Ryzyka geopolityczne: czym są i jak wpływają na łańcuchy dostaw elektroniki

W centrum uwagi:

• Poznanie znaczenia pojęcia „geopolityczny”
• Ocena ryzyka geopolitycznego i typów zdarzeń
• Potencjalny wpływ zdarzeń geopolitycznych na elektroniczne łańcuchy dostaw
• Przydatne analizy ryzyka w kontekście zdarzeń geopolitycznych

Analiza pojęcia „Geo” i „Polityczny”

Aby lepiej zrozumieć dane pojęcie, najłatwiej rozłożyć je na części składowe. „Geo” to skrót od „geograficzny”, czyli „oparty na lub wynikający z cech fizycznych danego obszaru”. „Geograficzny” to przymiotnik od „geografia”, która wywodzi się z greckich słów „ge” i „graphia” (oznaczających odpowiednio „ziemia” i „pisanie”).

„Polityczny” oznacza „dotyczący rządu lub spraw publicznych danego kraju”. Słowo pochodzi od greckich „polites” i „polis”, czyli „obywatele” i „miasto”.

Ponieważ oba pojęcia się łączą, otrzymujemy definicję: „rząd lub sprawy publiczne kraju, oparte na lub wynikające z cech fizycznych danego obszaru”.

Czym są ryzyka i zdarzenia geopolityczne?

Można zauważyć, że w zdarzeniu geopolitycznym istotne są wzajemne zależności między rządem, obywatelami i terytorium, na którym żyją. Wyobraźmy sobie trzy nachodzące na siebie okręgi: Rząd, Obywatele i Terytorium:

‍

‍

Z ryzykiem geopolitycznym mamy do czynienia, gdy pojawia się zdarzenie wpływające na każdy z tych trzech obszarów. Firma wywiadu gospodarczego Kroll oferuje następującą definicję:

„Zdarzenia geopolityczne mają miejsce na styku czynników geograficznych (dostęp do zasobów naturalnych, sąsiedztwo państw objętych niepokojami itd.), decyzji politycznych (ograniczenia inwestycji zagranicznych, tolerancja dla skorumpowanych elit itd.) i lokalnych uwarunkowań kulturowych (lokalne postrzeganie zagranicznych operatorów, niepewność związana z wyborami lub zmianą rządu itd.)”.

Wpływ ryzyk geopolitycznych na elektroniczne łańcuchy dostaw

Ryzyka geopolityczne w łańcuchach dostaw to zazwyczaj zakłócające, globalne wydarzenia polityczne dotyczące obszarów, w których znajdują się dostawcy firmy. Przykładem takiego zdarzenia jest konflikt pomiędzy państwami, np. cła nałożone pomiędzy USA a Chinami.

Rząd USA zobowiązał się do ograniczenia handlu z Chinami, aby wzmocnić własną bazę produkcyjną. Te działania doprowadziły do wzrostu cen wielu komponentów elektronicznych, przez co wiele firm obecnie poszukuje alternatywnych lokalizacji dostawców poza Chinami w celu redukcji kosztów.

Kolejny typ zdarzenia geopolitycznego, zakwalifikowanego jako konflikt państw, to wprowadzony przez Wielką Brytanię zakaz regulacyjny wobec Chin. Zakaz ten stanowi efekt wzmożonej czujności Zjednoczonego Królestwa wobec Chin, mającej na celu „zwiększenie świadomości etycznych, prawnych i handlowych ryzyk, z jakimi brytyjskie firmy cyfrowe i technologiczne mogą się spotkać wchodząc na rynek chiński”. (Źródło: Z2Data).

Mimo iż prawdopodobieństwo wpływu takich działań jest obecnie niskie, intencje Wielkiej Brytanii są jasne: kształtować postrzeganie Chin przez opinię publiczną. W efekcie, jeśli konsumenci będą postrzegać Chiny negatywnie, firmy będą zmuszone pozyskiwać komponenty z innych państw.

Kolejny przykład z Wielkiej Brytanii to Brexit — inny rodzaj zdarzenia geopolitycznego. Brexit oznacza wyjście Wielkiej Brytanii z UE, co wpływa na brytyjską gospodarkę i relacje handlowe z państwami europejskimi. Wielu ekonomistów przewiduje, że ten krok zaszkodzi brytyjskiej gospodarce i długoterminowo obniży dochód narodowy per capita.

Brytyjskie firmy opierające się na produkcji wielkoseryjnej gromadzą dodatkowe zapasy w związku z Brexitem. Część przedsiębiorstw przenosi swoje centrale do państw nieobjętych niepewnością związaną z Brexitem, aby zapewnić sobie stabilność łańcucha dostaw.

Niezależnie od tego, czy jest to wymiana handlowa, konflikt państw, czy zmiany polityki rządowej — ryzyka geopolityczne w różnorodny sposób oddziałują na łańcuchy dostaw. Kluczową rolę w zarządzaniu nimi odgrywa widoczność. Firma mająca pełną widoczność swojego łańcucha dostaw może podejmować szybkie decyzje, zapewniając stabilność dostaw.

Czynniki do rozważenia w analizie ryzyka geopolitycznego:

Oczywiście najlepszym sposobem radzenia sobie z ryzykiem geopolitycznym jest identyfikacja i unikanie takich zagrożeń, zanim nastąpią. W analizie ryzyka geopolitycznego należy uwzględnić wiele czynników, dlatego prezentujemy najważniejsze z nich.

Krok 1: Identyfikacja „Geo”

Warto przeanalizować, gdzie znajdują się najważniejsi dostawcy Państwa firmy. Chiny? Singapur? Indonezja? Po ustaleniu „geo” można ocenić, jak lokalizacja dostawcy może wpływać na Państwa łańcuch dostaw.

Czy dany obszar jest narażony na katastrofy naturalne? Czy występuje tam niestabilność polityczna? Jaka jest sytuacja obywateli oraz ich relacja z regionem? Jak lokalnie postrzegani są zagraniczni operatorzy?

Lokalna kultura i atmosfera danego kraju często są kluczowe w ocenie ryzyka geopolitycznego.

Od strajków i protestów po przestępczość zorganizowaną — ogół mieszkańców danego obszaru może znacząco wpłynąć na łańcuch dostaw firmy. Identyfikując kluczowe lokalizacje dostawców, warto brać pod uwagę także populację regionu.

Krok 2: Ocena aspektu „Politycznego”

Czy Państwa dostawca znajduje się w kraju, w którym trwają wybory lub zmiana rządu? Taka sytuacja generuje ryzyko niepewności politycznej wynikającej z bieżących przemian. Nowe władze mogą wprowadzić przepisy wpływające na handel i działalność biznesową.

W kontekście działalności biznesowej istotną metodą oceny ryzyk geopolitycznych jest stwierdzenie, czy nie ma dyskryminujących działań rządu, które mogą ograniczać biznes. Na przykład po nieudanej próbie zamachu stanu w Turcji w 2016 r. ówczesny reżim przejął wiele krajowych przedsiębiorstw powiązanych rzekomo z zamachem. W efekcie firmy współpracujące z tureckimi podmiotami musiały się upewnić, że reżim nie podejmie analogicznych działań wobec ich partnerów.

Poza polityką wewnętrzną do uwzględnienia pozostają również:

• Relacje państwa z innymi krajami
• Poziom korupcji w sektorze publicznym, prywatnym i sądownictwie
• Stabilność gospodarcza kraju
• Ryzyko zagrożeń dla bezpieczeństwa państwa, szczególnie w kontekście dostawcy z danego kraju
• Sposób ochrony praw człowieka przez państwo oraz traktowanie społeczności marginalizowanych
• współpraca z dostawcą z kraju łamiącego prawa człowieka może zaszkodzić reputacji firmy