สาเหตุสำคัญของการปิดโรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ตั้งแต่ปี 2024 มีอะไรบ้าง

ประเด็นสำคัญของบทความ:

• ปัจจุบันโรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์ (fab) ที่เปิดดำเนินการอยู่ทั่วโลกมีเพียงระหว่าง 260 ถึง 270 แห่ง ส่งผลให้ผู้ผลิตทั่วโลกนับแสนรายต้องพึ่งพาโรงงานเพียงไม่กี่ร้อยแห่งในการผลิตชิปที่มีบทบาทสำคัญในผลิตภัณฑ์ของตน
• ขณะที่ fab ในเอเชียต้องรับมือกับแผ่นดินไหวและผลกระทบตามมา โรงงานในสหรัฐฯ กลับประสบปัญหาที่เกิดขึ้นภายในแทบทั้งสิ้น ผู้ผลิตอย่าง Wolfspeed, NXP Semiconductors และ Microchip Technology ได้ปิดโรงงานตั้งแต่แคลิฟอร์เนียตอนใต้จนถึงนอร์ทแคโรไลนา เพื่อปรับโครงสร้างองค์กร เปลี่ยนสายการผลิต หรือเสริมสร้างฐานะการเงิน
• การหยุดชะงักประเภทหนึ่งที่ยากต่อการป้องกันที่สุดคือภัยธรรมชาติ โดยเฉพาะแผ่นดินไหว ซึ่งเป็นประเด็นสำคัญของไต้หวัน ผู้ผลิตชิปถึง 60% ของโลกและเป็นหนึ่งในประเทศที่เกิดแผ่นดินไหวบ่อยที่สุดในโลก

เมื่อเซมิคอนดักเตอร์กลายเป็นหัวใจสำคัญของทุกอย่างตั้งแต่คอมพิวเตอร์ ยานยนต์ อุปกรณ์การแพทย์ ไปจนถึงดาต้าเซ็นเตอร์ จึงเกิดแรงกดดันอย่างมากต่อโรงงานที่รับผิดชอบการผลิตเหล่านี้ โรงงานเหล่านี้ซึ่งเรียกว่า fab (มาจาก fabrication plant) เป็นโรงงานที่มีเทคโนโลยีล้ำสมัยและบุคลากรผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางระดับโลก การก่อสร้างต้องใช้เงินลงทุนมหาศาลโดยมูลค่าสูงถึงหลักพันล้านดอลลาร์ ปัจจุบันจึงมี fab ที่เปิดดำเนินการเพียง 260 ถึง 270 แห่งทั่วโลก ส่งผลให้ผู้ผลิตทั่วโลกนับแสนรายต่างพึ่งพา fab เพียงไม่กี่แห่งเพื่อผลิตชิปที่มีบทบาทสำคัญในสินค้าของตน

ด้วยบทบาทที่ขาดไม่ได้ของ fab ในห่วงโซ่อุปทานโลก แรงจูงใจในการดำเนินงานต่อเนื่อง 24 ชั่วโมง 7 วันต่อสัปดาห์ 365 วันต่อปีจึงมหาศาล การหยุดชะงักของหนึ่งโรงงานย่อมหมายถึงการสูญเสียความต่อเนื่องทางการผลิตของผู้ผลิตจำนวนมากทั่วโลก ทั้งยังเสี่ยงต่อรายได้และอัตรากำไรของโรงหล่อ (foundry) ที่ดำเนินการ shutdown โดยไม่คาดคิดใน fab ใด ๆ ย่อมส่งผลกระทบใหญ่หลวง

ด้านล่างนี้คือ 2 ประเด็นหลักที่ได้จากการวิเคราะห์การหยุดชะงักของ fab ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมาโดยอ้างอิงข้อมูล shutdown ชั่วคราวและถาวรตั้งแต่เดือนมกราคม 2024 จากฐานข้อมูลภายในของ Z2Data ทั้งยังมีตัวอย่าง shutdown ที่ fab ที่สอดคล้องกับข้อค้นพบสำคัญของเรา

ประเด็นสำคัญต่อการบริหารความเสี่ยง fab เซมิคอนดักเตอร์

ด้วยจำนวน fab ที่เปิดดำเนินการจริงทั่วโลกไม่ถึง 270 แห่ง ทำให้แต่ละโรงงานถือเป็นโหนดวิกฤตในระบบการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ระดับสากล ความเข้าใจว่าทำไม fab ปิดตัวลง เมื่อไร และบ่อยแค่ไหน จึงถือเป็นข้อมูลเชิงกลยุทธ์สำหรับผู้ผลิตอุปกรณ์ต้นทาง (OEM) และองค์กรอื่น ๆ ที่จัดซื้อชิ้นส่วนจาก fab เหล่านี้

ประเด็นที่ 1: ความเสี่ยงภายในของ fab ในสหรัฐฯ

จากการวิเคราะห์ข้อมูลของเราพบว่า มีการปิด fab ในสหรัฐฯ 10 แห่งจากมกราคม 2024 ถึงมิถุนายน 2025 สาเหตุของการปิด fab เหล่านี้แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงกับ shutdown ที่พบในเอเชียตะวันออกซึ่งเป็นที่ตั้งของ fab ส่วนใหญ่ของโลก

ขณะที่ fab ในประเทศอย่างญี่ปุ่นและไต้หวันต้องเผชิญกับแผ่นดินไหวและผลกระทบตามมา fab ในสหรัฐฯ กลับต้องรับมือกับปัญหาภายใน อาทิ Wolfspeed, NXP Semiconductors และ Microchip Technology ที่เลือกปิดโรงงานตั้งแต่แคลิฟอร์เนียใต้ไปจนถึงนอร์ทแคโรไลนา เพื่อปรับโครงสร้างองค์กร เปลี่ยนแปลงสายการผลิต หรือเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางการเงิน ทุกกรณีนี้ เป็นผลมาจากการตัดสินใจกลยุทธ์ในบริษัทเอง ไม่ใช่เหตุการณ์ภายนอกอย่างแผ่นดินไหว การหยุดขนส่ง หรือความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์

จุดที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งคือ การตัดสินใจภายในเหล่านี้แทบทั้งหมดนำไปสู่การปิด fab แบบถาวร ไม่ใช่ชั่วคราวเช่น shutdown ส่วนใหญ่ในไต้หวัน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา ความแตกต่างนี้บ่งชี้ว่าโรงงานชิปในสหรัฐฯ อาจเผชิญกับความไม่มั่นคงทางการเงินสูงกว่า จึงมีโอกาสสูงกว่าในการเลือกปิดโรงงานเพื่อลดต้นทุนหรือปรับกลยุทธ์

แนวโน้มที่แตกต่างนี้บ่งชี้ว่าโรงงานชิปในสหรัฐฯ อาจเผชิญความไม่มั่นคงทางการเงินมากขึ้น จึงมีความเสี่ยงสูงขึ้นที่จะปิดกิจการเพื่อลดต้นทุนหรือปรับกลยุทธ์ใหม่

ตัวอย่าง fab สหรัฐฯ ที่ปิดจากการตัดสินใจภายในตั้งแต่ 2024

Foundry: Microchip Technology

ชื่อ fab: Fab 4

ที่ตั้ง: Gresham, Oregon

หลังจากรายได้ลดลงต่อเนื่อง 5 ไตรมาส Microchip Technology ตัดสินใจพักงานพนักงานชั่วคราวที่ fab เมือง Gresham, Oregon 2 ครั้งในปี 2024 ได้แก่ 2 สัปดาห์ในเดือนมีนาคมและอีก 2 สัปดาห์ในเดือนมิถุนายน อย่างไรก็ตาม fab แห่งนี้กลับมาเดินสายการผลิตปกติหลังทั้งสองครั้ง ซึ่งแตกต่างจาก fab อื่น ๆ ในสหรัฐฯ ที่ปิดถาวร

Foundry: Wolfspeed

ชื่อ fab: 150mm Silicon Carbide Fab 

ที่ตั้ง: Durham, North Carolina

ปลายปี 2024 Wolfspeed ประกาศปิดโรงงานผลิตซิลิคอนคาร์ไบด์ 150mm ที่ Durham, North Carolina อย่างถาวร เพื่อมุ่งปรับกลยุทธ์องค์กรและย้ายทรัพยากรสู่การผลิตซิลิคอนคาร์ไบด์ขนาด 200mm Gregg Lowe ซีอีโอของ Wolfspeed กล่าวว่าในเดือนพฤศจิกายน 2024 “ไตรมาสนี้เราได้ดำเนินมาตรการเพื่อเสริมสร้างโครงสร้างเงินทุนและปรับธุรกิจให้ง่ายขึ้นเพื่อเร่งความสามารถในการทำกำไร โฟกัสที่แพลตฟอร์ม 200mm เต็มรูปแบบช่วยให้เราปรับต้นทุน ลดขนาดโรงงานแมนวลที่ Durham 150mm ปรับ footprint การผลิต และลดจำนวนพนักงาน”

การปิด fab 150mm ของ Wolfspeed ที่ Durham ไม่ใช่กรณีโดดเดี่ยว แต่สะท้อนมาตรการเชิงกลยุทธ์ที่โรงหล่อในสหรัฐฯ ดำเนินการต่อเนื่องในช่วง 2 ปีที่ผ่านมา

ประเด็นที่ 2: ความหลีกเลี่ยงไม่ได้ของภัยธรรมชาติ

เพื่อความสามารถในการทำกำไรและตอบสนองความต้องการจากกลุ่มอุตสาหกรรมหลากหลาย fab ส่วนใหญ่มักดำเนินการ 24 ชั่วโมง 365 วันต่อปี ไม่ว่า shutdown จะเกิดขึ้นเพียงไม่กี่ชั่วโมงหรือหลายวัน โรงหล่อก็สูญเสียทั้งเวลา ผลผลิต และรายได้ ดังนั้นผู้ผลิตชิปจึงพยายามป้องกันการหยุดชะงักทุกรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นปัญหาขาดแคลนแรงงาน การหยุดงาน การเมืองโลก หรือความเสียหายของเครื่องจักร

ไม่ว่า fab จะปิดไม่กี่ชั่วโมงหรือหลายวัน โรงหล่อก็ขาดทุนด้านเวลา ผลผลิตร รายได้

แต่อีกหนึ่งภัยที่แทบเป็นไปไม่ได้ที่จะป้องกันคือภัยธรรมชาติ โดยเฉพาะแผ่นดินไหว ประเด็นนี้รุนแรงเป็นพิเศษสำหรับไต้หวัน ซึ่งผลิตชิป 60% ของโลกและเป็นหนึ่งในประเทศที่เกิดแผ่นดินไหวมากที่สุด

ด้วยความเสี่ยงด้านแผ่นดินไหวของไต้หวัน ความเสี่ยงต่อการผลิตเซมิคอนดักเตอร์แทบเป็นเรื่องยากจะหลีกเลี่ยง: OEM ส่วนใหญ่ที่ใช้เซมิคอนดักเตอร์ไม่สามารถหลีกเลี่ยงห่วงโซ่อุปทานผ่านไต้หวันได้ และแผ่นดินไหวก็เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแน่นอนในประเทศนี้ อย่างไรก็ตามองค์กรสามารถใช้มาตรการ การบริหารความเสี่ยงห่วงโซ่อุปทาน (SCRM) ในการลดผลกระทบ shutdown เช่น การระบุความเชื่อมโยงกับ fab สำคัญ และใช้ระบบมอนิเตอร์แบบ real-time ในการรับทราบข่าวสาร shutdown ทันทีที่เกิดขึ้น

ตัวอย่าง fab ที่หยุดชะงักเพราะภัยธรรมชาติตั้งแต่ 2024

Foundry: TSMC

ชื่อ fab: Fab 18

ที่ตั้ง: Tainan

Fab 18 ของ Taiwan Semiconductor Manufacturing Company ตั้งอยู่ในสวนวิทยาศาสตร์ภาคใต้ของไต้หวัน เมืองไถหนาน เป็น fab ที่มีผลผลิตสูงที่สุดแห่งหนึ่งของ TSMC ผลิต wafer ขนาด 12 นิ้วเดือนละ 150,000 แผ่น Fab 18 ถูกปิดชั่วคราว 5 ครั้งตั้งแต่ต้นปี 2024 มากกว่าทุก fab ที่อยู่ในฐานข้อมูลเรา สาเหตุทั้งหมดเกี่ยวข้องกับแผ่นดินไหว โดย shutdown เกิดในเดือนเมษายน 2024 พฤศจิกายน 2024 และมกราคม 2025

Foundry: TSMC

ชื่อ fab: Fab 14

ที่ตั้ง: Tainan

เช่นเดียวกับ Fab 18, Fab 14 ของ TSMC ตั้งอยู่ในสวนวิทยาศาสตร์ไถหนาน โดยเน้น wafer ขนาด 12 นิ้ว ผลิตมากกว่า 360,000 แผ่นต่อเดือน Fab แห่งนี้ต้องหยุดชั่วคราว 4 ครั้งตั้งแต่ต้นปี 2024 จากแผ่นดินไหวทั้งหมดโดยปิดในเดือนพฤศจิกายน 2024 และมกราคม 2025 เนื่องจากการอพยพและมาตรการระวังภัย

Foundry: TSMC

ชื่อ fab: Fab 6

ที่ตั้ง: Tainan

Fab 6 ตั้งอยู่ในสวนวิทยาศาสตร์เดียวกับ Fab 18 และ Fab 14 ของ TSMC ผลิต wafer ขนาด 8 นิ้วโดยเฉลี่ยเกือบ 100,000 แผ่นต่อเดือน Fab 6 ถูกปิดชั่วคราว 3 ครั้งนับตั้งแต่มกราคม 2024 จากแผ่นดินไหวเดือนพฤศจิกายน 2024 และมกราคม 2025

Foundry: United Microelectronics Corporation

ชื่อ fab: Fab 12A

ที่ตั้ง: Tainan

Fab 12A ของ United Microelectronics Corporation ตั้งอยู่ในไถหนาน เช่นเดียวกับ fab ของ TSMC และได้รับผลกระทบจากแผ่นดินไหวหลายครั้งเช่นกัน ช่วง 20 เดือนที่ผ่านมา fab แห่งนี้ต้องปิดชั่วคราว 3 ครั้งจากภัยธรรมชาติ ส่งผลให้การผลิต wafer ขนาด 200,000 แผ่นต่อเดือนต้องหยุดลง

การประยุกต์ใช้ข้อมูลนี้

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บาง OEM และองค์กรพยายามสร้างความสัมพันธ์ใกล้ชิดยิ่งขึ้นกับผู้ผลิตเซมิคอนดักเตอร์ในห่วงโซ่อุปทานของตน การสื่อสารและการมองเห็นเชิงลึกถึงซัพพลายเออร์ช่วยเสริมสร้างความยืดหยุ่นของห่วงโซ่อุปทาน ให้ข้อมูลล่วงหน้าและความคล่องตัวซึ่งสำคัญต่อการบริหารความเสี่ยงเชิงรุก ข้อมูลเชิงลึกในบทความนี้ตั้งใจช่วยเติมเต็มความพยายามเหล่านี้ ทำให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายจัดหาและจัดซื้อสามารถเข้าใจจุดเปราะบางของภาคการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ได้ละเอียดขึ้น

• การตัดสินใจด้านจัดหา: ภูมิทัศน์ความเสี่ยงเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา การเห็น fab ที่มีความเสี่ยงสูงสุดในรอบ 20 เดือนที่ผ่านมาและสาเหตุที่นำไปสู่ shutdown จะช่วยวิเคราะห์แนวโน้มความเสี่ยง fab ณ จุดปฏิบัติงานจริงในปี 2025 อีกทั้งความเข้าใจภัยคุกคามในแต่ละภูมิภาคช่วยให้ทีมตัดสินใจจัดหาได้รอบคอบยิ่งขึ้นและจับตาโรงงานหรือผู้ผลิตรายสำคัญได้อย่างระมัดระวัง 

• การหลีกเลี่ยงการพึ่งพาแหล่งเดียว: การพึ่งพาแหล่งเดียว (single-source dependency) เกิดขึ้นเมื่อ OEM หรือบริษัทต้องพึ่งพาประเทศ ผู้ผลิต หรือสถานที่แห่งเดียวสำหรับชิ้นส่วน/สินค้าบางประเภท ในทางปฏิบัติแล้วแทบเป็นไปไม่ได้ที่องค์กรจะใช้กลยุทธ์ dual sourcing หรือ multi-sourcing กับทุก commodity ดังนั้นขึ้นอยู่กับข้อมูลเชิงลึกจากบทความนี้ในการระบุจุดที่พึ่งพาแหล่งเดียวมีความเสี่ยงสูงที่สุด เพื่อกำหนดโรงงานหรือผู้ผลิตที่ต้องจับตามองและหามาตรการลดความเสี่ยง องค์กรที่จัดหาสินค้าจาก fab ในภูมิภาคที่เผชิญทั้งแผ่นดินไหวสูง หรือประเทศที่เผชิญภาวะการเงินไม่มั่นคง ควรพิจารณาทางเลือกในการจัดหาทดแทนด้วย

• การใช้มาตรการ SCRM: สุดท้าย ความเข้าใจภูมิทัศน์ความเสี่ยง fab จะช่วยให้องค์กรเริ่มต้นวางมาตรการ การบริหารความเสี่ยงห่วงโซ่อุปทาน (SCRM) ที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเลือกใช้ multi-sourcing, de-risking, ข้อสัญญา หรือวางสต็อกเชิงกลยุทธ์ ข้อมูล shutdown fab และ insight ที่ได้เหล่านี้จะช่วยขัดเกลากลยุทธ์และการดำเนินงาน SCRM ให้เฉียบคมยิ่งขึ้น

แนวทางการวิเคราะห์ disruption ของ fab โดย Z2Data

เพื่อรวบรวมข้อมูลในบทความนี้ เราค้นหาฐานข้อมูลของ Z2Data ในทุกเหตุการณ์ disruption ที่กระทบ fab ตั้งแต่มกราคม 2024 ถึงมิถุนายน 2025 โดยจะดึงเฉพาะเหตุการณ์ที่ทำให้โรงงานปิดชั่วคราวหรือถาวรเท่านั้น นอกจากนี้ยังใช้ข่าวจากสำนักข่าวชั้นนำ เว็บไซต์ซัพพลายเออร์ และแหล่งข้อมูลเชื่อถือสูงในการจัดประเภท disruption ตามลักษณะและความรุนแรงของเหตุการณ์

วิเคราะห์ข้อมูล fab ด้วยแพลตฟอร์ม Z2Data

สำหรับ OEM จำนวนมาก fab ถือเป็นหนึ่งโหนดที่สำคัญที่สุดในห่วงโซ่อุปทานทั้งหมด แพลตฟอร์ม SCRM ชั้นนำอย่าง Z2Data สามารถ map ห่วงโซ่อุปทานขององค์กรได้ลงลึกหลายระดับ ระบ fab ที่องค์กรของคุณต้องพึ่งพาเพื่อผลิต ในขณะเดียวกัน Z2Data ยังมี profile fab ทั่วโลกวิเคราะห์ความเสี่ยงทั้งในแง่ผู้ผลิตและโรงงานโดยละเอียดโดยใช้เกณฑ์สำคัญ เช่น technology node, ประเทศต้นทาง (COO) และสถานะจัดซื้อ ช่วยองค์กรประเมินความเสี่ยง fab แต่ละแห่งได้อย่างมีประสิทธิภาพและนำไปใช้ปฏิบัติได้ทันที

สำหรับธุรกิจที่พึ่งพา DRAM memory, transistor, MOSFET, FPGA และเซมิคอนดักเตอร์อีกหลากหลายประเภท ข้อมูลเชิงลึกนี้ช่วยผลักดันการบริหารความเสี่ยงและการตัดสินใจกลยุทธ์อย่างแท้จริง ดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ Z2Data และวิธีที่ข้อมูล fab และ intelligence ของเราเสริมศักยภาพประเมินความเสี่ยงและจัดการวิกฤตขององค์กร ขอเดโมฟรี กับผู้เชี่ยวชาญผลิตภัณฑ์ของเรา