Is Europa voorbereid op de winter? - Deel twee

In deel één van ons rapport beschrijven wij de impact van de Russische inval in Oekraïne en de daaropvolgende beperking van de gasstromen naar Europa op de mondiale energiemarkt.

Wij hebben daarnaast uiteengezet welke EU-landen het meest risico lopen en het meest afhankelijk zijn van Russisch gas, evenals de potentiële gevolgen van een energiecrisis voor de Europese halfgeleider- en elektronica-industrie.

Volgens het International Energy Agency (IEA) blijft de EU het risico lopen dat Rusland deze winter de gastoevoer volledig stopt. In dit rapport bekijken wij de actuele situatie rondom gasopslag in belangrijke EU-landen waar halfgeleiders worden geproduceerd en de belangrijkste gevolgen hiervan.

EU-energiestatus en mitigatieplannen

In de afgelopen maanden hebben de EU en het IEA gewerkt aan plannen om energieonafhankelijkheid in Europa te realiseren. Ter voorbereiding op mogelijke gastekorten en stroomonderbrekingen breiden EU-landen hun gasreserves uit, zorgen zij voor alternatieve energiebronnen en zijn zij overeengekomen, op aanbeveling van het IEA “10-Point Plan to Reduce the European Union’s Reliance on Russian Natural Gas”, hun gasverbruik indien nodig tot maart 2023 vrijwillig met 15% te verminderen. 

Het IEA-plan omvat het versneld uitrollen van zonne- en windenergie, het installeren van energiebesparende maatregelen in woningen en bedrijven, het maximaal inzetten van bestaande energiebronnen met lage uitstoot zoals hernieuwbare energie en kernenergie, en – het belangrijkst – het zoeken naar alternatieve leveranciers van gas en brandstof. 

Een andere kortetermijn maatregel waarover de EU-lidstaten overeenstemming bereikten, was het versneld aanvullen van gasreserves om voldoende energievoorziening voor de Europese bevolking tijdens de winter te waarborgen. Dit gebeurt door vloeibaar aardgas (LNG) te verkrijgen van andere bronnen, zoals Noorwegen, Azerbeidzjan en de Verenigde Staten, en door het verlagen van het totale energiegebruik door alle EU-lidstaten. 

In oktober 2022 bedroeg het gemiddelde gasopslagpeil in de EU meer dan 92%. De meeste EU-lidstaten beschikken over gasopslagen op eigen grondgebied, maar bijna tweederde van de totale EU-opslagcapaciteit bevindt zich in vijf landen (Duitsland, Italië, Frankrijk, Nederland en Oostenrijk). 

De EU-lidstaten zijn verder overeengekomen dat gas onderling gedeeld kan worden in de geest van solidariteit. Landen zonder eigen opslagfaciliteiten zijn verplicht om 15% van hun jaarlijkse binnenlandse gasverbruik in voorraad elders binnen de EU op te slaan, om zowel de leveringszekerheid te vergroten als de kosten van de EU-opslagcapaciteit te delen. 

Hoewel de EU haar reserves op korte termijn heeft weten uit te breiden, zijn er nog altijd zorgen over de Europese energiezekerheid, vooral voor 2023. Analisten waarschuwen voor een te groot gevoel van veiligheid.

"Zijn we uit de gevarenzone? Absoluut niet. Hoewel het nu zacht is, kan een langdurige koudegolf alsnog de prijzen opdrijven aan het einde van de winter of zelfs volgende winter," aldus Tom Marzec-Manser, hoofd gasanalyses bij ICIS. Momenteel liggen er diverse LNG-ladingen voor de kust van Spanje te wachten omdat zij geen losplekken kunnen krijgen, wat het tekort aan regasificatiecapaciteit in Europa blootlegt.

Factoren zoals grotere LNG-vraag vanuit Europa of Azië bij een koude winter, en vertragingen of extra uitval bij gasinfrastructuur, kunnen de situatie elk moment beïnvloeden. 

Potentiële impact op de Europese halfgeleider- en elektronicaproductie

Gebaseerd op de huidige inschattingen en maatregelen blijven energie-intensieve sectoren zoals de halfgeleider- en elektronicaproductie kwetsbaar in Europa.

In 34 Europese landen bevinden zich duizenden productiehallen voor halfgeleiders en elektronica. 80% hiervan zijn gevestigd in 10 landen (Tsjechië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Polen, Zweden, Zwitserland, Spanje en Verenigd Koninkrijk). 

Duitsland, het VK en Frankrijk huisvesten de meeste fabrieken, waaronder STMicroelectronics N.V., TE Connectivity Ltd., Diodes Incorporated, onsemi, NXP Semiconductors, Phoenix Contact GmbH & Co. KG, Schurter Holding AG, Schneider Electric en Molex Incorporated. Dit betreft zowel productielocaties, eind- en moduleassemblages, IC-verpakkingen, fabs en fabrieken die verschillende typen halfgeleiders produceren zoals chipweerstanden, filmcondensatoren, ronde connectoren en microcontrollers.

Duitsland

Duitsland huisvest de meeste halfgeleiderfaciliteiten van de EU, meer dan 2500. Bijna 600.000 halfgeleidercomponenten, waaronder chipweerstanden, microcontrollers, filmweerstanden, ronde connectoren, klokgeneratoren en programmeerbare oscillatoren worden geleverd door onder andere Infineon Technology AG, ITT Cannon, Vishay Intertechnology, Robert Bosch, Microchip Technology Inc., X-Fab Silicon Foundries, Texas Instruments, Recom Power en WIMA.

Duitsland beschikt momenteel over 98% gasopslag en heeft de controle over drie Russische raffinaderijen in het land overgenomen om de energiezekerheid te garanderen. Daarnaast worden kolencentrales operationeel gehouden ondanks klimaatdoelstellingen, evenals de optie tot het heractiveren van twee kerncentrales voor energiezekerheid. 

In september kondigde de overheid echter aan dat er tegen het voorjaar van 2023 een tekort aan aardgas kan ontstaan. Consumenten worden daarom opgeroepen extra gas te besparen — relevant gezien de duizenden fabrieken in het land. In oktober werd bovendien bekendgemaakt dat 15.000 Duitse winkels risico lopen op faillissement door hoge energiekosten, wat negativ invloed kan hebben op Duitsland’s ambities als toonaangevende halfgeleiderproductielocatie.

Als gevolg van deze berichten waarschuwde autofabrikant Volkswagen voor verplaatsing van productie uit Duitsland, aangezien het land mogelijk brandstof moet besparen deze winter en het energieverbruik in de productie moet verminderen. Tevens werd een Duitse hoogoven van ArcelorMittal gesloten, BASF kondigde aan de productie mogelijk te moeten beperken wegens onzekerheid over de gasvoorziening en ook de Duitse aluminiumsmelter bracht een soortgelijke aankondiging uit. 

Positief nieuws is dat Duitsland weer gas kan importeren uit Frankrijk, Europa’s grootste economie. Wel kreeg Duitsland van Frankrijk de waarschuwing dat zij het wellicht zelf niet kunnen leveren door eigen tekorten.

Verenigd Koninkrijk

Het VK is de op een na grootste productielocatie van Europa en heeft meer dan 1800 fabrieken, waarvan bijna 80.000 halfgeleiders worden geproduceerd door TE Connectivity, Harwin PLC, Global Connector Technology, Kemet Corporation, Cambion Electronics en Diodes Inc. Zij produceren onder meer microcontrollers, ADC’s, audioversterkers, aluminium elektrolytische condensatoren, timers, backshells, kabelbeugels, rechthoekige vrijhangende connectoren, connectorheaders en stekkers.

Het VK neemt door Brexit niet deel aan de Europese energiemitigatieplannen, wat het land voor uitdagingen stelt en de overheid heeft bekendgemaakt dat de gasvoorraden beperkt zijn. 

De energierekening voor huishoudens steeg in oktober met 80% en de elektriciteitsoperator van Britse zijde waarschuwde dat huishoudens en bedrijven deze winter tot drie uur zonder stroom kunnen komen te zitten als er onvoldoende levering is – een voorzorg bij verdere escalatie van de energiecrisis in Europa. 

Tienduizenden bedrijven in het VK dreigen hun activiteiten op te schorten wegens stijgende energiekosten. Daarbovenop heeft energieregulator Ofgem deze maand bekendgemaakt dat sommige energiecentrales mogelijk sluiten als gevolg van het gastekort door de energiecrisis.

Frankrijk

Frankrijk huisvest vele halfgeleiderfabs en is de op twee na grootste productielocatie van Europa. Opvallende producenten zijn onder meer STMicroelectronics, Vishay Intertechnology en TE Connectivity. Deze leveranciers produceren samen ruim 90.000 halfgeleidercomponenten, waaronder chipweerstanden, doorvoergatweerstanden, chassisweerstanden, microcontrollers, logische poorten, omvormers, schakelaars, multiplexers en decoders.

De Russische energieleverancier Gazprom heeft de gashoeveelheid aan het Franse Engie sinds september verminderd. Frankrijk heeft een noodalarm voor elektriciteit uitgestuurd naar naburige landen, waaronder het VK en Spanje, met het verzoek indien nodig zoveel mogelijk stroom te leveren.

Ondanks een gasopslag van 98% heeft Frankrijk een plafond ingesteld voor prijsstijgingen van 15% voor stroom en gas, maar landelijke stakingen van vakbonden voor hogere salarissen houden aan.

Vorige maand kondigde Aluminium Dunkerque aan de productie met een vijfde te verminderen wegens elektriciteitskosten.

Frankrijk werkt aan extra energieveiligheid: zo heeft het Franse bedrijf Total Energies een joint venture opgezet met het Braziliaanse Casa dos Ventos om een nieuw portefeuilles hernieuwbare energie in Brazilië te realiseren.

Italië

Italië telt meer dan 650 productielocaties, waaronder Molex Incorporated, ITT Cannon, STMicroelectronics en Kemet Corporation. Deze bedrijven exploiteren samen 13 fabs en produceren méér dan 60.000 onderdelen, waarvan STMicroelectronics 9 fabrieken beheert en 16.000 onderdelen vervaardigt.  

In september gaf Italië aan zich zorgen te maken dat Frankrijk de stroomexport zou stoppen vanwege een productiedaling bij hun kerncentrales. Daarnaast gaf Italië's Eni aan in oktober geen gas te ontvangen van de Russische leverancier Gazprom. De CEO van Eni verklaarde dat Italië in de winter van 2023 en 2024 te maken kan krijgen met een gastekort van 5-6 miljard kubieke meter zonder nieuwe LNG-terminal. 

Overige belangrijkste productielanden

Tsjechië, Nederland, Polen, Spanje, Zweden en Zwitserland </strong;herbergen samen ruim 2100 fabs. 

Opvallend is dat Tsjechië de meeste onderdelen produceert, zo’n 210.000 halfgeleiders waaronder chipweerstanden, doorvoergatweerstanden, logische poorten, installatieautomaten en klokgeneratoren. Nederland, Zweden en Spanje produceren elk rond de 1100 componenten.

Ook deze landen kampen met soortgelijke problematiek als andere Europese landen, waarbij bedrijven productie terugschroeven of hun activiteiten staken wegens de hoge energieprijzen. Zo heeft één op de tien bedrijven in Zwitserland de output verminderd door de hoge elektriciteitsprijzen bij mogelijke stroomtekorten in de winter.

Conclusie

Er dreigt een energiecrisis in Europa die duizenden elektronicafabrikanten potentieel kan raken, ondanks de kortetermijnverhogingen van de gasvoorraden bij EU-landen.

De productgroepen met het meeste risico zijn microcontrollers (MCU’s), geheugen, vermogenscomponenten, diodes, weerstanden en condensatoren. 

Het is van groot belang dat bedrijven hun afhankelijkheden binnen de supply chain goed in kaart brengen om waar nodig tijdig maatregelen te nemen bij potentiële energieverstoringen in Europa. 

Een diepgaand en volledig inzicht in uw productie- en leverancierslocaties, én afhankelijkheden tot het niveau van grondstofsourcing, stelt u in staat proactief te acteren binnen uw inkoop- en productieprocessen. 

Het ontwikkelen van strategieën voor het navigeren van toegenomen supply chain-risico’s, zoals geopolitieke en ecologische volatiliteit, is essentieel voor het realiseren van een veerkrachtige toeleveringsketen. 

Bovendien helpt inzicht in uw leveranciersdiversiteit bij het nemen van maatregelen zoals multi-sourcing, waarmee u kwetsbaarheden in uw elektronicatoeleveringsketen vermindert en veerkracht opbouwt in uw operationele DNA. 

Het doorzoeken van enorme hoeveelheden data en risicofactoren, en het bepalen van relevantie voor uw operaties, is tijdsintensief en kostbaar. De complexiteit neemt toe door de noodzaak om interne en externe data te verbinden binnen één bruikbaar platform, waarin meerdere teams kunnen samenwerken en de benodigde informatie kunnen raadplegen.   

Door digitalisering van uw supply chain en inzet van tools waarmee supply chain-risico’s zichtbaar worden, vergroot u de wendbaarheid van uw organisatie en het operationeel succes.