Nhãn cảnh báo phổ biến rộng rãi
Nhãn cảnh báo này xuất hiện gần như ở mọi nơi — dán lên đồ nội thất, đồ chơi, quần áo, thậm chí thực phẩm. Nhãn thường bao gồm biểu tượng dấu chấm than màu đen trong tam giác vàng, kèm theo dòng chữ "WARNING" được in đậm và thông tin cho biết sản phẩm này có thể khiến bạn tiếp xúc với hóa chất mà tiểu bang California xác định là gây ung thư, dị tật bẩm sinh hoặc các tác hại sinh sản khác. Cuối cùng là địa chỉ trang web: www.P65Warnings.ca.gov.
Các nhãn này, vốn đã trở thành hình ảnh quen thuộc trên bao bì, thùng chứa và nhãn mác hàng hóa trong những năm gần đây, là kết quả của California Proposition 65. Luật này do Văn phòng Đánh giá Nguy cơ Sức khỏe Môi trường California (OEHHA) quản lý, yêu cầu các doanh nghiệp thông báo cho cư dân California nếu sản phẩm của họ có thể chứa hóa chất gây các tác động sức khỏe tiêu cực kể trên. Dù quy định này — tên chính thức Đạo luật Nước uống An toàn và Thi hành Quy định về Chất độc năm 1986 — đã tồn tại gần bốn thập kỷ, nhưng trong những năm gần đây đã có nhiều thay đổi mang tính bước ngoặt. Đầu tiên, các yêu cầu cụ thể của luật đã mở rộng thêm. Ngoài ra, cơ chế thực thi mà tiểu bang California sử dụng để xử phạt các tổ chức không tuân thủ cũng đã phát triển theo những cách nổi bật, đáng chú ý. Một hệ quả của các thay đổi gần đây là những đối tượng chọn bỏ qua quy định môi trường này đang phải đối mặt với mức độ rủi ro rất khác so với cách đây mười năm.
Nhiều doanh nghiệp từng hoạt động tại California vốn có thái độ thờ ơ hoặc thậm chí phớt lờ Prop 65, nhưng sự thay đổi trong bối cảnh quy định đang khiến cách tiếp cận đó ngày càng trở nên mong manh hơn với chiến lược tuân thủ. Doanh nghiệp không sử dụng nhãn cảnh báo hoặc không kiểm tra sản phẩm của mình với các hóa chất thuộc phạm vi điều chỉnh của Prop 65 đang tự đặt bản thân vào các rủi ro lớn hơn họ nghĩ. Những chuyên gia không chuẩn bị kỹ lưỡng cho tổ chức của mình đáp ứng các yêu cầu khắt khe và cách thực thi đặc biệt nghiêm khắc của quy định này hiện đang phải đối mặt nguy cơ đáng kể.
Tiến trình phát triển của California Prop 65
Đạo luật Nước uống An toàn và Thi hành Quy định về Chất độc năm 1986 bắt đầu có hiệu lực từ năm 1988. Thời điểm đó, danh sách chỉ gồm 235 hóa chất, bao gồm các hợp chất như asen, cadimi, và dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT) — loại thuốc trừ sâu khét tiếng vì tác động tiêu cực đến con người và môi trường. Quy định bắt buộc doanh nghiệp phải dán nhãn cảnh báo nếu sản phẩm chứa "mức tiếp xúc đáng kể" với bất kỳ hóa chất nào có trong danh sách luật định. Một số hóa chất yêu cầu dán nhãn cảnh báo trong mọi trường hợp, số khác chỉ khi vượt quá "mức an toàn" (safe harbor) nhất định. Theo OEHHA, mức an toàn "là mức tiếp xúc với hóa chất không yêu cầu cảnh báo theo Proposition 65." Nói cách khác, doanh nghiệp sẽ được "miễn nghĩa vụ dán nhãn" khi hóa chất trong sản phẩm ở hoặc dưới mức này. Trong hơn 900 hóa chất có trong danh sách hiện nay, OEHHA đã xác định mức an toàn cho khoảng 300 loại. Hình phạt tài chính cho việc không tuân thủ Proposition 65 có thể lên tới 2.500 USD mỗi ngày cho mỗi vi phạm.
OEHHA đã thông qua quy định mới cho Prop 65 vào tháng 8/2016 và các thay đổi này có hiệu lực từ mùa hè năm 2018. Một trong những điểm nổi bật là các yêu cầu mới cho nhãn cảnh báo: phải liệt kê ít nhất một hóa chất thuộc danh sách của OEHHA, địa chỉ trang web Proposition 65, và ký hiệu tam giác vàng là một yếu tố thị giác không thể thiếu trên quá nhiều sản phẩm thương mại. Đáng chú ý hơn, cơ quan này đã mở rộng phạm vi doanh nghiệp chịu trách nhiệm dán nhãn cảnh báo. Cả các trang thương mại điện tử như Amazon cũng phải cung cấp cảnh báo Prop 65 cho sản phẩm giao đến California. Tuy nhiên, để tự bảo vệ khỏi kiện tụng, nhiều website này đã chọn phương án dán nhãn cho gần như mọi thứ họ bán. Điều này dẫn đến một tình trạng bão hòa cảnh báo Prop 65 trên thị trường, làm giảm hiệu quả thực tế của cảnh báo. Người tiêu dùng dần trở nên "nhờn" với ngôn ngữ gây hoang mang và hình ảnh cảnh báo, dần xem nhẹ mọi thông tin trực quan đã mất đi tính cấp bách ban đầu. Vì vậy, khi nhiều người tiêu dùng nhìn thấy biểu tượng vàng đặc trưng này trên nhãn sản phẩm hoặc trang web ngày nay, họ thường không để tâm.
Nhưng dù các thay đổi về quy định giải thích sự phổ biến của các cảnh báo này, chúng không phải là nguyên nhân chính làm tăng rủi ro cho doanh nghiệp không tuân thủ. Để hiểu rõ tác động tài chính mà tổ chức có thể gặp phải khi không cảnh báo người dân California về hóa chất độc hại trong sản phẩm, trước hết cần nắm được hệ thống thực thi rộng lớn đã hình thành xung quanh Prop 65 suốt nhiều thập kỷ.
Sự hỗn loạn trong thực thi Prop 65 tại California
Nhiều người có thể ngạc nhiên khi biết rằng cả tiểu bang California, OEHHA lẫn Văn phòng Tổng Chưởng lý đều không trực tiếp thực thi Prop 65. Thay vào đó, họ dựa vào vô số tổ chức phi chính phủ — gồm nhóm bảo vệ người tiêu dùng và vận động môi trường — để khởi kiện các doanh nghiệp không tuân thủ quy định. Những đơn vị như Center for Advanced Public Awareness, Ecological Rights Foundation, và Keep America Safe and Beautiful vận hành như công ty giám sát sau bán hàng, rà soát sản phẩm, doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu Prop 65 và đưa họ ra tòa.
Bên cạnh các tổ chức phi lợi nhuận và LLC, còn có một nhóm đối tượng đặc biệt tham gia việc buộc doanh nghiệp vi phạm phải chịu trách nhiệm tuân thủ. Đó là công dân tư nhân, luật sư và công ty luật khởi kiện dựa theo Prop 65 California. Trải qua nhiều năm, nhóm này còn được gọi với tên không mấy thiện cảm: "kẻ săn thưởng."
Những đối tượng này gắn sự nghiệp và thu nhập với các vụ kiện về vi phạm Prop 65; họ thường có một quy trình riêng biệt: nhắm vào sản phẩm mà họ nghi ngờ vượt quá quy định, thường vì chứa hóa chất thuộc danh sách Prop 65 mà không dán nhãn cảnh báo phù hợp. Tổng Chưởng lý California yêu cầu nguyên đơn phải nộp “giấy chứng nhận đủ điều kiện” cho thấy đã “tham khảo ý kiến ít nhất một người có đủ kinh nghiệm chuyên môn có liên quan, đã xem xét hiện trạng, nghiên cứu hoặc dữ liệu khác liên quan đến tiếp xúc hóa chất là chủ đề của vụ kiện.” Do yêu cầu pháp lý này, nguyên đơn thường tiến hành kiểm nghiệm độc lập hoặc áp dụng biện pháp khác để củng cố cáo buộc.
Khi có thông báo vi phạm (NOV) và tiến hành kiện doanh nghiệp, gánh nặng chứng minh thuộc về phía bị đơn — doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không chứa hóa chất vượt mức quy định của Prop 65. Do chi phí kiện tụng kéo dài rất lớn, hầu hết doanh nghiệp đều chọn thương lượng dàn xếp thay vì ra tòa.
Làn sóng kiện tụng Prop 65 và nạn nhân
Tính kinh tế trong thực thi và kiện tụng Prop 65 California khá đơn giản. Mức phạt cho mỗi vi phạm lên tới 2.500 USD mỗi ngày cho từng sản phẩm không tuân thủ. Bên nguyên, hay còn gọi "người thi hành tư nhân," nếu thắng kiện có quyền nhận 25% khoản phạt dân sự mà tòa án áp dụng, cộng với chi phí thuê luật sư. Chi tiết sau rất quan trọng: không phải bên nguyên hoặc OEHHA nhận được phần lớn số tiền từ các vụ kiện Prop 65, mà là luật sư. Mỗi năm, lực lượng này nhận khoảng 70–80% tổng số tiền dàn xếp từ các vụ kiện Proposition 65. Năm 2018, hơn 35 triệu USD đã được chi trả ở các vụ dàn xếp Prop 65. Trong đó, khoảng 27 triệu USD (tương đương 77%) chảy vào túi các luật sư đại diện cho bên thực thi tư nhân.
Quy mô và khối lượng các khoản dàn xếp Prop 65 đã tăng đáng kể trong thế kỷ này. Năm 2002 chỉ có hơn 8 triệu USD dàn xếp liên quan đến quy định này. Hai mươi năm sau, năm 2022, con số này đã tăng hơn 200%, chạm mốc gần 26 triệu USD (số liệu này đã chững lại đôi chút trong vài năm gần đây). Người thực thi và “kẻ săn thưởng” nộp hàng nghìn thông báo Prop 65 mỗi năm và đạt được hàng trăm thỏa thuận dàn xếp. Một số doanh nghiệp bị kiện bởi nhiều bên kiện khác nhau, dẫn đến tổng chi trả lớn. Trường hợp khác, doanh nghiệp phải trả những khoản sáu con số chỉ bởi một nhóm bảo vệ quyền lợi và hãng luật liên kết.
Tổng Thanh Toán Dàn Xếp Prop 65 Qua Thời Gian
Phân Bổ Dàn Xếp Năm 2018
Một số ví dụ dàn xếp thực tế
Năm 2022, Home Essentials & Beyond, Inc. — doanh nghiệp đồ gia dụng và trang trí nhà ở đặt trụ sở tại Jersey City, NJ — bị ba nguyên đơn kiện vì tiếp xúc chì. Tổng số tiền dàn xếp là 130.000 USD.
Cũng trong năm đó, Montalvan's Sales — nhà phân phối thực phẩm dân tộc sở hữu tư nhân tại Ontario, California — phải chi trả 260.000 USD do tiếp xúc chì và các hợp chất chì.
Năm 2021, Mystic Apparel — công ty thời trang tại New York nay đã ngừng hoạt động — bị Consumer Advocacy Group kiện vì để người tiêu dùng tiếp xúc di(2-ethylhexyl)phthalate (DEHP). Phán quyết của Tổng Chưởng lý buộc doanh nghiệp chi trả tổng cộng 450.000 USD.
Năm 2017, Dollar Tree — chuỗi cửa hàng giảm giá quy mô toàn quốc — phải trả gần 1 triệu USD sau khi một số sản phẩm bán ra được phát hiện chứa DEHP vượt mức an toàn.
Những phán quyết này có thể không phải là trở ngại lớn với các tập đoàn Fortune 500 như Dollar Tree. Tuy nhiên, các khoản dàn xếp như vậy sẽ gây tác động tài chính nghiêm trọng, thậm chí khó hồi phục đối với doanh nghiệp nhỏ. Ngoài ra, vì số lượng lớn cá nhân “được ủy quyền”, tổ chức bảo vệ và công ty luật có kinh nghiệm đạt các khoản dàn xếp như vậy, bất kỳ doanh nghiệp nào hoạt động tại California và vi phạm Prop 65 đều phải đối mặt rủi ro kinh tế đáng kể.
| Công ty | Năm | Vi phạm | Dàn xếp |
|---|---|---|---|
| Dollar Tree | 2017 | DEHP vượt mức an toàn | ~$1,000,000 |
| Mystic Apparel | 2021 | Tiếp xúc DEHP (di(2-ethylhexyl)phthalate) | $450,000 |
| Montalvan's Sales | 2022 | Tiếp xúc chì và các hợp chất chì | $260,000 |
| Home Essentials & Beyond | 2022 | Tiếp xúc chì (3 nguyên đơn) | $130,000 |
Ý định tốt đẹp, đối tượng thực thi gây tranh cãi & doanh nghiệp dễ bị tấn công
Khi được ban hành năm 1986, California Proposition 65 hướng đến mục tiêu đáng hoan nghênh. Tiểu bang California và OEHHA không chỉ muốn xử phạt doanh nghiệp cho công dân tiếp xúc hóa chất nguy hại, mà còn gây áp lực buộc doanh nghiệp thay đổi công thức sản xuất nhằm duy trì cạnh tranh và lợi nhuận. Khi bị dán nhãn cảnh báo, doanh nghiệp sẽ có nguy cơ ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh và dư luận, từ đó phải loại bỏ các thành phần độc hại khỏi sản phẩm.
Thực tế, trong một số trường hợp, bang này đã đạt được mục tiêu đó. Năm 2013, Coca-Cola đã thay đổi thành phần 4-MEI (chất có khả năng gây ung thư trong nước ngọt nổi tiếng) vì Prop 65. Một số tập đoàn lớn khác, như Gillette, cũng đã cải tiến công thức để đáp ứng quy định. Tuy nhiên, tác động tổng thể của Proposition 65 và cơ chế thực thi dân chủ hóa này còn rộng lớn hơn việc buộc tập đoàn đa quốc gia tạo ra sản phẩm an toàn hơn. Quy định này tạo ra một “bãi mìn” cho doanh nghiệp thuộc mọi quy mô, khiến cả tập đoàn lẫn doanh nghiệp vừa và nhỏ đều trở thành đối tượng dễ bị kiện tụng. Tổ chức không dán nhãn cảnh báo cho sản phẩm chứa một trong hơn 900 hóa chất thuộc danh sách Prop 65, hoặc không thực hiện đủ quy trình xác định thành phần hóa chất, sẽ phải đối mặt nguy cơ chi trả hàng trăm nghìn USD.
Do số lượng nhãn cảnh báo Prop 65 ngày càng xuất hiện dày đặc trên cửa hàng, kệ hàng và kho bãi, người tiêu dùng dễ trở nên thờ ơ trước các cảnh báo thực sự về sức khỏe. Với nhiều người tiêu dùng, các nhãn này thường mơ hồ, thiếu cơ sở và có thể cho thấy nhiều về chính sách đặc thù của California hơn là nội dung thực sự của sản phẩm. Doanh nghiệp, tuy nhiên, không thể xem nhẹ quy định như vậy. Nếu muốn tránh các khoản phạt tài chính lớn, doanh nghiệp phải cân nhắc đến số lượng lớn luật sư, cá nhân thực thi và công ty bảo vệ người tiêu dùng quyết tâm thu các khoản dàn xếp từ mọi tổ chức dù cố ý hay vô tình vi phạm California Proposition 65.
