:quality(85))
Wraz ze zbliżającym się końcem 2024 roku, producenci podsumowują rok zdominowany przez szeroko zakrojone regulacje mające na celu ograniczenie stosowania szkodliwych substancji chemicznych w produktach w wielu branżach. Od powracających zmian w propozycjach dotyczących PFAS po limity na materiały niebezpieczne i niespodziewane aktualizacje regulacyjne – organy regulacyjne na całym świecie priorytetowo traktowały ochronę zdrowia ludzi i środowiska poprzez eliminowanie szkodliwych chemikaliów.
Przyglądamy się pięciu najbardziej wpływowym zmianom regulacyjnym 2024 roku — aktualizacjom, nowelizacjom i rozszerzeniom, które przekształciły sposób, w jaki producenci opracowują, wytwarzają oraz zarządzają substancjami chemicznymi w swoich produktach.
1. Globalne działania przeciwko „wiecznym chemikaliom” PFAS
Jednym z najważniejszych wydarzeń 2024 roku były nasilone globalne działania na rzecz ograniczenia wykorzystania substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS), powszechnie określanych jako „wieczne chemikalia”. W odpowiedzi na rosnące dowody trwałości PFAS w środowisku oraz związków tych substancji z poważnymi zagrożeniami dla zdrowia, organy regulacyjne w USA, UE i Azji wielokrotnie analizowały propozycje zakazów lub ograniczeń stosowania PFAS w procesach produkcyjnych.
Agencja Ochrony Środowiska USA (EPA) wprowadziła rygorystyczne progi dla PFAS w wodzie i strumieniach odpadów oraz odroczyła oczekiwane wydarzenie raportujące PFAS. Równocześnie UE przyjęła kompleksowe ograniczenia w ramach REACH Restricted, nakazując stopniowe wycofywanie PFAS w tekstyliach, opakowaniach spożywczych, elektronice i produktach przemysłowych. Niemniej jednak podjęcie decyzji o całościowym zakazie lub ograniczeniu tych „wiecznych chemikaliów” ponownie przesunięto w czasie. Dla producentów oznaczało to konieczność opracowania nowych receptur produktów, poszukiwania materiałów alternatywnych oraz zapewnienia zgodności poprzez szczegółowe audyty łańcucha dostaw — w celu wyprzedzenia zmian.
Usunięcie PFAS z łańcucha dostaw okazało się jednak trudniejsze niż zakładano. Wciąż brakuje realnych zamienników dla wielu związków PFAS. W przypadkach, w których znaleziono potencjalne alternatywy, firmy borykały się z wysokimi kosztami inwestycji w badania i rozwój, aby potwierdzić skuteczność nowych rozwiązań. Dodatkowym wyzwaniem jest brak przejrzystości w łańcuchach dostaw — niektórzy dostawcy nadal nie mają świadomości, czym są PFAS ani czy znajdują się one w oferowanych produktach. Doprowadziło to do gruntownej oceny dostawców oraz przeglądu umów i partnerstw. Problemy te dodatkowo uwydatniły główny problem nierealistycznych terminów wyznaczanych przez regulatorów w minionym roku, w tym krótkiego czasu przewidzianego na raportowanie PFAS w Kanadzie.
2. Kluczowe aktualizacje regulacji REACH
Regulacja REACH (Registration, Evaluation, Authorisation, and Restriction of Chemicals) Unii Europejskiej przeszła w 2024 roku znaczące zmiany, rozszerzając listę substancji objętych ograniczeniami oraz zaostrzając wymogi zgodności dla producentów. Choć producenci przyzwyczaili się do typowego harmonogramu dwóch aktualizacji rocznie, ECHA ogłosiła wyjątkowo trzecią aktualizację listy SVHC.
Ta niespodziewana aktualizacja wprowadziła również krótsze terminy wdrożenia, zmuszając producentów do szybkiej zmiany receptur produktów oraz wdrożenia bezpieczniejszych alternatyw. Nieoczekiwany charakter zmian pokazał, że takich aktualizacji może pojawiać się więcej, a dostawcy i producenci muszą na bieżąco monitorować obowiązujące przepisy, by skutecznie zarządzać strategiami zgodności.
3. Rozporządzenie UE dotyczące baterii: nacisk na zrównoważone i bezpieczne baterie
Rozporządzenie UE w sprawie baterii, przyjęte w 2023 roku, było ważnym krokiem w kierunku ograniczenia wpływu baterii na środowisko, szczególnie poprzez redukcję niebezpiecznych substancji wykorzystywanych w ich produkcji. Regulacja ta wprowadziła surowe limity dotyczące zawartości metali ciężkich, takich jak kadm, ołów i rtęć w wytwarzaniu ogniw, a także określiła wymogi związane z odzyskiem surowców, recyklingiem oraz transparentnością procesów.
Producenci oferujący baterie na rynku UE muszą obecnie realizować obligatoryjne etapy rozpoczęte w 2024 roku, wymagające ujawniania informacji o składzie chemicznym, emisji w cyklu życia oraz realizacji celów recyklingowych. Regulacja ta promuje również stosowanie czystszych i bezpieczniejszych materiałów, by ograniczać szkodliwy wpływ na środowisko i poprawić bezpieczeństwo pracowników w procesach produkcyjnych. Te zmiany wymusiły na producentach baterii innowacje i wdrożenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym, kładąc nacisk na zrównoważone pozyskiwanie materiałów, dłuższą żywotność produktów i zarządzanie końcem cyklu życia (EOL).
Dla branż zależnych od baterii, takich jak motoryzacyjna, elektroniczna czy magazynowania energii, zapewnienie zgodności z rozporządzeniem UE dotyczącym baterii stało się w 2024 roku priorytetem. Firmy, które zareagowały najszybciej, zyskały przewagę konkurencyjną dzięki spełnianiu rosnących oczekiwań wobec przyjaznych środowisku rozwiązań energetycznych.
4. TSCA Sekcja 6(h): ograniczenia dotyczące chemikaliów PBT
Ograniczenia wynikające z Sekcji 6(h) amerykańskiej ustawy Toxic Substances Control Act (TSCA) dotyczące trwałych, bioakumulatywnych i toksycznych (PBT) chemikaliów nabrały szczególnego znaczenia w 2024 roku ze względu na zbliżający się ostateczny termin wdrożenia oraz wzmożone egzekwowanie obowiązków w wielu branżach. Dotyczyły one m.in. takich substancji jak dekabromodifenyl eter (decaBDE) oraz fenol izopropylowany fosforanem (PIP 3:1), które ze względu na swoją toksyczność, trwałość i zdolność do bioakumulacji stanowią istotne zagrożenie dla zdrowia i środowiska.
Na mocy tych przepisów producenci musieli całkowicie wyeliminować lub znacząco ograniczyć obecność tych chemikaliów w produktach, komponentach oraz łańcuchach dostaw. Regulacje szczególnie dotknęły sektory takie jak elektronika, motoryzacja i dobra konsumenckie, gdzie substancje PBT od lat wykorzystywano jako środki zmniejszające palność, zwiększające elastyczność tworzyw czy poprawiające właściwości wytrzymałościowe. Wyzwania związane z zapewnieniem zgodności wynikały z konieczności identyfikacji zamienników, opracowania nowych receptur i zwiększenia transparentności łańcucha dostaw zgodnie z przepisami, które były dotąd mało znane producentom. Sytuację dodatkowo skomplikował projekt nowelizacji zasad Sekcji 6(h) TSCA, który mógł zmienić zakres oraz harmonogram wdrożenia; ostatecznie jednak propozycja nie została przyjęta przed terminem upływającym 31 października, co pozostawiło wiele firm sfrustrowanych brakiem jasnych procedur, wytycznych i specjalistycznej wiedzy wokół tych regulacji.
5. Globalne regulacje emisji węglowych: zaostrzone limity i wymogi raportowe
W 2024 roku rządy na całym świecie zaostrzyły regulacje dotyczące emisji dwutlenku węgla, co przełożyło się na większą presję na producentów pod kątem redukcji śladu gazów cieplarnianych (GHG). Unia Europejska rozszerzyła mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji dwutlenku węgla (CBAM), obejmując nim nowe sektory, wprowadzając wymóg szczegółowego raportowania emisji węgla zawartego w importowanych produktach. Również USA wprowadziły ostrzejsze cele redukcji GHG, zgodnie ze zaktualizowanymi zobowiązaniami klimatycznymi wynikającymi z Porozumienia Paryskiego.
Producenci musieli wdrażać czystsze technologie produkcji, procesy energooszczędne oraz przechodzić na odnawialne źródła energii. Nowe ramy regulacyjne akcentowały także transparentność w łańcuchu dostaw, wymagając od firm ujawniania emisji Scope 1, Scope 2, a w wielu przypadkach również Scope 3.
Regulacje te zmobilizowały przedsiębiorstwa, szczególnie branże o wysokiej emisji jak chemiczna, cementowa czy motoryzacyjna, do przyspieszenia działań na rzecz dekarbonizacji. Firmy inwestujące w technologie niskoemisyjne i zrównoważone praktyki produkcyjne nie tylko zapewniają sobie zgodność, lecz również budują pozycję lidera transformacji w kierunku gospodarki neutralnej klimatycznie.
Perspektywy na rok 2025
Sytuacja regulacyjna w 2024 roku wyraźnie pokazała światowy trend w kierunku dalszego ograniczania szkodliwych chemikaliów w produkcji. Rządy i agencje przykładały najwyższą wagę do zdrowia ludzi, bezpieczeństwa środowiska i trwałości produktów, motywując producentów do wdrażania innowacji oraz bezpieczniejszych, bardziej zgodnych alternatyw.
Patrząc w stronę 2025 roku, firmy mogą wdrażać różne strategie radzenia sobie z rosnącymi wyzwaniami związanymi z przepisami środowiskowymi. Kluczowa będzie rozbudowa przejrzystości i współpracy w łańcuchu dostaw, ponieważ przedsiębiorstwa będą musiały ściśle współpracować z dostawcami, aby identyfikować ryzyka i zapewnić zgodność z ograniczeniami dotyczącymi substancji. Inwestycje w zieloną chemię i bezpieczniejsze zamienniki pozwolą wyprzedzać przepisy przy zachowaniu wydajności produktów. Narzędzia cyfrowe do zarządzania zgodnością, takie jak oprogramowanie do śledzenia substancji chemicznych czy platformy do raportowania emisji, pomogą w optymalizacji procesów oraz poprawie dokładności. Dodatkowo, szczegółowe oceny cyklu życia produktów (LCA) umożliwią wskazanie możliwości redukcji wpływu na środowisko na każdym etapie produkcji. Wreszcie, budowanie kultury świadomości poprzez ciągłe szkolenia pracowników zapewni zespołom aktualność wiedzy i proaktywność w spełnianiu nowych wymagań regulacyjnych.
Stosując te strategie, producenci nie tylko poradzą sobie z wyzwaniami złożonych regulacji, ale także będą napędzać innowacje, budować zaufanie do marki i zdobywać przewagę konkurencyjną na coraz bardziej proekologicznym rynku.
