Tại sao đánh giá rủi ro nhà cung cấp có vai trò quan trọng đối với khả năng phục hồi chuỗi cung ứng

Điểm nổi bật của bài viết:

• Đánh giá rủi ro nhà cung cấp là quy trình mà các tổ chức thực hiện nhằm xác định và đánh giá các rủi ro liên quan đến một nhà cung cấp cụ thể. Đánh giá rủi ro nhà cung cấp là yếu tố then chốt trong nhiều chương trình quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM), các khung quản lý này thường bao gồm khả năng như khả năng hiển thị chuỗi cung ứng, minh bạch và truy xuất nguồn gốc giữa các cấp nhà cung cấp, cùng các chiến lược tăng cường khả năng phục hồi nguồn cung ứng.
• Tùy thuộc vào quy mô, lĩnh vực và hoạt động, nhà cung cấp có thể mang đến nhiều loại rủi ro khác nhau cho doanh nghiệp tìm nguồn cung từ họ. Những rủi ro này có thể bao gồm từ các vấn đề tài chính đến vi phạm quy định, cũng như các lo ngại về minh bạch dữ liệu. 
• Trong bối cảnh chuỗi cung ứng nơi các tập đoàn lớn thường phải chi trả tới 10% tổng doanh thu cho các chi phí liên quan đến gián đoạn chuỗi cung ứng, việc nhận diện, đánh giá và giảm thiểu rủi ro có thể mang lại giá trị tài chính đáng kể. 

Những tiêu đề tin tức lớn thường gây ảnh hưởng lan rộng trên toàn cầu tới chuỗi cung ứng. Một cơn bão lớn có thể làm tê liệt các nhà máy và cơ sở hạ tầng địa phương; một xung đột biên giới bạo lực có thể khiến các tuyến giao thông quan trọng bị ngừng trệ. Tuy nhiên, dù các sự kiện này là những rủi ro nổi bật mà doanh nghiệp thường đối mặt khi tìm nguồn cung trong các mạng lưới sản xuất phức tạp, chúng không phải là mối nguy thường trực rõ ràng nhất. Thay vào đó, rủi ro lớn nhất với tổ chức đến từ biến số quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng của họ: bản thân các nhà cung cấp. 

Nhà cung cấp là yếu tố thiết yếu của hoạt động kinh doanh đối với hầu hết các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa. Trong thời đại toàn cầu hóa và chuyên môn hóa, vai trò của họ càng trở nên quan trọng. Theo nghiên cứu của McKinsey, các nhà sản xuất ô tô có tới 18.000 nhà cung cấp trong toàn bộ chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp hàng không và quốc phòng cũng không kém với trung bình 12.000. Ngay cả doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) cũng ngày càng phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu: báo cáo mới đây của Spendesk cho thấy các doanh nghiệp này có số lượng nhà cung cấp cao gấp 9 lần số lượng nhân viên của họ. 

Vì các nhà cung cấp giữ vai trò then chốt trong sản xuất toàn cầu hiện nay nên họ cũng trở thành nguồn phát sinh rủi ro chuỗi cung ứng đáng kể nhất. Tuy nhiên, để các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) bảo vệ mình trước những mối nguy này và xây dựng khả năng chống chịu hiệu quả, trước tiên họ cần xác định chúng. 

Đánh giá rủi ro nhà cung cấp là gì?

Đánh giá rủi ro nhà cung cấp là quy trình mà các tổ chức thực hiện nhằm xác định và đánh giá các rủi ro liên quan đến một nhà cung cấp cụ thể. Đánh giá rủi ro nhà cung cấp là yếu tố then chốt trong nhiều chương trình quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM - supply chain risk management), các khung này thường bao gồm những khả năng như khả năng hiển thị chuỗi cung ứng, minh bạch và truy xuất nguồn gốc giữa các cấp nhà cung cấp, cùng các chiến lược tăng cường khả năng phục hồi nguồn cung ứng.

Theo Iowa State Business School, đánh giá rủi ro nhà cung cấp thường gồm bốn yếu tố riêng biệt:

• Xác định rủi ro
• Đánh giá rủi ro
• Quyết định và thực hiện quản trị rủi ro
• Theo dõi rủi ro 

Ở bước xác định rủi ro, tổ chức sử dụng dữ liệu hiện tại và lịch sử để xác định các rủi ro liên quan đến nhà cung cấp cụ thể. Việc này có thể bao gồm thu thập hồ sơ tài chính, hồ sơ pháp lý, tài liệu về cơ sở sản xuất và các bằng chứng khác làm cơ sở đo lường rủi ro. Ở bước hai, đánh giá rủi ro, các tổ chức thường sử dụng ma trận rủi ro. Các công cụ này đo lường xác suất rủi ro so với mức độ nghiêm trọng nếu rủi ro xảy ra, giúp phân loại và ưu tiên rủi ro chuỗi cung ứng một cách hiệu quả. 

Ở bước ba, quyết định và thực hiện quản trị rủi ro, tổ chức cần xác định các rủi ro cần giải quyết và biện pháp xử lý. Việc này bao gồm xây dựng và triển khai các chương trình giảm thiểu rủi ro, như đa dạng hóa nguồn cung, đa dạng chuỗi cung ứng, các điều khoản hợp đồng bảo vệ quyền lợi, và các yêu cầu mới đối với nhà cung cấp. Cuối cùng, theo dõi rủi ro là quá trình liên tục giám sát rủi ro cũng như các chương trình quản lý rủi ro đã triển khai để đo lường tác động của chúng theo thời gian. 

Các loại rủi ro nhà cung cấp có thể gây ra

Tùy vào quy mô, lĩnh vực và hoạt động, nhà cung cấp có thể gây ra nhiều loại rủi ro đối với doanh nghiệp tìm nguồn cung ứng từ họ. Những rủi ro này có thể bao gồm từ vấn đề tài chính đến vi phạm quy định, lo ngại về minh bạch dữ liệu. Các công cụ quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) giúp doanh nghiệp đánh giá mức độ rủi ro mà nhà cung cấp của mình có thể mang lại trong những hạng mục đa dạng như vậy.

Sức khỏe tài chính

Nhà sản xuất và các doanh nghiệp khác thường xuyên gặp các vấn đề tài chính. Thực tế, có tới 20.000 doanh nghiệp nộp đơn phá sản mỗi năm tại Mỹ, theo dữ liệu tòa án. Trong khi các công ty niêm yết tham gia chuỗi cung ứng thường có một mức độ ổn định về tài chính, các doanh nghiệp tư nhân lại đối mặt với nhiều rủi ro hơn về mặt tài chính. Các nhà sản xuất nhỏ, tư nhân nằm sâu trong chuỗi cung ứng phụ thường là rủi ro tài chính lớn đối với các OEM phụ thuộc vào sản phẩm của họ.

Nền tảng SCRM Z2Data đánh giá các doanh nghiệp bằng cách kết hợp báo cáo tài chính cùng thuật toán cảm biến rủi ro độc quyền. Với công ty niêm yết, Z2Data đánh giá các chỉ số then chốt như khả năng thanh khoản, khả năng thanh toán, lợi nhuận và tăng trưởng. Với doanh nghiệp tư nhân, công cụ này phân tích các chỉ báo về sức khỏe tài chính như quy mô công ty, chỉ số ngành và tốc độ tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước.

Rủi ro địa chính trị

Đây là nhóm rủi ro rộng, liên quan đến các mối đe dọa chính trị có nguồn gốc từ địa điểm hoạt động của doanh nghiệp. Điều này có thể bao gồm xung đột vũ trang, bất ổn chính phủ, hoặc các động lực địa chính trị giữa các quốc gia. Ví dụ, Đài Loan là quốc gia đảo giàu có và phát triển, nhưng mối quan hệ nhạy cảm với Trung Quốc — cũng như những diễn biến trong phần còn lại của thập kỷ này — đặt các doanh nghiệp đặt trụ sở tại đây vào thế rủi ro địa chính trị cao. 

Z2Data sử dụng các yếu tố như bất ổn chính trị, biến động quy định và sự gần kề với các vùng xung đột để đánh giá rủi ro địa chính trị mà nhà cung cấp và doanh nghiệp khác có thể mang lại. Công cụ này cũng chú trọng tới việc các diễn biến địa chính trị tiêu cực có thể ảnh hưởng tới hoạt động tại các cơ sở sản xuất khác nhau như thế nào.

Tuân thủ quy định

Một rủi ro trọng yếu đối với gần như mọi ngành, khả năng tuân thủ quy định của nhà cung cấp có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khách hàng của họ. Các nhà sản xuất vi phạm quy định về môi trường hoặc thương mại có thể buộc phải đóng cửa nhà máy, ngừng sản xuất hoặc bị phạt rất lớn từ các cơ quan quản lý. Tất cả hệ quả này có thể lan rộng trong chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến OEM, khiến họ đối mặt với tình trạng thiếu hàng, tổn hại uy tín và nhiều rủi ro bất lợi khác. 

Cơ sở dữ liệu nội bộ về mối quan hệ chuỗi cung ứng của Z2Data cho phép công cụ này không chỉ nhận diện các vấn đề tuân thủ quy định với nhà cung cấp trực tiếp, mà còn phát hiện tiềm ẩn về tuân thủ sâu hơn trong các cấp phụ trợ. Thông qua phân tích dữ liệu quan hệ chuỗi cung cấp cấp sâu, Z2Data có thể phát hiện rủi ro tuân thủ tại cấp hai, cấp ba và sâu hơn, cung cấp cho tổ chức cơ chế nhận diện rủi ro tuân thủ hiệu quả.

Các nhà sản xuất vi phạm quy định về môi trường hoặc thương mại có thể buộc phải đóng cửa nhà máy, ngừng sản xuất hoặc bị phạt rất lớn từ các cơ quan quản lý.

Thuế quan và các biện pháp thương mại khác

Từ nhiệm kỳ tổng thống Trump thứ hai, Mỹ áp dụng các biện pháp thuế quan ở mức độ chưa từng thấy trong gần một thế kỷ. Hệ quả với doanh nghiệp Mỹ là môi trường chuỗi cung ứng đầy rẫy các chi phí và rủi ro thương mại mới. Bất kỳ đánh giá rủi ro nhà cung cấp nào ngày nay cũng cần xem xét tới địa điểm đặt trụ sở chính, vị trí các nhà máy sản xuất cũng như sự ổn định trong quan hệ thương mại với Mỹ của nhà cung cấp. 

Z2Data sử dụng các chỉ số chính như COO (nước xuất xứ - country of origin), COD và HTS codes để xác định tác động thuế quan tới từng linh kiện và nhà sản xuất. Nhờ khả năng liên kết linh kiện với từng địa điểm sản xuất, Z2Data giúp khách hàng vượt ra ngoài phạm vi nhà cung cấp trực tiếp, làm sáng tỏ thông tin về các địa điểm thực tế nơi đơn hàng được sản xuất — một năng lực then chốt trong bối cảnh thuế quan tăng cao hiện nay. 

Phụ thuộc nguồn cung

Dù bạn là OEM, đơn vị EMS hay nhà sản xuất phụ trợ, đa dạng hóa nguồn cung là chiến lược không thể thiếu để củng cố khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng. Bất kỳ đánh giá rủi ro nhà cung cấp toàn diện nào cũng nên có các tiêu chí chi tiết về chiến lược tìm nguồn, đa dạng hóa và phát hiện những điểm phụ thuộc nguồn cung chưa được nhận diện trong chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần yêu cầu nhà cung cấp rõ ràng về việc đơn hàng của mình sản xuất tại bao nhiêu địa điểm, các địa điểm đó nằm ở đâu và lượng đa dạng địa lý trong hoạt động sản xuất tổng thể ra sao.

Phụ thuộc nguồn cung là yếu tố rủi ro trọng yếu đối với Z2Data và công cụ SCRM này sử dụng hệ mã hóa đa chiều để xác định mức độ dễ tổn thương của linh kiện điện tử. Tất cả linh kiện trong cơ sở dữ liệu Z2Data đều được mã hóa theo năm mức khác nhau dựa trên tiêu chí đa dạng/phụ thuộc nguồn cung. Ngoài ra, phần mềm sẽ tự động gắn cờ các linh kiện phụ thuộc quá nhiều vào một nhà cung cấp, địa điểm hoặc quốc gia duy nhất.

Doanh nghiệp cần yêu cầu nhà cung cấp rõ ràng về việc đơn hàng của mình sản xuất tại bao nhiêu địa điểm, các địa điểm đó nằm ở đâu và mức độ đa dạng địa lý của hoạt động sản xuất tổng thể.

Toàn cảnh các rủi ro từ nhà cung cấp

Đây chỉ là một số rủi ro phổ biến nhất mà nhà cung cấp có thể gây ra cho khách hàng. Các mối nguy khác bao gồm các mối đe dọa an ninh mạng, hiệu suất ESG và rủi ro liên quan, minh bạch dữ liệu, gián đoạn hoạt động sản xuất. Trong môi trường chuỗi cung ứng nơi các tập đoàn lớn thường phải chi trả tới 10% tổng doanh thu cho các chi phí liên quan đến gián đoạn chuỗi cung ứng, việc xác định, đánh giá và giảm thiểu rủi ro mang lại giá trị tài chính rất lớn. 

Phân tích rủi ro và khẩu vị rủi ro

Sau khi xác định và đánh giá rủi ro nhà cung cấp, doanh nghiệp cần ra quyết định quan trọng về mức độ rủi ro sẵn sàng chấp nhận. Đây gọi là khẩu vị rủi ro. Khẩu vị rủi ro có thể định nghĩa là số lượng và mức độ rủi ro mà tổ chức sẵn sàng chấp nhận để đạt được mục tiêu. Viện Quản lý rủi ro định nghĩa thuật ngữ này là “số lượng và loại rủi ro mà một tổ chức sẵn sàng tiếp nhận để đáp ứng mục tiêu chiến lược.”

Điều quan trọng là, một số nguồn định nghĩa khẩu vị rủi ro là mức lớn nhỏ của rủi ro mà doanh nghiệp có thể chấp nhận trước khi tiến hành giảm thiểu xác suất hoặc mức độ nghiêm trọng của rủi ro đó. Trong bối cảnh đánh giá rủi ro nhà cung cấp, khẩu vị rủi ro được hiểu là mức rủi ro chấp nhận được mà tổ chức xác định mà không cần đến giải pháp khắc phục cụ thể. Dù quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) mang lại giá trị thực tiễn, triển khai giải pháp này cũng yêu cầu nguồn lực, chuyên môn và chi phí phù hợp. Nếu mối đe dọa từ một nhà cung cấp không đủ nghiêm trọng hoặc xác suất cao, có thể không cần triển khai các biện pháp SCRM diện rộng. 

Trang bị cho doanh nghiệp của bạn năng lực phân tích rủi ro phù hợp 

Trên lý thuyết, đánh giá rủi ro nhà cung cấp nghe như một tác vụ ngắn gọn — giải pháp “một lần là xong” mà chuyên gia tìm nguồn và thu mua có thể thực hiện để đánh giá các rủi ro mà từng chủ thể trong chuỗi cung ứng mang lại. Tuy nhiên, trên thực tế, chuỗi cung ứng hiện đại và các nhà sản xuất hoạt động trong đó liên tục thay đổi khi các quy định, động lực thương mại và quan hệ nguồn cung thường xuyên biến động qua từng năm. 

Vì vậy, hiện nay chỉ thực hiện một lần đánh giá rủi ro nhà cung cấp là chưa đủ. Các tổ chức muốn có khả năng hiển thị và năng lực phân biệt để nhận biết sự thay đổi của rủi ro theo thời gian cần một giải pháp SCRM hiệu quả. Z2Data cung cấp các đánh giá rủi ro nhà cung cấp toàn diện cho hơn 700.000 nhà cung cấp toàn cầu, phân tích dựa trên 12 yếu tố rủi ro khác nhau để đưa ra một điểm số tổng thể duy nhất mà doanh nghiệp có thể tham khảo trước các quyết định chuỗi cung ứng then chốt. 

Để tìm hiểu thêm về Z2Data và các khả năng đánh giá rủi ro của nền tảng, hãy đăng ký dùng thử miễn phí với một chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.