:quality(85))
Điểm nổi bật của bài viết:
- Hiện chỉ có từ 260 đến 270 nhà máy chế tạo (fab) đang hoạt động trên toàn cầu. Do đó, hàng trăm nghìn nhà sản xuất trên khắp thế giới phải phụ thuộc vào chỉ vài trăm fab để sản xuất chip, đóng vai trò quan trọng trong sản phẩm của họ.
- Trong khi các fab tại châu Á phải đối mặt với động đất và hệ quả của chúng, các cơ sở ở Hoa Kỳ lại gặp phải những vấn đề hầu hết đều đến từ nội bộ. Các nhà sản xuất như Wolfspeed, NXP Semiconductors và Microchip Technology đóng cửa các nhà máy từ miền Nam California đến Bắc Carolina nhằm tái cấu trúc doanh nghiệp, chuyển hướng sang dây chuyền sản xuất khác, hoặc củng cố nền tảng tài chính.
- Một loại gián đoạn rất khó kiểm soát là thiên tai — đặc biệt là động đất. Đây là vấn đề lớn đối với Đài Loan, nơi sản xuất 60% lượng chip toàn cầu và thuộc nhóm quốc gia dễ bị động đất nhất thế giới.
Khi vai trò của bán dẫn ngày càng trở nên cốt lõi trong mọi lĩnh vực, từ máy tính, ô tô đến thiết bị y tế và trung tâm dữ liệu, áp lực lên các cơ sở sản xuất này ngày càng lớn. Các fab — tức nhà máy chế tạo linh kiện bán dẫn — là những nhà máy rất phức tạp, được trang bị công nghệ tiên tiến bậc nhất thế giới cùng đội ngũ chuyên môn cao. Để xây dựng những cơ sở này đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn — thường lên tới hàng tỷ đô la. Chính vì vậy, hiện nay chỉ có từ 260 đến 270 fab đang hoạt động trên toàn thế giới. Kết quả là hàng trăm nghìn nhà sản xuất phải dựa vào số lượng ít ỏi fab này để có được chip phục vụ vai trò thiết yếu trong sản phẩm của họ.
Do giữ vị trí không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, lợi ích kinh tế của fab là duy trì hoạt động liên tục 24 giờ/ngày, 7 ngày/tuần, 365 ngày/năm. Bất kỳ thời gian ngừng hoạt động nào đều có thể làm gián đoạn sản xuất cho hàng trăm, thậm chí hàng nghìn nhà sản xuất trên toàn cầu — đồng thời đe dọa doanh thu và biên lợi nhuận của các công ty vận hành. Nói cách khác, việc phải tạm ngừng hoạt động là rủi ro cực kỳ nghiêm trọng đối với các fab.
Dưới đây là hai kết luận chính từ phân tích của chúng tôi về các gián đoạn fab trong hai năm qua, dựa trên dữ liệu nội bộ của Z2Data về những lần đóng cửa tạm thời và vĩnh viễn từ tháng 01/2024. Ngoài ra, chúng tôi cung cấp ví dụ cụ thể về các fab từng bị đóng cửa nhằm minh họa cho các kết luận trên.
Kết luận chính về rủi ro fab bán dẫn
Với chưa đến 270 fab đang hoạt động trên toàn cầu, mỗi nhà máy chế tạo wafer đều là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái sản xuất bán dẫn. Vì vậy, nắm được lý do, thời điểm và tần suất chúng đóng cửa là thông tin chiến lược cho các nhà sản xuất thiết bị gốc (OEM) và các doanh nghiệp tìm nguồn cung ứng từ những fab này.
Kết luận 1: Rủi ro nội bộ tại các fab Hoa Kỳ
Phân tích dữ liệu của chúng tôi cho thấy từ tháng 01/2024 đến tháng 06/2025 có 10 lần đóng cửa xảy ra tại các fab đặt tại Hoa Kỳ. Nguyên nhân của những lần đóng cửa này, so với các trường hợp đóng cửa tại Đông Á — nơi tập trung phần lớn các fab còn lại — hoàn toàn khác biệt.
Trong khi fab tại các quốc gia như Nhật Bản, Đài Loan phải đối mặt với động đất và hậu quả, thì các cơ sở ở Hoa Kỳ chủ yếu gặp phải các vấn đề hoàn toàn xuất phát từ nội bộ. Các nhà sản xuất như Wolfspeed, NXP Semiconductors, và Microchip Technology đóng cửa nhà máy từ Nam California tới Bắc Carolina nhằm tái cấu trúc doanh nghiệp, chuyển hướng dây chuyền sản xuất hoặc củng cố nền tảng tài chính. Trong mọi trường hợp, nguyên nhân không phải do các yếu tố bên ngoài như động đất, gián đoạn vận chuyển hay xung đột địa chính trị — mà đều đến từ các quyết sách chiến lược của chính doanh nghiệp vận hành fab.
Điều đáng chú ý là các quyết định nội bộ này gần như luôn dẫn tới việc đóng cửa vĩnh viễn các fab, thay vì đóng tạm thời như xu hướng thường thấy tại Đài Loan, Nhật Bản hoặc Hàn Quốc trong hai năm gần đây. Những xu hướng khác biệt này hàm ý các nhà sản xuất chip Hoa Kỳ có thể đang đối diện với mức độ bất ổn tài chính cao hơn, kéo theo nguy cơ đóng cửa để cắt giảm chi phí hay chuyển hướng chiến lược.
Những xu hướng khác biệt này hàm ý các nhà sản xuất chip Hoa Kỳ có thể đang đối diện với mức độ bất ổn tài chính cao hơn, kéo theo nguy cơ đóng cửa để cắt giảm chi phí hay chuyển hướng chiến lược.
Những fab Hoa Kỳ đáng chú ý đã đóng cửa do quyết định nội bộ từ năm 2024
Hãng sản xuất: Microchip Technology
Tên fab: Fab 4
Địa điểm: Gresham, Oregon
Sau năm quý liên tiếp doanh thu sụt giảm, Microchip Technology đã hai lần cho nhân viên nghỉ tạm thời tại fab Gresham, Oregon vào năm 2024: hai tuần vào tháng 3 và hai tuần tiếp theo vào tháng 6. Tuy nhiên, không giống phần lớn các lần đóng cửa khác tại Hoa Kỳ, fab Gresham của Microchip Technology đã hoạt động trở lại sau cả hai lần ngừng sản xuất này.
Hãng sản xuất: Wolfspeed
Tên fab: 150mm Silicon Carbide Fab
Địa điểm: Durham, Bắc Carolina
Cuối năm 2024, Wolfspeed thông báo sẽ đóng cửa vĩnh viễn nhà máy silicon carbide 150mm tại Durham, Bắc Carolina. Việc này nằm trong nỗ lực chiến lược chuyển toàn bộ nguồn lực sang sản xuất silicon carbide 200mm. “Trong quý này, chúng tôi đã thực hiện các biện pháp củng cố cơ cấu vốn, đơn giản hóa kinh doanh để tăng lợi nhuận và hỗ trợ xây dựng các cơ sở silicon carbide công nghệ tiên tiến,” ông Gregg Lowe, CEO của Wolfspeed, phát biểu tháng 11/2024. “Việc chuyển sang nền tảng 200mm cho phép thực hiện các biện pháp tối ưu chi phí, trong đó có đóng cửa fab thủ công Durham 150mm, tối ưu hóa hệ thống sản xuất và cắt giảm lực lượng lao động.”
Quyết định đóng cửa fab 150mm tại Durham của Wolfspeed không phải trường hợp cá biệt, mà là điển hình cho các bước đi chiến lược mà nhiều hãng fab Hoa Kỳ thực hiện trong hai năm gần đây.
Kết luận 2: Không thể tránh khỏi rủi ro thiên tai
Nhằm đảm bảo lợi nhuận và đáp ứng nhu cầu của thị trường rộng lớn với vô vàn ngành công nghiệp khác nhau, các fab thường duy trì hoạt động liên tục 24 giờ/ngày, 365 ngày/năm. Bất kỳ sự cố nào xảy ra, dù làm gián đoạn vài giờ hoặc vài ngày, đều khiến doanh nghiệp vận hành mất thời gian, sản lượng, và doanh thu quý giá. Do vậy, các nhà sản xuất chip luôn cố gắng tối đa hóa khả năng chống chịu rủi ro, bao gồm thiếu hụt vật tư, đình công lao động, vấn đề địa chính trị và hỏng hóc thiết bị.
Dù chỉ tạm ngừng hoạt động trong vài tiếng hay vài ngày, mỗi lần fab đóng cửa đều đồng nghĩa với mất thời gian, sản lượng và doanh thu quý giá.
Tuy nhiên, có một dạng gián đoạn không thể kiểm soát là thiên tai, đặc biệt là động đất. Đây là vấn đề lớn tại Đài Loan, quốc gia sản xuất 60% lượng chip toàn cầu và thuộc diện hay xảy ra động đất nhất thế giới.
Do Đài Loan dễ bị động đất, các rủi ro đối với ngành sản xuất bán dẫn tại đây gần như không thể tránh khỏi: phần lớn OEM không thể loại bỏ đường đi qua chuỗi cung ứng có Đài Loan, và động đất là điều không thể dự báo đối với quốc gia này. Tuy vậy, có thể triển khai các biện pháp quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM — Supply Chain Risk Management) nhằm giảm thiểu tác động của các lần đóng cửa này, bao gồm nhận diện sự phụ thuộc vào các fab và khai thác khả năng giám sát thời gian thực để cập nhật về các fab ngừng hoạt động ngay khi sự cố xảy ra.
Các fab bị đóng do thiên tai từ năm 2024
Hãng sản xuất: TSMC
Tên fab: Fab 18
Địa điểm: Đài Nam
Fab 18 của Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) tọa lạc tại Khu Khoa học phía Nam Đài Loan, thành phố Đài Nam. Đây là một trong những fab có năng suất cao nhất của TSMC, sản xuất 150.000 wafer 12-inch mỗi tháng. Fab 18 đã phải đóng cửa tạm thời năm lần kể từ đầu năm 2024, nhiều nhất trong cơ sở dữ liệu của chúng tôi. Mọi lần ngừng hoạt động này đều do động đất, được ghi nhận vào tháng 4/2024, tháng 11/2024 và tháng 01/2025.
Hãng sản xuất: TSMC
Tên fab: Fab 14
Địa điểm: Đài Nam
Tương tự Fab 18, fab 14 của TSMC cũng hoạt động trong Khu Khoa học phía Nam Đài Loan, Đài Nam. Fab 14 hiện sản xuất wafer 12-inch, với công suất hơn 360.000 wafer/tháng. Nhà máy này đã phải đóng cửa bốn lần kể từ đầu năm 2024, tất cả do động đất, chủ yếu là các đợt sơ tán và biện pháp phòng ngừa vào tháng 11/2024 và tháng 01/2025.
Hãng sản xuất: TSMC
Tên fab: Fab 6
Địa điểm: Đài Nam
Fab 6 cũng nằm trong khu khoa học phía Nam như hai fab của TSMC ở trên. Cơ sở này chuyên wafer 8-inch, sản xuất gần 100.000 chiếc/tháng. Fab 6 đã phải đóng cửa tạm thời ba lần kể từ tháng 01/2024, tất cả đều liên quan đến các trận động đất tại Đài Loan vào tháng 11/2024 và tháng 01/2025.
Hãng sản xuất: United Microelectronics Corporation
Tên fab: Fab 12A
Địa điểm: Đài Nam
Tương tự các fab bị ảnh hưởng của TMSC, fab 12A của United Microelectronics Corporation (UMC) cũng hoạt động tại Đài Nam và bị tác động bởi nhiều đợt động đất gần đây. Trong 20 tháng qua, các thiên tai này đã khiến fab này phải tạm ngừng sản xuất ba lần, làm gián đoạn sản lượng 200.000 wafer/tháng.
Ứng dụng của dữ liệu này
Những năm gần đây, một số OEM và doanh nghiệp khác đã tìm cách củng cố mối liên hệ với các nhà sản xuất bán dẫn trong chuỗi cung ứng của mình. Việc đảm bảo mức độ liên lạc và khả năng hiển thị minh bạch tới nhà cung cấp giúp tăng cường sức chống chịu trong chuỗi cung ứng, đồng thời đem lại tầm nhìn và sự linh hoạt thiết yếu cho quản lý rủi ro chủ động. Các phân tích trong bài viết này nhằm bổ sung cho nỗ lực đó, giúp đội ngũ thu mua, tìm nguồn cung ứng và doanh nghiệp có cái nhìn sâu sắc hơn về các điểm yếu tiềm ẩn trong ngành sản xuất bán dẫn.
- Ra quyết định tìm nguồn cung ứng: Bức tranh rủi ro luôn thay đổi từng năm. Việc xác định các fab có rủi ro lớn nhất trong 20 tháng qua — cũng như sự kiện dẫn đến đóng cửa — sẽ hỗ trợ dự đoán rủi ro fab thực tế vào năm 2025. Ngoài ra, phân tích rủi ro theo từng địa phương giúp đội ngũ vận hành chủ động và cảnh giác hơn khi lựa chọn địa điểm hoặc nhà sản xuất trọng yếu.
- Tránh phụ thuộc nguồn cung đơn lẻ: Sự phụ thuộc nguồn cung đơn lẻ xảy ra khi một OEM hoặc doanh nghiệp chỉ dựa vào một quốc gia, nhà sản xuất hay địa điểm duy nhất cho một linh kiện hoặc sản phẩm. Việc thực hiện đa nguồn cho mọi danh mục linh kiện là điều gần như bất khả thi, do đó, một mức độ phụ thuộc nguồn cung đơn lẻ là thực tế khó tránh. Dữ liệu trong bài viết này giúp xác định trường hợp nào tồn tại rủi ro lớn với nguồn cung đơn lẻ, từ đó khoanh vùng những nhà sản xuất và địa điểm cần ưu tiên giám sát và giảm thiểu rủi ro. Các doanh nghiệp đang tìm nguồn từ fab nằm trong khu vực dễ bị động đất hoặc quốc gia có mức độ bất ổn tài chính cao nên cân nhắc thêm những biện pháp tìm nguồn cung ứng thay thế.
- Triển khai các biện pháp SCRM: Cuối cùng, hiểu rõ bức tranh rủi ro của các fab giúp doanh nghiệp bắt đầu quá trình triển khai biện pháp quản lý rủi ro chuỗi cung ứng (SCRM) để giảm thiểu rủi ro gián đoạn. Dù mục tiêu là đa nguồn, giảm rủi ro, tận dụng điều khoản hợp đồng, hay chiến lược dự trữ tồn kho chiến lược, dữ liệu về các lần gián đoạn fab và bài học rút ra sẽ giúp doanh nghiệp hoàn thiện chiến lược và sắc bén hơn trong thực hiện SCRM.
Phương pháp phân tích sự cố fab của Z2Data
Để thu thập dữ liệu cho bài viết này, chúng tôi đã tìm kiếm trong cơ sở dữ liệu về mọi sự cố ảnh hưởng tới nhà máy chế tạo từ tháng 01/2024 đến tháng 06/2025. Chúng tôi chỉ tổng hợp các sự kiện dẫn tới đóng cửa (tạm thời hoặc vĩnh viễn) của fab. Thông tin được đối chiếu từ các hãng tin uy tín, website nhà cung cấp và những nguồn có độ tin cậy cao, đồng thời phân loại theo bản chất sự kiện và mức độ nghiêm trọng.
Phân tích dữ liệu fab với nền tảng Z2Data
Đối với nhiều OEM, fab là mắt xích quan trọng nhất trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Nền tảng SCRM dẫn đầu thị trường của Z2Data giúp doanh nghiệp lập bản đồ chuỗi cung ứng sâu nhiều tầng, nhận diện rõ các fab là đầu mối sản xuất trọng yếu. Ngoài ra, Z2Data còn cung cấp hồ sơ chi tiết về các fab trên toàn thế giới, đánh giá rủi ro của cả nhà sản xuất lẫn từng địa điểm vận hành. Sử dụng tiêu chí then chốt như công nghệ sản xuất, nước xuất xứ (country of origin — COO), trạng thái nguồn cung, Z2Data mang lại công cụ đánh giá rủi ro hiệu quả cho từng fab cụ thể.
Đối với doanh nghiệp phụ thuộc vào DRAM, transistor, MOSFET, FPGA và nhiều loại bán dẫn chiến lược khác, đây đều là những thông tin quan trọng phục vụ quản trị rủi ro và quyết định chiến lược. Để tìm hiểu thêm về Z2Data cũng như cách dữ liệu cũng như phân tích fab của chúng tôi có thể giúp doanh nghiệp của bạn đánh giá và ứng phó rủi ro hiệu quả, vui lòng đăng ký demo miễn phí cùng chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
