Evaluatie van de eerste 60 dagen van Trumps tarieven, importheffingen en protectionistische beleidsmaatregelen

Samenvatting van het artikel:

• De regering-Trump maakt van tarieven een essentieel onderdeel van haar internationale handelsbeleid, gericht op zowel individuele landen als sectoren. 
• Tot nu toe zijn de tarieven lastig te volgen of te voorspellen, waarbij veel tarieven worden aangekondigd en vervolgens, afhankelijk van de respons van de betrokken landen, weer worden ingetrokken of aangepast. 
• Het tariefsysteem van Trump heeft reeds geleid tot een pre-ordergolf onder bedrijven die goederen proberen te importeren voordat de belastingen van kracht worden, onder andere in de auto- en voedingsmiddelenindustrie. 
• Bedrijven kunnen zich op lange termijn geen afwachtende houding permitteren tegen deze handelsbelemmeringen; zij dienen proactieve SCRM-maatregelen te ontwikkelen en implementeren die de toeleveringsketen wendbaarder en veerkrachtiger maken. 

Binnen enkele uren na zijn inauguratie maakte president Trump duidelijk dat zijn nieuwe regering van plan was het wereldwijde handelssysteem grondig te hervormen. Kort daarna kondigde hij plannen aan om tarieven van 25 procent in te voeren op import uit Canada en Mexico, met als reden dat deze landen er niet in slaagden de instroom van fentanyl en ongeautoriseerde immigranten te beperken. Ook ondertekende hij een gerelateerd presidentieel decreet waarbij belangrijke federale instanties opdracht kregen om op grote schaal Amerikaans handelsbeleid te evalueren, wat suggereerde dat verdere handelsbelemmeringen te verwachten waren. 

In de zestig dagen sinds de inauguratie heeft Trump meerdere keren tarieven aangekondigd, teruggedraaid, ingetrokken en ingevoerd, gericht op zowel landen als sectoren. Zijn eerste twee maanden als president werden grotendeels bepaald door dit handelsbeleid, dat vaak lastig te interpreteren en te voorspellen was. Nu dit dynamische handelsklimaat officieel de twee maanden heeft bereikt, is het de moeite waard te evalueren hoe het zo ver is gekomen, welke beperkingen daadwerkelijk zijn ingevoerd, en wat de strategie en motivatie achter dit ongekende handelsregime is. 

Tijdlijn van Trumps tarieven

In zijn eerste twee ambtsmaanden was Trump uitgesproken over zijn voornemen om stevig in te zetten op tarieven als economisch instrument en krachtig machtsmiddel. Hij heeft die verwachting waargemaakt. 

• 1 februari: Trump vaardigde presidentiële decreten uit waarmee 25% tarieven werden opgelegd op de meeste import uit Canada en Mexico. Deze zouden drie dagen later, op 4 februari, van kracht worden. Tevens kondigde Trump een algemene tariefheffing van 10% aan op Chinese goederen. In een memorie van het Witte Huis stond dat deze handelsbelemmeringen jegens China werden opgelegd “als reactie op China’s diefstal van intellectueel eigendom, gedwongen technologieoverdracht en ander onredelijk gedrag.”

• 3 februari: Één dag voordat de tarieven daadwerkelijk ingingen, bereikte president Trump overeenkomsten met de leiders van Canada en Mexico, waarbij kennelijk concessies werden gedaan aan de Amerikaanse eisen. President Claudia Sheinbaum van Mexico beloofde meer troepen naar de Amerikaans-Mexicaanse grens te sturen, terwijl de Canadese premier Justin Trudeau aankondigde dat Canada en de VS samen een “Canada-VS Joint Strike Force” zouden vormen om georganiseerde misdaad, fentanyl en witwassen te bestrijden.

• 4 februari: De nieuwe 10% tarieven op alle Chinese import gingen in. Het Witte Huis publiceerde een afzonderlijke memorie met details over de redenen voor deze handelsbelemmeringen tegen de Volksrepubliek China (PRC). 

• 10 februari: Het Witte Huis kondigde plannen aan om aparte heffingen van 25% in te voeren op alle import van staal en aluminium. Deze tarieven, feitelijk een hervatting van de Section 232-heffingen uit Trumps vorige ambtstermijn, zouden op 12 maart 2025 ingaan.

• 13 februari: Het Witte Huis verbreedde het tariefbeleid aanzienlijk door een memorandum te publiceren over het “Fair and Reciprocal Plan”. Het memorandum presenteerde een groots plan om handelsrelaties wereldwijd te herstructureren volgens het principe van reciprociteit: de VS zou invoerheffingen opleggen die gelijkwaardig zijn aan die waarmee andere landen Amerikaanse goederen belasten. “Door handel eerlijker en evenwichtiger te maken”, aldus het memorandum, “kunnen wij het handelstekort verminderen, de Amerikaanse economie laten groeien, en onze handelsrelaties verbeteren ten gunste van Amerikaanse werknemers, fabrikanten, landbouwers, ondernemers en bedrijven.”

• 18 februari: Tijdens een persconferentie presenteerde president Trump het plan om 25% tarieven op alle geïmporteerde auto’s, halfgeleiders en geneesmiddelen in te voeren. Hoewel er geen vaste ingangsdatum werd genoemd, suggereerde hij dat dit mogelijk al op 2 april zou kunnen ingaan. 

• 4 maart: Om 12:01 uur in de nacht op dinsdag 4 maart voerde de regering-Trump een groot pakket tarieven in op meerdere landen. De 25% tarieven op de meeste goederen uit Canada en Mexico, die begin februari met één maand waren uitgesteld, werden nu officieel opgelegd. Daarnaast werd er een extra tarief van 10% geheven op Chinese import. De impact is groot vanwege de schaal: China, Canada en Mexico zijn Amerika’s drie grootste handelspartners en zijn gezamenlijk goed voor bijna de helft van alle Amerikaanse import. 

• 6 maart: De regering-Trump verleende tijdelijke vrijstellingen voor de twee dagen eerder ingevoerde 25% tarieven op alle producten die onder het US-Mexico-Canada Agreement (USMCA) vallen—een handelsakkoord uit Trumps eerste termijn dat een aanzienlijk deel van de handel tussen deze drie landen omvat. De invoerheffingen werden uitgesteld naar 2 april. 

• 12 maart: Op woensdag 12 maart traden de op 10 februari aangekondigde tarieven van 25% op staal en aluminium in werking. De invoerbelasting geldt voor alle landen die deze metalen aan Amerikaanse importeurs leveren. Verschillende handelspartners kondigden direct vergeldingsmaatregelen aan; de Europese Unie bijvoorbeeld kondigde heffingen aan op 28 miljard dollar aan Amerikaanse goederen, waaronder bourbon en motorfietsen. 

• 26 maart: President Trump lichtte het omvangrijke pakket tarieven toe dat op 2 april ingaat—door hem bestempeld als “Liberation Day”—door 25% tarieven aan te kondigen op alle buitenlandse auto’s en auto-onderdelen. Bedrijven die onder USMCA vallen krijgen speciale overweging totdat het Amerikaanse ministerie van Handel een procedure heeft ontwikkeld om vast te stellen hoe heffingen op niet-Amerikaanse componenten moeten worden opgelegd. 

De strategie achter de Trump-tarieven ontcijferen

Tarieven bestaan al eeuwen en dienden historisch gezien vooral drie hoofddoeleinden.

• Bron van overheidsinkomsten

Hoewel het zelden het primaire motief is bij invoering van tarieven, kunnen invoerrechten dienen als een stabiele inkomstenbron voor de overheid. Rijkere landen als de VS gebruiken tarieven hier al generaties niet specifiek voor, maar minder ontwikkelde landen verhogen er wel hun belastinginkomsten mee. Uit een studie uit 2019 van het Peterson Institute for International Economics bleek dat Jamaica, de Bahama’s, Namibië en Botswana ruim een kwart van hun totale staatsinkomsten haalden uit tarieven en andere belastingen op internationale handel. 

• Bescherming van binnenlandse industrieën

Dit is misschien wel de belangrijkste functie van tarieven voor rijke, grote landen in de 21e eeuw die hun binnenlandse sectoren willen beschermen tegen internationale concurrenten. Sinds de globalisering in de jaren 90 zijn Amerikaanse fabrikanten steeds meer benadeeld door concurrentie van buitenlandse bedrijven met fabrieken. Zij profiteren vaak van goedkopere arbeid, minder overheidstoezicht en minder regelgeving. Tijdens Trumps eerste termijn leidde staal- en aluminiumtarieven uit 2018 tot een opleving van de Amerikaanse metaalindustrie—maar ook tot lagere opbrengsten en groei in sectoren als bouw en transport, die juist werden getroffen door hogere inkoopkosten.

• Strategie om handelstekorten en oneerlijke praktijken aan te pakken

Ten slotte kunnen invoerheffingen dienen als tegenmaatregel tegen bestaande handelstekorten en als middel om oneerlijke handelspraktijken van buitenlandse staten te adresseren. President Trumps officiële verklaringen verwezen vaak naar China’s discutabele handelspraktijken en juridische onduidelijkheden; de regering Biden gebruikte vergelijkbare rechtvaardigingen voor haar eigen China-tarieven.

Afgaande op de handelingen van de regering in de eerste zestig dagen lijkt het waarschijnlijk dat president Trump tarieven gebruikt om deze doelen te bereiken – dus ook om inkomsten op te voeren en het begrotingstekort te verkleinen. Maar hij ziet invoerrechten ook als een breder inzetbaar instrument, waarmee hij meer kan bereiken dan alleen handelsdoelen. 

• Instrument voor diplomatiek voordeel

Zoals de regering-Trump in de eerste 60 dagen aantoont, is het de bedoeling om tarieven in te zetten als drukmiddel: door de omvang van de Amerikaanse markt te gebruiken om beleidsconcessies van andere landen af te dwingen. De veelheid aan presidentiële decreten, memoranda en uitspraken noemt zonder omwegen kwesties als illegale immigratie en de instroom van fentanyl en andere opioïden als redenen voor invoering van tarieven. 

Zoals de regering-Trump in de eerste 60 dagen aantoont, is het de bedoeling om tarieven in te zetten als drukmiddel: door de omvang van de Amerikaanse markt te gebruiken om beleidsconcessies van andere landen af te dwingen.

• Middel om de Amerikaanse maakindustrie te revitaliseren 

De revitalisatie van de Amerikaanse maakindustrie is al twee decennia een bipartisan politieke ambitie. Aaneengesloten presidenten hebben geprobeerd de sector te stimuleren, via uiteenlopende maatregelen met zowel beloning als ontmoediging. President Trump bepleit dat omvangrijke tarieven op veel materialen en goederen Amerikaanse bedrijven dwingen tot samenwerking met binnenlandse fabrikanten. Het idee is dat hogere prijzen voor buitenlandse grondstoffen en producten toeleveringsketens terug naar Amerika trekken, zodat eigen fabrieken en assemblagelocaties concurrerender worden. 

Hoe de Trump-tarieven sourcing en toeleveringsketens herstructureren

Hoewel het pas twee maanden geleden begon, heeft het handelsregime van president Trump al impact op de wijze waarop Amerikaanse bedrijven hun goederen sourcen en de toeleveringsketen inrichten. Op dit moment zijn er twee manieren waarop de invloed van zijn beleid duidelijk wordt. 

Pre-ordergolf onder bedrijven

Zelfs vóór Trumps inauguratie rekenden bedrijven op strengere tarieven en handelsbeperkingen. Dit veroorzaakte een pre-ordergolf: bedrijven uit uiteenlopende sectoren versnelden hun import naar de VS om extra tarieven te vermijden. Autofabrikanten als General Motors en Mercedes Benz, Italiaanse voedingsmiddelenbedrijven en buitenlandse staalproducenten schaalden hun logistiek op om hun goederen sneller dan gepland in de VS te krijgen. 

De onzekerheid over een minder handelsvriendelijk klimaat heeft mogelijk ook bijgedragen aan het grootste Amerikaanse handelstekort ooit. In december 2024 liep het handelstekort van de VS op tot 122 miljard dollar, doordat de import met vier procent steeg vanwege deze versnelde verschepingen. 

Amerikaanse bedrijven zoeken naar reshoringmogelijkheden

Daarnaast hebben de door Trump aangekondigde, gepauzeerde en ingevoerde tarieven Amerikaanse bedrijven ertoe aangezet op zoek te gaan naar binnenlandse leveranciers. Het is nog te vroeg voor harde cijfers over een daadwerkelijke verschuiving naar onshoring en binnenlandse productie, maar diverse bedrijven hebben gemeld dat dit proces in gang is gezet. Organisaties in uiteenlopende sectoren—automotive, farmacie en consumentenelektronica—hebben (her)overwegingen of plannen aangekondigd om productie in de VS uit te breiden. Prominente bedrijven hierbij zijn onder andere:

• Rolls-Royce
• Eli Lilly
• Johnson & Johnson
• Compal Electronics 

Toch wachten veel bedrijven af tot er meer duidelijkheid komt over de duur en aard van Trumps tarieven: zijn het slechts tijdelijke onderhandelingsmiddelen, of structurele handelsbelemmeringen met blijvende impact op de mondiale toeleveringsketen?

Hoe bedrijven tarieven en supply chain-impact kunnen beperken 

Hoewel sommige organisaties voor een afwachtende houding kiezen in dit veranderende handelsklimaat, kunnen veel bedrijven daar niet in blijven volharden—zeker niet als er meer handelsmaatregelen komen. Bedrijven dienen deze tarieven te beschouwen als een opkomend risico en te beginnen met het ontwikkelen van strategieën om deze te beheersen via een proactief supply chain risk management (SCRM)-raamwerk. Er zijn direct enkele SCRM-maatregelen die bedrijven kunnen nemen.

• Schemaptopografie van de toeleveringsketen: In kaart brengen van directe en sub-tier-leveranciers biedt inzicht in afhankelijkheden binnen de toeleveringsketen, en in welke onderdelen en producten onderhevig kunnen zijn aan tarieven jegens China, Canada, Mexico en andere landen.

• Analyse van het wereldwijde tarieflandschap: Trump heeft een zogeheten “Liberation Day” aangekondigd waarop de VS reciprociteitsheffingen invoert die gelijk zijn aan de importtarieven van andere landen op Amerikaanse goederen. Ook al is nog niet duidelijk welke landen hieronder vallen, bedrijven dienen de tariefpercentages te monitoren voor Amerikaanse importen vanuit alle landen waaruit zij inkopen. 

• Onderzoek alternatieven op de binnenlandse markt: Hoewel het mogelijk nog niet noodzakelijk is de toeleveringsketen direct naar de VS te verplaatsen, doen bedrijven er goed aan te onderzoeken welke logistieke stappen daarbij komen kijken. Voorlopige maatregelen omvatten zoeken naar nieuwe leveranciers, risicobeoordelingen uitvoeren, en kosten vergelijken tussen bestaande fabrikanten en hun binnenlandse tegenhangers. 

Om dit soort risicobeheersmaatregelen effectief uit te voeren, kan een SCRM-platform de oplossing bieden. Met de suite van tools van Z2Data brengt u directe en sub-tier-leveranciers in kaart, krijgt u inzicht in landafhankelijkheden, en kunt u risico’s evalueren bij bestaande en potentiële leveranciers. In een volatiele handelsomgeving zijn dit geen luxe extra’s, maar kritische functies die het verschil vormen tussen voortdurende verstoringen en veerkracht in de toeleveringsketen. Wendbaarheid is belangrijker dan ooit, en die is afhankelijk van het inzicht dat platforms als Z2Data bieden.

Wilt u meer weten over Z2Data en hoe het uw organisatie kan helpen de impact van tarieven en andere handelsbeperkingen te beperken? Plan dan een gratis demo met een van onze productspecialisten.