:quality(85))
1 Şubat Cumartesi günü Başkan Trump, seçim vaatlerinden birini yerine getirerek, Kanada ve Meksika'dan ABD'ye ithal edilen çoğu ürüne %25 gümrük vergisi uyguladı. Buna ek olarak, başkan Çin ürünlerine ek olarak %10 gümrük vergisi uygulamayı planladı. Üç ülkeyi kapsayan gümrük tarifeleri aynı gün yayımlanan bir Beyaz Saray bildirisi ile kamuoyuna duyuruldu.
Önceki başkanın tercih ettiği ve özellikle yarı iletkenler, güneş panelleri ve elektrikli araç bataryaları gibi stratejik öneme sahip ürünlere yönelik ithalat vergilerini kapsayan daha hedefli, dikkatli yaklaşımın aksine, Trump daha kapsamlı ve tümü kapsayan bir ticaret önlemini hayata geçirdi. Bu hamle, Amerika ve en büyük üç ticaret ortağı ülkeler için geniş çaplı etkiler doğuracak cesur ve ciddi sonuçlar barındıran bir adımdır.
Meksika ve Kanada, 30 Günlük Gümrük Vergisi Dondurmasını Müzakere Ediyor
3 Şubat Pazartesi günü Başkan Trump, Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum ile ülkeye yönelik %25’lik tarifelerin en az bir ay ertelenmesini sağlayacak bir anlaşmaya vardı. İki başkan, Meksika’nın ABD-Meksika sınırına yasa dışı uyuşturucu ve göçmen akışını sınırlamak amacıyla 10.000 ek asker konuşlandıracağı bir anlaşma üzerinde mutabık kaldı. Trump, ithalat kontrollerinin “derhal dondurulacağını” ifade etse de, Meksika'ya uygulanacak gümrük vergileri tamamen gündemden kaldırılmış değil.
Meksika ile anlaşmadan sadece birkaç saat sonra Trump, Kanada’yı hedef alan tarifelerin de ertelenmesi konusunda uzlaşmaya vardı. Bu erteleme, Trump ile Kanada Başbakanı Justin Trudeau arasında yapılan çok sayıda telefon görüşmesinin ardından sağlandı. Trudeau, iki ülkenin “Kanada-ABD Ortak Mücadele Gücü kurduğunu; organize suç, fentanil ve kara para aklama ile ortak mücadele edeceklerini” duyurdu. Trudeau ayrıca bu sınır sorunlarının ele alınmasını içeren yeni bir istihbarat direktifi imzaladığını belirtti.
Yeni Gümrük Vergileri Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
1 Şubat’ta duyurulan gümrük tarifelerinin, aslen 4 Şubat Salı günü saat 00:01'de (Doğu Saati ile) yürürlüğe girmesi planlanıyordu. 3 Şubat Pazartesi günü gerçekleştirilen müzakereler sonucunda, Kanada ve Meksika ayrı ayrı 30 günlük erteleme anlaşmalarına vardılar.
Mevcut Gümrük Vergisi Manzarasına Genel Bakış
3 Şubat 2025 itibarıyla, Kanada ve Meksika’dan ABD’ye ithal edilen ürünlere yönelik tarifeler, Trump’ın ilk döneminde imzaladığı bir ticaret anlaşmasıyla sınırlıydı. Bu nedenle, yeni ticaret önlemleri öncesinde üç ülke arasındaki ticaretin büyük bölümü gümrük vergisine tabi değildi.
Buna karşın, Çinli ürünlere uygulanan çok geniş bir mevcut tarife yelpazesi bulunuyor. 2018 ve 2019 yılları arasında, Başkan Trump Çin’e dört ayrı gümrük vergisi paketi açıkladı. İlk paket Temmuz 2018’de yürürlüğe girerek 34 milyar dolarlık Çin ithalatına %25 oranında vergi getirdi. Bir sonraki ay, 16 milyar dolarlık Çin ürününe %25 gümrük vergisi uygulandı. Sonrasında Eylül ayında, yönetim 200 milyar dolarlık Çin malına %10 tarife uyguladı. Son olarak, Ağustos 2019’da Trump, 300 milyar dolar değerinde Çin ithalatı için ikinci dalga %10 vergi duyurdu.
Mayıs 2024’te, Biden yönetimi ve ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), önceki yönetimin 301. Bölüm kapsamındaki tarifelerini gözden geçirip koruma kararı aldı. Ek olarak, Biden kendi döneminde 18 milyar dolarlık Çin ürününde tarife artışları yaptı. Biden’ın ticaret önlemleri, çelik ve alüminyumda tarife oranını %25’e; yarı iletkenlerde %50’ye; elektrikli araçlarda %100’e; piller, pil bileşenleri ve kritik minerallerde ise %25’e yükseltti. Bu zamlar sırasıyla Eylül 2024, Ocak 2025 ve Ocak 2026’da yürürlüğe girecek şekilde planlandı.
Aktif Gümrük Vergisi Listeleri Nerede Bulunur?
Çin’e uygulanan tüm etkin tarifeleri kapsayan listelere, ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) Ofisi’nin China Section 301 (Çin 301. Bölüm) kapsamında erişilebilmektedir. USTR dört farklı tarife listesinin yanı sıra, Biden yönetiminin Çin’e karşı uyguladığı ek gümrük vergilerini kapsayan “dört yıllık gözden geçirme” başlıklı beşinci bir doküman yayımladı. ABD tarifelerine tabi olan Çin menşeli ürünlerin tam listesi burada sıralanamayacak kadar geniş olmakla birlikte, yalnızca Eylül-Ocak 2024 arasında tarife artışına tabi olan ürünler arasında elektrikli araçlar, güneş hücreleri, elektrikli araç bataryaları ve yarı iletkenler yer almaktadır.
Kanada ve Meksika’ya yönelik yeni gümrük tarifeleri de uygulanmaya başlandığında USTR web sitesinde yayımlanacaktır.
Harmonized Tariff Schedule Nedir?
ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu’na (USITC) göre, Harmonized Tariff Schedule “ticarette tüm ürünleri gümrük vergisi, kota ve istatistiksel amaçlarla tanımlamak için hiyerarşik bir yapıya sahiptir.” Pratik olarak, HTS federal kurumların ABD’ye ithal edilen ürünlerin gümrük tarifesini belirlemek için kullandığı büyük bir veri tabanıdır. Tüm ithalatlara, ürün kategorisi, malzeme bileşimi ve tasarlanan kullanım amacına göre belirlenen 10 haneli bir HTS kodu atanır ve bu kod HTS veri tabanında aranabilir. Şu anda federal kurumlar tarafından gümrük vergileri, kotalar ve ithal mallara ilişkin diğer finansal yükümlülükleri belirlemek için kullanılan 19.000’den fazla HTS kodu bulunmaktadır.
Yeni Gümrük Vergilerine Tabi Olan Ürünler Hangileri?
Bu yürütme emirleri, Kanada, Meksika ve Çin’den ABD’ye ithal edilen neredeyse tüm ürünleri kapsamaktadır. Sadece Kanada’dan gelen enerji kaynakları için özel bir istisna geçerlidir — bu istisnaya ham petrol, doğalgaz, biyoyakıtlar ve rafine edilmiş petrol ürünleri dahildir. Bu ürünlere %10 gümrük vergisi oranı uygulanacaktır.
1 Şubat’ta Başkan Trump tarafından hedef alınan üç ülke birlikte tüm ABD ithalatının yaklaşık üçte birini oluşturmaktadır. Yeni tarifeler — nihayetinde yürürlüğe girerse — meyve ve sebzeden benzine, otomobile ve elektroniklere kadar çok sayıda günlük ihtiyaç malzemesini etkileyecektir.
- Gıda ve Tarım Ürünleri: Meksika, ABD’nin en büyük taze meyve ve sebze tedarikçisidir; domates, avokado, biber, çilek ve ahududu başta olmak üzere birçok ürün sağlar. Kanada ise ABD’ye tahıl, kümes hayvanı ve kırmızı et ihraç etmektedir.
- Otomobil ve Otomotiv Parçaları: ABD her yıl Meksika’dan 100 milyar doların üzerinde otomobil ve otomotiv parçası ithal etmektedir. Son on yıllarda Amerikan otomotiv sektörünün Meksika’daki üretime yaptığı derin yatırımlar göz önüne alındığında, bu ürünlerde uygulanacak %25’lik gümrük vergisi, sektörü özellikle ciddi şekilde etkileyecektir.
- Yarı İletkenler: Kanada, Meksika veya Çin’de merkezi olan az sayıda büyük çip şirketi olmasına rağmen, küresel yarı iletken ekosisteminin merkezi konumundaki birçok büyük şirketin — TSMC, Nvidia, Applied Materials ve Intel dahil — Çin veya Meksika'da fabrikaları, montaj tesisleri ve üretim olanakları bulunmaktadır. Eğer yeni tarifeler uzun süre yürürlükte kalırsa, bu çip üreticileri ciddi finansal darbeler alabilir, bu durum mikroelektroniklere bağımlı birçok sektör için fiyat artışlarını da zorunlu kılabilir.
Bu Gümrük Vergileri Kanada ve Meksika’yı ve Yerli Sektörlerini Nasıl Etkileyecek?
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi ve küresel çapta çok sayıda ticaret ortağı bulunan Çin’den farklı olarak, Kanada ve Meksika ABD pazarıyla ilişkilerine ve bu pazara erişime büyük ölçüde bağımlıdır. Amerika’ya ihracat konusunda bu derece benzersiz bir bağımlılık, yeni gümrük vergilerine büyük ağırlık ve sonuç kazandırıyor; bu da, söz konusu ülkelerdeki geniş yelpazedeki sektörleri olumsuz etkileyebilir.
Meksika Üzerindeki Tarife Etkisi
Meksika endüstrisi ve imalatı için ABD pazarının önemini göstermek adına şu iki veriyi göz önünde bulundurun: 2024 yılında ülke, toplam ihracatının %84’ünü Amerika Birleşik Devletleri’ne göndermiştir; bu da Meksika’nın toplam gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yaklaşık %30’una karşılık gelir.
Bu ihracat ilişkisinde en büyük paya sahip sektör ise otomotivdir. Meksika her yıl ABD’ye yaklaşık 160 milyar dolar tutarında araç ve yedek parça ihraç ederek GSYİH’sının %5’ini oluşturuyor. Buna ek olarak, ülkedeki otomobil fabrikaları, montaj tesisleri ve diğer üretim merkezlerinde bir milyondan fazla kişi çalışmaktadır; bu da ülke iş gücünün önemli bir kısmını teşkil ediyor. Trump’ın gümrük tarifeleri yürürlüğe girerse, ABD’li üreticiler için sınır ötesinden araç ve parça ithalatının maliyeti bazıları için caydırıcı hale gelebilir ve ülke genelinde ciddi istihdam kayıplarına yol açabilir.
Meksika’nın yerli sanayisine ilişkin potansiyel tarife sonuçlarının ötesinde, bu ticaret engelinin etkileri çok uluslu, trilyon dolarlık otomotiv sektöründe de zincirleme hissedilecektir. Büyük otomobil üreticilerinin tedarik zincirlerinde Meksika’da önemli üretim kapasiteleri bulunuyor. S&P Global’in yakın tarihli bir raporuna göre, Nissan ABD’deki toplam satışlarının yaklaşık %27’sini, General Motors %22’sini, Volkswagen ise %40’ından fazlasını Meksika’dan karşılamaktadır. Bu üreticilerin ABD’ye ithal ettiği tüm araç ve parçalar için %25 gümrük vergisi uygulanması, bilançolarını büyük ölçüde sarsacak; bu da neredeyse kesinlikle araçlarının fiyatlarının yükseltilmesiyle sonuçlanacaktır. Uzun vadede ise, bu tür vergiler otomobil üreticilerini daha köklü ve yapısal değişikliklere yöneltebilir ve tedarik zincirlerinin yeniden Amerikan üretimine odaklanacak şekilde yapılandırılmasına yol açabilir.
Otomobil ve otomotiv ürünlerinin yanı sıra Meksika, ürettiği elektroniklerin önemli bir kısmını da kuzey komşusuna göndermektedir. Birleşmiş Milletler'in uluslararası ticaret veritabanı COMTRADE’e göre 2022 yılında Meksika’nın ABD’ye ihraç ettiği elektrikli ve elektronik ekipmanların (EEE) toplam değeri 85 milyar doları aştı. ABD’ye Meksika’dan ihraç edilen başlıca EEE ürünleri:
- Televizyonlar
- Bilgisayarlar ve dizüstü bilgisayarlar
- Entegre devreler (IC)
- Video ekranları
- Yalıtımlı kablolar ve teller
Kanada Üzerindeki Tarife Etkisi
Kanada, ihracatının büyük kısmını Amerika’ya gerçekleştirdiğinden, ABD pazarı için benzer derecede bağımlıdır: 2023’te ülkenin toplam ihracatının %77’si Amerika Birleşik Devletleri’ne gönderilmiştir. Kanada’nın ABD pazarına en çok bağımlı olduğu sektörler arasında enerji ürünleri, otomobil ve otomotiv parçaları ile plastikler öne çıkıyor. Ancak Kanada’nın enerji kaynaklarının ABD için kritik önemi nedeniyle, Başkan Trump bu ürünler için tarife oranını %10 ile sınırladı. Bu önlemin, potansiyel olarak Kanadalı enerji şirketlerine etkilerini azaltacağı ve ABD sanayisi ile altyapısının Kanada petrolü ve doğalgazına olan bağımlılığı nedeniyle olası büyük kesintilerin önüne geçeceği açıktır.
Bununla birlikte, Kanada’nın enerji ürünlerine uygulanacak %10’luk tarife bile ABD’deki işletmeler ve bireysel tüketiciler için enerji fiyatlarını muhtemelen yukarıya taşıyacaktır. Kanada, ABD’nin kullandığı tüm ham petrolün %20’sinden fazlasını — ve ithal edilen petrolün yarısından fazlasını — tedarik etmektedir; bu kaynaklar büyük oranda ülkenin Ortabatı ve Chicago, Detroit gibi büyük metropollerinde işlenmekte ve kullanılmaktadır. Tarifeler, maliyetleri doğrudan enerji piyasasında artıracağı gibi dolaylı olarak da fiyatların yükselmesine neden olabilir. Yerli enerji firmaları, yabancı rakiplerin fiyatlarından daha az tehdit hissederlerse, kendi oranlarını artırma konusunda daha fazla cesaretlenebilirler. Bu da ABD’li enerji şirketlerini ödüllendirirken hem yabancı rekabeti hem de ABD’li tüketicileri cezalandırmış olur.
Kanada’nın otomotiv endüstrisi ise daha da ağır sonuçlarla karşılaşabilir. Ülkenin otomotiv sektörü, ABD’li otomobil üreticileriyle derin ve karmaşık bağlara sahiptir. %25 gibi yüksek vergiler, bu karşılıklı bağımlılıkta sarsıcı bir değişime neden olabilir. Kanada’daki fabrikalar ABD’ye ürün göndermeyi bırakabilir ve karlılıkta yaşanacak şoklar sonunda pek çok işletmenin tamamen kapanmasına yol açabilir.
Z2Data Analizi
Ürünlerinde elektronik komponent kullanan endüstriler ve üreticiler, genellikle birçok farklı ülkedeki üretim noktalarını kapsayan geniş tedarik zincirlerine bağımlıdır. Trump’ın tarifelerinin bu işletmeleri ve genel olarak elektronik komponent tedarik zincirini nasıl etkileyebileceğini görmek için, Z2Data dahili veri tabanlarını kullanarak veri analizi gerçekleştirdi.
Bu rapordaki verilere ulaşmak için, Z2Data veri tabanındaki tüm parçalar menşe ülke (Country of Origin - COO) olarak Meksika veya Kanada seçilerek filtrelendi. Tüm parçaları esas alan analizimize göre, Kanada ve Meksika’ya yönelik %25 gümrük vergisi kapsamında 4,2 milyon aktif elektronik komponent etkilenebilir. Etkinin çoğu pasif komponentlerde, çok daha küçük bir kesimi ise yarı iletkenlerde olacaktır.
- 4,2 milyon aktif elektronik komponent
Başkan Trump’ın Yeni Tarifeler ile Elde Etmeyi Hedeflediği Sonuçlar
Gümrük vergileri geleneksel olarak birçok amaç için kullanılmaktadır; bunlar arasında federal hükümetlere ek gelir sağlama, tedarik zincirlerini yerli üretici ve endüstrileri destekleyecek şekilde yeniden yapılandırma ve yabancı ülkelerce uygulanan adil olmayan ticaret uygulamalarını hedef alma sayılabilir. (Örneğin geçen yıl, Biden yönetimi Çin’e uyguladığı yeni tarifeleri, “Amerikan şirket ve çalışanlarını tehdit eden” ve “küresel piyasaları yapay olarak düşük fiyatlarla dolduran” adil olmayan ticaret uygulamaları gerekçesiyle açıklamıştı.)
Bununla birlikte Başkan Trump, gümrük vergilerinin daha fazla faydası olduğuna inanıyor. Trump’ın yeni tarifeleri resmî olarak duyurmasından hemen sonra yayımlanan Beyaz Saray bilgi notuna göre, ticari engellerin “Yasa dışı yabancılar ve ölümcül fentanil dahil olmak üzere uyuşturucuların yarattığı olağanüstü tehdidi” bertaraf etmek için uygulandığı belirtildi. Yönetim bu riskleri “Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası (IEEPA) kapsamında bir ulusal acil durum” olarak nitelendirdi. Kanada ve Meksika ile Çin’e uygulanan %25’lik gümrük vergilerinin de aralarında bulunduğu yeni tarifeler, Amerika’nın eşi benzeri olmayan ekonomik gücünün bu ülkelerin ABD’ye yönelik göçmen, uyuşturucu ve fentanil ile diğer opioidlerin sentezinde kullanılan öncü kimyasalların akışını engellemeye zorlayacak bir baskı aracı olarak kullanılma biçimidir.
Trump yönetimi, çok uluslu, trilyon dolarlık ABD pazarını diplomatik ilişkilerde güçlü bir baskı aracı olarak etkili bir şekilde devreye sokuyor. Beyaz Saray bildirisinin özetlediği gibi: “Amerikan pazarına erişim bir ayrıcalıktır.” Federal hükümet, şimdi ABD yönetiminin öncelik verdiği iki büyük sorunu azaltmak için bu ayrıcalığı geri çekmekle tehdit etmektedir.
Z2Data ile Tarifeye Karşı Savunmasız Komponentlerinizi Biliyor Musunuz?
ABD’de yeni bir başkanlık yönetimine alışırken, gümrük vergileri, yaptırımlar ve diğer ticaret kontrolleriyle ilgili belirsizlik düzeyi hızla yükseliyor. Trump yönetiminin ticari engelleri — ve uzun, maliyetli ticaret savaşları tehdidi — üreticiler için yeni bir risk parametresi getiriyor. Savunmasız noktalarını anlamak isteyen şirketlerin tedarik zincirine maksimum düzeyde görünürlük ihtiyacı var. Z2Data olarak, bileşen kökenlerini tedarik zincirinde izlemek isteyen şirketlere, malzeme listelerini (BOM) dünya genelindeki üreticilere bağlayan parça-yer eşleştirme gibi araçlarla yardımcı oluyoruz. Supply Chain Watch ürünü içindeki Sourcing Status özelliğimiz ise ticaret mevzuat uyumunu kolaylaştırarak, ülke ve çalışma alanı bağımlılıklarını göstermekle kalmayıp, tarifeler ve diğer ticaret engellerine tabi olan bileşenleri de tespit etmenizi sağlar.
