Avrupa Birliği (AB) Çip Yasası

AB Parlamentosu ve 27 üye ülke, geçtiğimiz ay AB Çip Yasası üzerinde anlaşmaya vardı. Yeni kuralların, Avrupa Birliği’nin yarı iletkenlerdeki küresel pazar payını %10’dan %20’ye çıkarmayı hedeflediği belirtildi; bu hedefin 2030 yılına kadar gerçekleştirilmesi planlanıyor.

“Bu anlaşma, yeşil ve dijital dönüşüm ile AB’nin çalkantılı zamanlardaki dayanıklılığının güvence altına alınması açısından son derece önemlidir. Yeni kurallar, yarı iletkenler gibi kilit bir sektörde Avrupa için gerçek bir devrim niteliğindedir. Bugünkü anlaşmanın hızlı biçimde uygulanması; bağımlılığımızı pazar liderliğine, kırılganlığımızı egemenliğe ve harcamalarımızı yatırıma dönüştürecek. Chips Act, Avrupa’yı yeşil ve dijital dönüşümümüz için hayati öneme sahip, en ileri teknolojilerde ön saflara yerleştiriyor.” -- İsveç enerji bakanı Ebba Busch. 

AB Çip Yasası’nda Neler Var?

Chips for Europe Initiative (Avrupa için Çipler İnisiyatifi) veya AB Çip Yasası, AB elektronik tedarik zincirinin güvenliğini sağlamak için kamu ve özel sektörden toplam 43 milyar avro yatırım seferber edecek; bu sayede gelecekte yarı iletken kıtlıklarının önlenmesi ve sektöre yatırımın teşvik edilmesi amaçlanıyor. AB, sektörde endüstriyel uygulamalar için kamu ve özel sektörden halihazırda yaklaşık 100 milyar avro taahhüt çekmiş durumda.

Çip Yasası’nın üç ana unsuru şunlardır:

• AB’de büyük ölçekli yarı iletken teknoloji kapasitesi ve inovasyonunu desteklemek ve inşa etmek. 

• Yatırımlar çekerek ve AB'nin kendi kendine yeterliliğini sağlayarak teknoloji tedarik zincirinin güvenliğini ve dayanıklılığını güçlendirmek.
• Olası gelecekteki tedarik krizlerine karşı AB’yi hazır tutmak ve başka bir tedarik zinciri krizi yaşanması halinde izleme ile müdahale mekanizmalarını devreye almak.

Yasama düzenlemesi ayrıca, üretim tesislerine yatırımı teşvik edecek ve yenilikçi teknolojilerin yaygınlaşmasını desteklemek amacıyla entegre üretim tesisleri için bir çerçeve oluşturacak; yetenek geliştirilmesine yönelik eğitim merkezlerinin kurulmasını da sağlayacaktır.

AB Çip Yasası’nın Arka Planı ve Gerekliliği

2020 yılında, küresel yarı iletken üretimi neredeyse bir trilyon birime ulaştı ve AB pazar payının %10’una sahipti. 

Dijital dönüşümün hız kazanmasıyla birlikte, çip endüstrisi çeşitli endüstriyel değer zincirlerinde giderek daha önemli bir hale geldi. Bu durum, yüksek düzeyde otomasyona sahip otomobiller, bulut bilişim, Nesnelerin İnterneti (IoT), bağlantı, uzay çalışmaları, savunma ve süper bilgisayarlar gibi yükselen pazarlarda çip endüstrisine yeni fırsatlar sundu. Bu nedenle, Avrupa Komisyonu, 2030 yılına kadar mikroçiplere olan talebin iki katına çıkmasını bekliyor.

Ancak, bu artan talebin karşılanması, özellikle mevcut yarı iletken tedarik krizinde önemli bir zorluk oluşturuyor. Son dönemde yaşanan yarı iletken kıtlıkları, sektörler arası fabrika kapanmalarına yol açtı ve küresel yarı iletken değer zincirinin, TSMC gibi az sayıdaki ana üreticiye aşırı bağımlı olduğunu açıkça ortaya koydu. 

Avrupalı yetkililer, potansiyel bir kıtlık veya karmaşık jeopolitik ortamda ulusal güvenliği tehdit edecek riskleri azaltmak amacıyla kıtada daha fazla yarı iletken geliştirilmesini hedefledi. 

Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, 2021 Birliğin Durumu konuşmasında, tüm üretim süreçlerini kapsayacak ve AB’nin dünya çapındaki araştırma, tasarım ve test olanaklarından yararlanacak şekilde Avrupa’nın ileri düzey çip ekosistemini oluşturmayı amaçlayan çip stratejisini tanıttı. Bu ekosistem, iş birliğine dayalı yaklaşımlarla hayata geçirilecektir.

Sırada Ne Var?

Geçtiğimiz ay Konsey ile Avrupa Parlamentosu arasında varılan geçici anlaşmanın, her iki kurum tarafından da kesinleştirilmesi, onaylanması ve resmen kabul edilmesi gerekmektedir. Çip Yasası kabul edildikten sonra, Konsey, Chips Ortak Girişimi’nin (Chips Joint Undertaking), mevcut Temel Dijital Teknolojiler Ortak Girişimi’nin (Key Digital Technologies Joint Undertaking) devamı ve yeni ismi olarak kurulmasına olanak tanımak üzere, Horizon Europe kapsamındaki kurumsallaşmış ortaklıklar için Tek Temel Yasa’da (Single Basic Act, SBA) değişiklik yapacaktır. Konsey, ardından Parlamento ile istişare ederek SBA değişikliğini kabul eder.