150 triệu EUR, cùng các doanh nghiệp ngoài EU có doanh thu tối thiểu 150 triệu EUR tại EU.
CS3D tập trung vào hai nhóm nghĩa vụ chính:
- Chính sách thẩm định về nhân quyền và môi trường: Doanh nghiệp thuộc phạm vi CS3D bắt buộc thực thi biện pháp xử lý các tác động tiêu cực phát sinh từ hoạt động của mình cũng như hoạt động của nhà cung cấp đến nhân quyền và môi trường. Ủy ban Châu Âu giải thích rằng “nội dung cốt lõi là xác định, ngăn chặn, xử lý, giảm thiểu và chịu trách nhiệm” đối với ảnh hưởng tiêu cực đến hai lĩnh vực này. Các lĩnh vực ảnh hưởng cụ thể gồm nhưng không giới hạn ở: nô lệ, bóc lột lao động, nạn phá rừng và ô nhiễm.
- Kế hoạch chuyển đổi khí hậu: CS3D yêu cầu các doanh nghiệp lớn phát triển, triển khai kế hoạch chuyển đổi khí hậu toàn diện, xác định khung giảm khí thải carbon phù hợp với các mục tiêu nhiệt độ tối đa của Thỏa thuận Paris.
Sau khi đạt đồng thuận tạm thời vào tháng 12, CS3D cần được Nghị viện Châu Âu và Hội đồng EU chính thức phê chuẩn, ký ban hành. Việc này dự kiến hoàn tất trong nửa đầu năm 2024. Sau đó, các quốc gia EU sẽ có hai năm để chuyển chỉ thị vào luật quốc gia. Vì vậy, theo đa số chuyên gia, doanh nghiệp sẽ chưa cần thực hiện nghĩa vụ CS3D trước năm 2027.
5. Quy định: Cập nhật kiểm soát xuất khẩu của Bureau of Industry and Security đối với Trung Quốc.
Ngày có hiệu lực: Bộ kiểm soát xuất khẩu đầu tiên của Hoa Kỳ nhắm đến Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (PRC) được ban hành ngày 07/10/2022. Các cập nhật có hiệu lực vào ngày 17/10/2023.
Phạm vi áp dụng: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Macau và, ở mức độ thấp hơn, 43 quốc gia tại Trung Đông, châu Phi và châu Á.
Nội dung quy định: Như chúng tôi đã đề cập trong bài viết gần đây về căng thẳng thương mại bán dẫn giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, các cập nhật năm 2023 tập trung vào ba lĩnh vực trọng yếu. Thứ nhất, điều chỉnh tiêu chí các loại chip bị kiểm soát, sử dụng hiệu năng xử lý tổng (TPP) và mật độ hiệu suất làm ngưỡng để xác định bán dẫn chịu kiểm soát. Thứ hai, mở rộng đáng kể danh mục thiết bị sản xuất bán dẫn (SME) bị hạn chế. Cuối cùng, cập nhật này bổ sung thêm 13 doanh nghiệp Trung Quốc vào Danh sách Thực thể của Hoa Kỳ (Entity List).
Bài tổng hợp các quy định nổi bật và phổ biến nhất năm 2023 không có mục đích liệt kê đầy đủ. Thay vào đó, chúng tôi mong muốn cung cấp góc nhìn nhanh về các lệnh cấm, hạn chế, kiểm soát và chỉ thị — đã ban hành, chuẩn bị có hiệu lực, hoặc đang trong quá trình xem xét — có ảnh hưởng lớn nhất đối với ngành bán dẫn trong năm qua.
Chỉ cần quan sát tổng thể có thể nhận thấy hai động lực chính trong các quy định này. Một mặt là căng thẳng thương mại kéo dài giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Mặt khác là hàng loạt chỉ thị của EU nhằm ưu tiên sức khỏe con người và môi trường bằng cách thắt chặt nghĩa vụ doanh nghiệp trong khu vực. Dĩ nhiên, còn quá sớm để dự đoán toàn cảnh chính sách năm 2024. Tuy nhiên, có thể chắc chắn rằng hai xu hướng lớn này — thể hiện rõ thực tại cũng như tương lai ngành công nghệ và sản xuất — sẽ tiếp tục định hình hoạt động của các doanh nghiệp trong hệ sinh thái chuỗi cung ứng bán dẫn trong thập kỷ 2020.
