:quality(85))
Tiêu điểm:
- Khám phá ý nghĩa của thuật ngữ địa chính trị
- Đánh giá các loại rủi ro/sự kiện địa chính trị
- Tác động tiềm ẩn của các sự kiện địa chính trị đến chuỗi cung ứng điện tử
- Các phương pháp đánh giá rủi ro hữu ích đối với sự kiện địa chính trị
Phân tích “Geo” và “Political”
Để hiểu rõ hơn một khái niệm, cách đơn giản nhất là phân tích thành các yếu tố cốt lõi. “Geo” là viết tắt của geographic (địa lý), tức là “dựa trên hoặc xuất phát từ đặc điểm vật lý của một khu vực”. “Geographical” là tính từ của “geography”, bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp “ge” và “graphia” (lần lượt mang nghĩa là Trái Đất và viết).
“Political” được định nghĩa là “liên quan đến chính phủ hoặc các công việc công của một quốc gia”. Từ này xuất phát từ Hy Lạp là “polites” và “polis”, có nghĩa là “công dân” và “thành phố”.
Kết hợp hai định nghĩa “geo” và “political”, ta có: “chính phủ hoặc các công việc công của một quốc gia dựa trên hoặc xuất phát từ đặc điểm vật lý của một khu vực”.
Rủi ro và sự kiện địa chính trị là gì?
Có thể thấy mọi yếu tố phát sinh trong một sự kiện địa chính trị đều gắn bó chặt chẽ — tồn tại một mối quan hệ linh hoạt giữa chính phủ, công dân và vùng đất nơi họ sinh sống. Hãy hình dung ba vòng tròn giao nhau được gọi là Chính phủ, Công dân và Đất đai:
:quality(85))
Một rủi ro địa chính trị phát sinh khi một sự kiện xảy ra và ảnh hưởng đến cả ba vòng tròn này. Kroll, một công ty cung cấp thông tin kinh doanh, đưa ra định nghĩa rõ ràng:
“Các sự kiện địa chính trị, nói chung, xảy ra tại giao điểm của các yếu tố địa lý (tiếp cận tài nguyên thiên nhiên, gần các quốc gia bất ổn...), các quyết định chính sách (hạn chế đầu tư trực tiếp nước ngoài, khoan dung với giới tinh hoa tham nhũng...), và bối cảnh văn hóa địa phương (quan điểm địa phương về doanh nghiệp nước ngoài, sự bất ổn trước thềm bầu cử hoặc thay đổi chế độ...).”
Các rủi ro địa chính trị tác động tới chuỗi cung ứng điện tử như thế nào?
Rủi ro chuỗi cung ứng địa chính trị thường là các sự kiện chính trị toàn cầu gây gián đoạn tại các khu vực có ảnh hưởng trực tiếp đến nhà cung cấp của doanh nghiệp. Một ví dụ về sự kiện địa chính trị là xung đột giữa các quốc gia, chẳng hạn như thuế quan giữa Mỹ và Trung Quốc.
Chính phủ Mỹ đã cam kết hạn chế thương mại với Trung Quốc nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất nội địa. Các mức thuế quan này đã làm giá của nhiều linh kiện trong ngành điện tử tăng mạnh, dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp hiện nay tìm kiếm các địa điểm nhà cung cấp thay thế bên ngoài Trung Quốc để giảm chi phí.
Một loại sự kiện địa chính trị khác thuộc nhóm xung đột quốc gia là lệnh cấm quy định đang được Anh áp dụng đối với Trung Quốc. Lệnh cấm này xuất phát từ việc Anh tăng cường cảnh giác với Trung Quốc, nhằm nâng cao nhận thức về “rủi ro đạo đức, pháp lý và thương mại mà các doanh nghiệp kỹ thuật số và công nghệ của Anh có thể đối mặt khi bước vào thị trường Trung Quốc.” (Nguồn: Z2Data).
Mặc dù xác suất ảnh hưởng của sự kiện này ở mức thấp, mục đích của Anh rất rõ ràng: hướng dẫn nhận thức và quan điểm công chúng tiêu dùng về Trung Quốc. Nếu người tiêu dùng trở nên bài Trung Quốc hơn, các doanh nghiệp buộc phải tìm nguồn cung ứng linh kiện từ các quốc gia khác.
Tiếp tục với ví dụ về Anh, Brexit cũng là một loại sự kiện địa chính trị. Khi Anh rời khỏi EU, quá trình này đã tác động lớn đến nền kinh tế cũng như quan hệ thương mại với khối châu Âu. Nhiều nhà kinh tế dự báo rằng động thái này sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới kinh tế Anh và làm giảm thu nhập bình quân đầu người về lâu dài.
Các doanh nghiệp Anh dựa vào sản xuất hàng loạt đang tăng cường tích trữ hàng tồn kho hậu Brexit. Một số khác lại chuyển trụ sở sang các quốc gia không bị ảnh hưởng bởi sự bất định của Brexit nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định.
Dù là thông qua thương mại, xung đột giữa các quốc gia hay thay đổi chính sách chính phủ, rủi ro địa chính trị đều gây ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng theo nhiều cách khác nhau. Chìa khóa quản lý rủi ro địa chính trị là khả năng minh bạch. Doanh nghiệp với khả năng minh bạch chuỗi cung ứng có thể ra quyết định nhanh chóng nhằm đảm bảo nguồn cung ổn định.
Các yếu tố cần chú ý khi đánh giá rủi ro địa chính trị:
Phương pháp lý tưởng để ứng phó với rủi ro địa chính trị là nhận diện và phòng tránh trước khi chúng xảy ra. Có rất nhiều yếu tố cần xem xét khi đánh giá rủi ro địa chính trị, dưới đây là những yếu tố quan trọng nhất.
Bước 1: Xác định “Geo”
Xác định các nhà cung cấp quan trọng nhất của doanh nghiệp đang đặt tại khu vực nào. Trung Quốc? Singapore? Indonesia? Khi doanh nghiệp đã xác định được “geo” (khu vực địa lý), bước tiếp theo là phân tích khu vực đó có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng như thế nào.
Khu vực đó có dễ xảy ra thiên tai không? Có bất ổn về chính trị không? Quan hệ giữa người dân địa phương với khu vực như thế nào? Họ nhìn nhận gì về doanh nghiệp nước ngoài?
Bầu không khí văn hóa của một quốc gia thường là yếu tố then chốt đối với rủi ro địa chính trị.
Từ đình công, biểu tình đến tội phạm có tổ chức, cộng đồng địa phương đều tiềm ẩn khả năng tác động tới chuỗi cung ứng của doanh nghiệp. Khi xác định khu vực chủ chốt của nhà cung cấp, cần chú ý đến dân số cũng như đặc điểm xã hội tại đó.
Bước 2: Đánh giá “Political”
Nhà cung cấp của doanh nghiệp có đang ở khu vực diễn ra bầu cử hoặc thay đổi chế độ lãnh đạo không? Nếu có, nguy cơ bất ổn chính trị trong bối cảnh thay đổi lãnh đạo là hoàn toàn có thể xảy ra. Một chế độ mới đồng nghĩa với những quy định mới có tác động đến thương mại và hoạt động kinh doanh.
Liên quan đến hoạt động kinh doanh, một phương pháp quan trọng khác để đánh giá rủi ro địa chính trị là xác định các hành động phân biệt đối xử của chính phủ có thể hạn chế hoạt động doanh nghiệp. Chẳng hạn sau cuộc đảo chính không thành năm 2016 ở Thổ Nhĩ Kỳ, chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đã quốc hữu hóa nhiều công ty trong nước bị cho là liên quan đến đảo chính. Trong trường hợp này, các công ty có quan hệ kinh doanh với doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ buộc phải đảm bảo chính quyền không đàn áp đối tác của họ.
Bên cạnh các chính sách nội địa, còn một số yếu tố sau cần được đánh giá kỹ:
- Quan hệ của quốc gia đó với các nước khác
- Mức độ tham nhũng trong lĩnh vực công, tư nhân và tư pháp
- Sự ổn định kinh tế của quốc gia
- Mức độ rủi ro an ninh, đặc biệt đối với nhà cung cấp tại quốc gia đó
- Cách quốc gia bảo vệ nhân quyền và đối xử với các cộng đồng yếu thế
- Làm việc với nhà cung cấp tại quốc gia vi phạm nhân quyền có thể làm tổn hại danh tiếng của doanh nghiệp
