:quality(85))
Đối với các nhà sản xuất và doanh nghiệp hoạt động trong các ngành dựa vào chuỗi cung ứng điện tử, tình trạng lỗi thời linh kiện luôn là một mối đe dọa thường trực gây gián đoạn. Một thông báo cuối vòng đời (EOL) báo trước việc một linh kiện sắp bị lỗi thời buộc nhà sản xuất phải đưa ra nhiều quyết định khó khăn, những lựa chọn này có thể làm tăng chi phí, kéo dài thời gian sản xuất và thậm chí ảnh hưởng đến chức năng sản phẩm. Mặc dù doanh nghiệp có thể dựa vào các kịch bản xử lý nội bộ khi đối mặt với nguy cơ lỗi thời của một linh kiện quan trọng, các phương án này hầu như luôn đòi hỏi phải điều chỉnh và thích nghi ở mức độ không lý tưởng.
Tình trạng lỗi thời linh kiện đang gia tăng
Lỗi thời linh kiện—chủ yếu do các khó khăn trong sản xuất, quy định môi trường ngày càng thay đổi và đặc biệt là nhu cầu thị trường giảm—đang có xu hướng gia tăng. Một báo cáo của Z2Data gần đây đã minh họa rõ ràng quy mô và phạm vi tình trạng lỗi thời trong chuỗi cung ứng linh kiện điện tử. Nghiên cứu cho thấy gần 750.000 linh kiện đã chạm EOL trong năm 2022, một mức tăng đột biến so với các năm trước (một phần do những biến động cung cầu chưa từng có trong đại dịch). Mặc dù số liệu lỗi thời giảm trong năm tiếp theo, năm 2023 vẫn ghi nhận gần nửa triệu linh kiện đạt EOL.
Khi tình trạng lỗi thời linh kiện ngày càng phổ biến với các nhà sản xuất trong các ngành như ô tô, hàng không vũ trụ và quốc phòng, điện tử tiêu dùng, nhu cầu đòi hỏi các kỹ sư và chuyên gia tìm nguồn cung ứng chiến lược phải chủ động giải quyết vấn đề với sự cẩn trọng và tầm nhìn xa hơn ngày càng tăng. Điều này đồng nghĩa với việc chuyển từ phương pháp phản ứng—vốn lâu nay chi phối quản lý lỗi thời—sang một chiến lược chủ động được áp dụng xuyên suốt quy trình sản xuất, bao gồm cả giai đoạn lựa chọn linh kiện.
Tầm quan trọng của tình trạng lỗi thời
Các nhà sản xuất tìm nguồn cung ứng từ chuỗi cung ứng linh kiện điện tử toàn cầu luôn phải đối diện với vô số mối đe dọa và gián đoạn. Rủi ro bao gồm các sự kiện thời tiết khắc nghiệt, đóng cửa nhà máy, xung đột thương mại và quy định môi trường mở rộng. Trong bối cảnh rủi ro đa phương phức tạp này, lỗi thời chiếm vai trò như thế nào? “Nó nằm trong top năm rủi ro hàng đầu,” theo Daniel Grundy, giám đốc UK và quốc tế tại Viện quản lý lỗi thời quốc tế (IIOM — International Institute of Obsolescence Management). Grundy đánh giá lỗi thời sánh ngang với những mối quan tâm hàng đầu như đảm bảo liên tục chuỗi cung ứng, vị trí địa lý, quy định toàn cầu và các lệnh trừng phạt chính phủ về mức độ nguy hiểm đối với doanh nghiệp.
Một phần khiến lỗi thời trở thành rủi ro phá hủy nghiêm trọng là cách một thông báo EOL có thể ảnh hưởng đến nhiều sản phẩm và bán thành phần, tạo hiệu ứng dây chuyền có khả năng đẩy nhà sản xuất vào trạng thái ứng phó khẩn cấp. Grundy, người làm trong ngành ô tô, đưa ra ví dụ về một nhà sản xuất xe sử dụng chung một linh kiện cho nhiều mẫu xe khác nhau. Nếu linh kiện đó bị ngừng sản xuất, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với thách thức thay thế linh kiện đó không chỉ cho một mà cho nhiều mẫu xe. Với tốc độ sản xuất điển hình của ngành ô tô, điều này có thể ảnh hưởng đến hơn 1.000 xe/ngày chỉ bởi một thông báo ngừng sản xuất sản phẩm (PDN). “Nó có thể lan rộng rất nhanh trong cả đội xe,” ông nhận định.
Ảnh hưởng của lỗi thời linh kiện có thể vượt khỏi danh mục sản phẩm hiện tại của doanh nghiệp. Trong ngành ô tô, một lần ngừng sản xuất linh kiện cũng có thể chi phối các mẫu xe tương lai. Các hãng xe thường “kế thừa kiến trúc” từ thế hệ này sang thế hệ khác, Grundy cho biết—có nghĩa là nếu một phần cứng bị ảnh hưởng bởi thông báo EOL, điều này có thể thay đổi định hướng phát triển của những mẫu xe mới. “Vấn đề không chỉ là bảo vệ những gì chúng ta đang có hôm nay,” ông nhấn mạnh.
Quản lý lỗi thời trong quá trình lựa chọn linh kiện
Một cách giúp doanh nghiệp phòng tránh hậu quả của lỗi thời không đúng lúc là giảm thiểu rủi ro ngay từ giai đoạn đầu quy trình sản xuất. Khi kỹ sư linh kiện tích hợp yếu tố rủi ro lỗi thời vào quá trình nghiên cứu linh kiện và xây dựng tệp định mức nguyên vật liệu (BOM), doanh nghiệp sẽ chủ động giảm khả năng xảy ra khủng hoảng buộc ban lãnh đạo phải ra quyết định nhanh chóng. Ban lãnh đạo không có nhiều thời gian, dữ liệu và khả năng cân nhắc kỹ lưỡng khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn bất ngờ và cần ứng phó tức thời, hậu quả thường dẫn đến các nhượng bộ về chi phí, lịch sản xuất và thậm chí chất lượng tổng thể.
Grundy nêu ra tình huống xấu nhất do một sự kiện lỗi thời gây ra. Khi không còn lựa chọn thay thế phù hợp, một nhà sản xuất có thể buộc phải giảm thông số kỹ thuật và chức năng sản phẩm—biện pháp này thường được gọi là “downspec”. “Trong một số tình huống cực đoan, hầu như mọi nhà sản xuất ô tô đều từng phải loại bỏ một tính năng trên xe của mình” vì bị ngừng linh kiện, ông cho biết. Dù nhìn chung hiếm gặp, các quyết định khó khăn như vậy đã trở nên phổ biến hơn trong tình trạng thiếu hụt bán dẫn toàn cầu, khi linh kiện liên tục bị lỗi thời và việc tìm kiếm linh kiện thay thế trong khung thời gian hợp lý là vô cùng khó khăn.
Dù các tình huống này không thường xuyên xảy ra, chúng cho thấy giá trị không thể phủ nhận của việc giảm thiểu rủi ro lỗi thời trước khi tình hình trở nên nghiêm trọng.
Các chiến lược quản lý lỗi thời chủ động
Dù nhiều nhà sản xuất vẫn tiếp cận rủi ro lỗi thời theo hướng lẻ tẻ, tạm thời, nhưng có rất nhiều biện pháp đã được chứng minh giúp quản lý vòng đời linh kiện chuẩn xác và bài bản hơn. Các thực tiễn tốt nhất này thường đạt hiệu quả cao nhất khi được triển khai ngay từ giai đoạn lựa chọn linh kiện—trước khi doanh nghiệp và các chuyên gia thu mua phải phụ thuộc vào tệp BOM đã được xác lập với những linh kiện và bán thành phần lâu dài.
Dự báo lỗi thời
Khi kỹ sư linh kiện đánh giá các linh kiện cho sản phẩm mới hoặc tái thiết kế, các tiêu chí chính luôn là kiểu dáng, phù hợp và chức năng (form, fit, function—FFF) cùng chi phí. Tuy nhiên, để quản lý rủi ro hiệu quả, các chuyên gia nên áp dụng phương pháp dự báo lỗi thời—một công cụ hữu hiệu giúp ước lượng trạng thái vòng đời linh kiện và số năm còn lại trước khi bị lỗi thời. Nền tảng quản lý rủi ro chuỗi cung ứng tích hợp nguồn dữ liệu sâu rộng cho các dự báo EOL chính xác, hỗ trợ kỹ sư tránh những linh kiện đáp ứng tiêu chí FFF nhưng đã cận kề nguy cơ bị lỗi thời.
Lựa chọn linh kiện thay thế
Một chiến lược thực tiễn khác mà kỹ sư có thể áp dụng trong quá trình lựa chọn linh kiện là xác định các linh kiện thay thế phù hợp, giúp doanh nghiệp có sẵn phương án dự phòng nếu linh kiện đạt EOL sớm hơn dự kiến. Việc lựa chọn linh kiện có nhiều phương án thay thế đáp ứng các tiêu chí FFF là biểu hiện của quản lý lỗi thời chủ động, có thể tích hợp suôn sẻ vào khâu lựa chọn linh kiện.
Bám sát các quy định mới
Doanh nghiệp và đội ngũ kỹ sư có thể không phải lúc nào cũng liên hệ nguyên nhân giữa các quy định mới xuất hiện và hiện tượng lỗi thời linh kiện. Tuy nhiên, thực tế là các chỉ thị môi trường mới có thể tác động mạnh đến xu hướng EOL. Sau khi Liên minh Châu Âu ban hành Chỉ thị hạn chế các chất nguy hại (RoHS — Restriction of Hazardous Substances Directive) vào năm 2006 và cấm sử dụng 10 hóa chất khác nhau trong linh kiện điện tử, quy định này đã gây ra làn sóng lỗi thời với các linh kiện chứa chì, thủy ngân, cadimi và các chất liên quan.
Dù trước đây các chỉ thị lớn như RoHS khá hiếm hoi, nhận thức ngày càng tăng về tác động tiêu cực của hóa chất đến sức khỏe con người và môi trường đã kéo theo sự gia tăng các quy định tương tự. Việc siết chặt quy định PFAS trên toàn cầu, ví dụ điển hình, gần như chắc chắn sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tình trạng lỗi thời linh kiện trong tương lai. Những chuyên gia am hiểu bức tranh quy định môi trường có thể ứng dụng kiến thức này để chọn lựa linh kiện ít rủi ro mất tuân thủ trong tương lai gần. “Vì chương trình, linh kiện và sản phẩm có vòng đời dài, nên doanh nghiệp của bạn cần nghĩ xa tới tám năm,” Grundy chia sẻ. Phần lớn định hướng này, ông bổ sung, là dựa vào sự hiểu biết về xu hướng tuân thủ môi trường và phát triển bền vững.
Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với nhà sản xuất chip
Bên cạnh các biện pháp chủ động quản lý lỗi thời đã thiết lập sẵn, Grundy còn chỉ ra một chiến lược quản lý rủi ro chuỗi cung ứng ít được đề cập hơn. Trước đây, các nhà sản xuất lớn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng linh kiện điện tử thường không quá chú trọng đến việc lựa chọn bán dẫn nào được tích hợp vào sản phẩm. “Yêu cầu chỉ đáp ứng về hiệu năng phần cứng,” ông nói. “Còn bên trong chứa gì thì ít quan trọng hơn.”
Tuy nhiên, gần đây, nhiều doanh nghiệp đã nhận ra lợi ích của việc chủ động hơn trong việc quyết định đâu là bán dẫn cốt lõi trong linh kiện của mình. “Chỉ ba năm gần đây chúng tôi mới bắt đầu lưu trữ định mức nguyên vật liệu nâng cao hơn cho các nội dung ở cấp độ tier-one,” Grundy cho biết. Vậy quản lý lỗi thời phù hợp như thế nào với quyết định kiểm soát nhiều hơn việc lựa chọn chip?
Ngành bán dẫn là một trong những lĩnh vực cạnh tranh khốc liệt nhất trên thế giới. Các nhà sản xuất không ngừng phát triển thiết bị tinh vi để phục vụ công nghệ thông minh, máy học, AI và các đổi mới công nghệ hàng đầu khác. Hệ quả là các chip bị lỗi thời sớm hơn nhiều so với một hoặc hai thập kỷ trước. Việc thiết lập “sự liên kết chặt chẽ hơn” và “mối quan hệ gần gũi hơn” với các nhà sản xuất chip—như Grundy mô tả—giúp doanh nghiệp đưa ra lựa chọn sáng suốt, dựa trên thông tin đầy đủ về bán dẫn được sử dụng cho xe hơi, máy tính, điện thoại thông minh và máy bay. Quan hệ đối tác chiến lược với nhà sản xuất chip, nói cách khác, đã trở thành một chiến lược quản lý lỗi thời độc đáo.
Nền tảng SCRM hỗ trợ doanh nghiệp quản lý lỗi thời hiệu quả
Một số chiến lược quản lý lỗi thời nêu trên có thể thực hiện bởi các đội ngũ kỹ thuật và thu mua nội bộ, nhưng các chuyên gia này cần có đủ kiến thức và nguồn lực để triển khai hiệu quả. Nắm bắt linh hoạt bức tranh quy định không ngừng thay đổi và nghiên cứu linh kiện thay thế FFF cho mọi linh kiện tiềm năng trong tệp BOM (định mức nguyên vật liệu) — chỉ riêng hai ví dụ này — đã là nhiệm vụ phức tạp và tốn thời gian. Dù xứng đáng đầu tư, các công việc này có thể khiến nguồn lực đội ngũ bị phân tán, gây giảm hiệu suất và thậm chí rơi vào tình trạng quá tải.
Với các nhà sản xuất mong muốn xây dựng hệ thống quản lý lỗi thời mạnh mẽ mà không tạo thêm áp lực cho nhân sự, công cụ quản lý rủi ro chuỗi cung ứng là giải pháp lý tưởng. Z2Data—một trong những nền tảng SCRM (quản lý rủi ro chuỗi cung ứng) toàn diện nhất hiện nay—cung cấp cho doanh nghiệp dữ liệu, khả năng hiển thị và phân tích dự báo giúp đánh giá rủi ro lỗi thời hiệu quả và chính xác. Cơ sở dữ liệu đồ sộ hơn 1 tỷ linh kiện của công cụ này chứa hồ sơ chi tiết từng linh kiện, danh sách linh kiện thay thế khả dụng và thông tin tuân thủ môi trường đầy đủ. Ngoài ra, Z2Data còn mang đến cho khách hàng công cụ dự báo lỗi thời dẫn đầu ngành nhờ độ chính xác lịch sử trên 90%.
Để tìm hiểu thêm về Z2Data và bộ công cụ chủ động quản lý lỗi thời, hãy đăng ký demo miễn phí với chuyên gia sản phẩm của chúng tôi.
