:quality(85))
Chỉ một ngày sau khi năm mới bắt đầu, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu về ý định tiếp tục đáp trả Mỹ trước các biện pháp hạn chế thương mại nghiêm ngặt mà Mỹ đã áp đặt lên Trung Quốc trong hai năm qua. Ngày 02/01, Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) thông báo rằng 28 công ty Mỹ đã được bổ sung vào danh sách kiểm soát xuất khẩu lưỡng dụng, một danh sách trừng phạt được giới thiệu vào cuối năm 2024. Hiện tất cả doanh nghiệp Trung Quốc đều bị cấm xuất khẩu bất kỳ mặt hàng “lưỡng dụng” nào cho bất kỳ công ty nào trong số 28 doanh nghiệp nằm trong danh sách kiểm soát xuất khẩu. Hàng lưỡng dụng là những sản phẩm có thể sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự. Cục Công nghiệp và An ninh Hoa Kỳ (BIS) định nghĩa đây là các mặt hàng “có ứng dụng dân sự cũng như liên quan đến khủng bố, quân sự hoặc vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD)”. Các doanh nghiệp mong muốn được miễn trừ đặc biệt khỏi những lệnh trừng phạt mới này có thể nộp đơn xin giấy phép xuất khẩu hàng lưỡng dụng thông qua MOFCOM.
Những doanh nghiệp nào bị bổ sung vào danh sách kiểm soát xuất khẩu?
Tổng cộng 28 công ty Mỹ đã bị bổ sung vào danh sách kiểm soát xuất khẩu lưỡng dụng của Trung Quốc vào ngày 02/01. Phần lớn các doanh nghiệp nằm trong diện bị trừng phạt của Trung Quốc là nhà thầu quốc phòng và nhà sản xuất vũ khí. Danh sách bao gồm:
- General Dynamics
- Lockheed Martin Corporation
- Lockheed Martin Missiles and Fire Control
- Lockheed Martin Aeronautics
- Lockheed Martin Missile System Integration Lab
- Lockheed Martin Advanced Technology Laboratories
- Lockheed Martin Ventures
- L3 Harris Technologies
- Intelligent Epitaxy Technology (IntelliEPI)
- Clear Align LLC
- Boeing Defense, Space & Security
- Raytheon Missiles & Defense
- Raytheon/Lockheed Martin Javelin Joint Venture
- Raytheon Missile Systems
- General Dynamics Ordnance and Tactical Systems
- General Dynamics Information Technology
- General Dynamics Mission Systems
- Inter-Coastal Electronics
- System Studies & Simulation
- IronMountain Solutions
- Applied Technologies Group
- Axient
- Anduril Industries
- Maritime Tactical Systems
- Pacific Rim Defense
- AEVEX Aerospace
- LKD Aerospace
- Summit Technologies Inc.
Vì sao các doanh nghiệp này bị nhắm mục tiêu?
Về mặt chính thức, Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) bổ sung 28 công ty Mỹ vào danh sách kiểm soát xuất khẩu nhằm “bảo vệ an ninh và lợi ích quốc gia”. Trong một cuộc phỏng vấn với Global Times, ông Lữ Tường, nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học xã hội Trung Quốc, cũng khẳng định quan điểm này. "Trung Quốc cần thiết phải có các động thái đối với các thực thể này để bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của Trung Quốc," ông phát biểu.
Tuy nhiên, trong tháng trước, tuyên bố từ một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã hé lộ một lý do khác cho các biện pháp trừng phạt nhắm vào nhà sản xuất quốc phòng Mỹ. “Việc viện trợ cho ‘độc lập Đài Loan’ bằng cách vũ trang cho Đài Loan chẳng khác nào chơi với lửa, và lợi dụng vấn đề Đài Loan nhằm kiềm chế Trung Quốc chắc chắn thất bại,” người phát ngôn này khẳng định. Nói cách khác, bất kỳ công ty nào bán vũ khí cho Đài Loan đều cản trở các mục tiêu địa chính trị cốt lõi của Trung Quốc, và Đảng Cộng sản Trung Quốc cho rằng phải đáp trả họ.
Các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ cũng nhìn nhận các lệnh trừng phạt dưới lăng kính tương tự. Theo một chia sẻ từ người trong ngành, việc đưa những doanh nghiệp này vào danh sách kiểm soát xuất khẩu lưỡng dụng chính là để trừng phạt họ vì họ đã cung cấp vũ khí cho Đài Loan, còn các phát ngôn về an ninh quốc gia chỉ là lớp ngụy trang cho các giao dịch với chính phủ Đài Loan. Theo Forum on the Arms Trade (Diễn đàn thương mại vũ khí), một mạng lưới chuyên gia theo dõi hoạt động mua bán và chuyển giao vũ khí giữa các quốc gia, chính phủ Mỹ đã được thông báo về các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan có giá trị hơn 2 tỷ USD trong năm 2024. Các đơn hàng bao gồm hệ thống tên lửa phòng không tân tiến quốc gia (NASAMS), hệ thống radar và bệ súng cho tàu chiến.
Bước đi mang tính biểu tượng với tác động thực tế tối thiểu
Dù các biện pháp kiểm soát xuất khẩu mới này mang tính đối đầu, các chuyên gia trong ngành không kỳ vọng chúng có tác động hiện hữu đáng kể nào lên 28 công ty bị trừng phạt. Doanh nghiệp quốc phòng Mỹ hầu như không thu mua sản phẩm trực tiếp từ các đối thủ chính của Mỹ — nhất là các mặt hàng lưỡng dụng — do vậy lệnh cấm này không ảnh hưởng thực sự tới hoạt động tìm nguồn cung ứng và chuỗi cung ứng.
Trên thực tế, các biện pháp trừng phạt được đánh giá gần như không đáng kể, gần như không gây ra làn sóng nào bên trong ngành quốc phòng Mỹ. Các chuyên gia quốc phòng gần như không bàn luận gì về lệnh cấm, còn các nhà thầu hàng đầu lại tập trung vào nhiều thách thức khác cấp thiết hơn. Cuối cùng, các biện pháp kiểm soát này được nhìn nhận là mang tính biểu tượng thay vì có lực thúc đẩy rõ rệt nào. Thay vào đó, đây chỉ là một ví dụ nữa về việc Trung Quốc sẵn lòng tiếp tục đáp trả các lệnh trừng phạt Mỹ và duy trì cuộc chiến thương mại.
Trung Quốc có thể gây tổn hại cho doanh nghiệp quốc phòng Mỹ như thế nào
Dù các biện pháp hạn chế thương mại mới nhất có thể chưa gây ra tác động lớn, vẫn còn một số cách mà Đảng Cộng sản Trung Quốc có thể gây tổn thất nghiêm trọng cho các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ và khả năng tìm nguồn linh kiện, vật tư của họ. Trong khi lệnh cấm xuất khẩu mới nhất chỉ tập trung vào mặt hàng lưỡng dụng, nếu Trung Quốc mở rộng kiểm soát xuất khẩu sang, chẳng hạn, bán dẫn, các công ty như Lockheed Martin, General Dynamics và Raytheon có thể đối mặt với gián đoạn lớn.
Theo nghiên cứu từ doanh nghiệp phân tích dữ liệu Govini công bố năm ngoái, các nhà sản xuất Trung Quốc đã xâm nhập chuỗi cung ứng quốc phòng Mỹ ở mức độ cực kỳ sâu rộng. Trong hai thập kỷ qua, số linh kiện Trung Quốc tham gia vào chuỗi cung ứng ngành quốc phòng Mỹ đã tăng gấp bốn lần. Đáng lo ngại hơn nữa, hơn 40% bán dẫn dùng trong các vũ khí và hệ thống vũ khí của Bộ Quốc phòng Mỹ có nguồn gốc từ Trung Quốc.
Mức độ phụ thuộc lớn như vậy chắc chắn không thoát khỏi tầm quan sát của Trung Quốc. Nếu Đảng Cộng sản Trung Quốc muốn làm suy yếu các nhà thầu cung cấp công nghệ, vũ khí và hạ tầng quân sự cho Bộ Quốc phòng Mỹ, họ hoàn toàn có thể áp đặt kiểm soát thương mại lên các con chip bán dẫn. Theo đánh giá của một chuyên gia trong ngành, biện pháp này sẽ thực sự phá vỡ năng lực sản xuất quốc phòng Mỹ, buộc các doanh nghiệp phải xây dựng lại toàn bộ chuỗi cung ứng và tìm nguồn trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, hiện nay, chưa ai xem đây là kịch bản thực tiễn — chủ yếu vì tác động tiêu cực tức thời có thể lan rộng đến kinh tế Trung Quốc. Theo một số ước tính, lĩnh vực điện tử đóng góp tới 25% tổng GDP Trung Quốc, và việc hạn chế xuất khẩu dưới bất kỳ hình thức nào có thể gây tổn hại nặng nề cho nền kinh tế quốc dân đã trì trệ nhiều năm.
Dẫu chỉ tồn tại ở mức tiềm năng, khả năng này — dù rất nhỏ — vẫn cho thấy Trung Quốc còn rất nhiều công cụ trong tay trong cuộc xung đột thương mại ngày càng gay gắt, kéo dài với Mỹ.
Cuộc leo thang ăn miếng trả miếng chưa dừng lại
Chỉ trong 10 ngày kể từ khi Trung Quốc công bố kiểm soát xuất khẩu mới, một diễn biến quan trọng khác lại xảy ra. Chính quyền Biden đã trình bày kế hoạch siết chặt xuất khẩu chip AI và công nghệ Mỹ dùng để sản xuất các chip này tới hàng loạt đối thủ, trong đó có Trung Quốc. Có thể thấy, mức độ căng thẳng của các cuộc chiến thương mại — cùng tần suất các biện pháp công kích cũng như đáp trả — đang gia tăng chóng mặt. Trong khi đó, phía CCP gần như chắc chắn cũng đang xây dựng chiến lược để tiếp tục đáp trả lại quốc gia đã trở thành đối thủ đáng gờm nhất trong nửa thập kỷ vừa qua.
Các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp khác muốn sẵn sàng ứng phó nhanh nhạy trước bối cảnh tuân thủ thương mại nhiều biến động này có thể khai thác dữ liệu và tính năng của nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng Z2Data. Công cụ SCRM giúp doanh nghiệp của bạn có khả năng hiển thị sâu vào chuỗi cung ứng, xác định các địa điểm sản xuất quan trọng và hiểu tác động phụ thuộc quốc gia bị tác động bởi lệnh trừng phạt, thuế quan và các biện pháp hạn chế thương mại khác. Ngoài ra, Z2Data còn duy trì danh sách cảnh báo trừng phạt sử dụng dữ liệu toàn diện từ các nguồn uy tín cao để xác định các nhà cung cấp có rủi ro cao trở thành mục tiêu của lệnh trừng phạt mới trong tương lai.
Để tìm hiểu thêm về Z2Data và bộ công cụ giúp doanh nghiệp theo dõi tác động của các vấn đề tuân thủ thương mại lên chuỗi cung ứng của mình, hãy đăng ký demo miễn phí cùng chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
Chỉ một ngày sau khi năm mới bắt đầu, Trung Quốc đã phát đi tín hiệu về ý định tiếp tục đáp trả Mỹ trước các biện pháp hạn chế thương mại nghiêm ngặt mà Mỹ đã áp đặt lên Trung Quốc trong hai năm qua. Ngày 02/01, Bộ Thương mại Trung Quốc (MOFCOM) thông báo rằng 28 công ty Mỹ đã được bổ sung vào danh sách kiểm soát xuất khẩu lưỡng dụng, một danh sách trừng phạt được giới thiệu vào cuối năm 2024. Hiện tất cả doanh nghiệp Trung Quốc đều bị cấm xuất khẩu bất kỳ mặt hàng “lưỡng dụng” nào cho bất kỳ công ty nào trong số 28 doanh nghiệp nằm trong danh sách kiểm soát xuất khẩu. Hàng lưỡng dụng là những sản phẩm có thể sử dụng cho cả mục đích dân sự và quân sự. Cục Công nghiệp và An ninh Hoa Kỳ (BIS) định nghĩa đây là các mặt hàng “có ứng dụng dân sự cũng như liên quan đến khủng bố, quân sự hoặc vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD)”. Các doanh nghiệp mong muốn được miễn trừ đặc biệt khỏi những lệnh trừng phạt mới này có thể nộp đơn xin giấy phép xuất khẩu hàng lưỡng dụng thông qua MOFCOM.
