Wat is supply chain-risicobeheer (SCRM)?

Hoofdpunten van het artikel:

• Supply chain-risicomanagement (SCRM) is het geheel aan processen, best practices en procedures voor het identificeren en mitigeren van bedreigingen voor de toeleveringsketen van een onderneming. 
• Uit een onderzoek uit 2023 van supply chain-resiliencebedrijf Interos blijkt dat organisaties met een jaarlijkse omzet van minimaal $500 miljoen nog steeds $80 miljoen per jaar verliezen door verstoringen in de toeleveringsketen.
• Een allesomvattend SCRM-programma zou verder moeten gaan dan alleen het herkennen en beoordelen van risico’s bij leveranciers, zakenpartners en toeleveringsketens.
• Zoals McKinsey schreef in een artikel uit 2023 over dit onderwerp: "Na de grootschalige verstoringen van de afgelopen jaren is supply chain-risico niet langer een nicheonderwerp, maar één van de top drie agendapunten voor het senior management."

Wat is supply chain-risicomanagement (SCRM)?

Supply chain-risicomanagement (SCRM) is het geheel aan processen, best practices en procedures voor het identificeren en mitigeren van bedreigingen voor de toeleveringsketen van een onderneming. Het overkoepelende doel van elk supply chain-risicomanagementsysteem is het ontwikkelen en implementeren van preventieve maatregelen tegen potentiële verstoringen bij directe leveranciers, sub-tier-fabrikanten en de bredere toeleveringsketencontinuïteit.

Het overkoepelende doel van elk supply chain-risicomanagementsysteem is het ontwikkelen en implementeren van preventieve maatregelen tegen potentiële verstoringen bij directe leveranciers, sub-tier-fabrikanten en de bredere toeleveringsketencontinuïteit.

Volgens het National Institute of Standards and Technology (NIST), een Amerikaanse overheidsinstantie gericht op innovatie en concurrentievermogen in wetenschap en techniek, kunnen deze risico’s ontstaan bij “de leverancier, het geleverde product en de subcomponenten, of de toeleveringsketen zelf (bijv. initiële productie, verpakking, behandeling, opslag, transport, operationeel gebruik en verwijdering).”

Globalisering heeft de kwetsbaarheid van de toeleveringsketen vergroot

Toeleveringsketens zijn tegenwoordig complexer dan ooit. De globalisering van handel en productie, die in de jaren tachtig en negentig in een stroomversnelling kwam, heeft bedrijven wereldwijd verbonden met leveranciers. Die wereldwijde onderlinge afhankelijkheid en hyperspecialisatie zijn het afgelopen kwart eeuw verder toegenomen. (Ondanks discussies over reshoring, nearshoring en deglobalisering, laten handelsdata geen daadwerkelijke daling of trendbreuk in internationale export en import zien.) Vandaag de dag bestaan individuele producten uit tientallen of zelfs honderden productie-inputs, gemaakt in fabrieken en assemblagefaciliteiten wereldwijd. Eén van de grootste negatieve gevolgen van deze zeer complexe toeleveringsketens is dat bedrijven die ervan afhankelijk zijn voor hun producten en componenten te maken krijgen met steeds meer kwetsbaarheden en potentiële faalpunten. Organisaties met uitgebreide leveranciersnetwerken, die drie, vier of vijf lagen diep gaan, worden blootgesteld aan risico’s als extreem weer, handelsconflicten, fabriekssluitingen en financiële insolvabiliteit van individuele fabrikanten (naast andere risico’s). 

Organisaties met uitgebreide leveranciersnetwerken, die drie, vier of vijf lagen diep gaan, worden blootgesteld aan risico’s als extreem weer, handelsconflicten, fabriekssluitingen en financiële insolvabiliteit van individuele fabrikanten (naast andere risico’s). 

Tegen deze risicovolle achtergrond kan supply chain-risicomanagement worden gezien als een soort operationele beschermingswal. SCRM biedt bescherming tegen de talloze bedreigingen die hedendaagse wereldwijde toeleveringsketens doordringen. Effectieve supply chain-risicomanagementstrategieën helpen bedrijven bedreigingen te identificeren, neutraliseren en zich ertegen te verdedigen, en zo de groeiende uitdagingen het hoofd te bieden. 

Waarom SCRM belangrijker is dan ooit 

De coronapandemie maakte op pijnlijke wijze de kwetsbaarheid van de wereldwijde toeleveringsketen duidelijk, evenals de verwoestende financiële gevolgen daarvan. Verstoringen in de toeleveringsketen kostten grote bedrijven in sleutelsectoren als energie en luchtvaart gemiddeld meer dan $180 miljoen in zowel 2020 als 2021. Alleen de auto-industrie leed in dezelfde periode verliezen van honderden miljarden dollars. Verstoringen en tekorten hadden ook grote impact op de materiaalkosten. De Producer Price Index liet zien dat de kosten van grondstoffen tussen mei 2020 en mei 2021 met maar liefst 19 procent stegen — de grootste stijging in decennia. 

Hoewel de omvang en frequentie van supply chain-verstoringen de afgelopen twee jaar zijn afgenomen — doordat het aantal coronagevallen daalde en sectoren hun normale productie hervatten — is er volop bewijs dat toeleveringsketens nooit meer de stabiliteit zullen bereiken van voor de pandemie. 

Hoewel de omvang en frequentie van supply chain-verstoringen de afgelopen twee jaar zijn afgenomen, is er volop bewijs dat toeleveringsketens nooit meer de stabiliteit zullen bereiken van voor de pandemie. 

Uit een onderzoek uit 2023 van supply chain-resiliencebedrijf Interos blijkt dat organisaties met een jaaromzet van ten minste $500 miljoen nog steeds $80 miljoen per jaar verliezen door supply chain-verstoringen (zoals extreem weer, geopolitieke conflicten en cyberaanvallen). De "Supply Chain Stability Index", ontwikkeld door de Association for Supply Chain Management (ASCM) en KPMG, onderstreept bovendien dat het niveau van supply chain-continuïteit van vóór de pandemie nog ver buiten bereik ligt. "Een volledige terugkeer naar pre-pandemische normaliteit is in 2024 onwaarschijnlijk," schreven de organisaties in een recent persbericht. Nieuwe risico’s omvatten onder andere “sluitingen tussen handelscorridors tussen de VS en Mexico en toenemende conflicten met aanvallen op commerciële schepen in de Rode Zee.” 

Deze cijfers en expertinzichten laten zien dat organisaties nog altijd te maken hebben met verhoogde risico’s in hun supply chain, en dat ze deze bedreigingen in de nabije toekomst moeten blijven beheren. Dit is precies waarom supply chain-risicomanagement onmisbaar is. SCRM helpt bedrijven strategieën en preventieve maatregelen te ontwikkelen die supply chain-resilience bevorderen en als kritische buffer dienen in een steeds gevaarlijker risicolandschap. Door tools voor supply chain-risicomanagement te ontwikkelen en in te zetten, kunnen organisaties bedreigingen herkennen en zich daar tijdig op aanpassen, voordat deze escaleren tot chaotische gebeurtenissen die logistiek compliceren en productie saboteren. Via uiteenlopende best practices rond contingencyplanning, risicomodellen, datatransparantie en geavanceerde intelligentiesoftware beperkt SCRM de risico’s en minimaliseert het de gevolgen ervan. 

De meest kritieke supply chain-risico’s van vandaag 

Supply chain-risicomanagement is niet gericht op slechts één specifieke dreiging of type verstoring. SCRM is bedoeld om organisaties te wapenen tegen de meest voorkomende risico’s in wereldwijde toeleveringsketens vandaag de dag. Deze zijn onder andere:

• Natuurrampen en extreem weer, zoals orkanen, overstromingen, aardbevingen en hittegolven.
• Faillissement van leveranciers en andere financiële problemen.
• Cyberaanvallen, datalekken en overige cyberbeveiligingsdreigingen.
• Handelscompliance, inclusief sancties, export- en importrestricties, en andere wettelijke beperkingen. 
• Milieu-naleving, waaronder nieuwe regelgeving op het gebied van ESG (Environmental, Social & Governance) en duurzaamheid.
• Fabriekssluitingen.
• Geopolitieke kwesties, zoals de gevolgen van oorlogen, handelsconflicten en terroristische aanvallen.
• Productiecapaciteit en tekorten bij leveranciers.
• Risico’s door veroudering (obsolescentie). 

Risico’s zoals deze kunnen uiteenlopende gevolgen hebben voor fabrikanten. Natuurlijk zijn er de financiële kosten van supply chain-verstoringen — verliezen kunnen voor grote organisaties eenvoudig oplopen tot tientallen miljoenen dollars, met gevolgen voor netto-omzet en jaarresultaten. Maar in tegenstelling tot het eenvoudige, eendimensionale beeld dat velen hebben van supply chain-risico, reiken de gevolgen van verstoringen verder dan alleen de financiële cijfers. Bedrijven waarvan leveranciers niet voldoen aan overheidsvoorschriften, of die niet aan duurzaamheidsnormen beantwoorden, kunnen bovendien ernstige reputatieschade oplopen. 

Verliezen door deze gebeurtenissen kunnen voor grote organisaties eenvoudig oplopen tot tientallen miljoenen dollars, met negatieve impact op netto-omzet en jaarresultaat.

Aanbevolen lectuur: Waarom natuurrampen de toeleveringsketen het komende decennium zullen ontwrichten

Deze risico’s kwamen onlangs duidelijk naar voren, toen verschillende grote nieuwsmedia berichtten over hoe een recent congresonderzoek banden aantoonde tussen grote autofabrikanten en gedwongen arbeid. Het onderzoek toonde aan dat verschillende autofabrikanten — waaronder BMW en Volkswagen — onderdelen importeerde van een Chinese leverancier die in verband is gebracht met dwangarbeid in Xinjiang. Afgezien van de potentiële financiële gevolgen van deze onthullingen, kan het feit dat grote, bekende ondernemingen profiteerden van uitbuiting in China tot serieuze reputatieschade leiden. (Overheden en consumenten letten steeds meer op duurzaamheid en ESG-indicatoren van ondernemingen, waardoor deze misstappen niet langer te negeren zijn.)

Daarnaast kunnen verstoringen in verband met sancties, handelsrestricties en milieu-naleving juridische gevolgen hebben, waaronder boetes, sancties en het aanhouden of in beslag nemen van zendingen. Niet voldoen aan de Europese Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CS3D), die in mei officieel door de EU werd aangenomen, kan leiden tot een maximale boete van 5% van de totale wereldwijde omzet van een onderneming. 

De belangrijkste onderdelen van een effectieve SCRM-oplossing 

Bedrijven die hun SCRM-aanpak willen versterken — of de supply chain-risicomanagementtools willen integreren die daarvoor op topniveau nodig zijn — hebben steeds meer mogelijkheden tot hun beschikking. De beste supply chain-risicomanagementsystemen zijn gestandaardiseerd en methodisch en hanteren dezelfde strikt gedefinieerde processen voor uiteenlopende risico’s en leveranciers. 

De beste supply chain-risicomanagementsystemen zijn gestandaardiseerd en methodisch en hanteren dezelfde strikt gedefinieerde processen voor uiteenlopende risico’s en leveranciers. 

Risico-identificatie 

Zoals besproken in onze tweeluik over leveranciersrisicoanalyse, is de eerste stap van elk effectief SCRM-programma het identificeren van de meest voorkomende bedreigingen voor de toeleveringsketen. Hieronder vallen universele risico’s zoals extreem weer, compliancerisico’s en geopolitieke conflicten, evenals sectorspecifieke verstoringen zoals veroudering en afhankelijkheden in sub-tiers. 

SCRM-risicomodellen en -beoordelingen 

Zodra een organisatie het volledige risicoprofiel van haar toeleveringsketen begrijpt, is het tijd om een risicomodel te ontwikkelen om deze bedreigingen te beoordelen. Dergelijke modellen bevatten vaak een risicomatrix, die fabrikanten helpt het dreigingsniveau van afzonderlijke leveranciers in te schatten op basis van ernst en waarschijnlijkheid. Als het model is uitgewerkt, kan de supply chain-risicomanagementtool worden ingezet om leveranciers, sub-tier-fabrikanten, mogelijke strategische veranderingen en scenario’s te analyseren en te evalueren.  

Aanbevolen lectuur: Een risicomodel ontwikkelen en implementeren voor de halfgeleider-toeleveringsketen

SCRM-risicobeperkende maatregelen

Een allesomvattend SCRM-programma moet verder gaan dan het herkennen en beoordelen van risico’s bij leveranciers, zakenpartners en toeleveringsketens. In de complexe, multilaterale risicolandschappen van de huidige toeleveringsketens zijn ook preventieve maatregelen nodig, gebaseerd op data en dreigingsanalyses. De volgende strategische praktijken kunnen bedrijven beschermen tegen verstoringen en de gevolgen ervan beperken. 

• Multisourcing: Deze gevestigde praktijk in strategische sourcing en supply chain-management biedt organisaties flexibiliteit, wendbaarheid en weerbaarheid bij onverwachte complicaties. Wanneer fabrikanten beschikken over alternatieve leveranciers in de diverse lagen van de keten, kunnen zij snel en effectief inspelen op allerhande verstoringen, de continuïteit waarborgen en actief schadebeperking toepassen.

• Nearshoring/Onshoring: Deze aanpak krijgt veel aandacht in een tijd van verhoogde handelsspanningen met China en groeiende druk om de status quo van onbeperkte globalisering te herzien. Het dichterbij halen van leveranciers kan fabrikanten helpen handelsconflicten te vermijden en biedt hen meer inzicht in hun zakenpartners. 

• Leveranciersinzicht en datatransparantie: Effectieve SCRM vraagt meer dan alleen data-analyse, risicomodellen en rekenwerk. Het betekent ook actief contact leggen met leveranciers en andere supply chain-partijen en het versterken van communicatiekanalen. Alleen zo kunnen bedrijven het niveau van zichtbaarheid en transparantie realiseren dat voor effectief risicobeheer essentieel is. (Supply chain-risicomanagementsoftware kan een cruciale rol spelen in het vergroten van leveranciersinzicht.)

• Supply chain-mapping: Dit is één van de meest logistiek uitdagende taken in risicobeperking. Het is — niet toevallig — ook een onmisbare strategie om de eigen supply chain inzichtelijk te maken en de belangrijkste kwetsbaarheden te identificeren. Uitgebreide supply chain-maps helpen sourcingprofessionals productieprocessen op een meer genuanceerde, doordachte manier te visualiseren, waardoor zij de overige risicomaatregelen gerichter en preciezer kunnen doorvoeren. 

• Supply chain-risicomanagementtools: Bedrijven die hun SCRM willen versterken, maar opzien tegen de omvang en complexiteit daarvan, hoeven dit niet alleen te doen. Supply chain-risicomanagementoplossingen — waaronder geavanceerde software en integrale platformen — kunnen fungeren als essentiële totaaloplossingen. Deze risicomanagementtools zijn ware Zwitserse zakmessen waarmee u supply chain-mapping, compliantiebeheer, leveranciersrisicobeoordeling en belangrijke sub-tier-intelligence kunt combineren. De beste oplossingen bieden zelfs risicoscores voor elektronische componenten, waarmee opnieuw een extra dimensie wordt toegevoegd aan de resilience van de onderneming. 

• Contingencyplanning: Effectief risicobeheer vereist dat bedrijven in elke branche beschikken over een vastomlijnd contingencyplan voor specifieke scenario’s of verstoringen. Deze procedures moeten zijn vastgelegd in het officiële bedrijfsbeleid, zodat medewerkers bij crisissituaties gestructureerd en efficiënt kunnen handelen. Goede contingencyplannen stellen leiders in staat om doortastend op te treden en de schade maximaal te beperken. 

Continue monitoring van supply chain-partijen 

Het is cruciaal dat bedrijven zich realiseren dat verstoringen — en de onderliggende operationele risico’s — geen vaste, onveranderlijke elementen zijn binnen de supply chain. Deze bedreigingen zijn juist dynamisch en veranderlijk, onderhevig aan uiteenlopende factoren zoals klimaatverandering, internationale conflicten, overheidsregelgeving en consumententrends. Vanwege deze inherente veranderlijkheid dient SCRM te worden versterkt met voortdurende monitoring van leveranciers en hun kwetsbaarheden. Een toeleveringspartner met een laag risicoprofiel kan 18 maanden later een totaal andere risicoscore hebben. Door regelmatig nieuwe data te verzamelen en actuele risicoanalyses uit te voeren, voorkomen fabrikanten dat ze belangrijke beslissingen nemen op basis van achterhaalde informatie. 

Vanwege deze inherente veranderlijkheid dient SCRM te worden versterkt met voortdurende monitoring van leveranciers en hun kwetsbaarheden.

De grootste obstakels bij het opzetten van een supply chain-risicomanagementsysteem

Hoewel de voordelen van supply chain-risicomanagement voor veel ondernemingen en hun management evident zijn, zijn bedrijven soms terughoudend of langzaam met het implementeren van SCRM. De redenen daarvoor gaan vaak verder dan louter inertie of tevredenheid met de status quo. 

Supply chain-managers kunnen zich overweldigd voelen door de enorme hoeveelheid data die nodig is om hun leveranciers te begrijpen en accuraat te beoordelen. Essentiële informatie over ketenpartijen blijkt soms moeilijk beschikbaar en leveranciers werken niet altijd vrijwillig mee bij het delen van details over sub-tiers, interne procedures en gevoelige informatie. In andere gevallen worstelen sourcingexperts met het ontwikkelen van objectieve risicomodellen, of twijfelen zij aan hun eigen beoordelingsvermogen voor factoren zoals ernst en waarschijnlijkheid. En niet verrassend hikken organisaties die moeten letten op de kosten soms aan tegen de investeringen in expertise, technologie en training die nodig zijn voor een solide SCRM-programma. 

Ondanks deze obstakels bevindt supply chain-risicomanagement zich op een onmiskenbare groeicurve. Zoals McKinsey schreef in een artikel uit 2023: "Na de grootschalige verstoringen van de afgelopen jaren is supply chain-risico niet langer een nicheonderwerp, maar één van de top drie agendapunten voor het senior management." In een wereld met gewapende conflicten, asymmetrische en hybride oorlogsvoering, voortdurende handelsspanningen en de ontwrichting van een veranderend en steeds onvoorspelbaarder klimaat, is efficiënt en doelgericht risicobeheer een onmisbaar element voor ketencontinuïteit. In de komende jaren zal het mogelijk zelfs cruciaal blijken voor het voortbestaan op de lange termijn.