Trump’ın Tarifeleri, Gümrük Vergileri ve Korumacı Politikalarının İlk 60 Gününü Değerlendirme

Makaleden Öne Çıkanlar:

• Trump yönetimi, gümrük vergilerini uluslararası ticaret politikasının büyük bir parçası haline getirerek hem belirli ülkelere hem de sektörlere yönelik olarak kullanıyor. 
• Şu ana kadar açıklanan gümrük vergilerini takip etmek veya öngörmek zor oldu; çoğu vergi ilan edildikten sonra, hedef ülkelerin tepkisine bağlı olarak geri çekildi ya da azaltıldı. 
• Trump’ın gümrük vergisi düzenlemesi, otomotiv ve gıda & içecek gibi sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerin vergiler yürürlüğe girmeden ithalat yapma yarışına girmesine yol açtı. 
• Şirketler, bu ticaret engellerine karşı uzun vadede “bekle-gör” yaklaşımını benimseyemez; tedarik zinciri çevikliği ve dayanıklılığını artıran proaktif SCRM önlemleri geliştirmeli ve uygulamalıdır 

Başkan Trump, göreve başladığı ilk saatlerde, yeni yönetimin küresel ticaret ortamını yeniden şekillendirmeyi önemli bir politika önceliği haline getireceğini net bir şekilde ortaya koydu. Kısa süre sonra, Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalata %25 oranında gümrük vergisi uygulama planlarını açıkladı. Gerekçe olarak bu ülkelerin fentanil ve belgesiz göçmen akışını engelleyememesi gösterildi. Ayrıca, ilgili bir başkanlık kararnamesiyle temel federal kurumlara ABD’nin tüm ticaret politikalarının büyük ölçekli bir değerlendirmesini yapma talimatı verildi; bu, daha kapsamlı ticaret engellerinin yolda olduğunun bir işaretiydi. 

Göreve başlama gününden bu yana geçen 60 gün içinde Trump, hem belirli ülke hem de sektörlere yönelik olarak bir dizi gümrük vergisini tehdit etti, geri çekti, iptal etti ve uygulamaya koydu. Başkanlığının ilk iki ayı, büyük ölçüde öngörülmesi ve anlamlandırılması zor ticaret politikaları ile şekillendi. Bu dalgalı ve son derece değişken ticaret ortamı iki ayı geride bırakırken, şu ana kadar nasıl bir noktaya geldiğimizi, hangi kısıtlamaların fiilen uygulandığını ve bu benzeri görülmemiş ticaret rejiminin strateji ve gerekçesinin ne olduğunu değerlendirmekte fayda var. 

Trump'ın Gümrük Vergilerinin Zaman Çizelgesi

Trump, görevdeki ilk iki ayında yönetiminin gümrük vergilerini ekonomik bir araç ve güçlü bir kaldıraç olarak kullanma niyetini açıkça ortaya koydu. Beklentileri boşa çıkarmadı. 

• 1 Şubat: Trump, Kanada ve Meksika’dan yapılan ithalatların çoğuna %25 oranında gümrük vergisi getiren başkanlık kararnamelerini yayımladı. Vergilerin üç gün sonra, 4 Şubat’ta yürürlüğe girmesi planlandı. Ayrıca Çin menşeli mallara tümü kapsayan %10’luk ilave bir gümrük vergisi duyuruldu. Beyaz Saray notunda Çin’e yönelik ticaret engellerinin, “Çin’in fikri mülkiyet hırsızlığı, zorunlu teknoloji transferi ve diğer makul olmayan davranışlarına karşılık olarak” uygulandığı belirtildi.

• 3 Şubat: Vergilerin yürürlüğe girmesine bir gün kala, Başkan Trump, Kanada ve Meksika liderleriyle ABD taleplerine yönelik belirgin tavizler içeren anlaşmalara vardı. Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD-Meksika sınırına daha fazla asker konuşlandırma sözü verirken, Kanada Başbakanı Justin Trudeau, Kanada ve ABD’nin “Organize suç, fentanil ve kara para aklama ile mücadele etmek üzere Kanada-ABD Ortak Saldırı Gücü” kurduğunu açıkladı.

• 4 Şubat: Çin’den ithal edilen tüm ürünlerde yeni %10’luk gümrük vergileri yürürlüğe girdi. Beyaz Saray, birkaç gün önce yayımlanan bir başka notta, Çin Halk Cumhuriyeti’ne (ÇHC) karşı alınan yeni ticaret engellerinin gerekçelerini ayrıntılarıyla açıkladı. 

• 10 Şubat: Beyaz Saray, tüm çelik ve alüminyum ithalatında ayrı ayrı %25 oranında gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu. Bu vergiler, aslında Trump’ın bir önceki döneminde uygulanan Section 232 vergilerinin yeniden başlatılması anlamına geliyor ve 12 Mart 2025’te yürürlüğe girecek.

• 13 Şubat: Beyaz Saray, “Adil ve Karşılıklılık Planı”nı ilan eden bir memorandum yayımlayarak gümrük vergisi politikasını ciddi biçimde genişletti. Memorandum, dünya genelindeki ticaret ilişkilerinin karşılıklılık ilkesine göre yeniden yapılandırılmasını öngörüyor—yani, ABD, diğer ülkelerin ABD mallarına uyguladığı vergi oranlarını aynen uygulayacak. Memorandumda şöyle deniyor: “Ticareti daha karşılıklı ve dengeli hale getirerek, ticaret açığını azaltabilir; ABD ekonomisini büyütebilir; ve Amerikalı çalışanların, üreticilerin, çiftçilerin, girişimcilerin ve işletmelerin yararına ticaret ortaklarımızla ilişkilerimizi iyileştirebiliriz.”

• 18 Şubat: Bir basın toplantısında Başkan Trump, tüm ithal otomobiller, yarı iletkenler ve ilaçlara %25 gümrük vergisi uygulanmasını öngören yeni bir planı gündeme getirdi. Net bir takvim olmamakla birlikte, bu vergilerin 2 Nisan gibi erken bir tarihte devreye alınabileceğini belirtti. 

• 4 Mart: Salı günü, 4 Mart, saat 00:01’de Trump yönetimi birçok ülkeyi etkileyen bir dizi gümrük vergisini devreye soktu. İlk olarak, Şubat başında bir ay ertelenen Kanada ve Meksika menşeli çoğu ürüne uygulanan %25’lik vergiler iki ülkeye de resmi olarak uygulandı. Buna ek olarak, Çin’den ithalata %10’luk ilave bir gümrük vergisi daha getirildi. Bu vergiler, kapsamı ve hedefleri nedeniyle özellikle etkileyici nitelikte; çünkü Çin, Kanada ve Meksika ABD’nin en büyük üç ticaret ortağı ve toplam ABD ithalatının neredeyse yarısını oluşturuyor. 

• 6 Mart: Trump yönetimi, iki gün önce uygulamaya konan %25’lik vergilerden, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) kapsamındaki tüm ürünler için geçici muafiyetler açıkladı—bu anlaşma, Trump’ın ilk döneminde varılan ve üç ülke arasındaki ticaretin önemli bir kısmını kapsayan bir ticaret anlaşmasıdır. Vergiler 2 Nisan’a kadar ertelendi. 

• 12 Mart: Çarşamba günü, 12 Mart’ta, 10 Şubat’ta ilan edilen %25’lik çelik ve alüminyum vergileri yürürlüğe girdi. Bu ithalat vergisi, metalleri ABD’li ithalatçılara satan tüm yabancı ülkeleri etkiliyor. Vergilere karşılık olarak çok sayıda ticaret ortağı hızla misilleme planlarını açıkladı. Örneğin Avrupa Birliği, bourbon ve motosikletler dahil olmak üzere 28 milyar dolarlık Amerikan ithalatına vergi uygulanacağını ilan etti. 

• 26 Mart: Başkan Trump, 2 Nisan’da yürürlüğe girmesi planlanan kapsamlı vergilerin bir önizlemesini sunarak, tüm yabancı otomobiller ve otomotiv parçalarına %25 vergi uygulanacağını açıkladı. USMCA kapsamındaki şirketler, ABD Ticaret Bakanlığı bu şirketlerin ABD dışı bileşenlerine nasıl vergi uygulanacağına dair bir süreç geliştirmeye kadar özel değerlendirmeye tabi tutulacak. 

Trump'ın Gümrük Vergilerinin Ardındaki Stratejiyi Anlamak

Gümrük vergileri yüzyıllardır var ve tarihsel olarak üç ana amaca hizmet etti.

• Devlet Gelir Kaynağı

Çoğu zaman asıl amaç olmasa da, ithalat vergileri federal hükümet için düzenli ve geçerli bir gelir kaynağı olabilir. ABD gibi zengin ülkeler kuşaklardır gümrük vergilerini doğrudan bu amaçla kullanmasa da, daha az gelişmiş ülkeler vergi gelirlerini artırmak için bu aracı kullanıyor. Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nün 2019 yılı araştırmasına göre, Jamaika, Bahamalar, Namibya ve Botsvana toplam devlet gelirlerinin dörtte birinden fazlasını gümrük vergileri ve uluslararası ticaret vergilerinden elde ediyor. 

• Yerli Sanayiler İçin Koruma

Bu, özellikle 21. yüzyılda büyük ve zengin ülkelerin yerli sanayilerini küresel rakiplerden korumak için gümrük vergilerinin belki de en önemli işlevidir. 1990’larda küreselleşmenin hız kazanmasından bu yana, ABD’li üreticiler, yabancı işletmeler ve fabrikalarının yarattığı rekabetten olumsuz etkilendi. Yabancı firmalar genellikle, ABD'ye kıyasla çok daha ucuz işgücü, daha az devlet denetimi ve sınırlı mevzuat gibi avantajlardan yararlandı. Trump’ın ilk döneminde, 2018 yılında uygulanan çelik ve alüminyum vergileri, en az birkaç yıl için, yerli metal üretimini artırdı. Ancak bu aynı zamanda, inşaat ve taşımacılık gibi ana sektörlerde hammadde maliyetlerinin artmasıyla gelir ve büyümeyi azalttı.

• Ticaret Açıkları ve Haksız Uygulamalarla Mücadele Stratejisi

Son olarak, gümrük vergileri mevcut ticaret açıklarını gidermek ve yabancı ülkelerin adil olmayan ticaret uygulamalarıyla mücadele aracı olarak kullanılabilir. Başkan Trump’ın başkanlık kararları, bildirileri ve açıklamaları sıklıkla Çin’in şüpheli ticaret pratiklerine ve hukuki belirsizlik yaratan davranışlarına atıfta bulunmuş; Biden yönetimi de kendi Çin vergilerini benzer gerekçelerle savunmuştur.

Yönetimin ilk altmış gündeki uygulamalarına bakıldığında, Başkan Trump’ın gümrük vergilerini bu hedeflere ulaşmak—hatta hükümetin gelirini artırarak bütçe açığını telafi etmek—için kullandığı anlaşılıyor. Ancak ithalat vergilerini, uluslararası ticaretin ötesine geçen hedeflere ulaşabilen kapsayıcı bir araç olarak da görüyor. 

• Diplomatik Kaldıraç Aracı

Trump yönetiminin ilk 60 gününde ortaya koyduğu gibi, gümrük vergilerini, ABD pazarını kullanarak diğer ülkelerden çeşitli politika kazanımları elde etme aracı olarak kullanma niyetinde. Çıkarılan başkanlık kararnameleri, muhtıralar ve bildiriler bu konuda açık; sıkça yasa dışı göç ve ABD’ye fentanil ve diğer opioid akışına değinilerek gümrük vergilerinin gerekçesi olarak gösteriliyor. 

Trump yönetiminin ilk 60 gününde ortaya koyduğu gibi, gümrük vergilerini, ABD pazarını kullanarak diğer ülkelerden çeşitli politika kazanımları elde etme aracı olarak kullanma niyetinde.

• Amerikan Üretimini Canlandırma Aracı 

ABD üretimini canlandırmak son yirmi yılda az sayıdaki iki partili siyasi hedeften biri haline geldi; ardışık birkaç başkanlık dönemi, çeşitli teşvikler ve düzenlemelerle Amerika’da üretimi artırmaya çalıştı. Başkan Trump ise, ABD’li işletmelerin yurtdışından ithal ettiği birçok malzeme ve ürüne kapsamlı vergiler uygulayarak, şirketleri ABD’li üreticilere yönlendirmeye zorlayacağını savunuyor. Amaç; zamanla yabancı mallardaki yüksek fiyatların, tedarik zincirlerinin yeniden ABD’ye yönelmesini ve yerli fabrikaların daha rekabetçi hale gelmesini sağlamak. 

Trump Dönemi Gümrük Vergileri Tedarik ve Tedarik Zincirlerini Nasıl Şekillendiriyor

Sadece iki ay geçmiş olmasına rağmen, Trump’ın ticaret politikaları ABD merkezli şirketlerin tedarik zincirlerini nasıl şekillendirdiği ve ürün tedarikini nasıl yaptığı üzerinde şimdiden etkili olmaya başladı. Yönetimin etkisi şu anda başlıca iki önemli şekilde hissediliyor. 

İşletmelerde Ön Sipariş Çılgınlığını Tetikledi

Trump göreve başlamadan önce bile işletmeler, ciddi ölçüde artacak gümrük vergileri ve ticaret kısıtlamalarına hazırlıklı olmak gerektiğini öngörüyordu. Bu da birçok sektörde ABD’ye mümkün olan en erken tarihte ürün göndermeye yönelik bir ön sipariş furyasını başlattı. General Motors ve Mercedes Benz gibi otomotiv üreticileri, İtalyan gıda ve içecek şirketleri ve yabancı çelik üreticileri, ürünlerini planlanandan erken ABD pazarına ulaştırabilmek için lojistik operasyonlarını hızlandırdı. 

Daha korumacı bir küresel ticaret ortamı beklentisinin ABD’nin tarihteki en büyük aylık ticaret açığını yaşamasına da katkı sağlamış olabilir. Aralık 2024’te, ABD dış ticaret açığı 122 milyar dolara yükseldi; ithalatlar, önceden yüklenen sevkiyatlarla %4 oranında arttı. 

Amerikan Şirketleri Yurtiçi Tedarik Alternatifleri Arıyor

İkinci olarak, Trump yönetiminin tehdit ettiği, duraklattığı ve uyguladığı gümrük vergileri, ABD’li şirketleri yurt içi tedarikçi arayışına yönlendirmeye başladı. Henüz bu eğilimin onshoring'e ya da ABD’li üreticilere dönük net rakamlarla kanıtlanması için çok erken olsa da, birçok kuruluş bu sürecin başladığını açıkladı ya da ciddi şekilde değerlendiriyor. Otomotiv, ilaç ve tüketici elektroniği başta olmak üzere birçok sektördeki kuruluşlar, ticaret ortamındaki değişime yanıt olarak ABD’de üretimlerini artırmayı planladıklarını ilan etti veya ciddi şekilde düşünüyor. En önde gelen şirketlerden bazıları:

• Rolls-Royce
• Eli Lilly
• Johnson & Johnson
• Compal Electronics 

Buna karşın, birçok şirket hâlâ Trump’ın gümrük vergilerinin niteliğinin netleşmesini bekliyor: Bu önlemler kısa vadeli pazarlık unsurları mı, yoksa küresel tedarik zincirlerini kalıcı olarak yeniden yapılandırmaya yönelik uzun vadeli engeller mi olacak?

Şirketler Gümrük Vergisi ve Tedarik Zinciri Etkilerini Nasıl Azaltabilir 

Bazı kuruluşlar, değişen ticaret ortamına karşı temkinli bir “bekle-gör” stratejisi benimsese de, birçok şirket mevcut durumu süresiz sürdüremez—özellikle Başkan Trump daha fazla ticaret politikası uygulamaya devam ederse. İşletmelerin, bu gümrük vergilerini ortaya çıkan bir risk başlığı olarak görmeleri ve bunları proaktif tedarik zinciri risk yönetimi (SCRM) çerçevesiyle azaltacak yollar geliştirmeleri gerekiyor. Şirketlerin hemen uygulayabileceği bazı temel SCRM önlemleri şunlar:

• Tedarik Zinciri Haritalama: Doğrudan ve alt düzey tedarikçilerin haritalanması, şirketlerin tedarik zinciri bağımlılıklarını ve Çin, Kanada, Meksika gibi ülkelere uygulanabilecek gümrük vergilerine tabi olabilecek parçalar ve ürünleri anlamalarına yardımcı olur.

• Küresel Gümrük Vergisi Manzarasının Gözden Geçirilmesi: Trump, yönetiminin “Kurtuluş Günü” adıyla ABD mallarına diğer ülkelerin uyguladığı ithalat vergileriyle eşleşecek karşılıklı vergiler koyacağını vadetti. Hangi ülkelerin bu karşılıklı vergilere tabi olacağı henüz net olmasa da, şirketler ithalat yaptıkları tüm ülkelerin ABD'ye uyguladığı gümrük vergi oranlarını öğrenmelidir. 

• Yurtiçi Alternatifler Kurma: Tedarik zincirlerini anında ABD’ye kaydırmak şu aşamada gerekmese de, şirketler bu tür bir lojistik dönüşümün nasıl gerçekleşeceğini araştırmaya başlamalıdır. Potansiyel ön hazırlıklar; yeni tedarikçi arayışı, risk değerlendirmesi çalışmaları yapmak ve mevcut üreticiler ile yurtiçi muadilleri arasındaki maliyetleri karşılaştırmak olabilir. 

Bu ve benzeri risk yönetimi önlemlerini etkin şekilde hayata geçirmek için şirketler bir SCRM platformu değerlendirmeyi düşünebilir. Z2Data'nın araç paketi, müşterilerin doğrudan ve alt düzey tedarikçilerini haritalamasına, ülke bazlı tedarik zinciri bağımlılıklarını anlamasına ve mevcut ve potansiyel tedarikçiler arasındaki riski değerlendirmesine yardımcı olur. Değişken bir ticaret ortamında, bu özellikler yalnızca “olsa iyi olur” seviyesinde değil; aslında tedarik zinciri aksaklıklarının çarpan etkisiyle büyümesiyle dayanıklı bir zincir arasındaki farkı belirleyen kritik fonksiyonlardır. Çeviklik ihtiyacı her zamankinden daha fazla; çeviklik ise, Z2Data gibi platformların sunduğu veri görünürlüğüne bağlıdır.

Z2Data hakkında daha fazla bilgi almak ve gümrük vergileri ile diğer ticaret kısıtlamalarının etkilerini etkili bir şekilde nasıl azaltabileceğinizi öğrenmek için ürün uzmanlarımızdan biriyle ücretsiz bir demo planlayın.