Chińskie kontrole eksportu a przyszłość łańcucha dostaw kluczowych minerałów (Część II)

Ten artykuł stanowi drugą część dwuczęściowej serii na temat chińskich ograniczeń eksportowych dotyczących krytycznych minerałów. W pierwszej części przedstawiono historię wprowadzania przez Chiny ograniczeń eksportowych na krytyczne minerały oraz kluczowe powody, dla których pozyskanie alternatywnych źródeł pozostaje tak trudne. W drugiej części skupiamy się na tym, jak Chiny mogą jeszcze bardziej zaostrzyć swoje restrykcje eksportowe oraz jakie strategie łagodzenia ryzyka mają do dyspozycji firmy. 

Najważniejsze punkty artykułu:

• Pomimo szerokiego wachlarza możliwości odwetu wobec amerykańskich ograniczeń handlowych, Chiny mogą wstrzymać się z działaniami ze względu na potencjalny, negatywny wpływ na chińskie przedsiębiorstwa, które utraciłyby dostęp do największego rynku na świecie. 
• Ograniczenia dotyczące minerałów wprowadzone przez Chiny jak dotąd miały niewielki wpływ na amerykańskie firmy, jednak gdyby Komunistyczna Partia Chin (KPCh) zaczęła wymagać bardziej rygorystycznych procedur due diligence (należytej staranności) przy weryfikacji odbiorców końcowych, restrykcje eksportowe mogłyby stać się znacznie poważniejsze. 
• Jeśli chińskie ograniczenia eksportowe będą się nasilać, amerykańskie przedsiębiorstwa mogą być zmuszone do rozwijania nowych technologii oraz projektowania komponentów, które nie wymagają stosowania minerałów objętych chińskimi ograniczeniami.

Choć ostatnie chińskie ograniczenia eksportowe mogą wydawać się nową, zdecydowaną odpowiedzią na amerykańskie restrykcje handlowe, w rzeczywistości Komunistyczna Partia Chin (KPCh) odpowiada na działania handlowe USA już od 2022 roku. Najnowszy raport IISS wskazuje na trwającą od ponad dekady sekwencję restrykcji wprowadzanych przez obie strony. Choć Chiny wdrożyły reżim kontroli eksportu dopiero w 2020 roku, od tego czasu systematycznie zwiększały liczbę towarów oraz firm objętych ograniczeniami. 

Dane z ostatnich pięciu lat wyraźnie wskazują, że Chiny najprawdopodobniej będą ograniczać eksport tych surowców, wobec których mają przewagę produkcyjną, technologiczną lub wydajnościową wobec USA. Dodatkowo, ograniczeniami mogą być objęte także te towary, których brak może zaboleć amerykański przemysł. W kolejnych miesiącach i latach Chiny mogą wdrożyć restrykcje na szereg kolejnych kategorii, między innymi:

• Minerały ziem rzadkich
• Krytyczne minerały określone przez USGS
• Powiązany sprzęt do przetwarzania
• Pojazdy elektryczne (EV) i komponenty EV
• Baterie i komponenty baterii 

Ekonomiczne aspekty mogące ograniczyć zakres chińskich restrykcji względem krytycznych minerałów

Pomimo szerokich możliwości odwetu wobec amerykańskich restrykcji handlowych, Chiny mogą nie wykorzystać wszystkich – lub nawet żadnych – z nich. Wynika to z faktu, że chociaż ograniczenia te wpływają na amerykański przemysł, jednocześnie mogą negatywnie odbić się na chińskich firmach, które tracą dostęp do największego globalnego rynku. KPCh musi równoważyć cele geopolityczne z koniecznością wspierania rodzimych firm napędzających gospodarkę i PKB. Przy obecnej kondycji gospodarczej Chin nie będzie to łatwe zadanie. 

Chińska gospodarka rozwijała się dynamicznie w latach 2000–2020. Jednak w wyniku pandemii COVID-19 oraz innych czynników strukturalnych, tempo wzrostu gospodarczego uległo spowolnieniu po 2020 roku. Zagraniczne firmy zaczęły zamykać swoje fabryki w Chinach i przenosić produkcję do tańszych i mniej ryzykownych geopolitycznie krajów, takich jak Wietnam czy Malezja. Między innymi z tego powodu bezrobocie w Chinach zdecydowanie wzrosło. 

Jednocześnie priorytet dla wielu chińskich liderów – wzrost konsumpcji wewnętrznej – nie przynosi oczekiwanych efektów na początku 2025 r. w obliczu obecnej deflacji. Wszystko to sprawia, że chińska gospodarka, mimo wciąż akceptowalnego tempa wzrostu, znalazła się w delikatnym położeniu. Podobnie jak każde inne państwo, Chiny będą musiały bardzo ostrożnie równoważyć cele geopolityczne wobec coraz trudniejszej rzeczywistości gospodarczej. Wiele firm, miejsc pracy i źródeł przychodów zależy od relacji z USA; ograniczenie tej współpracy mogłoby łatwo pogłębić problemy gospodarcze – czego rząd niewątpliwie chce uniknąć. 

Biorąc pod uwagę rosnące wykorzystanie kontroli eksportu przez Chiny, można założyć, że kraj ten nadal będzie odpowiadać na taryfy administracji Trumpa i inne środki handlowe. W miarę eskalacji wojny handlowej, liderzy biznesowi powinni szczególnie monitorować kilka aspektów, które mogą świadczyć o nasileniu wpływu restrykcji na łańcuch dostaw minerałów. 

Podobnie jak każde państwo, Chiny będą musiały ostrożnie równoważyć swoje cele geopolityczne wobec coraz bardziej niepewnej sytuacji gospodarczej.

Kluczowe obawy dotyczące kontroli eksportu dla firm z USA

Chociaż ostatnie chińskie zakazy eksportu minerałów nie wywarły znaczącego wpływu na amerykańskie przedsiębiorstwa, firmy te powinny uważnie śledzić działania Chin. Nie każda chińska restrykcja stwarza ryzyko dla wszystkich przedsiębiorstw, jednak istnieje duża szansa na dalszą eskalację obecnego konfliktu handlowego, co może poszerzyć zakres dóbr narażonych na chińskie ograniczenia. 

W obliczu nadchodzących zmian warto zwrócić uwagę na poniższe czynniki, aby ocenić ryzyko zakłóceń w pozyskiwaniu surowców oraz długofalowe zmiany w łańcuchach dostaw minerałów:

• Intensywność kontroli odbiorców końcowych: Do tej pory ograniczenia chińskie miały minimalny wpływ na firmy z USA. Istnieją jednak ku temu konkretne powody. W artykule Fastmarkets zwraca się uwagę, że obecna definicja „odbiorcy końcowego” w Chinach pozwala na istotną elastyczność w re-eksportowaniu towarów do USA. Jeśli jednak Chiny zmienią definicję odbiorcy końcowego lub zaczną wymagać pełniejszego due diligence przy tych kontrolach, restrykcje mogą znacząco się zaostrzyć. W przypadku zaostrzenia egzekwowania tych kontroli ceny i dostępność objętych nimi minerałów mogą istotnie pogorszyć się dla krajów takich jak USA.

• Dodatkowe ograniczenia eksportowe na nowe minerały i inne produkty: Wraz z dalszym zaostrzaniem relacji geopolitycznych pomiędzy Chinami a USA, kluczowym wskaźnikiem ryzyka jest reakcja Chin na kolejne taryfy administracji Trumpa. Chiny mogą dalej zaostrzać ograniczenia eksportowe na minerały i towary do USA, a także wprowadzać taryfy eksportowe i inne restrykcje, które mogą istotnie wpłynąć na przepływ towarów do USA. Szczególny niepokój budzą: poszerzanie zakresu produktów objętych ograniczeniami, kolejne bariery (jak obowiązki eksportowe) oraz zaostrzenie kontroli re-eksporterów i producentów korzystających z chińskich półproduktów objętych restrykcjami.

Sposoby ograniczania wpływu chińskich restrykcji na krytyczne minerały

• Rozwój alternatywnych źródeł pozyskania minerałów objętych ograniczeniami: USA już wdrożyły szereg polityk promujących wydobycie wielu krytycznych minerałów, w tym tych zakazanych w eksporcie przez Chiny. Realizacja tych zamierzeń będzie jednak wymagająca z powodu długich czasów realizacji na pozyskanie sprzętu do przetwarzania (i częściowego uzależnienia od chińskich poddostawców), wyzwań środowiskowych i barier regulacyjnych, zanim rozpocznie się wydobycie. Firmy, które chcą mieć kontrolę nad tym zagadnieniem, powinny na bieżąco monitorować dostawy minerałów spoza Chin. Kierownictwo musi również ocenić ciągłe ryzyka dla łańcucha dostaw wykorzystujących minerały objęte chińskimi ograniczeniami.

• Rozwój nowych technologii: Wiele krytycznych i rzadkich minerałów, których produkcję zdominowały Chiny, cechuje się wyjątkowymi właściwościami, trudnymi do odtworzenia. Jeśli restrykcje będą się utrzymywać, a dostawy spoza Chin nie ulegną znaczącej poprawie, firmy będą miały silną motywację do opracowywania nowych technologii oraz projektowania komponentów, które nie wymagają zastosowania minerałów objętych chińskimi ograniczeniami (lecz zachowują porównywalne właściwości elektryczne). Alternatywnie, firmy mogą rozważyć stosowanie dostępnych komponentów alternatywnych niezawierających tych krytycznych minerałów wydobywanych i przetwarzanych w Chinach. 

Chociaż ostatnie ograniczenia eksportowe na minerały z Chin na razie nie zaszkodziły istotnie amerykańskiemu przemysłowi, wiele firm wciąż pozostaje narażonych na kolejne restrykcje handlowe. Ze względu na wpływ Chin na branżę minerałów krytycznych i wydobywczą oraz na możliwość wprowadzenia w dowolnym momencie bardziej rygorystycznych kontroli przez chiński rząd, firmy muszą zacząć szczegółowo rozpoznawać minerały kluczowe dla swoich produktów i komponentów. Po zdefiniowaniu wymagań materiałowych można rozpocząć identyfikację i zabezpieczenie komponentów alternatywnych – lub wdrożenie nowych projektów – które nie wymagają minerałów zdominowanych przez Chiny. 

Trudności z identyfikacją, które minerały ograniczane przez Chiny znajdują się w Państwa łańcuchu dostaw? Zaufaj Z2Data

Z2Data oferuje szeroką gamę rozwiązań gotowych oraz dostosowanych do indywidualnych potrzeb, które pomagają firmom identyfikować, które z ich komponentów zawierają minerały objęte restrykcjami, takie jak antymon, gal, german czy grafit. Dodatkowo Z2Data umożliwia precyzyjne wskazanie podmiotów w łańcuchu dostaw, które mogą zostać dotknięte chińskimi ograniczeniami poprzez kluczowe funkcjonalności:

• Mapowanie komponentów względem lokalizacji produkcji
• Kompleksowa baza danych CMRT
• Analiza pełnej deklaracji materiałowej (FMD)

Te funkcjonalności pomagają profesjonalistom ds. strategicznego zaopatrzenia rozpoznawać możliwe zakłócenia w łańcuchu dostaw i proaktywnie im przeciwdziałać. Niezależnie od tego, czy chcą Państwo zrozumieć ekspozycję na minerały krytyczne w swoim łańcuchu dostaw, czy oszacować możliwy wzrost kosztów spowodowany ograniczeniami eksportowymi, współpraca z Z2Data pozwala zwiększyć widoczność i zyskać większą kontrolę.