Hoe China mineralen als wapen inzet en wat u eraan kunt doen

Belangrijkste punten van het artikel:

• Het is al langer bekend dat China de productie van kritieke mineralen domineert, maar de Chinese overheid heeft de afgelopen twee jaar geleidelijk haar instrumenten versterkt. Hierdoor is China momenteel sterk gepositioneerd om haar dominante positie in de mijnbouw en verwerking van kritieke mineralen als wapen in te zetten.
• De controle van China over kritieke mineralen is bijna absoluut: het land kan er op elk moment voor kiezen de toevoer simpelweg "af te sluiten", zonder noemenswaardige waarschuwing of tijd voor klanten om zich aan te passen. Daarbovenop komt dat het exportvergunningsproces ondoorzichtig kan zijn, met vage goedkeuringscriteria en onduidelijke doorlooptijden.
• Voor bedrijven die het risico van knelpunten rondom kritieke mineralen in hun supply chain willen beperken, is de eerste stap inzicht krijgen in welke componenten mineralen bevatten die aan Chinese restricties onderhevig zijn. Dit kan door het verzamelen van Full Material Declaration (FMD)-documenten. SCRM-platform Z2Data beschikt over miljoenen direct beschikbare FMD's, en documenten kunnen ook worden verzameld via door Z2Data georganiseerde enquêtecampagnes.

Ford: het kanariepietje in de kolenmijn?

Eerder dit jaar haalde Ford internationaal het nieuws toen het eind mei aankondigde de productie van de Explorer SUV in de fabriek in Chicago een week op te schorten vanwege een tekort aan zeldzame aardemagneten. Dit leidde ertoe dat de Amerikaanse overheid begin juni in actie kwam en in overleg met China, onder andere, tijdelijk exportvergunningen voor benodigde mineralen voor autofabrikanten zoals Ford wist te verkrijgen. In ruil daarvoor verlaagden de VS de invoertarieven voor China en werden Amerikaanse restricties voor Chinese studenten versoepeld.

Hoewel dit een zeer gewenste korte-termijnoplossing was voor Ford, andere autofabrikanten en de maakindustrie, werd in de details van de overeenkomst duidelijk dat de vergunningen slechts voor zes maanden werden verstrekt. Het aflopen van deze exportvergunningen dit jaar kan opnieuw tot tekorten leiden. Bovendien gaf de CEO van Ford aan dat de supply chain rond deze kritieke mineralen zeer “van de hand in de tand” functioneert, door de exportquota die aan de vergunningen verbonden zijn. Ford heeft daardoor geen effectieve mogelijkheden om een voorraad van benodigde mineralen op te bouwen.

Hoewel het bekend is dat China de productie van kritieke mineralen domineert, heeft de Chinese overheid haar controle-instrumenten de afgelopen twee jaar geleidelijk uitgebreid. Hierdoor is China nu sterker gepositioneerd dan ooit om haar dominante positie in de kritieke mineralensector te benutten als geopolitiek middel.

Wat zijn kritieke mineralen en zeldzame aardeelementen?

Sinds de eerste grote exportrestricties voor kritieke mineralen door China op gallium en germanium in 2024, zijn veel supply chain-specialisten hard bezig om hun blootstelling aan kritieke mineralen en zeldzame aardeelementen (REE) in kaart te brengen. Hoewel deze taak bijzonder tijdrovend is, begint het proces met identificeren welke mineralen als “kritiek” worden aangemerkt en het meest kwetsbaar zijn voor Chinese restricties. Hiervoor gebruiken de meeste fabrikanten twee afzonderlijke lijsten: de USGS Critical Minerals list (lijst van kritieke mineralen samengesteld door de US Geological Survey) en de lijst van Rare Earth Elements, om te bepalen welke mineralen het meest kwetsbaar zijn voor exportrestricties bij een geopolitiek conflict.

• Kritieke mineralen: De meest gebruikte lijst om kritieke mineralen te definiëren in de VS is de USGS Critical Minerals list. Deze lijst, meest recent gepubliceerd in 2022, benoemt 50 mineralen die van cruciaal belang zijn voor de Amerikaanse economie en nationale veiligheid. Naast andere factoren, zijn deze mineralen essentieel voor productie en "kwetsbaar voor verstoring door de gehele supply chain". De lijst omvat zowel veelvoorkomende mineralen, zoals goud en zilver, als minder bekende mineralen zoals holmium en lutetium.

• Zeldzame aardeelementen: zeldzame aardeelementen (REE's) vormen een groep van zeventien metaalachtige elementen die gebruikt worden in uiteenlopende toepassingen, van elektronica tot defensie en lasers. Hoewel deze elementen doorgaans niet in grote hoeveelheden in de meeste apparaten voorkomen, is hun aanwezigheid onmisbaar vanwege unieke materiaaleigenschappen die moeilijk te vervangen zijn. Een veelvoorkomend misverstand is dat REE’s zeldzaam zijn; in werkelijkheid komen ze relatief vaak voor aan het aardoppervlak, maar het zuiver winnen en isoleren is buitengewoon lastig.

Er is enige overlap tussen de USGS Critical Minerals list en de lijst van REE's. Een gemeenschappelijke factor is de Chinese dominantie in de winning en verwerking van mineralen op beide lijsten. Juist deze controle wordt door China meer en meer strategisch ingezet bij geopolitieke spanningen met de VS en Europa.

Hoe toegang tot kritieke mineralen als geopolitiek wapen wordt ingezet

China's belangrijkste methode om haar controle over kritieke mineralen en REE's als wapen in te zetten, is door de toegang te beperken — bijvoorbeeld via informele beheersmaatregelen, exportvergunningen, volledige exportverboden, of een combinatie hiervan. In de afgelopen jaren heeft China de vergunningsplicht voor diverse mineralen aangescherpt, waardoor niet alleen bedrijven minder toegang hebben tot kritieke mineralen, maar ook het aanleggen van voorraden stevig wordt beperkt, zoals het recente voorbeeld bij Ford laat zien. Daarnaast geven deze vergunningsvereisten China meerdere vormen van invloed, aangezien het de aanvraag- en goedkeuringsprocessen afhankelijk van de geopolitieke situatie naar wens kan versnellen of vertragen.

China's belangrijkste methode om haar controle over kritieke mineralen en REE's als wapen in te zetten, is door de toegang te beperken — bijvoorbeeld via informele beheersmaatregelen, exportvergunningen, volledige exportverboden, of een combinatie hiervan.

De grip van China op kritieke mineralen is bijna absoluut: het land kan eenvoudigweg de toevoer stopzetten, zonder aanzienlijke waarschuwing of overgangstijd. Bovendien is het exportvergunningsproces vaak ondoorzichtig, met vage goedkeuringscriteria en onduidelijke termijnen.

Ondanks deze uitdagingen is dit geen ongekend scenario. Één land en bijbehorende bedrijven reageren hier al meer dan tien jaar effectief op, en vormen daarmee een waardevol voorbeeld voor bedrijven en sectoren die hun afhankelijkheid van China willen verminderen bij de winning en verwerking van kritieke mineralen.

Lessen uit de eerste Chinese inzet van kritieke mineralen als wapen

Hoewel het misschien lijkt alsof de Chinese beperkingen op kritieke mineralen een recente ontwikkeling zijn, vond de eerste grote exportblokkade al plaats in 2010. Toen Chinese en Japanse vissersboten botsten bij de omstreden Diaoyu/Senkaku-eilanden en Japan een Chinese matroos vastzette, reageerde China door de export van zeldzame aardemineralen naar Japan stil te leggen. Hoewel de restricties grotendeels informeel waren, raakten ze wel veel belangrijke sectoren in Japan. Nadat Japan de matroos vrijliet, werd het conflict opgelost, maar tijdens die periode vonden er ingrijpende verschuivingen plaats binnen de Japanse maakindustrie.

Hoewel het misschien lijkt alsof de Chinese beperkingen op kritieke mineralen een recente ontwikkeling zijn, vond de eerste grote exportblokkade al plaats in 2010.

Direct na deze crisis gingen Japanse bedrijven grote voorraden kritieke mineralen aanleggen. Deze aanpak wordt nog steeds gevolgd; veel Japanse autofabrikanten houden aanzienlijke veiligheidsvoorraden van mineralen en gerelateerde componenten aan. De Japanse overheid stelde financiële hulppakketten beschikbaar en verplichtte bedrijven in vergelijkbare sectoren om samen te werken aan alternatieve technologieën die minder afhankelijk zijn van Chinese grondstoffen. Tot slot investeerde Japan versneld in technologie voor recycling van REE’s en werden alternatieve mineralen uit andere Aziatische landen ontwikkeld. Door deze initiatieven daalde de afhankelijkheid van Japan van China voor kritieke mineralen: van 90% in 2010 naar 60% in 2023.

Veel lessen uit deze crisis in 2010 zijn vandaag de dag nog steeds toepasbaar bij het inspelen op China’s blijvende grip op kritieke mineralen.

• Recycling van kritieke mineralen: Focus op het recyclen van bestaande kritieke mineralen en het minimaliseren van het gebruik ervan in onderdelen is noodzakelijk.
• Voorraadvorming: Het aanleggen van voorraden blijft een optie voor veel bedrijven. Door in te spelen op gunstige omstandigheden voor de inkoop van kritieke mineralen, kunnen verstoringen in de toekomst worden opgevangen.
• Ontwikkelen van alternatieve supply chains: Het opzetten van supply chains buiten China is een ideale oplossing, maar de implementatie kost veel tijd. Vijftien jaar na de Diaoyu/Senkaku-crisis is Japan nog steeds grotendeels afhankelijk van China voor het merendeel van kritieke mineralen. Met meer landen die getroffen worden, is het mogelijk dat nieuwe supply chains rondom kritieke mineralen sneller ontstaan dan vroeger. Op de korte termijn blijft het elimineren van producten die kritieke mineralen gebruiken echter de beste strategie om risicoblootstelling te reduceren.

Risicoblootstelling verminderen: een tijdrovend maar onmisbaar proces

Voor bedrijven die supply chain-risico’s rond bottlenecks van kritieke mineralen willen beperken, begint het met het achterhalen welke componenten China-beperkte mineralen bevatten. Dit gebeurt door het verzamelen van Full Material Declaration (FMD)-documenten. Het SCRM-platform van Z2Data beschikt over miljoenen FMD's die direct beschikbaar zijn; ook kunnen deze via door Z2Data geleide surveycampagnes worden verzameld. Deze documenten, essentieel voor het begrijpen van afhankelijkheid van kritieke mineralen, zijn doorgaans niet eenvoudig online te vinden.

De volgende stap is inzicht verkrijgen in de supply chains rondom mineralen die in uw specifieke onderdelen worden gebruikt. Ook hierbij kan Z2Data van waarde zijn, met toonaangevende supply chain-mapping die sub-tier-leveranciers blootlegt en productienetwerken op onderdeel- en leveranciersniveau in kaart brengt. Hoewel de meeste kritieke mineralen aan een Chinese onderneming zijn gekoppeld, kunnen er gevallen zijn waarin bepaalde mineralen niet uit een Chinese supply chain komen. Onderdelen uit dergelijke supply chains brengen doorgaans minder geopolitiek risico met zich mee.

Na de inventarisatie van welke onderdelen welke kritieke mineralen en REE's bevatten, kunnen bedrijven prioriteit geven aan het zoeken naar alternatieve componenten of redesigns doorvoeren om afhankelijkheid van China te verminderen. Hoewel niet-Chinese bedrijven stappen maken in de winning en raffinage van diverse kritieke mineralen, verloopt de ontwikkeling hiervan traag en zijn mineralen zonder Chinese betrokkenheid doorgaans duurder.

Door beperkte alternatieven voor sourcing van de meeste kritieke mineralen en REE’s, is het voor veel bedrijven realiteit dat het schrappen van onderdelen die beperkende mineralen bevatten de meest effectieve bescherming tegen toekomstige verstoringen is. In sommige situaties is het beoordelen van opties voor voorraadopbouw of recycling zeker het overwegen waard – vooral wanneer vervanging van een onderdeel uiterst kostbaar of complex zou zijn vanwege de afhankelijkheid van kritieke mineralen.

Uiteindelijk zou voor bedrijven de focus moeten liggen op het waarborgen van supply chain-stabiliteit—waarbij de SCRM-capaciteiten van Z2Data een essentiële rol kunnen spelen. Wilt u meer weten over Z2Data en hoe FMD-analyse en multi-tier-supply chain-mapping kunnen bijdragen aan het inzicht in afhankelijkheden van kritieke mineralen in uw bedrijf? Plan dan een gratis trial met een van onze productspecialisten.