Podsumowanie najważniejszych regulacji 2023 roku

Rok 2022 był przełomowy dla regulacji dotyczących łańcucha dostaw półprzewodników. W październiku amerykańskie Biuro ds. Przemysłu i Bezpieczeństwa (Bureau of Industry and Security) ustanowiło szeroko zakrojony, bezprecedensowy pakiet kontroli eksportu na technologie półprzewodnikowe oraz sprzęt do produkcji półprzewodników przeznaczonych do Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL). Rok 2023 nie przyniósł regulacji o równie przełomowym charakterze historycznym — choć wprowadzono istotne zmiany w przepisach z 2022 roku — jednak pojawiło się szereg ważnych nowych ustaw i dyrektyw, które weszły w życie lub zostały po raz pierwszy szeroko zaprezentowane opinii publicznej. 

Poniżej przedstawiamy przegląd najważniejszych regulacji wpływających na łańcuch dostaw półprzewodników, które w ciągu ostatnich 12 miesięcy wywarły największe wrażenie na przedstawicielach branży. 

1. Regulacja: Rozporządzenie UE dotyczące baterii 

Data wejścia w życie: sierpień 2023

Kraje objęte: 27 państw członkowskich Unii Europejskiej 

Zakres regulacji: Rozporządzenie UE dotyczące baterii, pierwotnie zaproponowane przez Komisję Europejską w grudniu 2020 roku, stanowi część ambitnego Europejskiego Zielonego Ładu. 

Jak wskazywaliśmy w naszym artykule omawiającym Rozporządzenie UE dotyczące baterii, Komisja Europejska uchwaliła te przepisy, aby zminimalizować ślad węglowy baterii, ograniczyć stosowanie substancji toksycznych oraz wdrożyć standardy recyklingu i ponownego użycia wpisujące się w dążenie UE do gospodarki o obiegu zamkniętym. 

W tym kontekście rozporządzenie nakłada szereg nowych obowiązków prawnych na producentów baterii. Obejmują one m.in. obowiązek deklaracji śladu węglowego, wymogi dotyczące oznakowania CE, polityki należytej staranności oraz cele w zakresie gospodarowania na końcu cyklu życia (w tym tzw. rozszerzoną odpowiedzialność producenta — EPR). Deklaracja śladu węglowego, która dotyczy baterii do pojazdów elektrycznych, baterii LMT oraz przemysłowych akumulatorów ładowalnych o pojemności powyżej 2 kWh, wymaga, by producenci raportowali emisje dwutlenku węgla z całego cyklu życia — z wyłączeniem fazy użytkowania — osobno dla każdego modelu baterii i każdej fabryki. 

Rozporządzenie UE dotyczące baterii rozszerza również listę produktów wymagających oznakowania CE o pięć klas baterii: przenośne, przemysłowe, EV, LMT i SLI. W związku z już obowiązującymi przepisami dotyczącymi oznakowania CE, producenci tych pięciu klas baterii muszą przeprowadzić ocenę zgodności CE. Wymagania tej oceny zależą od klasy baterii, ale z reguły obejmują raportowanie zawartości materiałów pochodzących z recyklingu oraz wdrożenie systemu zarządzania bateriami (BMS), który monitoruje ich stan i żywotność. 

Ponadto rozporządzenie nakłada nowe wymogi w zakresie należytej staranności na producentów i importerów baterii, których roczne przychody netto wynoszą co najmniej 40 milionów EUR. Firmy przekraczające ten próg i pozyskujące określone surowce — w szczególności kobalt, lit, nikiel i naturalny grafit — muszą wdrożyć politykę należytej staranności zgodną ze standardami międzynarodowymi oraz system identyfikacji zagrożeń społecznych i środowiskowych w całym swoim łańcuchu dostaw. 

Ostatecznie rozporządzenie wprowadza tzw. „rozszerzoną odpowiedzialność producenta” (EPR) nakładającą dwa obowiązki w zakresie gospodarowania bateriami na końcu cyklu życia. Producenci muszą osiągać określone minimalne poziomy zawartości materiałów z recyklingu w swoich bateriach oraz są odpowiedzialni za zebranie określonego procentu zużytych baterii, przeciwdziałając tym samym ich trafianiu na składowiska i do zakładów utylizacji odpadów. 

2. Regulacja: Propozycja ECHA zakazu PFAS

Data wejścia w życie: W lutym opublikowano propozycję zakazu, który miałby zacząć obowiązywać po 18 miesiącach lub być wdrażany etapowo. 

Kraje objęte: 27 państw członkowskich Unii Europejskiej 

Zakres regulacji: W lutym Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) opublikowała propozycję zakazu tysięcy substancji z grupy per- i polifluoroalkilowych (PFAS). Propozycja ta została przygotowana przez organy krajowe Szwecji, Danii, Norwegii, Niemiec i Holandii. 

Nowe ograniczenia mają objąć ponad 10 000 PFAS (obecnie istnieje ok. 15 000 wszystkich PFAS). ECHA przedstawiła dwa możliwe scenariusze wdrożenia restrykcji: w pierwszym całkowity zakaz obowiązywałby po 18-miesięcznym okresie przejściowym, w drugim przewidziano bardziej złożone rozwiązanie stopniowe ze ściśle określonymi derogacjami czasowymi dla niektórych zastosowań, przy czym w rzadkich przypadkach przewidziano również odstępstwa bez limitu czasowego. 

ECHA otworzyła propozycję na sześciomiesięczne konsultacje publiczne, które trwały od 22 marca do 25 września. Jak wskazywaliśmy w poprzednich materiałach, okres ten wygenerował ok. 5 600 komentarzy, w tym od 4 400 przedsiębiorstw, osób prywatnych i organizacji. W wielu przypadkach przedstawiciele branży wyrażali obawy o wpływ proponowanego zakazu na procesy produkcyjne. 

Po zakończeniu konsultacji dwa komitety ECHA przeprowadzą przegląd zgłoszonych uwag i wypracują swoje ostateczne stanowiska w sprawie zakazu. Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC) oceni, czy propozycja w odpowiedni sposób zmniejszy ryzyko dla ludzi i środowiska, a Komitet ds. Analizy Społeczno-Ekonomicznej (SEAC) przeanalizuje potencjalny wpływ gospodarczy wprowadzenia restrykcji. Po finalizacji obu opinii i przekazaniu ich Komisji Europejskiej, ECHA wraz z państwami członkowskimi UE podejmą ostateczną decyzję w sprawie zakazu. 

3. Regulacja: Ustawa o należytej staranności w łańcuchu dostaw w Niemczech (SCDDA)

Data wejścia w życie: Pierwszy etap ustawy wszedł w życie 1 stycznia 2023 r. Drugi etap zacznie obowiązywać 1 stycznia 2024 r. 

Kraje objęte: Niemcy

Zakres regulacji: Logicznym punktem wyjścia jest określenie zakresu ustawy, a następnie omówienie szczegółowych wymogów dla firm objętych regulacją. Od 1 stycznia 2023 przedsiębiorstwa, które mają centralę, główną siedzibę, siedzibę zarządu, statutową siedzibę lub oddział w Niemczech i zatrudniają co najmniej 3 000 pracowników na terenie Niemiec, muszą stosować się do przepisów SCDDA. Od 1 stycznia 2024 r. SCDDA obejmie także firmy zatrudniające co najmniej 1 000 osób w Niemczech. (Warto zauważyć, że od 1 stycznia 2023 r. pod ustawę podlegało około 600 firm, a w 2024 roku objętych będzie blisko 3 000 przedsiębiorstw).

Niemiecka ustawa o należytej staranności w łańcuchu dostaw określa szereg szczegółowych obowiązków dotyczących należytej staranności dla firm objętych jej zakresem. Zgodnie z informacjami Federalnego Ministerstwa Pracy i Spraw Socjalnych Niemiec, ustawa bazuje na 11 międzynarodowych konwencjach dotyczących praw człowieka, z których „wywodzone są obowiązki lub zakazy postępowania dla przedsiębiorstw w celu zapobieżenia naruszeniom chronionych praw”. Konwencje te dotyczą m.in. niewolnictwa i pracy dzieci, bezpieczeństwa i warunków pracy, dostępu do żywności i wody oraz dyskryminacji płacowej.

Aby chronić te 11 praw człowieka objętych ustawą, przedsiębiorstwa muszą wdrożyć osiem obowiązków. Obejmują one:

1. Wdrożenie systemu zarządzania ryzykiem, zapewniającego zgodność firmy z obowiązkami należytej staranności oraz „integrację tego systemu we wszystkich kluczowych procesach biznesowych”. 
2. Powołanie pełnomocnika ds. praw człowieka lub innej osoby odpowiedzialnej za nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem. 
3. Przeprowadzanie corocznej analizy ryzyka wobec własnej działalności i działalności bezpośrednich dostawców w celu zidentyfikowania potencjalnych naruszeń chronionych obszarów praw człowieka. W przypadku przewidywanych istotnych zmian w łańcuchu dostaw mogą być wymagane dodatkowe analizy. 
4. Sporządzenie oświadczenia polityki, określającego procedury zarządzania ryzykiem, opisującego zidentyfikowane zagrożenia oraz wyznaczającego oczekiwania wobec pracowników i dostawców. 
5. Wdrożenie środków prewencyjnych, gdy w działalności własnej lub u dostawcy bezpośredniego zostanie zidentyfikowane konkretne ryzyko. 
6. Podjęcie działań naprawczych, gdy stwierdzono naruszenie konwencji dotyczących praw człowieka lub istnieje istotne zagrożenie takiego naruszenia. 
7. Ustanowienie procedury składania skarg, umożliwiającej pracownikom zgłaszanie ryzyka lub naruszeń. 
8. Prowadzenie bieżącej dokumentacji i raportowania z realizacji obowiązków należytej staranności. Dokumentacja ta musi być gromadzona w rocznym raporcie składanym do Federalnego Urzędu ds. Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA) oraz udostępniana publicznie na stronie internetowej firmy.

Firmy niespełniające tych wymagań narażają się na kary finansowe nakładane przez rząd niemiecki, sięgające maksymalnie 8 mln EUR lub 2% rocznych światowych obrotów. 

4. Regulacja: Dyrektywa o należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CS3D)

Data wejścia w życie: Dyrektywa została pierwotnie zaproponowana przez Komisję Europejską w lutym 2022 r. 14 grudnia tego roku Parlament Europejski i Rada UE osiągnęły wstępne porozumienie dotyczące języka regulacji. 

Kraje objęte: 27 państw członkowskich Unii Europejskiej

Zakres regulacji: Dyrektywa o należytej staranności w zakresie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CS3D) pokrywa się częściowo z niemiecką ustawą o należytej staranności, choć istotnie różni się zakresem obowiązków. Temat zakresu CS3D był szeroko negocjowany w minionym roku i został zdefiniowany wielopoziomowo. Główne podmioty objęte dyrektywą to spółki zarejestrowane w UE zatrudniające ponad 500 pracowników i osiągające ponad 150 mln EUR obrotu globalnego, a także spółki spoza UE, które generują co najmniej 150 mln EUR przychodów w Unii Europejskiej. 

Dyrektywa CS3D koncentruje się na dwóch grupach obowiązków:

• Polityka należytej staranności w obszarze praw człowieka i środowiska: Firmy objęte CS3D muszą podejmować działania naprawcze wobec wszelkich negatywnych oddziaływań własnej działalności oraz działalności swoich dostawców na prawa człowieka i środowisko. Komisja Europejska wyjaśnia, że „istotą tego obowiązku jest identyfikacja, eliminacja, zapobieganie, łagodzenie i odpowiedzialność” w zakresie negatywnych skutków dla tych dwóch chronionych kategorii. Konkretne obszary objęte dyrektywą obejmują — choć lista nie jest zamknięta — niewolnictwo, wyzysk pracowników, wylesianie i zanieczyszczenie środowiska. 
• Plan transformacji klimatycznej: CS3D nakłada również obowiązek opracowania i wdrożenia kompleksowego planu transformacji klimatycznej dla wybranych dużych firm. Plan ten powinien wyznaczyć ramy dla redukcji emisji dwutlenku węgla zgodnie z celami Porozumienia Paryskiego. 

Po osiągnięciu prowizorycznego porozumienia w grudniu, dyrektywa CS3D musi zostać zatwierdzona i podpisana przez Parlament Europejski oraz Radę UE. Przewiduje się, że nastąpi to w pierwszej połowie 2024 r. Po przyjęciu dyrektywy państwa członkowskie UE będą mieć dwa lata na jej implementację do prawa krajowego. Z uwagi na wydłużony proces, większość ekspertów ocenia, że firmy nie będą musiały wypełniać obowiązków CS3D przed rokiem 2027. 

5. Regulacja: Aktualizacja amerykańskich kontroli eksportu do Chin przez Bureau of Industry and Security 

Data wejścia w życie: Pierwotny pakiet amerykańskich kontroli eksportu wobec Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) ogłoszono 7 października 2022 r. Aktualizacje zaczęły obowiązywać 17 października 2023 r. 

Kraje objęte: USA, Chiny, Makau oraz — w mniejszym stopniu — 43 inne kraje w regionach Bliskiego Wschodu, Afryki i Azji. 

Zakres regulacji: Jak opisaliśmy w naszym niedawnym artykule o wojnach handlowych USA–Chiny dotyczących półprzewodników, aktualizacje z 2023 roku skupiają się na trzech kluczowych obszarach. Po pierwsze, zmianie uległy progi dla chipów podlegających ograniczeniom, w oparciu o ogólną wydajność przetwarzania (TPP) oraz gęstość wydajności jako kryteria regulacyjne. Po drugie, znacznie rozszerza się lista kontrolowanego sprzętu do produkcji półprzewodników (SME). Po trzecie, na listę podmiotów objętych amerykańskimi restrykcjami dodano 13 firm z Chin. 

Niniejsze podsumowanie najważniejszych regulacji roku 2023 nie ma charakteru wyczerpującego. Jego celem jest zarysowanie zakazów, ograniczeń, kontroli i dyrektyw — zarówno wprowadzonych, proponowanych, jak i tych na różnych etapach procesu legislacyjnego — które w minionym roku miały największe znaczenie dla branży półprzewodników. 

Nie trzeba szczegółowej analizy, by dostrzec dwa główne trendy wśród tych regulacji. Z jednej strony trwa wojna handlowa między USA i Chinami. Z drugiej — Unia Europejska wdraża szereg dyrektyw nakierowanych na ochronę zdrowia ludzi i środowiska poprzez nałożenie bardziej rygorystycznych wymogów na firmy działające w regionie. Oczywiście jest zdecydowanie zbyt wcześnie, by prognozować, jak będzie wyglądało otoczenie regulacyjne w roku 2024. Można jednak z dużym prawdopodobieństwem założyć, że oba te silnie ugruntowane procesy — odzwierciedlające przyszłość i teraźniejszość technologii oraz produkcji — nadal będą wpływać na sposób funkcjonowania organizacji z obszaru łańcucha dostaw półprzewodników w obecnej dekadzie.