:quality(85))
Cuộc chạy đua vào vũ trụ, cuộc chạy đua vũ trang và giờ đây — cuộc chạy đua chip? Các quốc gia trên toàn cầu đang rót hàng tỷ đô la vào năng lực sản xuất bán dẫn nhằm đối phó với tình trạng thiếu chip vẫn đang tiếp diễn, đồng thời hướng tới mục tiêu trở thành những nước dẫn đầu thế giới về sản xuất chip. Đây là một chiến lược đôi bên cùng có lợi.
Mỹ đang tận dụng các vùng sa mạc ở phía tây nam để gia tăng sản xuất bán dẫn. Trong khi đó, Nhật Bản đang nỗ lực tăng công suất sản xuất nhằm duy trì vị thế cạnh tranh, trong bối cảnh cuộc đua hiện chủ yếu do Trung Quốc dẫn dắt và Mỹ bám sát phía sau.
Sản lượng mạch tích hợp đạt kỷ lục của Trung Quốc
Theo South China Morning Post, sản lượng mạch tích hợp (IC) của Trung Quốc trong tháng 7 đã đạt mức kỷ lục 31,6 tỷ đơn vị — một mốc cao mới theo tháng. Tuy nhiên không chỉ riêng tháng 7, Trung Quốc liên tục thể hiện năng lực sản xuất chip ấn tượng. Trong bảy tháng đầu năm, tổng sản lượng IC từ Trung Quốc đã đạt tới 203,6 tỷ đơn vị, tăng mạnh 47,3% so với cùng kỳ bảy tháng đầu năm 2020.
Hãy tạm dừng lại một chút. Năm 2020 là thời điểm đỉnh dịch. Và khi các biến chủng delta bắt đầu lan rộng toàn cầu, có thể hợp lý cho rằng mức tăng 47,3% của sản lượng IC chủ yếu phản ánh sự đình trệ sản xuất chip trong năm 2020.
Tuy nhiên, giả định này thực tế lại không chính xác. Theo Statista, sản lượng IC của Trung Quốc trong bảy tháng đầu năm 2021 đã vượt tổng sản lượng của năm 2019 khoảng 1,8 tỷ đơn vị.
Nếu xu hướng năm 2021 tiếp tục, sản lượng IC của Trung Quốc dự kiến sẽ vượt tổng sản lượng năm 2020 gần 123 tỷ đơn vị. Sự chênh lệch dự báo này — 123 tỷ đơn vị giữa năm 2020 và 2021 — còn lớn hơn tổng sản lượng IC của năm 2015. Từ góc độ đó, có thể thấy rõ hiệu quả vượt trội của ngành sản xuất bán dẫn Trung Quốc trong năm 2021.
Ngành ô tô Trung Quốc không miễn nhiễm
Dù sản xuất IC đạt kỷ lục, sản lượng ô tô của Trung Quốc trong tháng 7 vẫn giảm 15,8% so với cùng kỳ năm 2020. Con số này củng cố giả định rằng ngành ô tô vẫn đang bị xếp sau ngành điện tử tiêu dùng và các ngành công nghệ khác trong việc ưu tiên tiếp cận nguồn cung chip hiện có.
Sản xuất tại Mỹ bị ảnh hưởng bởi xung đột nội bộ
Dù Intel và TSMC đã cam kết xây dựng nhà máy bán dẫn mới tại Mỹ, kế hoạch cho các nhà máy TSMC mới ở Arizona lại bị đình trệ do xung đột nội bộ trong ban lãnh đạo. Những thay đổi về quản lý tại TSMC đã làm dấy lên các nghi vấn về tương lai của nhà máy mới ở Arizona, có nguy cơ kéo dài thêm thời gian trì hoãn. Nếu Mỹ muốn bắt kịp Trung Quốc, nước này không thể để tự làm khó mình bằng những vấn đề nội bộ như vậy.
Dù vậy, vẫn có tin tích cực cho sản xuất của Mỹ: tổng sản lượng nhà máy tăng 1,4% trong tháng 7, khả quan hơn nhiều so với mức giảm ròng 0,3% của tháng 6. Sản xuất máy tính và thiết bị điện tử, cụ thể, tăng 1,1%.
Dù các con số này vẫn còn khá nhỏ so với sản lượng của Trung Quốc, đây vẫn là một bước khởi đầu.
Vai trò của Nhật Bản trong cuộc đua
Kết quả sản xuất ấn tượng vừa được ghi nhận tại Trung Quốc đang tạo áp lực cho Nhật Bản. Đất nước này tin rằng Mỹ sẽ tiếp tục rót hàng tỷ đô la vào sản xuất chip nhằm cạnh tranh với Trung Quốc.
Kế hoạch đầu tư sản xuất chip của Mỹ khiến Nhật Bản lo ngại về nguy cơ thị phần bán dẫn của mình tiếp tục suy giảm. Theo Reuters, trong 30 năm qua, Mỹ và Trung Quốc đã dần chiếm lĩnh thị phần bán dẫn của Nhật Bản, từ một nửa xuống còn một phần mười.
Cuộc chiến thương mại và các mối lo an ninh thúc đẩy cuộc đua sản xuất chip giữa Mỹ và Trung Quốc đang khiến Nhật Bản bị chèn ép. Hiện tại, Nhật sẽ nỗ lực hết sức để duy trì vị trí trên bản đồ ngành.
Kế hoạch của Nhật Bản là phát triển thành trung tâm dữ liệu châu Á. Nếu trở thành trung tâm như vậy, nhu cầu bán dẫn sẽ tăng vọt, tạo động lực cho các nhà sản xuất chip xây dựng nhà máy lân cận. Ngoài ra, Nhật đã phê duyệt chiến lược vào tháng 6 nhằm đảm bảo đủ chip cho các công nghệ tương lai như AI, 5G tốc độ cao và xe tự lái.
Tuy nhiên, thành công hiện nay phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn, và Nhật Bản khó có thể cạnh tranh được với tiềm lực tài chính của Mỹ, Trung Quốc cũng như các cường quốc kinh tế khác. Ví dụ, Thượng viện Mỹ đã phê duyệt 190 tỷ USD đầu tư công cho công nghệ mới, trong đó có 54 tỷ USD dành cho sản xuất chip. Liên minh châu Âu cũng dự kiến chi gần 159 tỷ USD cho nền kinh tế số.
Thách thức cho Nhật Bản là để đạt được mức chi tiêu này, nước này có thể phải cắt giảm ngân sách cho các ngành thiết yếu khác như y tế và phúc lợi. Và nếu đại dịch vừa qua đã chứng minh điều gì, thì đó là: đầu tư vào kinh tế số sẽ không mang lại nhiều ý nghĩa nếu người dân không được tiếp cận hệ thống y tế và phúc lợi ổn định. Có thể nói, Nhật Bản đang đứng trước nhiều quyết định khó khăn trong thời gian tới.
Trung Quốc nhắm đến đất hiếm tại Afghanistan
Với sự lên nắm quyền của Taliban, Trung Quốc đã điều chỉnh chính sách để công nhận chính quyền Taliban. Vì sao Trung Quốc lại công nhận Taliban? Đất hiếm.
Afghanistan được ước tính sở hữu lượng đất hiếm trị giá từ 1 đến 3 nghìn tỷ USD. Những kim loại này đóng vai trò thiết yếu trong sản xuất linh kiện quan trọng cho công nghệ tiêu dùng như iPhone; công nghệ ô tô như pin lithium trong xe điện; và công nghệ quân sự như hệ thống dẫn đường tên lửa.
Đất hiếm tại Afghanistan cũng được sử dụng trong các lĩnh vực sau:
- Gốm sứ tiên tiến
- Máy tính
- Đầu phát DVD
- Tuabin gió
- Chất xúc tác trong xe và nhà máy lọc dầu
- Tivi và màn hình
- Đèn chiếu sáng
- Laser
- Cáp quang
- Siêu dẫn và nhiều ứng dụng khác
Trung Quốc hiện cung cấp hơn 85% tổng lượng đất hiếm toàn cầu. Đồng thời quốc gia này gần như chiếm hai phần ba nguồn cung đất hiếm trên thế giới.
Afghanistan, nơi từng được một bản ghi nhớ mật của Lầu Năm Góc gọi là "Ả Rập Xê Út của lithium", sẽ đóng vai trò then chốt trong việc Trung Quốc có tiếp tục dẫn đầu cuộc đua sản xuất bán dẫn và công nghệ hay không.
