Avrupa Kışa Hazır mı? - İkinci Bölüm

Raporumuzun Birinci Bölümünde, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ve sonrasında gaz akışının Avrupa’ya sınırlandırılmasının, küresel enerji piyasası üzerindeki etkisini özetledik.

Ayrıca, Rus gazına en fazla bağımlı ve en fazla risk altında olan AB ülkelerine ve bir enerji krizinin AB’de yarı iletken ve elektronik üretim sektörü üzerindeki potansiyel etkilerine detaylıca değindik.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), AB’nin bu kış, Rusya tarafından gaz akışının tamamen kesilmesi riskiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Bu raporda, anahtar yarı iletken üretiminde öne çıkan AB ülkelerindeki mevcut gaz depolama durumunu ve ortaya çıkan başlıca sonuçları inceleyeceğiz.

AB Enerji Durumu ve Önlem Planları

Son aylarda, AB ve IEA, Avrupa’da enerji bağımsızlığı oluşturmak için çeşitli planlar üzerinde çalışıyor. Olası gaz kıtlığı ve elektrik kesintilerine hazırlık kapsamında, AB ülkeleri gaz rezervlerini artırmak, alternatif enerji kaynaklarını güvence altına almak ve gerekirse IEA’nın önerisiyle “Avrupa Birliği'nin Rus Doğal Gazına Bağımlılığını Azaltmak için 10 Maddelik Planı” doğrultusunda gaz kullanımını Mart 2023'e kadar %15 oranında gönüllü olarak azaltma konusunda anlaşmaya vardılar. 

IEA planı, güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarının hızlandırılması, konut ve işyerlerinde enerji verimliliği artırıcı önlemlerin uygulanması, mevcut düşük emisyonlu (yenilenebilir ve nükleer gibi) enerji kaynaklarının maksimum düzeyde kullanılması ve en önemlisi gaz ve yakıt için alternatif tedarikçilerin bulunmasını içeriyordu. 

AB üye ülkelerinin kabul ettiği başka bir kısa vadeli önlem ise, gaz rezervlerinin hızla artırılması ve kış aylarında Avrupalılar için yeterli enerji arzının güvence altına alınması oldu. Bu, Norveç, Azerbaycan ve Amerika Birleşik Devletleri gibi farklı kaynaklardan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) temin edilerek ve tüm AB devletlerinde enerji kullanımının genel olarak azaltılmasıyla sağlandı. 

Ekim 2022’de, AB üyeleri arasındaki ortalama gaz depolama seviyeleri %92’nin üzerindeydi. Çoğu AB üyesinin kendi topraklarında gaz depolama tesisleri bulunmakla birlikte, AB toplam depolama kapasitesinin neredeyse üçte ikisi beş ülkede (Almanya, İtalya, Fransa, Hollanda ve Avusturya) yer alıyor. 

AB üyeleri ayrıca şu konuda anlaştı: Gazın üye ülkeler arasında dayanışma ruhuyla paylaşılabilmesi ve gaz depolama tesisi olmayan ülkelerin, kendi yıllık yurtiçi gaz tüketimlerinin %15’ini, diğer üye devletlerdeki stoklarda saklaması gerekmekte. Böylece AB'nin gaz arz güvenliği güçlendirilirken, depoların doldurulmasının finansal yükü de paylaşılmış olacak. 

Kısa vadede AB, rezervlerini artırmayı başarmış olsa da, özellikle 2023 yılı için Avrupa’nın enerji güvenliğiyle ilgili endişeler sürüyor, analistler rehavete karşı uyarıyor.

"Sorun tamamen çözüldü mü? Kesinlikle hayır. Hava şu anda ılımlı, ancak uzun sürecek bir soğuk hava dalgası, kış sonunda veya bir sonraki kışta fiyatların tekrar yükselmesine yol açabilir," diyor ICIS gaz analizleri başkanı Tom Marzec-Manser. Şu anda, İspanya açıklarında LNG taşıyan birçok kargo, boşaltma için yer bulamazken, bu durum Avrupa'nın yeniden gazlaştırma kapasitesinin yetersizliğini ortaya koyuyor.

Avrupa veya Asya’da kış sert geçerse LNG’ye olan talebin artması ve LNG altyapısındaki herhangi bir gecikme veya büyük bir kesinti, tabloyu her an etkileyebilir. 

Avrupa Yarı İletken ve Elektronik Üretim Endüstrisine Olası Etkiler

Mevcut değerlendirmeler ve alınan önlemler ışığında, kaynak yoğun sektörler olan yarı iletken ve elektronik üretim endüstrileri Avrupa’da hassasiyetini korumaktadır.

34 Avrupa ülkesinde binlerce elektronik ve yarı iletken üretim tesisi bulunmakta. Bunların %80’i, 10 ülkede (Çekya, Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda, Polonya, İsveç, İsviçre, İspanya ve Birleşik Krallık) konumlanmış durumda. 

Almanya, Birleşik Krallık ve Fransa; STMicroelectronics N.V., TE Connectivity Ltd., Diodes Incorporated, onsemi, NXP Semiconductors, Phoenix Contact GmbH & Co. KG, Schurter Holding AG, Schneider Electric ve Molex Incorporated gibi sektör devlerinin üretim merkezlerine ev sahipliği yapıyor. Bu şirketlerde; üretim genel merkezleri, nihai-modül montaj hatları, IC montajları, wafer fabrikaları ve çeşitli yarı iletken imalat hatları (ör. çip dirençleri, film kapasitörler, dairesel konnektörler, mikrodenetleyiciler) bulunur.

Almanya

Almanya, AB’de en fazla yarı iletken tesisine (2500’ün üzerinde) ev sahipliği yapıyor. Yaklaşık 600.000 yarı iletken parça (çip dirençleri, mikrodenetleyiciler, film dirençleri, dairesel konnektörler, saat üreteçleri, programlanabilir osilatörler) başta Infineon Technology AG, ITT Cannon, Vishay Intertechnology, Robert Bosch, Microchip Technology Inc., X-Fab Silicon Foundries, Texas Instruments, Recom Power ve WIMA tarafından üretiliyor.

Almanya’nın gaz depolama oranı bugün %98’in üzerinde ve ülkedeki üç Rusya menşeili rafinerinin kontrolü de, enerji güvenliği için devralındı. Ayrıca Almanya, sera gazı azaltım hedeflerine rağmen kömür santrallerini çalıştırmaya devam ediyor ve iki nükleer santralin tekrar devreye alınması seçeneğini de açık tutuyor. 

Bununla birlikte, hükümet Eylül ayında; 2023 baharında doğal gaz kıtlığı yaşanabileceğini ve sanayisi yoğun ülkede tüketicilerin daha fazla gaz tasarrufu yapması gerektiğini duyurdu. Ekim ayında ise 15.000 Alman mağazasının yüksek enerji maliyetleri nedeniyle iflas riskiyle karşı karşıya olduğu bildirildi; bu durum Almanya’nın yarı iletken üretim merkezi olma hedefini de etkileyebilir.

Bu gelişmelerin ardından otomotiv üreticisi Volkswagen, kış döneminde yakıt tasarrufu gerekebileceği için üretimin ülke dışına kaydırılabileceği uyarısında bulundu. Ayrıca ArcelorMittal bir Alman yüksek fırınını kapattı; BASF, gaz arzı kırılgan olduğu için üretimi azaltabileceğini açıkladı; Alman Alüminyum Dökümhanesi de benzer bir açıklama yaptı. 

Olumlu tarafta ise, Almanya, Avrupa’nın en büyük ekonomisi olarak Fransa’dan gaz ithal edebiliyor; ancak Fransa, kendi sıkıntılarından ötürü Almanya’ya gaz iletmeme uyarısı yaptı.

Birleşik Krallık

Birleşik Krallık, Avrupa’daki ikinci en büyük üretim merkezi ve 1.800’den fazla fabrikada, neredeyse 80.000 yarı iletken üretiliyor; başlıca üreticiler: TE Connectivity, Harwin PLC, Global Connector Technology, Kemet Corporation, Cambion Electronics ve Diodes Inc. Ürün yelpazeleri arasında mikrodenetleyiciler, ADC’ler, ses amplifikatörleri, alüminyum elektrolitik kapasitörler, zamanlayıcı konektör kabukları, kablo kelepçeleri, dikdörtgen serbest askı konektörleri ve dikdörtgen pin başlıkları ile yuvalar yer alıyor.

Birleşik Krallık, Brexit nedeniyle AB enerji önlem planlarının dışında kaldı ve hükümet, sınırlı gaz arzı olduğunu duyurdu. 

Ev enerji faturaları %80 arttı ve Birleşik Krallık elektrik operatörü, bu kış arz çok düşerse ev ve iş yerlerinde üç saatlik elektrik kesintilerinin yaşanabileceğini ve Avrupa enerji krizinin daha da derinleşebileceğini bildirdi. 

Birleşik Krallık’ta on binlerce işletme, artan enerji faturaları nedeniyle faaliyetlerine ara verme riskiyle karşı karşıya. Buna ek olarak, Birleşik Krallık enerji regülatörü Ofgem, ülkenin bazı elektrik santrallerinin, enerji krizinin yol açtığı doğal gaz kıtlığı nedeniyle faaliyetlerini durdurabileceğini açıkladı.

Fransa

Fransa, birçok yarı iletken fabrikasına ve Avrupa’nın üçüncü en büyük üretim merkezine ev sahipliği yapıyor. En dikkat çekici fabrikalar arasında STMicroelectronics, Vishay Intertechnology ve TE Connectivity bulunmakta. Bu tedarikçiler; çip dirençler, delik montajlı dirençler, kasa montajlı dirençler, mikrodenetleyiciler, lojik kapılar ve invertörler, anahtarlar, multiplexerlar ve dekoderler dahil olmak üzere 90.000’in üzerinde yarı iletken üretiyor.

Rusya’nın Gazprom şirketi, Eylül’den bu yana Fransa’nın Engie şirketine gaz teslimatını azalttı. Fransa ise Birleşik Krallık ve İspanya dahil komşularına acil enerji uyarısı göndererek, gerekirse ülkeye mümkün olduğu kadar elektrik aktarılması için hazırlık yapılmasını istedi.

%98 gaz depolama oranına rağmen, Fransa, elektrik ve gaz fiyat artışını %15 ile sınırlandırdı; ancak aralarında çeşitli sendikaların da olduğu bir dizi grev, daha yüksek maaş talepleriyle ülke çapında sürüyor.

Geçtiğimiz ay, Aluminum Dunkerque, elektrik maliyetlerindeki artış nedeniyle üretimi beşte bir oranında azaltacağını açıkladı.

Fransa enerji güvenliğini güçlendirme adına, Fransız şirketi Total Energies, Brezilyalı Casa dos Ventos ile Brezilya’da yeni bir yenilenebilir enerji portföyü oluşturmak üzere ortak girişim başlattı.

İtalya

İtalya’da, Molex Incorporated, ITT Cannon, STMicroelectronics ve Kemet Corporation dahil olmak üzere 650’nin üzerinde üretim tesisi bulunur. Bu firmalar toplamda 13 fabrika işletmekte ve 60.000’den fazla parça üretmektedir. STMicroelectronics, bu fabrikaların 9’unu işletmekte ve 16.000 parçayı üretmektedir.   

Eylül ayında, İtalya, Fransa’daki nükleer elektrik üretiminin azalması nedeniyle kendisine elektrik ihracatının durabileceğinden endişe ettiğini açıkladı. Buna ek olarak İtalya’dan Eni, Rus tedarikçi Gazprom’dan Ekim için talep ettiği gazı alamayacağını duyurdu. Eni’nin CEO’su, 2023 ve 2024 kışında yeni bir yeniden gazlaştırma terminali olmadan ülkenin 5-6 milyar metreküp gaz açığıyla karşılaşabileceğini belirtti.

Diğer Başlıca Üretim Ülkeleri

Çekya, Hollanda, Polonya, İspanya, İsveç ve İsviçre birlikte 2.100’den fazla fabrika ile öne çıkıyor. 

İlginç bir şekilde, Çekya bu ülkeler arasında en fazla komponent üretimini gerçekleştiriyor; yılda yaklaşık 210.000 yarı iletken (çip dirençleri, delik montajlı dirençler, lojik kapılar, devre kesiciler, saat üreteçleri). Hollanda, İsveç ve İspanya’da ise her biri yaklaşık 1.100 parça üretilmekte.

Bu ülkelerde de, şirketlerin enerji maliyetleri nedeniyle üretimi azalttıklarını ve hatta faaliyeti durdurduklarını açıklamaları nedeniyle, Avrupa’nın genelinde görülen benzer problemler yaşanmakta. Örneğin, İsviçre’de her on şirketten biri, kışın oluşabilecek enerji kıtlığı endişesiyle yükselen elektrik fiyatları yüzünden üretimini azaltmış durumda.

Sonuç olarak

Kısa vadede AB ülkelerinin gaz depolama seviyelerini artırmalarına rağmen, Avrupa’da yaklaşan bir enerji krizi binlerce elektronik üreticiyi olumsuz etkileyebilir.

En fazla risk altında olan ürün grupları arasında mikrodenetleyiciler (MCU’lar), bellekler, güç bileşenleri, diyotlar, dirençler ve kapasitörler yer almakta. 

Kurumlar için, tedarik zinciri bağımlılıklarını yakından inceleyerek, Avrupa’daki potansiyel enerji kesintilerine karşı gerekli önlemleri almak son derece önemlidir. 

Üretim ve tedarikçi noktalarınızı ve bunlara dair bağımlılıkları, ham madde tedariki düzeyinde derinlemesine ve kapsamlı bir biçimde anlamak, satın alma ve üretim süreçlerinizde proaktif önlemler almanıza yardımcı olur. 

Jeopolitik ve çevresel dalgalanmalara karşı gelişmiş tedarik zinciri risklerini yönetmenizi sağlayacak stratejiler oluşturmak, dirençli bir tedarik zinciri inşa etmenin anahtarıdır. 

Ayrıca, tedarikçi çeşitliliğinize dair görünürlük sağlayarak, elektronik tedarik zincirinizde kırılganlıkları azaltacak çoklu kaynak bulma gibi tedbirler alabilir ve operasyonel DNA’nızda dayanıklılık inşa edebilirsiniz. 

Büyük miktarda veri ve risk faktörünü inceleyip, hangilerinin operasyonlarınıza ne ölçüde etki ettiğini tespit etmek zaman alıcı ve maliyetlidir. Ayrıca, dahili ve harici veriyi tek bir kullanılabilir platformda buluşturmak; birçok ekibin gerektiğinde iş birliği yaparak ihtiyaç duyduğu bilgiye erişebilmesini sağlamak işinizi daha da karmaşıklaştırır.   

Tedarik zincirinizi dijitalleştirmeniz ve tedarik zinciri risklerinizi görünür kılan araçları kullanmanız, iş çevikliğini ve operasyonel başarınızı artıracaktır.