Czym jest zgodność z ESG?

Czym jest zgodność z ESG?

Zgodność z ESG (Environmental, Social, Governance — środowisko, społeczeństwo, ład korporacyjny) oznacza zobowiązanie firmy do przestrzegania określonych standardów i najlepszych praktyk środowiskowych, społecznych oraz ładu korporacyjnego — innymi słowy, troskę o środowisko, sposób traktowania ludzi i zarządzanie organizacją. W praktyce jest to zadanie sobie pytania: „Czy ta firma postępuje właściwie?” w trzech różnych obszarach. Zgodność z ESG stała się w ostatnich latach popularnym terminem w świecie korporacyjnym i wywołała nawet kontrowersje w Kongresie USA. Jednak bez względu na indywidualne opinie, ESG będzie miało wpływ na każdą organizację — warto więc poszerzyć wiedzę na ten temat.

Zgodność środowiskowa

Litera „E” w ESG oznacza zgodność środowiskową, obejmującą standardy i praktyki zrównoważonego rozwoju wdrażane przez przedsiębiorstwo. Dotyczy to wysiłków firmy na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla, oszczędzania energii i wody, odpowiedzialnego gospodarowania odpadami i ochrony ekosystemów, by wymienić tylko kilka przykładów. Część tych działań jest dobrowolna, jednak wiele regulacji środowiskowych ma charakter obowiązkowy, niezależnie od preferencji zarządu — o szczegółach opowiemy później.

Zgodność środowiskowa przekłada się na wiele korzyści finansowych, takich jak obniżenie kosztów operacyjnych i przyciągnięcie klientów ceniących ekologię. Badanie z 2021 roku wykazało, że dwie trzecie Amerykanów jest skłonne zapłacić więcej za produkt przyjazny środowisku, a 78% chętniej wybierze artykuły oznaczone jako ekologiczne. Warto też dodać, że ponad trzy czwarte konsumentów deklaruje, iż zakończy współpracę z firmą, która ignoruje zasady ESG.

Również inwestorzy zwracają baczną uwagę na zgodność środowiskową, gdyż wpływa ona bezpośrednio na długoterminową stabilność i reputację firmy oraz kondycję globalnej gospodarki. Ostatnie badania pokazują, że wzrost temperatur może obniżyć światowy PKB nawet o 25%, stanowiąc poważne zagrożenie dla rynków. Inwestorzy są świadomi, że firmy dbające o zgodność środowiskową są lepiej przygotowane do radzenia sobie z wyzwaniami związanymi ze zmianami klimatu oraz przyczyniają się do rozwoju zdrowej gospodarki.

Zgodność społeczna

Litera „S” w ESG oznacza zgodność społeczną, czyli odnosi się do zaangażowania firmy w etyczne traktowanie pracowników, klientów, dostawców i społeczności — czyli wszystkich osób związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Obejmuje to zarówno przestrzeganie przepisów i zasad dotyczących uczciwych praktyk pracy i praw człowieka, jak i działania z zakresu różnorodności, równości i włączenia (DEI).

W 2023 roku zgodność społeczna ma większe znaczenie niż kiedykolwiek — zarówno konsumenci, jak i pracownicy, zwracają uwagę na realizowanie przez firmę społecznej odpowiedzialności biznesu (CSR, Corporate Social Responsibility). Z najnowszych badań wynika, że 83% pracowników rozważyłoby odejście z pracy w przypadku nierzetelnego podejścia firmy do CSR, a 54% konsumentów bierze pod uwagę działania CSR podczas decyzji zakupowej. Brak zgodności społecznej może skutkować bojkotami, problemami prawnymi i utratą reputacji marki.

Dla inwestorów zgodność społeczna również determinuje długofalowy sukces firmy — 78% z nich uznaje raporty CSR za istotne podczas oceny przedsiębiorstwa. Odpowiedzialne postępowanie wobec społeczności, klientów i pracowników przekłada się na silniejsze wsparcie interesariuszy, stabilną rentowność oraz zrównoważony wzrost.

Ład korporacyjny

Litera „G” w ESG to „Governance”, czyli ład korporacyjny, odnoszący się do sposobu, w jaki firma zapewnia etyczne podejmowanie decyzji, zgodnych z interesem przedsiębiorstwa. Obejmuje to takie elementy jak kierownictwo wykonawcze i polityka wynagrodzeń, skład zarządu, prawa akcjonariuszy, procedury antykorupcyjne i wiele innych.

Silny ład korporacyjny ma kluczowe znaczenie dla reputacji oraz wartości firmy z punktu widzenia akcjonariuszy. Po pierwsze, pozwala lepiej połączyć interesy pracowników, kadry zarządzającej, członków zarządu i udziałowców, tak aby podejmowane decyzje biznesowe przynosiły korzyści wszystkim. Po drugie — zapewnia klarowną strategię, wytycza konkretne cele i kierunek rozwoju, co zwiększa zaufanie inwestorów i interesariuszy. Po trzecie — przekonuje inwestorów, że firma ma strukturę odporną na wyzwania rynkowe. I wreszcie — buduje przejrzystość wobec partnerów biznesowych oraz opinii publicznej, a to cecha, którą 60% konsumentów uważa za najważniejszą przy wyborze marki.

Raportowanie ESG, oceny, ramy i regulacje

Na czym polega raportowanie ESG?

Pamiętają Państwo świadectwa szkolne ze szkoły podstawowej? Raportowanie ESG to ich korporacyjny odpowiednik — informuje o stopniu realizacji zobowiązań środowiskowych, społecznych oraz związanych z ładem korporacyjnym.

Organizacje gromadzą dane dotyczące działań w każdym z tych trzech obszarów, aby mieć możliwość faktycznego śledzenia postępów i dzielenia się nimi z inwestorami, klientami i opinią publiczną. Samo raportowanie ESG jest równie ważne jak wdrażanie praktyk zgodności ESG, ponieważ wymusza odpowiedzialność, sprzyja przejrzystości i motywuje do ciągłej poprawy procesów. Ułatwia także inwestorom podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych, co przekłada się na lepszy dostęp firm do kapitału.

Na czym polega scoring ESG?

Ocena ESG (ESG scoring) to sposób komunikowania przez firmy efektów działań podejmowanych w zakresie zgodności z ESG. Łatwo przedstawić się jako firma zgodna z ESG — wystarczy wyrazista komunikacja i głośne kampanie — jednak nie zawsze przekłada się to na realne zmiany. ESG scoring odpowiada na to ryzyko, nagradzając wyłącznie konkretne działania i rzeczywiste efekty.

‍

Nie istnieje jeden oficjalny organ określający oceny ESG, jednak są one zwykle przygotowywane przez firmy inwestycyjne, konsultingowe, organizacje pozarządowe lub inne podmioty po szczegółowej analizie publicznie dostępnych informacji dotyczących działań ESG.

Coraz częściej firmy publikują ujawnienia dotyczące ESG wraz z raportami kwartalnymi lub rocznymi, prezentując swoje zaangażowanie w realizację celów zgodności z ESG.

Czym są ramy ESG?

Ramy ESG (ESG framework) to dobrowolne wytyczne tworzone przez różne organizacje, mające ułatwić planowanie działań związanych ze zgodnością z ESG. Dodatkowo, rama określa szanse, ryzyka ESG i sposób raportowania działalności w tym zakresie. W uproszczeniu: raport ESG to „świadectwo”, a rama ESG to „mapa drogowa” pomagająca osiągnąć zakładane wyniki. Powstało wiele ram raportowania ESG, jednak warto poznać te najważniejsze.

Najważniejsze ramy ESG

Global Reporting Initiative (GRI)

Global Reporting Initiative (GRI) to niezależna, międzynarodowa organizacja wspierająca firmy i inne podmioty w braniu odpowiedzialności za wpływ ich działalności w zakresie ESG, dostarczając globalnych wytycznych do komunikowania tych działań. Są to szeroko rozpowszechnione wytyczne, ustanowione po raz pierwszy w 1997 roku — niedługo po katastrofie tankowca Exxon Valdez. Choć pierwotnie ich celem była odpowiedzialność za kwestie zrównoważonego rozwoju środowiska, obecnie obejmują także tematy społeczne i dotyczące ładu korporacyjnego.

Standardy GRI są podzielone na trzy sekcje: Standardy Uniwersalne (Universal Standards), Standardy Sektorowe (Sector Standards) i Standardy Tematyczne (Topic Standards). Standardy Uniwersalne są obowiązujące dla wszystkich organizacji, natomiast Standardy Sektorowe i Tematyczne stosuje się odpowiednio dla wybranych branż, np. w przemyśle naftowym, rolnictwie czy tekstylnictwie. Łącznie GRI planuje opracować wytyczne już dla 40 branż, umożliwiając bardziej szczegółowe sprawozdawczości firm z różnych sektorów gospodarki.

Sustainability Accounting Standards Board (SASB)

Sustainability Accounting Standards Board (SASB) to organizacja non-profit pomagająca firmom z 77 różnych branż prezentować istotne informacje ESG inwestorom. Założona w 2011 roku jako inicjatywa na rzecz stworzenia wspólnego języka biznesu i inwestorów w zakresie finansowych skutków działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, obecnie obejmuje pięć wymiarów: środowisko, kapitał ludzki, kapitał społeczny, model biznesowy i innowacje, przywództwo oraz ład korporacyjny.

Od 2022 roku SASB funkcjonuje w ramach International Sustainability Standards Board (ISSB), co pozwala na konsolidację i rozwój globalnych inicjatyw raportowych, w tym prac Task Force for Climate-related Financial Disclosures (TCFD).

Task Force for Climate-related Financial Disclosures (TCFD)

Task Force for Climate-related Financial Disclosures (TCFD) powstała w 2015 roku, aby opracować rekomendacje dotyczące ESG, które firmy powinny ujawniać w celu wsparcia inwestorów, kredytodawców oraz ubezpieczycieli w ocenie i wycenie ryzyka związanego ze zmianami klimatycznymi. W 2017 roku zespół ten ogłosił swoje rekomendacje, strukturyzując je wokół czterech filarów: ład korporacyjny, strategia, zarządzanie ryzykiem oraz wskaźniki i cele — wszystko po to, aby umożliwić głębsze rozumienie ryzyk związanych z klimatem przez biznes i inwestorów.

Czym są regulacje ESG?

Po omówieniu raportowania i ram ESG warto jeszcze poznać regulacje ESG. Są to przepisy prawa nakładające na firmy obowiązek ujawniania praktyk środowiskowych, społecznych i związanych z ładem korporacyjnym. Co to oznacza w praktyce?

W przeciwieństwie do ram ESG, które są dobrowolne, regulacje ESG mają charakter obowiązkowy. Ramy dają elastyczność, natomiast przepisy nakładają wymóg spełnienia określonych wymogów prawnych. Brak zgodności z regulacjami ESG może prowadzić do dotkliwych konsekwencji: kar finansowych, postępowań sądowych czy utraty reputacji marki. Przykładem może być bank Wells Fargo, który ma zapłacić ok. 97,8 mln USD kar za niedostateczną kontrolę ryzyk związanych ze zgodnością. Taki poziom niezgodności z przepisami może zniechęcić inwestorów, ograniczyć dostęp do kapitału oraz wywołać protesty klientów, dlatego ścisłe przestrzeganie regulacji ESG jest kluczowe dla każdej firmy.

Najważniejsze regulacje ESG, które warto znać

‍

Proponowane zasady ujawniania informacji klimatycznych SEC

Na początku 2022 r. amerykańska Securities and Exchange Commission (SEC) zaproponowała zmiany regulacyjne, które zobowiązywałyby firmy do zamieszczenia określonych informacji klimatycznych w dokumentacji rejestracyjnej i raportach ESG. Chodzi m.in. o ujawnianie ryzyka klimatycznego oraz emisji gazów cieplarnianych — stały się one istotnym wskaźnikiem oceny zagrożeń środowiskowych.

Oficjalne przyjęcie tych zasad przez SEC nastąpiło w marcu 2024 roku, a wejście w życie planowano na koniec maja. Jednak po fali pozwów, zainicjowanych m.in. przez organizacje ekologiczne jak Sierra Club, które uważały, że prawo nie przewiduje wystarczającej odpowiedzialności po stronie korporacji, SEC zawiesiła obowiązek ujawniania informacji. Agencja federalna zamierza bronić regulacji ESG przed sądem przed podjęciem dalszych kroków wdrożeniowych.

Corporate Sustainability Reporting Directive

Od stycznia 2024 roku niemal 50 000 firm (w tym także spoza UE, których oddziały działają na rynku UE lub są notowane na giełdach regulowanych przez UE) objęto obowiązkiem raportowania ESG na mocy unijnej Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Według KPMG, CSRD jest znacznie bardziej wymagająca niż wcześniejsza Dyrektywa o raportowaniu pozafinansowym (NFRD), a firmy muszą ujawniać setki wskaźników i celów. Sprawozdania dla objętych podmiotów będą wymagane w 2025 roku.

Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD)

Kolejną przełomową regulacją ESG wprowadzoną przez Unię Europejską jest Corporate Sustainability Due Diligence Directive, która po burzliwym procesie zatwierdzania została ostatecznie przyjęta przez Parlament Europejski w kwietniu 2024 roku. CSDDD nakłada na firmy objęte zakresem dyrektywy — zarówno z UE, jak i spoza UE prowadzące działalność w Unii — obowiązek wdrożenia szeregu środków z zakresu należytej staranności w celu łagodzenia i naprawiania skutków naruszeń praw człowieka i środowiska w całym łańcuchu dostaw.

Dyrektywa bazuje na wytycznych OECD Due Diligence Guidance for Responsible Business Conduct, obejmujących m.in. identyfikację i ocenę negatywnego wpływu nie tylko w operacjach własnych, ale także u partnerów w łańcuchu zaopatrzenia; wdrożenie środków zaradczych oraz monitoring i ocenę skuteczności wdrażanych rozwiązań w czasie. Firmy prawdopodobnie nie rozpoczną stosowania wymagań CSDDD od razu — państwa UE mają dwa lata (od maja 2024 r.) na wdrożenie dyrektywy do prawa krajowego.

Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)

Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) to unijne rozporządzenie mające na celu zwiększenie przejrzystości i zrównoważenia sektora finansowego. Wprowadzone w 2021 roku i przyjęte w lutym 2023 roku, SFDR zobowiązuje uczestników rynku finansowego do przekazywania standaryzowanych informacji ESG. Celem jest ograniczenie greenwashingu i zwiększenie inwestycji w działania prośrodowiskowe.

Korzyści ze zgodności z ESG

Gromadzenie i udostępnianie danych dotyczących zgodności może wydawać się żmudnym i czasochłonnym zadaniem, ale w dłuższej perspektywie przynosi wymierne korzyści biznesowe. Poza obowiązkiem prawnym i etyką, ESG przynosi szereg mierzalnych korzyści, w tym:

Lojalność klientów i pracowników 

Zaangażowanie w odpowiedzialną i etyczną działalność gospodarczą wzmacnia reputację i markę, co przekłada się na większą lojalność zarówno wśród klientów, jak i pracowników. Badania pokazują, że 77% konsumentów motywuje zaangażowanie firm w poprawę świata do dokonania zakupu. Co więcej, 83% pracowników deklaruje, że byłoby bardziej lojalnych wobec firmy umożliwiającej im udział w rozwiązywaniu problemów społecznych i środowiskowych.

Lepsze wyniki finansowe

W dłuższej perspektywie działania ESG prowadzą zazwyczaj do licznych oszczędności: usprawnienia procesów, ograniczenia zużycia zasobów i kosztów, identyfikacji ryzyk ESG i minimalizowania potencjalnych strat finansowych. Istnieje wiele możliwości poprawy wyników finansowych poprzez działania zgodne z ESG.

Pozyskiwanie inwestorów

Poza poprawą wyników finansowych, zgodność z ESG przyciąga inwestorów społecznie odpowiedzialnych i ułatwia pozyskanie finansowania. Przy tym nawet ci inwestorzy, którzy nie uznają się za szczególnie „świadomych społecznie”, doceniają długoterminowe korzyści z ESG — zwłaszcza stabilność firmy.

Zarządzanie ryzykiem

Dzięki raportowaniu ESG, firmy mają bieżący obraz podatności i ryzyk związanych z ESG, co pozwala ograniczyć ryzyko grzywien czy odpowiedzialności prawnej. Jednocześnie zgodność z ESG umożliwia szybkie i świadome działanie w razie zakłóceń w łańcuchu dostaw, problemów kadrowych lub dynamicznych zmian na rynku.

Innowacyjność

Zgodność z ESG napędza rozwój zrównoważonych produktów, technologii oraz praktyk operacyjnych, pozwalając firmom otwierać się na nowe rynki, wyróżniać się na tle konkurencji i poprawiać długoterminową odporność.

Proste kroki do stworzenia własnej strategii ESG

Chcą Państwo rozpocząć własną drogę ESG? Oto kilka prostych kroków i wytycznych, które pomogą zbudować strategię — nasza autorska „mapa drogowa”.

1. Analiza ESG

Wskaż szanse i ryzyka ESG istotne dla swojej branży, następnie uszereguj je według potencjalnego wpływu na działalność firmy oraz społeczeństwo.

2. Komunikacja z interesariuszami i zaangażowanie

Pozyskaj opinie i wsparcie kierownictwa oraz rady nadzorczej, by zapewnić pełną zgodność wśród decydentów co do najważniejszych kwestii ESG zanim podejmiesz dalsze działania.

3. Określenie celów i zadań ESG

Zdefiniuj konkretne, mierzalne cele ESG spójne z wartościami i aspiracjami firmy. Podziel je na etapy lub kamienie milowe, by ułatwić bieżące monitorowanie postępów.

4. Wybór ram raportowania

Jak wspomniano, właściwe ramy raportowania będą podstawą Twojej strategii ESG. Przyjrzyj się szerzej najpopularniejszym ramom wymienionym powyżej, aby dobrać najlepsze dla swojej firmy.

5. Wdrożenie wybranych ram

Przydziel zasoby kadrowe i finansowe potrzebne do skutecznego wdrożenia inicjatyw ESG. Należy także poinformować pracowników, dostawców i interesariuszy o zasadach ESG i ich roli w realizacji celów organizacji.

6. Gromadzenie wskaźników i danych

Po wdrożeniu wybranej ramy zorganizuj system śledzenia postępów, gromadź i analizuj dane ESG niezbędne dla raportowania.

7. Przegląd i doskonalenie

Regularnie monitoruj i oceniaj realizację strategii ESG, udoskonalając procesy i cele w oparciu o nowe doświadczenia, zmiany regulacyjne i trendy rynkowe. To również okazja do inwestycji w badania i innowacje, by identyfikować nowe możliwości zgodne z celami ESG.