:quality(85))
Najważniejsze informacje z artykułu:
- W związku z ciągle rosnącymi kosztami utrzymania globalnego łańcucha dostaw oraz brakiem oznak poprawy, jest to najlepszy moment na optymalizację kosztów łańcucha dostaw.
- Rozwiązania pozwalające zoptymalizować koszty obejmują m.in. strategie „tariff engineering”, mapowanie łańcucha dostaw, przenoszenie działalności do kraju pochodzenia (onshoring) i inne.
- Efektywna widoczność łańcucha dostaw umożliwia organizacjom identyfikację nadmiarowości, zbędnych kosztów i problemów z dostawcami, które mogą mieć ukryty wpływ na zwiększanie kosztów operacyjnych.
- Platforma do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM) Z2Data umożliwia firmom uzyskanie kompleksowej widoczności łańcucha dostaw dzięki wieloaspektowemu podejściu.
Firmy często koncentrują się na cenach części, produktów i surowców, poszukując sposobów na ograniczenie kosztów i redukcję kosztów stałych. Jednak to właśnie łańcuchy dostaw, przez które te dobra przepływają, mogą dawać największe możliwości optymalizacji kosztów. Według PriceWaterhouseCoopers, w 2018 roku całkowite roczne wydatki logistyczne w USA wynosiły ok. 1,6 bln USD, czyli około 8% PKB tego kraju. Najnowsze dane z 2023 roku wskazują, że kwota ta wzrosła do 2,3 bln USD, co stanowi niemal 9% PKB za ten rok.
W zależności od branży organizacje przeznaczają ponad 10% całkowitych przychodów na logistykę. Do tych kosztów zaliczają się m.in.:
- Transport i spedycja
- Magazynowanie
- Ubezpieczenie
- Obsługa i przeładunki
- Opłaty administracyjne
Ze względu na dużą liczbę zmiennych w łańcuchach dostaw — w tym bezpośrednich dostawców, poddostawców, firmy logistyczne i magazyny — istnieje szerokie pole do identyfikacji możliwości optymalizacji kosztów, zarówno w codziennej logistyce, jak i w zakresie decyzji dotyczących pozyskiwania i rozmieszczenia zasobów. Jak podaje Oracle w ostatnich analizach, „istnieje odwrotna zależność między kosztami łańcucha dostaw a jego wydajnością”. Jak to możliwe? „Niewydolności operacyjne, takie jak zbędna obsługa czy ekspresowa wysyłka mająca zrekompensować problemy produkcyjne, podnoszą koszty, natomiast usprawnione procesy produkcyjne ograniczają koszty łańcucha dostaw, zmniejszając zużycie zasobów i ilość odpadów.”
Niezależnie od branży, zawsze istnieją metody na ograniczenie kosztów stałych i zwiększenie efektywności łańcucha dostaw. W związku z rosnącą presją związaną z cłami, inflacją i ograniczoną dostępnością surowców, optymalizacja kosztów nigdy nie była tak aktualna jak dziś. Wobec narastających wyzwań kosztowych — ceł, inflacji, problemów z surowcami — identyfikacja możliwości optymalizacji kosztów jest szczególnie istotna.
Ograniczanie kosztów ceł i innych opłat importowych
W 2025 roku kluczowym trendem w globalnych łańcuchach dostaw jest szybki wzrost znaczenia ceł. Pod koniec listopada średnie skuteczne stawki celne w USA osiągnęły niemal 17%, najwyższy poziom od 1935 roku. Amerykańscy producenci i importerzy płacą wysoką cenę za zagraniczne części, produkty i surowce, a sektorowe cła na stal, aluminium czy części samochodowe dodatkowo podnoszą te opłaty. Niewiele branż pozostało nietkniętych przez agresywną politykę celną administracji Trumpa, a opracowanie środków ograniczających te wydatki może skutecznie redukować koszty i zwiększać marżę zysku.
Istnieje wiele strategii, które organizacje mogą wdrożyć, aby ograniczyć obciążenie cłami. Firmy mogą rozważyć modyfikację procesów produkcyjnych importowanych towarów w taki sposób, aby zmienić kraj pochodzenia (COO – country of origin), który często decyduje o wysokości cła, na państwo oferujące korzystniejsze stawki. Alternatywnie, można dywersyfikować łańcuchy dostaw, lokując produkcję w Kanadzie, Meksyku czy Europie, gdzie koszty handlu są relatywnie niższe i stabilne. Ostatecznie można również przenieść produkcję do USA — rozwiązanie, do którego administracja Trumpa silnie zachęca amerykańskie przedsiębiorstwa — do czego wrócimy w dalszej części artykułu.
Redukcja kosztów magazynowania i składowania
Koszty łańcucha dostaw obejmują różne kategorie, takie jak transport, przetwarzanie czy opłaty importowe. Jednak często pomijanym elementem jest magazynowanie i składowanie. Według McKinsey, przechowywanie kosztuje firmy niemal 400 mld USD rocznie. Co więcej, te wydatki rosną: ceny magazynowania zwiększyły się o prawie 3% od 2024 roku, a mniejsze obiekty magazynowe o większej sile negocjacyjnej podnoszą ceny jeszcze bardziej.
Aby firmy mogły skutecznie ograniczać koszty magazynowania, muszą najpierw uzyskać pełną możliwość śledzenia swojego łańcucha dostaw. Oznacza to zrozumienie całej drogi, którą przebywają towary — od surowców, przez komponenty i podzespoły, aż po produkty gotowe. Po zidentyfikowaniu przepływu towarów można określić miejsce i czas ich składowania. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że tego typu analiza wskaże liczne nieefektywności, umożliwiając producentom OEM usprawnienie logistyki i skrócenie kosztownego czasu bezczynności produktów zalegających w magazynach.
Inwestycja w widoczność łańcucha dostaw
Poszukiwanie rozsądnych sposobów ograniczania kosztów łańcucha dostaw wymaga danych, wiedzy i analiz na temat funkcjonowania producentów bezpośrednich i poddostawców. Efektywna widoczność łańcucha dostaw stanowi podstawę wszystkich tych zasobów; umożliwia ona organizacjom identyfikację nadmiarowości, zbędnych kosztów i problemów z dostawcami, które mogą niepostrzeżenie zwiększać obciążenia kosztowe. Kompleksowa widoczność łańcucha dostaw to kluczowy czynnik zwiększający efektywność i odporność łańcucha oraz pozwalający zrealizować pozostałe strategie przedstawione w tym zestawieniu.
Platforma zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw (SCRM) Z2Data umożliwia firmom osiągnięcie pełnej widoczności łańcucha dostaw poprzez kompleksowy proces:
- Centralizacja danych dotyczących łańcucha dostaw: Z2Data gromadzi i wykorzystuje dane z łańcucha dostaw, łącząc indywidualne informacje klientów z własnymi danymi Z2Data w centralnie zarządzanym, konfigurowalnym i rozbudowywanym przez klienta repozytorium. Ta baza stanowi fundament do mapowania łańcucha, oceny ryzyka, powiadomień w czasie rzeczywistym oraz realizacji projektów.
- Mapowanie łańcucha dostaw: Mapowanie w Z2Data pozwala użytkownikom zobaczyć zarówno bezpośrednich, jak i poddostawców, fabryki, zakłady EMS, centra montażu i inne obiekty produkcyjne dzięki intuicyjnym wizualizacjom. Ponadto narzędzie umożliwia „part-to-site mapping” identyfikujący, które komponenty i podzespoły powstają w konkretnych lokalizacjach produkcyjnych — klienci uzyskują w ten sposób pełny kontekst swojego łańcucha. Mapowanie realizowane jest zgodnie z systematycznym procesem i podlega ciągłym aktualizacjom opartym na wiarygodnych źródłach — co stanowi niezbędny warunek dynamicznych, aktualnych map łańcucha dostaw.
- Z2Data Subtier Intelligence: Z2Data pozwala również rozszerzyć widoczność poza bezpośrednich dostawców. Narzędzie analizuje miliony punktów danych, wskazując zweryfikowane powiązania między komponentami, dostawcami i podmiotami z dalszych szczebli, co pozwala użytkownikom dzięki wielowarstwowej analizie Z2Data uzyskać jeszcze głębszy wgląd w strukturę swojego łańcucha dostaw.
Ocena kosztów zakłóceń w łańcuchu dostaw
Lata 20. XXI wieku dobitnie pokazały, że zakłócenia są stałym elementem światowych łańcuchów dostaw — czy to klęski żywiołowe, niedobory, kryzysy geopolityczne, czy cyberataki. Każda firma, która importuje towary i zaopatruje się za granicą, ponosi określone koszty wynikające z tych zakłóceń — niezależnie od tego, czy jest ich świadoma. Aby ograniczyć wpływ tych kosztów, pierwszym krokiem firmy powinny być analiza i poznanie całkowitych kosztów zakłóceń ponoszonych co roku.
Po oszacowaniu całkowitego kosztu zakłóceń można przejść do oceny dostępnych zasobów niezbędnych do minimalizowania tych ryzyk, a także ich neutralizowania zanim przekształcą się w kosztowne przerwy. Platforma do zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw Z2Data oferuje szereg możliwości ograniczenia tych kosztów, w tym:
- Mapowanie łańcucha dostaw
- Oceny ryzyka dla ponad 700 000 dostawców
- Monitorowanie łańcucha dostaw w czasie rzeczywistym
- Wykorzystanie AI do analizy zdarzeń
- Konfigurowalne alerty
Wszystkie te funkcje pozwalają firmom proaktywnie identyfikować i oceniać ryzyka, eliminując niestabilnych dostawców, dywersyfikując się geograficznie i reagując w odpowiednim momencie na zakłócenia. Takie działania prewencyjne w ramach SCRM pozwalają zaoszczędzić znaczne środki w dłuższym okresie, zapewniając ciągłość produkcji i minimalizując ryzyko poważnych kryzysów.
Wzmacnianie relacji i komunikacji z dostawcami
Producenci OEM mają zazwyczaj kontakt jedynie z bezpośrednimi (tier 1) dostawcami, przez co mają ograniczone możliwości wglądu i wpływu na operacje poddostawców. Oznacza to, że relacje z bezpośrednimi dostawcami są kluczowe dla efektywnego, stabilnego funkcjonowania ich sieci produkcyjnych. Budując te relacje i rozwijając bieżącą komunikację z producentami pierwszego szczebla, OEM-y mogą stopniowo uzyskiwać wgląd w strukturę niższych poziomów, identyfikować ryzyka występujące u poddostawców drugiego i trzeciego szczebla, a także współpracować z dostawcami nad ich minimalizacją z korzyścią dla wszystkich uczestników łańcucha dostaw.
Uwzględnienie przeniesienia produkcji do kraju pochodzenia (onshoring)
Celem agresywnych ceł wprowadzonych przez administrację Trumpa jest skłonienie amerykańskich firm do powrotu z produkcją na rynek krajowy. Jak pokazują badania opublikowane niedawno, 9% amerykańskich producentów częściowo przeniosło produkcję do USA (choć wydaje się to niewielki odsetek, stanowi on istotny wzrost w porównaniu z początkiem dekady).
Choć relokacja produkcji do USA wiąże się z licznymi wyzwaniami, przynosi też wymierne korzyści. Najważniejszą z nich jest znaczące ograniczenie całkowitych kosztów łańcucha dostaw. Firmy zaopatrujące się w USA nie ponoszą kosztów ceł czy innych opłat importowych i korzystają z niższych kosztów logistycznych, zwłaszcza w porównaniu z firmami sprowadzającymi podzespoły od dostawców oddalonych o tysiące mil w Azji. Dodatkowo ryzyko zakłóceń w lokalnej produkcji jest niższe, gdyż OEM-y są mniej narażone na konflikty geopolityczne, wyzwania ESG i CSR czy skomplikowane szlaki tranzytowe. Mimo szeroko omówionych wad onshoringu, korzyści płynące z przeniesienia produkcji do Stanów Zjednoczonych również zasługują na wnikliwą analizę.
Przeprowadzenie audytu łańcucha dostaw
Aby uzyskać pełen obraz wszystkich dostawców, działań i innych czynników wpływających na łańcuch dostaw, warto rozważyć przeprowadzenie audytu łańcucha dostaw. Taki audyt to szczegółowa analiza każdego elementu łańcucha — od bezpośrednich i poddostawców, przez trasy transportowe i strategie produkcyjne, po czasy realizacji zamówień — której celem jest wykrycie podatności i nieefektywności. Audyt może nie tylko pomóc zidentyfikować kluczowe ryzyka i potencjalne zakłócenia, ale również naświetlić problemy systemowe — jak regiony podwyższonego ryzyka czy poddostawcy powodujący powtarzające się wąskie gardła, które generują nadmierne koszty w każdym roku.
Audyt można przeprowadzić wewnętrznie, wykorzystując własnych specjalistów ds. zaopatrzenia, choć zewnętrzni kontrolerzy nierzadko wnoszą świeże spojrzenie i obiektywizm pozwalający skuteczniej wskazać źródła strat i przewlekłych ryzyk. Po zakończeniu audytu eksperci ds. zakupów współpracują z kierownictwem, aby wypracować i wdrożyć odpowiednie środki zaradcze.
Optymalizacja łańcucha dostaw na 2026 rok
Ze względu na dynamicznie rosnące koszty utrzymania globalnego łańcucha dostaw oraz brak wyraźnych szans na poprawę, jest to najlepszy czas na wdrożenie optymalizacji kosztów. Niezależnie czy chodzi o ograniczenie obciążeń celnych, zwiększanie widoczności łańcucha dostaw czy analizę pełnej skali zakłóceń — te działania umożliwiają ocenę ryzyk, skwantyfikowanie kosztów i podjęcie realnych działań zaradczych. Platforma SCRM taka jak Z2Data wspiera wszystkie te strategie, zapewniając firmom dane, analizy i narzędzia śledzenia niezbędne do budowy szybkich, ekonomicznych i efektywnych łańcuchów dostaw.
Aby dowiedzieć się więcej o Z2Data i jej możliwościach w zakresie zarządzania ryzykiem łańcucha dostaw, umów darmowe demo z jednym z naszych ekspertów produktowych.
