:quality(85))
Hoofdpunten van het artikel:
- Vanuit een hoog-overperspectief zijn er twee belangrijke stappen nodig om mineralen te produceren in een bruikbare staat voor de industrie: mijnbouw en raffinage. Eerst worden mineralen uit de grond gewonnen in een erts- of geoxideerde staat. Na extractie worden de ertsen naar verschillende faciliteiten gestuurd om het raffinageproces te doorlopen.
- Sommige mineralen komen in zulke kleine hoeveelheden voor in de natuur dat de enige manier om ze te verkrijgen het verwerken van residuen (overgebleven materialen) is na het winnen van andere mineralen. In deze gevallen van "bijproductmineralen" zijn deze stoffen secundaire doelwitten en worden zij bij het bepalen van mijnbouwlocaties door bedrijven mogelijk nauwelijks meegewogen.
- Analyse van de productieprocessen van kobalt, grafiet en germanium benadrukt de kwetsbaarheid van veel wereldwijde toeleveringsketens voor de opzettelijke knelpunten die China veroorzaakt via exportbeperkingen op mineralen. Door zowel binnenlandse mijnen, eigendom van mijnbouwactiviteiten in het buitenland, als een disproportionele raffinagecapaciteit voor diverse mineralen blijft China een supermacht in de kritieke mineralentoeleveringsketen.
Vanaf 2023 heeft China een programma voor exportcontrole op mineralen opgevoerd, gericht op een reeks essentiële materialen die vaak worden gebruikt in de elektronica-, automotive- en militaire industrie. De mineralen waarop China exportcontroles heeft ingesteld, zijn terug te vinden in talloze dagelijkse producten, waaronder bijvoorbeeld magneten in elektrische stoelmotoren voor auto's, smartphones en nachtkijkers van militaire kwaliteit.
Deze exportbeperkingen, die per mineraal verschillen, nemen meestal de vorm aan van een vergunningsvereiste voor bedrijven die het mineraal willen exporteren. Deze vereisten betekenen dat bedrijven die vanuit China beperkte mineralen in gecontroleerde vorm willen exporteren, vooraf goedkeuring van de Chinese overheid moeten verkrijgen. Hoewel de precieze vergunnings- en monitoringeisen per mineraal variëren, is de rode draad dat China een uitgebouwd systeem heeft opgezet om de stroom van belangrijke mineralen streng te beperken — een lijst die te allen tijde naar eigen inzicht kan worden aangepast of uitgebreid. Voor bedrijven buiten China die afhankelijk zijn van deze materialen in hun productieprocessen zijn er momenteel voor veel mineralen weinig alternatieve bronnen. Dit komt doordat China een dominante mondiale speler is geworden in zowel de winning (extractie) als in de verwerking (raffinage) van deze materialen.
In de ruim twee jaar dat China dit handelsregime hanteert, lopen de gevolgen van Chinese controle van marginaal tot sterk ontwrichtend. Bij de eerste exportbeperkingen, op gallium en germanium in juli 2023, zijn er geen grootschalige incidenten gemeld van fabrikanten die productielijnen moesten stilleggen of anderszins met ernstige leveringsproblematiek kampten. Het belangrijkste gevolg tot nu toe is de prijsstijging van gallium en germanium buiten China sinds 2023.
Tabel 1: Mineralen onderhevig aan Chinese exportcontroles
Voor zeldzame aardmetalen (rare earth elements, REE) is de situatie daarentegen veel ingrijpender geweest. Grote bedrijven, waaronder autofabrikant Ford, meldden zware verstoringen van hun toeleveringsketens, waarna zij een interventie van de Trump-regering nodig hadden om licenties te verkrijgen voor de benodigde mineralen voor voertuigen. REE's zijn bijzonder gevoelig voor Chinese exportbeperkingen omdat Chinese bedrijven domineren in de verwerking, terwijl er buiten China nauwelijks alternatieve sourcingmogelijkheden zijn.
Recente exportbeperkingen tonen overtuigend aan dat de handelsmaatregelen van China daadwerkelijk in staat zijn om supply chains ernstig te verstoren. Om te begrijpen waarom de impact zo groot is — en waarom alternatieven schaars zijn — is eerst inzicht nodig in een fundamenteel aspect van deze materiaalmarkt: hoe werkt de wereldwijde kritieke mineralentoeleveringsketen precies?
Hoe werken mineralensupply chains?
Vanuit een hoog-overperspectief zijn er twee hoofdprocessen nodig om mineralen te produceren die industrieel inzetbaar zijn: mijnbouw en raffinage. Eerst worden mineralen uit de grond gewonnen in een erts- of geoxideerde staat. Daarna worden de ertsen naar verschillende faciliteiten vervoerd voor het raffinageproces. Raffinage bestaat vaak uit meerdere stappen op diverse locaties, afhankelijk van de vereiste zuiverheidsgraad van het eindproduct. Zodra het gewenste zuiverheidsniveau is bereikt, wordt het mineraal omgezet in een vorm die geschikt is voor de beoogde industriële toepassing (zoals draad, poeder, enzovoort). Het geraffineerde mineraal wordt vervolgens aan de fabrikant geleverd.
Sommige mineralen komen zo zelden voor dat ze enkel uit residuen (tailings) na extractie van andere mineralen kunnen worden gehaald. In deze gevallen van "bijproductmineralen" zijn deze stoffen secundair en worden ze vaak bij de planning van mijnbouwlocaties nauwelijks meegewogen. De capaciteit voor het produceren van bijproductmineralen wordt doorgaans gemeten op basis van geraffineerde productie, niet op basis van de hoeveelheid gewonnen erts, omdat de hoeveelheid per mijn sterk kan verschillen. Indium, gallium, germanium en bismut zijn voorbeelden van bijproductmineralen. Vanaf 2025 zijn Chinese bedrijven de belangrijkste producenten van veel geraffineerde bijproductmineralen, met beperkte verwerkingsalternatieven buiten China.
Vanaf 2025 zijn Chinese bedrijven de leidende producenten van veel geraffineerde bijproductmineralen, met beperkte verwerkingsalternatieven buiten China.
Dit biedt een breed overzicht van de extractie- en verwerkingsstappen voor industriële mineralen, maar voor meer detail is gerichte analyse van specifieke mineralen vereist. Hieronder behandelen wij drie kritische grondstoffen — kobalt, grafiet en germanium — en brengen wij de toeleveringsketens van deze door China gecontroleerde mineralen in kaart.
De kobalt-supply chain
Kobalt wordt veel gebruikt voor batterijproductie, hoogwaardige legeringen in motoren, boorkoppen en mijnbouwapparatuur, evenals voor de raffinage van aardolie en de productie van kunststoffen. Het mineraal wordt grotendeels als bijproduct gewonnen bij kopermijnbouw en nikkelwinning.
De Democratische Republiek Congo (DRC) is wereldwijd verantwoordelijk voor de meeste winning van kobalt, met momenteel 75% van de totale productie volgens US Geological Survey (USGS) data. Belangrijk is echter dat veel van de bedrijven die daadwerkelijk kobalt (en het bijbehorende nikkel en koper) winnen in de DRC, Chinees zijn. Zo wordt een van de grootste kobaltmijnen ter wereld, de Tenke Fungurume Mine, geëxploiteerd in een samenwerkingsverband tussen China Molybdenum en Gecamines.
Kobalt wordt daarnaast, zij het in kleinere hoeveelheden, gewonnen in Indonesië, Rusland en Canada. Op het gebied van raffinage is China per 2022 goed voor circa 76% van de mondiale raffinagecapaciteit van kobalt. Ook Finland, Canada en Japan beschikken over belangrijke raffinagefaciliteiten en infrastructuur. Alternatieven voor sourcing buiten China zijn beperkt, maar Umicore, gevestigd in België, is een van de weinige niet-Chinese bedrijven die als belangrijke kobaltverwerker fungeert en een betrouwbare bron levert voor batterijen en andere producten.
De grafiet-supply chain
Grafiet is een mineraal dat vaak wordt ingezet bij batterijen, industriële smeermiddelen, additieven, autobanden en andere geavanceerde toepassingen. Deze koolstofvorm wordt doorgaans gewonnen via mijnbouw en vervolgens geraffineerd tot de gewenste zuiverheid.
Volgens USGS-mineralen data domineert China wereldwijd zowel de mijnbouw (80%) als verwerking (90%) van batterijwaardige grafiet. Belangrijke andere grafietproducerende landen zijn Madagascar, Mozambique, Brazilië en India, maar een groot deel van het materiaal uit deze landen wordt alsnog in China verwerkt.
In tegenstelling tot veel andere mineralen worden er voor grafiet actief nieuwe supply chains opgezet buiten China. In de VS zijn recentelijk diverse nieuwe grafietmijnen en bijbehorende verwerkingsfaciliteiten geopend. Ook in Europa en Zuidoost-Azië zijn inmiddels talrijke verwerkingsinstallaties actief, al blijft hun gecombineerde capaciteit aanzienlijk kleiner dan die van China.
Tot slot is het belangrijk te vermelden dat grafiet tevens wordt gebruikt voor de productie van grafeen — een ultrazuivere afgeleide met toepassingen in diverse hightechsectoren. De productie van grafeen, in wezen ultrazuivere grafiet, vindt vaak buiten China plaats, bijvoorbeeld in Japan en Zuid-Korea.
De germanium-supply chain
Germanium is een mineraal met toepassingen in vezel- en infraroodoptiek, halfgeleiders en zonnecellen. Hoewel het doorgaans in beperkte hoeveelheden wordt gebruikt in producten, maken de unieke eigenschappen het bijna onvervangbaar.
Germanium is een bijproductmineraal, gewonnen uit de mijnbouw van onder meer zink en steenkool. China produceert circa 60% van het wereldwijde germanium, met name via verwerking van vliegas (een restproduct van elektriciteitsproductie) en zinkresiduen. Buiten China wordt germanium hoofdzakelijk uit zinkresiduen gewonnen.
Naast China behoren Japan, Duitsland en Zuid-Korea tot de grootste germaniumproducenten. Omdat germaniumextractie afhankelijk is van reststoffen van andere mineralen, kan productie relatief snel worden opgeschaald door nieuwe bronnen aan te boren uit bestaande residuen. Zo is het DRC-bedrijf Gecamines recentelijk gestart met het verzenden van residuen naar Europa voor germaniumverwerking.
Het smalle pad naar mineralenonafhankelijkheid van China
Deze drie casestudy's tonen de kwetsbaarheid van veel wereldwijde toeleveringsketens ten opzichte van de opzettelijke knelpunten die China veroorzaakt via exportbeperkingen op mineralen. Of het nu via Chinese mijnen, eigendom van buitenlandse winningen of een dominante raffinagecapaciteit is: China blijft een supermacht in de kritieke mineralentoeleveringsketen.
Deze drie casestudy's illustreren de kwetsbaarheid van veel mondiale supply chains voor de door China opgelegde exportbeperkingen op mineralen.
De beste manier om de potentiële impact van de Chinese beperkingen te beperken, is via bewustwording en contingencyplanning. Hoewel nieuwe toeleveringsketens buiten China ontstaan, wordt de markt voor veel mineralen nog steeds gedomineerd door de Volksrepubliek en haar infrastructuur. Fabrikanten die worden geconfronteerd met disrupties kunnen genoodzaakt zijn alternatieve componenten te overwegen. In het ergste geval zullen sommige importeurs zelfs hun producten moeten herontwerpen om niet meer afhankelijk te zijn van Chinese mineralen.
Belangrijkste inzichten
- De meeste door China beperkte mineralen hebben slechts beperkte niet-Chinese alternatieven, veelal door Chinese dominantie in winning of verwerking.
- De exportbeperkingen leiden ertoe dat bedrijven actief naar minder geopolitiek risicovolle bronnen van kritieke mineralen zoeken en nieuwe supply chains realiseren.
- Veel kritieke mineralen in hightech-producten zijn kwetsbaar voor Chinese exportbeperkingen. Voor meerdere materialen zijn de alternatieve bronnen zeer beperkt.
Beoordeel blootstelling aan Chinese restricties met Z2Data
Benieuwd welke mineralen zich in uw componenten bevinden en welke onderdelen het meest blootstaan aan Chinese exportbeperkingen? Z2Data beschikt over miljoenen out-of-the-box full material declarations (FMD's) waarmee u direct inzicht krijgt in de minerale samenstelling van uw componenten.
In combinatie met Z2Data’s database voor mijnbouw- en verwerkingsdata kunnen gebruikers direct een volledig overzicht verkrijgen van mineralenrisico’s in hun supply chain. Naast het identificeren van minerale kwetsbaarheden in uw onderdelen biedt het Z2Data-platform tevens de mogelijkheid om alternatieve componenten te vinden die geen door Chinese handelsbeperkingen getroffen mineralen bevatten. Wilt u meer weten over hoe Z2Data u kan ondersteunen bij de beoordeling van mineralenrisico’s in uw keten? Neem contact op met ons team of plan meteen een gratis demo in met een van onze productspecialisten.
