:quality(85))
Belangrijkste punten uit het artikel:
Hoewel het bekend is dat China de productie van kritieke mineralen domineert, heeft de Chinese overheid haar instrumenten de afgelopen twee jaar geleidelijk uitgebreid. Daardoor is China tegenwoordig in staat om haar dominante positie in de mijnbouw en verwerking van kritieke mineralen in te zetten als geopolitiek pressiemiddel.
De controle van China over kritieke mineralen is vrijwel totaal: het land kan op elk moment de "kraan dichtdraaien", zonder veel waarschuwing vooraf en met weinig tijd voor afnemers om zich aan te passen. De situatie wordt verder bemoeilijkt doordat het exportvergunningproces ondoorzichtig kan verlopen, met vage goedkeuringscriteria en onduidelijke tijdslijnen.
Voor bedrijven die het risico van knelpunten rond kritieke mineralen in hun toeleveringsketen willen beperken, is de eerste stap te begrijpen welke componenten in uw assortiment naar China-gelimiteerde mineralen bevatten. Dit is mogelijk door het verzamelen van Full Material Declaration (FMD)-documenten. SCRM-platform Z2Data beschikt over miljoenen direct beschikbare FMD’s, en deze documenten kunnen ook via door Z2Data georganiseerde enquêtes worden verzameld.
Ford: het kanarie in de kolenmijn?
Eerder dit jaar haalde Ford internationale krantenkoppen toen het in mei aankondigde de productie van de Explorer SUV in de fabriek in Chicago een week stop te zetten vanwege een tekort aan zeldzame-aardemagneten. Dit leidde ertoe dat de Trump-regering begin juni snel reageerde met het sluiten van een deal met China, waarbij onder andere aan Ford en andere autofabrikanten tijdelijk exportlicenties voor benodigde mineralen werden toegekend. In ruil daarvoor verlaagde de VS de invoertarieven op Chinese producten en werden de beperkingen voor Chinese studenten in de VS versoepeld.
Hoewel dit voor Ford, autofabrikanten en andere industriële sectoren een noodzakelijke kortetermijnoverwinning was, bleek uit de details van de overeenkomst dat de exportlicenties slechts voor zes maanden waren toegekend. Het aflopen van deze licenties brengt het risico op nieuwe tekorten later dit jaar met zich mee. Bovendien gaf de CEO van Ford aan dat de supply chain voor deze componenten met kritieke mineralen door de exportquota zeer "hand-to-mouth" is geworden. Ford heeft dus geen effectieve mogelijkheid om de benodigde mineralen op voorraad te houden.
Hoewel het bekend is dat China de productie van kritieke mineralen domineert, heeft de Chinese overheid haar instrumenten de afgelopen twee jaar geleidelijk uitgebreid. Hierdoor is de overheid nu sterk gepositioneerd om haar machtspositie op het gebied van mijnbouw en verwerking van kritieke mineralen strategisch te benutten.
Wat zijn kritieke mineralen en zeldzame aardelementen?
Sinds China begin 2024 de eerste grote exportbeperkingen voor kritieke mineralen aankondigde op gallium en germanium, proberen veel supply chain-specialisten hun blootstelling aan kritieke mineralen en zeldzame aardelementen (Rare Earth Elements, REE) in kaart te brengen. Hoewel deze taak zeer tijdrovend kan zijn, is de eerste stap te bepalen welke mineralen “kritiek” zijn en het meest kwetsbaar zijn voor door China opgelegde restricties. Om deze vraag te beantwoorden maken de meeste fabrikanten gebruik van twee aparte lijsten: de USGS Critical Minerals-lijst en de lijst met zeldzame aardelementen, om te bepalen welke mineralen bij een geopolitiek conflict het meest gevoelig zijn voor exportbeperkingen.
Kritieke mineralen: De meest gebruikte lijst in de VS om kritieke mineralen te definiëren is de USGS Critical Mineral-lijst. Deze lijst, voor het laatst gepubliceerd in 2022 door de US Geological Survey, bevat 50 minerale grondstoffen die essentieel zijn voor de Amerikaanse economie en nationale veiligheid. De mineralen op deze lijst zijn onder andere van vitaal belang voor productieprocessen en “kwetsbaar voor verstoringen in de toeleveringsketen”. Naast gangbare mineralen als goud en zilver omvat de lijst ook minder bekende mineralen, zoals holmium en lutetium.
Zeldzame aardelementen: zeldzame aardelementen (REE’s) zijn een groep van zeventien metaalachtige elementen die worden toegepast in uiteenlopende sectoren, van elektronica tot defensie en lasers. Hoewel REE’s doorgaans niet in grote hoeveelheden in apparaten zitten, zijn ze vanwege hun unieke en lastig te vervangen eigenschappen onmisbaar. REE’s zijn overigens geen zeldzaam voorkomende mineralen; ze komen relatief veel voor aan het aardoppervlak, maar het is uiterst lastig ze in zuivere vorm te winnen en te isoleren.
Er is enige overlap tussen de USGS Critical Minerals-lijst en REE’s. Een rode draad bij mineralen op beide lijsten is de dominante positie van China in de mijnbouw en verwerking ervan. Precies dit monopolie zet China nu in bij de geopolitieke concurrentie met de VS en Europese landen.
Hoe toegang tot kritieke mineralen als geopolitiek wapen wordt ingezet
China’s belangrijkste wapen bij het benutten van haar controle op kritieke mineralen en REE’s is het beperken van de toegang ertoe – door informele controles, vergunningsplicht, rechtstreekse exportverboden, of een combinatie hiervan. De laatste jaren heeft China de vergunningsplicht voor export van geselecteerde mineralen uitgebreid, waardoor niet alleen het bedrijfsleven beperkte toegang krijgt tot kritieke mineralen, maar ook de mogelijkheid tot het opbouwen van voorraden ernstig wordt ingeperkt, zoals het spraakmakende geval Ford illustreert. Vergunningsplichten geven bovendien geopolitieke speelruimte, want China kan ermee spelen door de afhandelingssnelheid en goedkeuringen aan te passen op het actuele geopolitieke klimaat.
China’s belangrijkste wapen bij het benutten van haar controle op kritieke mineralen en REE’s is het beperken van de toegang ertoe – door informele controles, vergunningsplicht, rechtstreekse exportverboden of een combinatie hiervan.
De controle van China over kritieke mineralen is vrijwel absoluut: het land kan op elk gewenst moment de levering stopzetten, met minimale waarschuwingstijd of aanpassingstijd voor afnemers. Het proces rondom exportvergunningen is bovendien vaak ondoorzichtig, met onduidelijke criteria en tijdslijnen.
Ondanks deze uitdagingen is deze situatie niet uniek. Eén land, samen met zijn binnenlandse bedrijven, reageert al ruim tien jaar proactief op deze problematiek en dient nu als voorbeeld voor andere bedrijven en sectoren die hun afhankelijkheid van China bij de mijnbouw en verwerking van kritieke mineralen willen verkleinen.
Lessen uit China’s eerste inzet van kritieke mineralen als wapen
Ook al lijkt de inzet van kritieke mineralen door China misschien een recente geopolitieke ontwikkeling, de eerste grote exportrestricties vonden al in 2010 plaats. Toen botsten Chinese en Japanse vissersboten bij de betwiste Diaoyu/Senkaku-eilanden en Japan nam een Chinese zeeman gevangen. Deze gespannen ontwikkeling leidde ertoe dat China de export van zeldzame aardmineralen naar Japan stopte. Hoewel deze restricties grotendeels informeel werden doorgevoerd, waren zij wel gericht op veel belangrijke Japanse industrieën. Nadat Japan uiteindelijk de gevangengenomen Chinees vrijliet, loste de directe spanning op, maar tijdens de restricties vonden ingrijpende verschuivingen plaats in de Japanse maakindustrie.
Ook al lijkt de inzet van kritieke mineralen door China misschien een recente geopolitieke ontwikkeling, de eerste grote exportrestricties vonden al in 2010 plaats.
Direct na de crisis begonnen Japanse bedrijven grote voorraden kritieke mineralen aan te leggen. Deze aanpak wordt nog steeds toegepast: vele automotive bedrijven in Japan beschikken over aanzienlijke veiligheidsvoorraden van kritieke mineralen en gerelateerde componenten. Daarnaast stelde de Japanse overheid financiële hulp beschikbaar voor bedrijven om deze voorraden op peil te brengen, en verplichtte zij samenwerking in de sector bij de ontwikkeling van alternatieve technologieën die minder afhankelijk zijn van Chinese hulpbronnen. Ook versnelde Japan technologie voor het recyclen van REE’s en werden alternatieve mineralen uit andere landen in Oost-Azië ontwikkeld. Dit alles leidde over circa 13 jaar tot een duidelijke daling in Japanse afhankelijkheid van China voor kritieke mineralen, van 90% in 2010 tot 60% in 2023.
Veel lessen uit deze crisis in 2010 zijn nog steeds relevant bij China’s voortdurende inzet van haar monopoliepositie op het gebied van kritieke mineralen.
Recycling van kritieke mineralen: Focus op het recyclen van bestaande kritieke mineralen en het minimaliseren van onderdelen die deze grondstoffen vereisen is essentieel.
Voorraadopbouw: Het aanleggen van voorraden blijft voor veel bedrijven een haalbare strategie. Bedrijven die kans zien op een gunstig moment kritieke mineralen te verkrijgen, kunnen latere leveringsonderbrekingen deels voorkomen.
Ontwikkelen van alternatieve toeleveringsketens: Hoewel het opzetten van niet-Chinese toeleveringsketens de ideale oplossing is, vormt de benodigde tijd voor deze omwenteling een grote uitdaging. Vijftien jaar na de Diaoyu/Senkaku-crisis is Japan nog altijd grotendeels afhankelijk van China voor kritieke mineralen. Nu wereldwijd meer landen worden geraakt, is het wellicht mogelijk sneller alternatieve toeleveringsketens te ontwikkelen dan in het verleden. Op de korte termijn blijft echter het verwijderen van kritieke mineralen uit producten, waar mogelijk, de beste manier om risicoblootstelling te verminderen.
Risicoblootstelling verminderen: een arbeidsintensief maar cruciaal proces
Bedrijven die het risico van knelpunten bij kritieke mineralen in hun toeleveringsketen willen beperken, moeten eerst bepalen welke onderdelen mineralen bevatten waarop exportbeperkingen vanuit China van kracht zijn. Dit is mogelijk door het verzamelen van Full Material Declaration (FMD)-documenten. Het SCRM-platform Z2Data beschikt over miljoenen direct beschikbare FMD’s. Deze documenten zijn essentieel voor inzicht in afhankelijkheden van kritieke mineralen, maar zijn over het algemeen online niet eenvoudig te verkrijgen. Z2Data kan deze ook verzamelen via eigen enquêtecampagnes.
De volgende stap is inzicht krijgen in de toeleveringsketens van de mineralen die in uw specifieke onderdelen worden gebruikt. Z2Data levert toonaangevende supply chain-mapping die sub-tiers inzichtelijk maakt en productie- en leveranciersnetwerken in kaart brengt op componentniveau. Hoewel de meeste kritieke mineralen aan een Chinees bedrijf of entiteit verbonden zijn, zijn er ook gevallen waarin een leveringsketen van bepaalde mineralen geen Chinese leverancier bevat. Onderdelen die via dergelijke ketens worden geproduceerd, kennen minder geopolitiek risico.
Nadat bedrijven hebben vastgesteld welke onderdelen welke kritieke mineralen en REE’s bevatten, kunnen ze prioriteit geven aan het vinden van alternatieve componenten of het doorvoeren van redesigntoepassingen om de afhankelijkheid van China terug te dringen. Hoewel er ontwikkelingen plaatsvinden in de winning en raffinage van kritieke mineralen door niet-Chinese bedrijven, verloopt deze vooruitgang traag en zijn mineralen die geproduceerd zijn zonder Chinese betrokkenheid vaak duurder dan hun Chinese tegenhangers.
Door het beperkte alternatieve aanbod voor de meeste kritieke mineralen en REE’s is het voor de meeste bedrijven een reële optie om onderdelen met deze mineralen te vermijden als bescherming tegen toekomstige verstoringen. In specifieke gevallen zijn het overwegen van voorraadopbouw of recycling de moeite waard, vooral wanneer het vervangen van een component wegens afhankelijkheid van een kritiek mineraal bijzonder kostbaar zou zijn.
Ten slotte dient het garanderen van stabiliteit in de toeleveringsketen de hoogste prioriteit te hebben – hierbij kan Z2Data’s SCRM-aanpak een essentiële partner zijn. Meer weten over hoe Z2Data, haar FMD-analyse en multi-tier supply chain-mapping uw organisatie kunnen helpen uw kritieke mineralenrisico’s te identificeren? Vraag een gratis proefperiode aan bij een van onze productspecialisten.
